110 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
DALIA SVIDERSKIENĖ
Ins i u des langues Li uanies
Di ec ion des eche ches scien i iques: onomas ique
( ik inių mo s de da ybos, o igine, mo i y acijos eche ches).
DOI: h ps://doi.o g/10.35321/all81-05
PESAGINI MARIJAMPOLS
APSKRITIES HELONIM
MOTYVACIONS Il es impo an de se eni au cou an des é énemen s qui se dé oulen dans le pays.
Mo i a ion o Su ixal Helonyms
o Ma ijampolė Coun y
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme.
L'a icle p ésen e analysé un sa i e un in é essus beek i alen ės lexikos couoksnis
p iesaginiai helonimai. Dans le bu de é éle leu s uc u e o malienne e signi ica ion
mo i uée ela ion, ces ep esen a i es de classes anden a des son é udiés s uc u elles,
séman iques, mo i ologiques mé hodes d'analyse linguis ique. Disponible les données les plus
dé aillées su la deno a é, u ilisées dans les enquê es des noms de Te e (19351937)
зафиксировать исследовательного плото информатантов либиной сознания, leu
connaissance, expé ience, sa oi jimu e lindi , onomas inę ситуацию понять помогающая оставшаяся дополнительная информация.
S aipsnis e ingas leksikologijos mokslui i ki iems jos sky iams: e noling is ikai, so-
cioling is ikai, psicholing is ikai, kogni y inei ling is ikai, sa os oponimikos p ak ikai,
éel mo du phénomène concep s. Kul ū inės globizacijos con ex e impo an de l'é ude
yškėjan i agmen o na u es (pelkė ų ie ų) in e p é a ion d'un ce ain plo o dans le
sys ème de langue. Les ésul a s de l'accomplissemen de l'enquê e pou aien con ibue en
ésol an les ques ions égionales sa imonès, iden i é.
ESMINIAI VOODŽIAI: lieuo a džiai, anden a džiai, helonimai, oponominacija,
mo y acija, en 'appellijimo p incipes, en 'appellijimo modes, mé a o a,
me onymija, elipsė, seman inė da yba.
ANNOTATION
The a icle add esses su ixal helonyms, which cons i u e a peculia and in e es ing laye o
he so called non-equi alen lexis. In o de o e eal he mo i a ed connec ion be ween hei
S aipsniai / A icles 111
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
o mal s uc u e and meaning, hese ep esen a i es o he hyd onym class a e analyzed
using he linguis ic me hods o s uc u al, seman ic, mo i ological analysis. As comp ehensi e
in o ma ion abou he deno a um as possible is in use; he a icle also makes use sis, which
o he da a abou he linguis ic consciousness o he in o man s om he a ea unde analy-
we e eco ded in he Land Names ques ionnai es (19351937), as well as he helping o
su i ing addi ional in o ma ion enabling us o g asp hei knowledge and expe ience and
unde s and he onomas ic si ua ion. The a icle is aluable o he science o lexicology and
i s o he b anches: e hnolinguisand he concep ion o he phenomenon o he p ope wo d.
ics, sociolinguis ics, psycholinguis ics, cogni i e linguis ics, he p ac ice o local oponymy,
The in e p e a ion o he agmen o na u e (ma shy places) in he language sys em o a
ce ain a ea eme ging om he s udy is impo an in he con ex o cul u al globaliza ion.
The indings o he s udy could con ibu e o he solu ion o he issues o egional
sel -consciousness and iden i y. KEYWORDS: oponyms, hyd onyms, helonyms, oponymiza ion,
mo i a ion, p inciples o nomina ion, ways o nomina ion, me apho , me onymy, ellipsis,
seman ic wo d- o ma ion.
ĮVADAS Les ac i i és cogni i es, communiccinées de l'homme e l'exis ence d'obje s non nommés
mon en l'une des p incipales âches du langage, commen užempli ou sphe e de l'ac i i é
linguis ique pa de nou elles p énomina ions1. Pa conséquen leksines nomina ions eche ches
e ec uons deux di ec sis: expliquan la s uc u e du signe linguinien e nomina ion p ocessus a iais
années nomina ions e mo i a ion des eche ches (Mildos No kai ienės (zoonimų), Au elijos G i ėnienės
yšius su į a dijamuoju objek u. Iš o, kas pasaky a, i naujausių ykdy ų pas-
( i onimų), Jū a ės Lubienės (mikonimų), Dalios S ide skienės ( oponi ia)) on oi que le poin de ue
scien i ique ispeks a e s di e s phénomènes linguis iques. L'appella ion es comp ise non seulemen
comme un p ocessus de o ma ion de nou elles uni és linguis iques, mais aussi comme le ésul a d'un
p ocessus complexe, donc sa ésolu ion es ê ue a ec la ésolu ion de plusieu s ques ions: des
maniè es d'appella ion, des moyens, de l'explica ion de di é en s signes (aspec linguis ique); des
ques ions liées à la langue, de la pensée e de l'en i onnemen en i onnan , in e ac ion, ésolu ion
(aspec gnoseologique). Dans les de niè es décennies du passé siècle des mo s éikšmės p isen
d'é udie deux di ec ions une au e complé an les di ec ions: semasiologie (di ec ion de l'é ude de la
o me au con enu) e onomasiologie (l'é ude 1 Kazys Alminauskis Ins ukcijoje Li huanian žemės
a dynui su ašy i a décla é: Šim ai y a ūks ančių žemė a džių paslėp i a p žmonių (Alminauskis 1934:
4).
DALIA SVIDERSKIENĖ
112 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI di ec ion du con enu à la o me). Comme p é end
E alda Jakai ienė, le bu de l'é ude de signi ica ion sémasiologique é ai de épond e à
la ques ion Ką signi ie un ou au e mo ?, onomasiologique Coi qu'un mo exp ime la une
ou l'au e no ion, nomme un suje ou déc i ez une é alua ion? (plg. Jakai ienė 2010: 42).
Ainsi, l'analyse du lexique in en o iaus onomasiologiquemen aspec signi ie
nomina ion p ocessus à pa i de l'obje in a nijable (pa)žnoscimen o jusqu'à
nomina ion ésul a in a nijmen , ou nom du don. E cela signi ie que l'analyse du
p ocessus de nomina ion donne à l'aspec onomasiologique la p é é ence à l'analyse
des uni és de langue de l'emploi eu , a o ma. En ou e, les eche ches su le
dų „kū ėjo“ pozicijos – am ik o nekalbinio u inio aiškai am ik a kalbine
p ocessus de nomina ion aux aspec s onomasiologiques ac uali é e ec ue
pasi eiškia ne iek kalbinių o mų ã anka am ik am u iniui iš eikš i, kiek šių
kalbinių o mų (ženklų) sanda os būdams i p incipams išaiškin i. Taigi, no in
pleine e ée analyse des p ocessus d'in en ionniemen , impo an é abli les
p incipes, moyens e moyens de nomina ion. Ano Olgos I. Blino os (Tomsko
mo y ologijos mokykla), les p incipes d'in oduc ion son poin de é é ence, ègles
qui se o men su une ce aine su ace des memb es de la communau é linguis ique
e en même emps son eux-mêmes poin de é é ence pou de nou eaux in odui s ou is
(Блинова 1984: 77)2.
Lie u ių p iesaginių ie o a džių da ybos i kilmės analizei ski a daugiausia
ie os sa oje oponimikoje: helonimų – Laimučio Bilkio, oikonimų – Ma ijos
Razmukai ės, o onimų Dalios Kai ėsčina. Pa mi eux le plus comple du poin de ue du
ai e es é udié helonimai (Bilkis 2008). Ce é ude de mo i a ion égionale helonimijos
complil e l'exis an e si ua ion de eche ches, encou age les é udes héma iques
discu ées. Sudu ines e composi es Ma ijampolės com ices helonimų mo i a ion
des é udes on déjà e ec ué (S ide skienė 2016; 2017). Elles ne se son limi ées
seulemen helonimų appa i ion des mo i s des éclaškinimu, é ai (isch)ski i e
hyd oobjek ų nominacijos p incipes cela a donné supplémen ai e séman ique
c i è es éclai cinan helonimų mo i y aciju. Pou me e à jou l'é ude
nou eau ée de la mo i a ion des p éesagines helonimes, a i ée l'a en ion en ce
que helonimai, comme e au es oponimai, son ep ésen an s de la nomina ion
secondai e. En epussien ils ne son pas iden iques ce aines secondai es
di ec es, au es secondai es indi ec es ésul a s de nomina ion. An inė
ne iesioginė nominacija du di ec e an inės di è e de son ésul a : dans ce cas
es c éé non sa a ankiškas nou eau mo , mais de la même o malios sanda os mo
dans une ce aine combinaison a ec d'au es mo s es donné une nou elle
signi ica ion. Telle nomina ion caleu se o mezi les di s seman iniai da iniai
(Jakai ienė 2010: 22). Ce e dé ini ion es expliquée pa Jū a ės Lubienės mikonimų
i leksinio mo y a o iaus o malioji pusė apa ūs, o eikšmės susiję asociaciniu
nominacijos e mo i y acijos obse a ion basée su la p a ique des eche ches: Seman inės nominacijos a eju nomina emos 2 Dėl į a dijimo p incipų da see. Golele 1972a.
A icles A icles A icles 113 /
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
yšiu (Lubienė 2015: 62). Neislâ ine des yeux e au e impo an e obse a ion de la
scien i ique conce nan le mode d'in en ion ellip ique: Toks p ocessus de
nomina ion peu ê e pe ce i ainsi: du nom d'un deux- e bes ai uni odis,
o mellemen passan pa le p incipal memb e de la colloca ion, e séman iquemen
jan į bu usio de e minacinio na io seman iką“ ( en pa ).
son signi ica ion inco po uoTiek des dai es séman iques, an les ep ésen an s
du mode d'in en ion ellip ique dans les oponymies d'au es pays son désignés
depuis long emps. Uk ainiečių onomas as Ju ijus A. Ka penko no i ie géné ique
oponimų dépendomici é du būd a džių, déc i an les noms de lieux. Puisque
odėl būd a džiai pap as ai a osenoje iš eiškia į a dijamų ie ų požymius, o
oponimes son spéci inemen des lieux dis incamemen s signes, cela signi ie que
dijimo būdas oponimijoje, a i inkan is schemą „ e minas – oponimas“, gana
g amma iquemen ils son physiog aphiques des e mes de pažyminiai e el
é a įp as as. Ce aiguinemen es con i mé e des en egis emen s de sou ces his o iques, clai emen ixsuojan s, comme beaucoup composan s des lieux-noms su umpėjo, a būd a dis sudaik a a dėjo
(plačiau ž . Ka penko 1966)3.
En aison de l'économie de la langue susi o més elipsinis maniè e
en a dijimo appa igné e à un au e économie de la langue pasižyminčiam
mé onyminium açon de ans e i. Me onimiją, comme l'un des plus b illan s
mic o oponimijos aožų, aussi mini J. A. Ka penko (plačiau ž . Ka penko 1967:
18). À son suje , comme un ac i usių in oquen jimo moyens de,
besi eiškiančių oponimikoje, éc é e d'au es usses sa an s: Julija I.
Čiaikina, Nikolajus D. Gole as, Liudmila A. Zacha o a, Na alija G. Nes e o a, Galina N. S a iko a e k .4
Pa iculiè emen impo an a i e l'a en ion à ce que, aux ins de l'économie de
la langue, les cas sus o més d'ellipsinien e mé onyminien é ènemen son é udiés
e publiés dans ce a icle. Ils sensibles aux beišnyks ančių (išnykusių) helonymies
(e ou es oponymies) couoksnis. En aison de sa économique o me (ypa ybė
helonimas, place helonimas) lo s des eche ches de champ p écisémen ces noms
de lieux omben dans nesaugią zonę e peu en ê e non iden i iés comme
é i ies noms, peu en es e non econnaissan s e neúž ašy i. Exac emen ils
p obablemen obéissen au emps e aux changemen s padic ués de ce de nie
melio a ion, collec i isa ion e au es ac ions ca ac é is iques de la pé iode
d'éc i u e des lieuxo a s. Ainsi, ces isques de pe es d'in oduisemen s encou agen aussi les é udie e publie .
Šiame s aipsnyje, be minė ųjų, a siž elgiama i į ki us ling is inės pa a-
digmiques chi os en p ésence éme gen s de nou eaux aspec s de é alua ion de oponymie (les
de niè es années en linguis ique souligne se maniè e de pe cep ion du en i onnemen en ou an e e
sa concep ualisa ion ep ésen a ion). Comme se a u plus loin dans l'é ude, ous 3 Pou composi es
(nesu umpėjusių) us e li uanien oponimų o maliosios aiškos bei ją a i inkančių modelų da see. :
Просвирнина 2001: 3548; S ide skienė 2017: 78102. 4 Plus loin oi . : Чайкина 1983; Палкина 1983; Голев 1991;
Захарова, Нестерова, Старикова 2003.
DALIA SVIDERSKIENĖ
114 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI les modes d'emploi des noms s'exp imen eux
co espondan s schémas, enablan une meilleu e comp end e lo s onomas hique
si ua ion l'épanouée pensée de l'employé, co espondan à une ce aine ègle
į5. Pa s žodis schema eiškia am ik ą aizdą, igū ą, o po o i am ik ą idinę
g amma icale, aidan à iden i ie les s uc u es de pensée.
En analysan le ma é iel, ise (1) à é éle le ai , de enuus le pelkė ų base de
l'in en ionnemen des lieux6; (2) é abli (in e p é e ), ce que signi iai le nom du lieu
sus o ma ion, i imo nomina p op ium, momen ; (3) explique le ep ésen an de
la égion e hninée é udiamée ce e place pe cep ion, comp a , é alua ion e
ą sa a kul ū ine pa i imi, a skleis i a dų „kū ėjo“ s a egiją į a dijimo p o-
logique son explica ion, au momen g įsceso.
Aixlui a eind e, les classes anden a des son é udiées pa des mé hodes
linguis iques d'analyse s uc u elles, séman iques e mo i ologiques. Disponible les
données les plus dé aillées su deno a é, u ilisées dans les enquê es des noms de
Te e (19351937) pou зафиксировать исследовательного плото информатантов
лингвинной сознания, leu connaissance, expé ience, sa oi jimu e lé e la
es an e in o ma ion supplémen ai e, aidan mieux comp end e e explique
onomas inę si ua ion. Lo s de l'exécu ion de l'enquê e appliquée la mé hode
scien i ique de cogni ion (helonismes g oupés en ce ains g oupes, basé su leu s
simili udes ou di é ences selon choisis c i è es), la mé hode de econs uc ion
in e ne ainsi que p agma ines, cogni y inées in e p é a ions e desc ipomasse mé hodes.
En analysan le ma é iel en euka io, les mo s é i iés on é é compa és a ec des communs, p é ixés
dans des e mniques é udia i s leksiką de la plo e concen és dans les dic ionnai es, e d'une g ande
po ée déc end inamaie dans le lexique li uanien plia om, édi am e élec onique a ian e, le dic ionnai e
Li uanien LKŽe. Puisqu'é ude de mo i a ion impo an junglume des mo s en langue i an e,
éclai škinan leu s signi ica ions e signi ica ions a spal ius, ce de nie dic ionnai e, ano même ses
suda y oys, comme di e ses mul iiasluoksnées in o ma ions su mo s sou cenis, a é é
pa iculiè emen p a a us. De plus, lie u is plus que ou au e es lié a ec le illage. Sa i a kaimiškojo
gy enimo dokumen acija es considé é deuxidešim omis Li uiniens langue dic ionnas [...], dans lequel es
p ésen ée senoji, a mių [...] leksika. Il y 5 Comme se a u ci-dessous, in o mi us a icle du second
chapi e Main enan ne ou à ai é iden s mo i a iona ion annexagines helonimai con enu. Il é èle,
combien il es impo an en e ec uan une é ude de oponymie connaî e ono6 An inės beek i alen ės
lexique en cas d'in en ionnemen il es possible pa le de mo i y acinį in en ionnemen , ca son
masiologines schemas i disponuo i šiomis žiniomis.
ondemen cons i ue un ce ain signe de deno a o. Mo i acia es des obje s, des choses, ik o ès
phénomènes ou e c. in odui ima ion p ocessus condi ion (plg. Tols aya 2002: 120). Požymis, de enan la
base de nomina ion en c éan un nou eau nom, es appelé in e ne o me du mo ou mo i a ion signeu
(G i ėnienė 2006: 24).

S aipsniai / A icles 115
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
pa iculiè emen bien documen ée anc ée dans le langage e pa langage nous
agissan les isions du monde des peuples e puoselėjamos aleu s (Ru ko ska
2016). Pa conséquen souligne on que en euka io de l'uni é adminis a i e
(Ma ijampolės apsk i ies) helonimų séman ique g oupe ep ezen an des
ques ions d'in odui ijmo e mo i a ion de éjaškinimo (in e p e a imo) ésoud e
ce dic ionnai e pa iculiè emen p écieux. L'enquê e menée en espec an ou
con ex e oponymien, isolés noms de lieux son é alués p incipalemen dans le
con ex e du sys ème oponiminé de la zone é udiée e seulemen en isolés cas se
é è e aux ep ésen an s de ou le e i oi e linguis ique de la langue i an e
éc isy es e sugulusius Vie o a džių ka o eka ( oliau VK) lapeliuose ainsi
publiui ais Li huanian placeo a džių žodyne. Ilius ojančių exemples s ankoje la
p é é ence es ou nie de la langue i e insc i e aux noms de lieux. L'a iclenyje
sui les mêmes, habi uels e nusis o ėjusių, c i è es de p ésen a ion de ma iè e dans les oponymies Li uaniennes7.
1.AJUSSIQUES DE MOTIVATIONSJEUXESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESES
HELONIMAI
1.1. In i ula ions selon ce aines ca ac é is iques des hyd oobje s.
1.1.1. In oducisions selon o mé.
(1) Tiesioginio į a dijimo ep ezen an ai.
ypa ybė ⇨ helonimas
De l'en i onnemen o me se sépa ée bala en as ée Ap aliùkė b., s . KzR
(Jū ės GA)8, plg. lie . ap alùs, - ‘ i inium ou u ulli sous o me; apsk i asʼ.
Nonduiai numanoma . signi ica ion apsk i a, -as. Un au e à ce mic og oupe
a ibuable en 'appellijime Ries ùkė b. KzR, plg. lie . is as, -à ‘ku is puslankio
pa idalo, gaub sʼ. Jū ės GA in o man ų eigimu, [bala] semblable à pusę a o9, .
y. puslankio pa idalo, élenk a bala. Ainsi, insc i e su la base heloobje o o me.
P iesaga -(i)ukė mon e une posi i e émo ionnelle des places de ce e
mic og oupe. (2)Le ep ésen an d'un indi ec ins iga ion. a) Voici discu é
quelques ep ésen an s de l'appella ion indi ec e selon la o me; sou en la
o me d'un obje a ibu co élieu a ec son gaba i iškumu.
ypa ybė ⇨ helonimas
7 Dėl medžiagos ski s ymo i analizės a kos da ž . S ide skienė 2016: 246–247.
8 Pou . da ybos e explica ion d'o igine oi aussi LVŽ I 168, où helonimai liés a ec lie .
ap alùs, -. 9 Vėlesniais eche ches de champ selon, lesquels émoudio VK lapelio
en egis emen , 1982 m. Ma ackų k. (KzR apyl.) insc i e nom de lieu Ries ukė, in o man o eigimu, plynia pasaga o mes.
DALIA SVIDERSKIENĖ
116 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI 116
Dėl lenk os o mos (g eičiausiai puslankio pa idalo) i galbū kiek dides-
nès que la no male po ée bala pou ai ê e déc i e comme Ki inė b. Šil. En aison
d'un el spėjimo plg. lie . ki inė, ki nė ‘p ie la pa oi p ikalomas élenc é le ondys
ki iui įkiš iʼ, da plg. ki inis, -ė, ki nis: Gelžis ki nis y a s ambus, de a ki -
io ausims (Š s)10.
Pailga, nedidelė bala e hninės s i ies ep ésen an sų pou ai ê e déc üdiée
comme Pupnė b. Kl , plg. lie . pupnis, -ė ‘į pupą panaʼšus [Pupnis žukas
(ka k abalis) Ln ].
Gam inė k aš o aizdžio s i is Agu kiškės gi ininkijoje, du milieu se dis inguée
selon sa simili ude dans épjo imą, en 'appelai Langinė b. KzR (Agu kiškės GA), plg.
lie . langnis, -ė ‘su lango pa idalo izpjo aʼ, enco e plg. lie anga. lángas ‘skylė,
p a aja liūne, akisʼ11 (lie . ‘kiau ymė' ou na u el kiaʼ, ‘ lie a ajàliūne p u a, akisʼ,
‘ lie . akisne kiau a'). Pou la séman ique enco e plg. Langia ais is s . Jz (VK).
Ainsi, on peu imagine que balai en plus de ce que celle é ai semblable à une
enê e en o me d'éca emen , pou ai ê e ca ac é is ique e d'au es
ca ac é is iques, comme pa exemple: peu de olume, p o ondeu , ją gaubiančių
Šį aiškinimą pag indžia i sakinys, a spindin is žmogišką pa i į, už ašy as iš gy-
k an ų nes abilus, suggubojan is pa i šius ou e c. osios langues: A i p a ajs
nei daei i negalima, ba ès sugguboja odos, que imsi i nuga mėsi (M s.
Zadakusi bala a é é en 'appelée Bal aknė b. Lb . Saulėg ąžų e Pag aužių illages
Enquê e des noms de Te e en ixée une eme ciée no e: [baloje] oujou s bal as
eau. Pou la séman ique plg. ais a a dį Bal ãkė Sug (LVŽ I 342)12. D'un poin de ue
nomina i emen é iden , que in odui pa ce ains ca ac é is iques du i ulai e
( egos o ganą, se ou an de la pa ie supé ieu e du co ps, de la ê e, dans le
domaine), don la ca ac é is ique imaginai e es ca ac é is ique e in oduisable
geoobje , plg. lie . bal ãkėbal a, dé e s a akisʼ [Dėb elėjo su sa o bal akėm, nei
(ne ) baugu pasida ė Gs; Iš e ęs bal ákès i speak kia ], enco e plg. lie plūne aku a;
des ma aques ou inissan zaug i eže ų pe i peu de supe icie d'eauʼ. Pou des
aisons de séman ique plg. dans la zone é udiée зафиксированную balo a dį Aklóji b. Mškč (LVŽ I 36).
Une ce aine k aš o aizdžio zone a é é nominée Káulinė b. KzR (Runkių 10 Puisque, comme a é é
GA), aigi, numanoma . eikšmė – kaulo pa idalo bala [lie . káulas ‘kie as
men ionnée in oduc ion, mo y acijos eche che impo an junglumas mo s dans le langage i o,
éluškinan is leu s signi ica ions e signi ica ions a spal ius, a in expliqué pelkė ų in ou nijimo
di ec ion, leu mo i a ion logiką, sakinių, insc isy ų su des lieux de langue i io, au osakos, g ožinės
li e a ū as e za iksu LKŽe, am ik os pukiab a. LKŽe san umpos sépa émen ne ciaškinamas. 11 À
p opos de ce . da ybos enco e oi . Bilkis 2008: 186. 12 Voi enco e Bilkis 2008: 185. Là balo a dis quali ié
comme pas ou aškies o igine (Bal aknė b. Lb, plg. Bal ãkė s . Sug). Da au emen quali iée LVŽ I 342:
helonimas kildisan de pe sonnnamges Bál akis, Bal ãkis.
A icles A icles A icles 117 /
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
issinys du co ps, pa ie du squele eʼ]. Secou an a gumen uo ai explique , quel
žymis lėmė šį į a dijimą, a sakymo ieško a i ki ų plo ų oponimijoje, už ašy-
oje iš gy osios kalbos. VK as as už iksuo as balo a dis Káulinė b. K kn13 su
lieu popa eikėjo commen aa u pailga, mon an que au momen de l'in en ionmen
pou ai ê e ac uué la o me d'un isuel geoobje un ce ain aspec édisés emen
spa ial (aussi plg. os pa ie du squele e)14. Pa con e, peu -ê e place à, comme e
kaului, ca ac é ingi įdubimai e ékilimai associa i emen pou ai (su)see i ces
di é en s domaines ep ezen an us. Dans la même pla e insc i e balo a džio15
Káulinis as as b. Šil (Mikališkio GA) pa eikėjo iš eikš as mo y acijos paaiškinimas
sausumos, leido many i, kad hid oobjek as g eičiausiai bu o nedidelės apim ies,
odėl į a dy ojo galėjo bū i iden i ikuo as supančios mik oaplinkos a ž ilgiu i
bala, apsup a di é enciuo s selon išsidės ymą (kon igū aciją) e d ėje16. Tokiam
explica ion, egis, subbūs a e analyseyjamasse au nomijimo cas.
b) Mé apho iques é ènemen .
indas helonimas
La dénomina ion d'une ce aine o me e dubi ude es de enue balos Bliūdẽlis b.
KzR (Runkių GA) in odui iming (lie . *bliūdlis, plg. blidas ‘dubuo; dans lui elpan s
quan i éʼ [Ap alus kap blidas Gs]). Séman iquemen p oche des . linguis ique
plo e Зафиксирована и больше: Bliūdlis ež. Kpč, Bliūdliakalnis kln. Sdk; Bliūdelnis upl.
Vln17 (plg. ce . g e imines ly is: Bedugnis e Mėžymlio Bliūdlis)18. Pou la
séman ique enco e plg. l'in en ionnemen s p é ixés su la zone d'é ude,
mu uellemen besilluan d'un ce ain aspec pla s é (dubi ude) deg é e imaginée
de con enue d'eau: Blidas b. KzR (Ppil io GA), Šáukš as b. KzR
(Runkių GA), To ieka b. KzR.
G eičiausiai en aison de la o me e d'une ce aine sa dubume bala a é é nominée D usknė b.
M j, plg. lie . d usknė ‘indas d uskai considé e ; quan i é, elpan dans d uskinęʼ [A nešk nuo
aukš o d ùskinę d uskos M j], enco e plg. lie . d usknis, -ė 13 Pane ėžio aps. K ekena os lsč.
S k. des noms de e e anke a. (pelkė), bela assaup a dessuma, (Šil Mikališkio GA)
14 Dėl . da ybos ž . Bilkis 2008: 167; dėl šio i sudėjimo būdu pada y o helonimo Káulinis as as
mo i y acijos aiškinimo z . S ide skienė 2017: sikei usį son na u inį geog aphį s a us. 16
94.
15 An ojo dėmens i objek o nuo odos nesu apimas odo ne ikslią geoobjek o iden i ikaciją a ba pa-
Pou . explica ion de mo i a ion oi S ide skienė 2017: 94.
17 Pou ces . oi . LVŽ I 418.
18 Pou ces . oi ibid, p. 414.
DALIA SVIDERSKIENĖ
118 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
‘u ilisé du sel pou conse e ʼ19. Ac uel celle de la signi ica ion balo a djio po ée
pou ai cons i ue e enco e quelques signes (š iesus pa i šius e e c.). Aussi pou
la o me e pou elle é en uelle (įs imaginée) con enan de l'eau ase ou de elle ai
kiekio bala bu o į a dy a Ragù is b. Ld n, plg. lie . agù is ‘ okios išaugos pa-
un indelis pou abac, pa ak, oieju e k . ga de ou in, ep i], ogi įpuolė šuo e isus
midui ge i; jame elpan is kiekisʼ [Šį y p isidėjau pilną agu į aukų [ a eliui
išlaižė Vl]. Ainsi, numanoma an d'une, an de l'au e nom de lieu apibend in e
signi ica ion ond ali, nedidelė, negili.
useau pa ie helonimas
La pa ie K osnies, c'es -à-di e une ce aine inse ion en elle, es de enue pa ie
du paysage, na u elles inse ubes, en e ien de l'in ènemen : Pečiùkas b. Lb , plg.
le . pečiùkas ‘niša su du elėmis k osnyje pou la nou i u e ga de chaudemen ,
pečionė, dėklėʼ [Dėk mėsą į pečiuką, čia nep ėdama a šals M j; į įdėk mėsą pečię
ka snę, en Ka ina K sn]. Il semble, que e le connu (pa) endenables buies de choses
gaba i iškume a ai des signi ica ions au p ocessus é ènemen , à cause de ce
ema quemen plg. lie . nišà ‘sienoje ai u insudubimas à quelqu'un cons ui eʼ,
lie . pečiónė ‘įdubimas, skylė [...] pe i s obje sem pasidė i [...]ʼ [Skylė pečiuje su le padėjimo puodelių bus pečiõnė J. (LKŽe)].
homme helonimas
Du son en i onnemen o me se déma qué opoobje in a ié nommé émociellemen
nuscol in u nom Panai ė b. V 20, plg. lie . panái ė, pana ė ‘pono duk ėʼ. Toks
o musis pa idal au ep ésen an de la é a e ique cul u e, ma y , appa u é
app op iams es obje de la na u e a lapumui e posi iamam é alua ionimui é eikš i. Pou la séman ique plg.
Ap aliùkė b., s . KzR (Jū ės GA)21.
Ces mic og oupes helonimes ep ésen en igu ū a y ųjį MM22.
1.1.2. In oduc ions pa couleu .
Le ep ésen an indi ec de l'in en ionnemen .
ypa ybė ⇨ helonimas
19 À cause de ce e au es Li uiniens . a ec d uskž . LVŽ II 342343. Ici ils se lien a ec lie . d uskà
‘ am ce ain sū us minalinis compoinys (sodium chlo ide)ʼ. 20 Le ques ionnai e éc i : paskendusi
panée. Toks explica ion sie inas a ec emo i ació, quand mo ologiquemen , leksiquemen neskaid us
mo iš e čiamas comp an amai. Pou ce qui es du phénomène men ionné plus la gemen oi . : Голев
1972; Nübling, Fahlbusch, Heuse 2012: 38; Kabašinskai ė 2014. 21 Pou . oi LVŽ I 168. Da plg. au e
nomina ion: sablénes c oissan gėlė, sau inis le uk, ainsi 22 En aison du e me mo i a ion modelis (MM)
pa adinamas pana e [Šieme mūs linuose panačių y a Rdm].
signi ica ions e a osenes oi : Блинова 2007; 2012; Lubienė
2015.
A icles A icles a icles 125 /
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
Con o mémen au même s uc u al modelį (du kuopinės eikšmės augalų
pa adinimų) dans le langage i é ai pasida omi e u ilisés pou nomme des
humides zonomes na u elles ces noms: Buožýnas b. V , plg. lie . búožė ‘š end as,
ilkauodė (Typha)ʼ; Kala ýnas (< Kala ijýnas) b. Kl , plg. lie . kala jas ‘pelkių,
eže ų, upių plan e similai es à kala iją lapais, aje as (Aco us calamus)ʼ. Jų
signi ica ion nonsû emen numanoma: *‘buožių (š end ų) p iaugusi bala, buožių balaʼ, *‘kala ijų
(aje ų) p iaugusi bala, kala ijų balaʼ.
I oniškio gi ininkijos anke os in o man ų données, bala, apauguse ka klais,
en as ée A aželýnas b. B b, plg. lie . *a ãželas ou pan., plg. a želà, ã želas ‘iš chêne
ou šaknies issuaugusi jeune šakelė, a auga, a ašaʼ. En aison d'une elle gué a ion
enco e plg. kaklas ‘gluosninių amille a b e ou a bus (Salix cine ea, S. au i a, S.
nig icans ou S. pan and a)ʼ, e de éc i s e g ožinės li é a u e ex e LKŽe za ixés
exemples con i men le samp a local: Ka klai g andi paupiais, paeže iais ( š.);
ka klai po slėnį e p liulančių pa e smių pamėgo pa ėnį (A. Ba an.). Ainsi, n'es oma
balo a djio signi ica ion ka klų a žalų p iaugusi bala57. Zap iqué e ep ésen an du
indi ec du ec u emen .
mange is helonimas
P ès Meškėnų k. sonde e en egis é du bal du nom Cibulỹnė b. Igl skil ée La
su ace de la Te e espèce, appa ence, quali é éc i : klampynė (lie . klampnė
‘klampi place, klampynasʼ). Lie . cibulnė signi ie ‘cibulienėʼ, e lie . cibulinė ‘ algis,
qui con ien beaucoup d'oignonsʼ (KzRŠŽ I 102). G eičiausiai ce e bala é éuse
a liacibules de c oissance place, plg. lie . aliacibulis58 ‘ okia žolė, semblable à
s ogūnąʼ. Ainsi, polkė ai lieu a é é acco dé non seulemen o mellemen a ec le
nom du epas coïnciden nom, mais en 'appelé e selon nonalbinium con enu
analogie. Pou la séman ique plg. Va liacibulnė b. KzR. VK selon, Li uanie insc i e e
plus . Cibulnė: bala Jankų GA, pelkė K ažių lsč. Akmenių k., įdubusi pie a Vilkijos
lsč. Akuo ų k. ( ous les obje s en 'appellés indiquan les données basées m. 1935
données des anke es des noms de Te e).
1.1.6. In oduc ionnimes selon el ou el espèce d'animaux ab i as pelkė as
zones na u ines.
(1) Tiesioginio į a dijimo ep ezen an ai.
a ibu helonimas a) En aison du baloje besi eisian s dièles la de niè e
in odui e Diẽlinė b. K sn, plg. lie . diel ‘k auju min an i gėlųjų andenų ki mėlė,
siu bėlė (Hi udo medicinalis); s aigėʼ. Ano in o man es, anieu dièles bu u a e
main enan esama. Ainsi, balo a dzio signi ica ion dièles bala.
57 Plg. au e de ce plo o . Lapnbalė b. M j. pou son mo i a ion d'explica ion oi enco e. S ide skienė 2016:
253.
58 Ce e commune du mo a osens a une supe icie selon LKŽe Višakio Rūda.

DALIA SVIDERSKIENĖ
126 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
b) En aison d'une ce aine espèce de poû es de ep oduc ion(si) le lieu bal a
in odui Ka õsinė b. Ld n; b. Ka osinė b. Kl , plg. lie . ka sinis, -ė ‘ku iame
eisiasi ka osaiʼ, enco e plg. lie . ka sinė ‘kūd a, dans laquelle es ka osųʼ. Tokį
expliquimą pa emia e anke ų données: elle y a beaucoup de poissons,
pa iculiè emen ka osų (Ld n), ès bien se ep oduisen ka osai; de ce e
espèce de poissons e nom à eçu (Kl ). Les données encyclopédiennes du lieu de
ep oduc ion (de ie) de ces poissons con i men : Seklieji lacse ai du poin de
ue de la pêche es du ype ca osinien-lininien ou ca osinien (T. I an.). Pou la
séman ique plg. Ka sbalė 2 b. Kl 59. P esque pou la même aison bala a é é
in oquée Lydekinė b. Kl . Lydekos, selon l'encyclopédie60, aime s oppin į ou
len emen coulan andenį e p o ilies densémen apžèluses lieux. Ce e
mic og oupe peu e mine son desc ip ion a ec une ph ase qui illus e
l'expé ience olklo ique, dans ce e plage зафиксированном из живовой языка: Наши dù pinyчи в много рыб (Pl ). De ce qui a é é di , on peu comp end e que de nomb eux de ces poke ai lieux on é é en an nommés selon des ina ion.
c) lieu helonimas
Kieno a i ai dans des ma kė es end oi s, pa odo e ce e helonimų mic og upée.
Ses ep ésen an s en i an e langue ypique la si ua ion d'in en ionnemen
co espondan s selon nusis o ėjusį modelį susda ę noms; le mo mo i an ici
osýnas b. V – ka osų bala. Žalčiukýnas s . V – oplių bu imo (gy e-
namoji) ie a, plg. lie . žalčiùkas ‘žalčių jauniklisʼ. A k eip inas dėmesys i į ai,
signi ie lieu: Kakad žalčiu dans l'ai e é udiée peu ê e appelé non seulemen
in oxique à se p a ę panašus ep iles, mais e n'impo e quel animal appa enan
aux se pen ées61. Analyseable cas, egis, pas excep ion, quand au nommage
s'appuie nonconc é isan pa se kamas ypiquemen le plus appa enan aux
se p a es animal nomma ion, plg. Žalčiabalė b. B b62.
Le lieu de séjou (habi a ) des Ku klys in odui Pa plynė plk. KzR (Runkių GA), plg. lie . pa pls
‘ku klys63, enco e plg. lie . ku kls ‘s i plies amili abzdys, i an dans une e e humide,
u klys, pa plys (G yllo alpa g o alpa) [Ku kliai d ynns, sp. nenusaus ond de e e]. (2)
Zapésés deux ep ésen an an s de l'in en ion indi ec du nom: Pe keliškių k. anlogiką.
Da inys a ec p éposage -ynė mon e que pelkė a place e hninės s i ies a s o ų 59 En aison
ke os in o man o duomenimis, bala Velnỹnė b. V , bu us labai klampi, niekas
[iš jos] neišeida ęs. Šie gy osios kalbos duomenys iš dalies a skleidžia į a dy ojo
. mo i y acijos aiškinimo m . S ide skienė 2016: 248. 60 Accessible su In e ne :
h ps:l .wikipedia.o g/wikiEu opin%C4%97_lydeka [ isualisé 2019-10-18]. animalʼ.
61 Plg. lie . žal s ‘nenuodingas į gy a ę panašus oplys (Na ix); be koks gy a ėms p iklausan is
62 Dėl jo mo y acijos aiškinimo ž . S ide skienė 2016: 248.
63 Pou . da ybos m . Bilkis 2008: 296.
A icles A icles A icles 127 /
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
pe ce iama comme (pa)klaidinančių, p adanginančių elnių apgy en a lieu. Tokį
spėjimą inspi ai le sa oi que da iniai a ec p é ague -ynė, ai e de
pe sonn a džių, é udiée dans la plo e ma que des gens habi a ions ou i an s lieux (plg.
Amb azas 2000: 55).
Į a dijimas Velnỹnė s . V , pa ai , aussi é èle des in e connec ions de
pe cep ion indi idues en e diables e šlapies, klampies lieux, ce de nie
demonologiza imą64. Pou la séman ique plg. Vélniabalė b. KzR (Runkių GA); M j
(Šunskų GA), Velniabalė 2 b. K sn; b. KzR (Velniakalnio GA); Vélniaplynė plk. KzR65,
Velni balái ė b. B b66. Comme on oi de localisa ion é é odes, les noms des lieux
épiso e gi ininkijų anke es, aigi, majo i é men ionnées indi ido imagduo é
sužadinusių heloobjek ų é aien ho s des habi a ions lieux limi es.
1.2. In i ula ions selon le lieu de p ésence des hyd oobje s.
ypa ybė ⇨ helonimas
Localisa ion du bâ imen (1), au es zones na u elles (2) e menames lieux
(3) conce nan :
(1) G e a ba ago elkšojusi bala en appée Ba agnė b. KzR (Papil io GA), plg. lie . ba ãgas ‘p ikabinama
aux qua ees ca es pakeliama e nulei i u a pas ogė chaînes, chaudes, du pėms k au iʼ, ‘maniežo
pas ogėʼ, ‘pašiʼū ė). (2) G e a lūgo Lūgaũnė b. M j (Šunskų GA)67, plg. lie . lūgà, lgas, lgas ‘upės
заливается dubi place; klampi upės a šakaʼ, aussi plg. kalbinį pasaulė aizdį e lindin į sakinį, de la
langue i osios зафиксутую в другой плоте: Chaqueą dumblingą eže iuką lūgeliù nominam (Ds). En aison
o maliosios s uc u e e séman ique plg. e eė a dį Galaũnė k m. Vl68, balo a dį Lūgo bala b.
KzR69. (3) Quelque au e signi ica ion de l'in en ion, ayan s ylis inį shnekamosios langue e
l'é alua ion e lal į, зафиксированный Velniakalnio GA. G eičiausiai a okiau du illage, miško glūdumoje
elkšojusi bala a é é in en ionnée Peklinė b. KzR, plg. lie . place [Iš auk iš andens agu ką uo kai peklà
(juodas) pasida o J b; LKŽe 64 Ruses che cheuse Nadežda I. Kono alo a, ayan é udié psychologique
demonologemų signi ica ion e lal , e liné ée à la conscience des consomma eu s ac uels de langue
peklnis, -ė ‘pekloje esan isʼ, da plg. lie . peklà ‘p aga as; labai nuošali, olima
uses, dis inguée ces polinkies d'in ènemen : une pa us, cons an emen u ilisan demonologems, ise
à conse e s é éo ypinį (néga i e) a i ude, disposi ions en co espondan mau ais o ces. D'au e
pa , on ema que a ionnelle ou émo ionnelle p agma isa ion du s é éo ype (plaî e oi Kono alo a
2017: 411).
65 Pou ces . mo i a ion de l'explica ion e démonologées mo i a ion ep ésen an des uses
oponymikoje oi S ide skienė 2016: 252.
66 Pou le de nie . mo i a ion de l'explica ion oi . S ide skienė 2017: 86. 68 Pou l'o igine
67 Ano in o man ų, [bala] apaugusi medžiais.
e la aib ie de ce de nie balo a d, oi : LVŽ III 3146; Bilkis 2009: 256; 2018: 212234. Elle es égalemen considé ée comme une en ep ise de cons uc ion.
69 Dėl . mo y acijos aiškinimo ž . S ide skienė 2017: 87.
DALIA SVIDERSKIENĖ
128 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI en egis é exemple is de au osakos: Tamsu
kai pẽkloj (labai amsu)]. Pou la séman ique plg. Pklia ais is b. Šil70. Ainsi,
balo a džio Peklinė numanoma signi ica ion nuošalyje, a okiau exis an bala71.
1.3. In oduc ionnemen s selon la posi ion occupée des
hyd oobje s dans l'espace. 1.3.1. In oduc ionnemen s selon les hyd oobje s occupée pa ie de l'espace.
ypa ybė ⇨ helonimas
(1) Tiesioginio į a dijimo ep ezen an ai.
Les géobje s, ayan é é espec i emen dans les e i oi es des illages de
Vengelnica e Būdninkų, é ènés Galnis b. Gdl; s . Gdl [I galnis Jonas é ai enu (ku s
illage gale i ) Al ; da plg. lie . gãlas ‘[...] daik o k aš inė pa ie (p adžia,
pabaiga)ʼ]. Dans le p emie en e gu emen cas, la é é ence d'obje e le nom du
lieu non-coïncidence (Galnis y . g., bala mo . g.) ai quelque dou e , ou balai n'a pas
é é acco dé au e, g e a ex- ils, nom d'obje 72.
Une ce aine supe icie du e i oi e du illage de Šiauliškių, p obablemen
besiegan a ec un au e e i oi e du illage, occupėmęs ais as į a dy as
Kampinis s . P n, plg. lie . kampnis, -ė, aussi plg. lie . kapas ‘pie a, où seike a deux
lignes, plaque es, mu s ou obje s, ke ėʼ [Ke ė du deho s, e kapas du in é ieu
isume J. (LKŽe)]. Ce . é èle des noms kū ėjo s a égie lo s du p ocessus
en 'appellionnemen : iden i iée ela i emen à la mic oaplinkos en ou an es e
di é enciée selon édisés issemen dans l'espace. (2) Le ep ésen an de
l'in i a ion indi ec e. Selon alo sine popula ion locale samp a à, habi a ion de la
place ( illage) cen e ancienne bala en assée Ašnė b. M j, plg. lie . ašnis, -ė
‘einan is pe ašįʼ, enco e plg. lie . ašs ‘ iesioji, allan an i pa kieno cen ąʼ. 1.3.2.
In i ula ion selon l'éloignemen de l'hyd oobje de la su ace.
ypa ybė ⇨ helonimas
Lokalią posé į pa appo à la su ace de la e e ixe pa appo à la su ace en dessous du
ni eau habi uel un geoobjec éloigné, inaugu é Ka ilinė b. P n, plg. lie . ka ilnis, -ė numanoma
[Ka ilnis a a a as (ka ilo pa idalo gilesnė ie a upėje) OG174 (LKŽe)]. Taigi,
e hninės s i ies nomų kū ėjo le sens du lieu p o ondémen se ou an bala (in o man o eigimu,
изджиūs ama). Pou la séman ique plg. Púodžiaplynė b. KzR, Púodžia ais is b. KzR73. Ce de nie .,
egis, ep ésen e une igu ū a y inį MM. 1.3.70 En aison de l'explica ion de la mo i a ion du
balo a d, pe ėmę na u inių zonų, dans lesquelles pousse na u ellemen ce ains ū S ide skienė
šių augalai (1), gy ena am ik os ūšies gy ūnai (2), pa adinimus.
2016: 252253. À cause de l'eau insigni ica ion des Li uiniens nau osakoje enco e oi . Būgienė 1999. 71
Da plg. lie . peklnis, -ė p k. signi ica ion ‘ ès g andʼ [Pie os celle peklnès kol nušienauji! G g]. 72
À p opos de ce . da ybos enco e oi . Bilkis 2018: 212234.
73 Dėl pas a ųjų . mo y acijos aiškinimo da ž . S ide skienė 2016: 254.
A icles A icles a icles 129 /
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
(1) Aleksand o Vanago a i man , hyd onimai, o igées de kuopnée signi ica ion
des noms de plan es, a place, où ces plan es son beaucoup, signi ica ion. Mais ce
lieu nécessai emen es l'eau elle-même, ca il pa le pas de plan es aqua iques.
Mais, de ou e açon, ce e so e de opoobje s son déc i s selon les plan es
[...] ( oi aussi Vanagas 1981: 90). Ce qui a é é di su les noms des i ie s e eže ų,
pa aî , s'applique e helonimams. Sui an son p ésen és de la langue i an e
paludi e oponiminiques cas de mé onyminium déplacemen , co espondan s
schemą: lieu, où beaucoup de ce ains ypes de plan es non d'eau helonimas.
Ainsi, d'au es pelkė es lieux, anciennes g e a ne de l'eau égalais, champybais
apaugusių lieux, en ame ies des de nie s noms: A ie ýnas b. K sn (Kalniškės
GA), Ba a ykýnas s . KzR (Jū ės GA), Be žýnas b. KzR (Papil io GA), Dilgėlýnas b.
K sn (Kalniškės GA), Ka klýnas b. V ; Papa ýnas s . V , Rūškynýnas s . KzR
(Velniakalnio GA), Šal ekšnýnas s . Ld n, Uosýnas s . Igl (Va nabūdės GA). Ce
mic og oupe a ibue e helonimas Va liacibulỹnė b. KzR (Runkių GA) a liacibulių
c oissance place, plg. lie . aliacibulis74 ‘ okia žolė, similai e à s ogūʼną. Appel, à
ce mic og oupe a ibu ai un au e helonime. Agu kiškės GA indique que la bala
a ec des buissons in iommée Ka klỹnė b. KzR (Agu kiškės GA), plg. lie . ka klnė
‘ ie a, p iauguse ka klų; ca klen a b es75. (2) Selon le schemą de déplacemen
mé onyminien place où con ien beaucoup de ce ains ypes d'animaux non
aqua iques helonimas adęsis balo a dis: Ba sukýnas b. KzR 1.4. Designa ions
(Runkių GA), plg. lie . ba sukýnas ‘ba sukų gy enamoji ie aʼ.
selon hyd oobje s des inés.
a) a ibu helonimas Žmogiškoms besoinses app op iée bala a ec un ce ain clojinium, à
a e s laquelle é ai possible de anskele (pe ei i, pe ažiuo i), en 'appel e Dilnė b.
KzR76, plg. lie . dl ‘s ė a len a, g įs asʼ [Kelias pe pelkę s o ais g s ais g įs as J.]. En
aison o maliosios s uc u e e séman ique plg. anden a džius: Diln a is g . Skd (LVŽ II
74 Leksinio mo y a o iaus a osenos plo s (VšR) e hyd oobje de la localisa ion
277)77, G įs abalė 2 b. Ss [lie . g s as ‘ ąs as il o (kelio, klojimo...) g indiniui,
coinciden .
75 Pou . da ybos m . Bilkis 2008: 285.
76 Voi enco e Bilkis 2008: 174, 178; LVŽ II 276, où . siejami a ec pe sonn a džiu. Bien
. į Lie u os ie o a džių žodyną (2014) dėl nežinomų p iežasčių nepa eko, žodynas iksuoja os
qu'analysisée seule o maliosios aiškos au es données de oponymie de plo s (Dilnė b. Ssk; Dilnė Dilnė b.
K kn).
77 Là ce de nie ., egis, quali ié au emen : sudu inis . P emie is sandas du plu. *dilnis, plg. p d.
Dlis, Dils, Dlius (LPŽ I 497, 498); deuxième sandas du lie . ã as ‘g io ys, mažas upelisʼ (LKŽ XI 333).
D'ailleu s, A. Vanagas aussi abejojo upė a džio Diliaũpė p emie sando pe sonn a dine o igme
(da z . Vanagas 1981: 86).
DALIA SVIDERSKIENĖ
130 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI g indaʼ]78, Til abalė b. K sn79. Da plg.
numanomom au nomijimo si ua ion e pelkė ų, chlapies lieux pa icula i és
nusakan į sen inium: Des lė o ežimas basuko klampiu, ižiu pelkių keliu (P. C i .).
Rais a a džio dangos quali é du pės inspi a o dans a dijimo Du pinė s . P n
susida ymą, plg. lie . dù pinis, -ė ‘su du pėmisʼ [Čia dù pinė pie a, žemė K ]. Tokį
expliquémen pa emia dans le ques ionnai e зафиксированный in o man ce e
desc ip ion du lieu: [ oje place] kasda o du pes.
Helonimo Kanãplinis b. P n numanoma signi ica ion kanapių, plg. lie . kanãplė
‘kanapėʼ80. Gini kūnų. anke os in o man o selon, [baloje?]81 me kda ę linus e
kanapes, e lindi iboš inių plan es de ecyclemen p océdus, e ec uy us
i iamajame plo e. Da plg. el obse a ion con i man le . Mi kyklùkė b. K sn,
зафиксированную из живой языка исследовамающем плоте [lie . mi kyklà ‘ ie a
(kūd a), où mi komi linai, kanapʼės, Mi kykloje kanapės mi ks a две недели Lp].
Selon des ina ion, u ilisa ion le pou les hommesškoms besoinses, pou ai ê e
in oquées même quelques pkė es lieux. Plaušinė plk. V (Mozū iškių k. ank.); s . V
(Meškynų k. ank.)82 plaušų pelkė. Mozū iškių k. anke os in o man ų les données
ou nies mon en dans ce domaine e hnique des a aux de collec e de ma iè e
p emiè e e ec ués [į ais ą] gens ėję plaušų lup i83. Da plg. lie . plaušnis, -ė
‘ ai y as d'eau de pluieʼ [Plaušniai aikščiai s ip ūs comme ilos Ž ]. De ces
de nie s, humaine l'expé ience ixuojan s, des insc ip ions on peu suppose que
ka nienes plušai ici pou aien ê e consommés (don ejamos co ės, issé o us maišų audinys e k .).
b) pa icula i é helonimas
Ti iamoji medžiaga pa odė, kad g e a s a inių elkšojusios balos aip pa
a pu ê e é angélisées selon a ec é: Ga ba inė b. KzR, plg. lie . ga banė, ga bá nė, ga ba nià, ga bá nia
‘kailių i odų augykla, di b u ėʼ84 kailių, odų di b u ės bala; A iniškė s . P n, plg. lie . a nė ‘a ių
a asʼ a idės bala. Le de nie du nom du lieu o me e l'obje é é ence non-coïncidence émoigne,
que p obablemen a é é in oquée bala, e non ais as. Tokį spėjimą pa emia i 78 Pou le de nie .
mo i y acijos explicimo oi S ide skienė 2016: 250. 79 Pou ces . explica ion de mo i a ion oi
S ide skienė 2016: 254. 80 Pou ce lexiene mo i a o iaus usų onomas ikoje oi . Πолякова 2010: 11. 81
A en ion A o née à le nom e l'obje é é ence giminés non apemen . 82 La é é ence d'obje e le
nom giminés ne coïnciden pas le plus p obablemen émoigne nonikslią iden i ica ion d'obje ou
na u ines zone changemen .
83 Ce e plo e onc ionne ( onciona o) pa a dès Plaušnis, Plaušinái is (pas a ąjį J b les gens
appellen Plaušnis) (LPŽ II 469).
84 Pou au es . oi LVŽ III 77.

S aipsniai / A icles 131
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
le ques ionnai e con ien des données des in o man s: a is p ausė85. Abie a
s a inių elkšojusios balos, pa u , on é é u ilisées e à d'au es, a ec s a inių
paski imi liées, besoinses.
c) Le nom du lieu dans lequel la bien a é é donné pa oie de ans e
mé onyminium balai Skalbỹnė b. Ss, plg. lie . skalbnė ‘ ie a skalʼb i [Nueik į skalb
Všỹnę, asi an len os muilą i galėsi išsip aus R]. Dans ce cas le mo mo i an
signi ie lieu ( ie a helonimas).
2. TABAR NAT ALI ALI CHIQUES MOTIVACIONSES
PRIESAGINIAI HELONIMAI Il es à no e que le
2.1. Dans le bu d'explique balo a džio Jaučẽnė b. P n86 mo i y aciju, a i é
l'a en ion à d'au es linguis ique plo e onc ionnuojančius analogiškos o maliosios
s uk ū os da iniai: Čiuo nė Čiuo nis s . (Bilkis 2008: 173)87 [lie . čiúo ė ‘kiaulė, čiukėʼ,
malon. čiúo is ‘mei ėlisʼ]; Gaidnė b. K kn (Bilkis 2008: 190; LVŽ III 1115), ag onimą Gegnė
p . (LVŽ III 117) N 88 [lie . geg, ggė ‘pa asa į kukuojan is meško p aukš is (Cuculus
cano us)ʼ]. Aujou d'hui ces . mo i a ion peu seulemen in e p é e . Telkšojusi
bala su le e i oi e d'Asmin a d a o pou ai ê e in i ulée Jaučnė en aison de sa
gaba i iali é, . i. g andeu . S'appuyan su le olklokoje o me la choisissan pou la
už iksuo u au inio e inimo pa yzdžiu Didelis kaip jau is, k ailas kaip a inas
(Pšl), plg. spėjamai p iešingos eikšmės . Gaidnė (g eičiausiai šią į a dijimo
dou euse aleu d'un obje , sa con enance à ses besoins humains habi uels). Ce e
de niè e in e p é a ion es sou enue pa le ma é iel du ocabulai e ie o a des
Li uanien (2018) e son in e p é a ion: non nomb eux noms de lieux non-habi aux
peu en ê e issus du lie . gaids ‘naminis paukš is, châ eaux pa inas (Gallus
gallinaceus), e don ce ains d'o igine . mo i a ion, appa emmen , es liée à un
ega d néga i e s les obje s innominés, indique leu menkum, mino i é, nede ling
(pa y, Gaul alia dp ūdis, que pe sonne n'y a éc i que p os a Gaulė, Gaul dmiškis
neugug) (LVIII 1189. Dans ce cas
85 Pou le de nie . da ybos e o igine oi e enco e : Bilkis 2008: 65; LVŽ I 244246, où indique se d ejopa
possibili é de o igine: de lie . ã inas, au e e us, de a d. Ã inas. 88 Da plg. au es s uc u e au
86 Ašmin os d a o anke oje ašoma: p igė ęs jau is.
87 Dėl . au en iškų lyčių pa eikimo da ž . LVŽ III 78: Čiuo nis ‖ Čiuo nius s . Ab.
nomijimus Ggia ais is b. Skm; Ggių balà b. Lkm (LVŽ III 117). Ano e noling is es Jelenos L. Be ezo ič
(uni e si é édalinis de l'U ale), dans les oponymies usses, gaidžio imagdinys mani es e su la
p oximi é de l'obje in odui , sa p ésence non loinime i an […] chez l'in odui (plaça 89 c .
joje kaimo aplinkoje. Tipinė į a dy ojo pozicija, o ien uojan is supančioje e d ėje, a skai os aš-
Be ezo ich 2001: 3738).
DALIA SVIDERSKIENĖ
132 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI ce inse ion šlie ųsi aux au es, peu -ê e
liaudiškoje sis ema ikoje selon la onc ionciju ios gaidžiams epakankaeau
(paski į) sie inų į a dijimų: bala, ski a jaučiams ge i (didesnė), i bala, iš ku-
(mažesnė, menkesnė). G eičiausiai en aison somsaus (neskaid aus, nepe š iečiamo
ou pan.) bal de l'eau ce e a é é nominée Sakalinė b. P n. En aison d'un el
gagemen plg. na ionnels é lexion s anda ds e lé an sen ines su ce oiseau:
Sakalėlis noi , noi neda y NS366 (LKŽe); L'un é ai noi comme sacal, l'au e é ai
ma gas comme genelis JD791 (même emps). VK lapelies insc i e e dans d'au es
end oi s de Li uanie ce nom į a dy ų opoobjek ų, qui aussi pou aien ê e
nominés pou la somsaus e e dangos guise: Sakalnė pie a p ès Me kio Va ėnos .
Jakėnų apyl. Maskaukos k. (1985 m.), Sakalnė ancienne ganykla Ga gždų lsč.
Maciuičių k. (PKk ka elė). Obje des é é ences (locali posi ion à la i iè e e e c.)
combien sou ien p écédé spėjimą. Pa con e, l'in énigemen Sakalinė b. P n
susda ymą pou ai nulm i e gaba i iškumas de l'obje in ennijable, . i. mažumas
[lie . sãkalas dans le sondage su bal ne ou nisse aucune addi ionnelles
‘ oks plėš us paukš is (Falco)ʼ; Sakalas mažesnis už anagą J.90]. No s Apušo o k.
in o ma y ių données, aidan plus clai emen comp end e la condi ion d'en ée,
VK données quan pa emia de nie sp a d: Ga gždų lsč. Maciuičių k. 1936 m. (ki o
plo o) dans le ques ionnai e a pallié que Sakalinė 0,2 ha aille kal a91.
2.2. Hid oobje de nom Cigánska b. M j sie inas a ec lenk. cygański ‘čigoniškasʼ (SJP I 358)92. A ec
quelles deno a o (balos) ca ac é is iques l'in ê isseu liai čigoniškumą i iamajame plo e, possible
seulemen in e p é e peu -ê e a ec gaba i iškumu, . i. nedidele su le e i oi e habi able de la
place elkšojusios balos olume. En aison de la même ca ac é is ique (d'où hyd oobje de pe i e
aille) a p obablemen é é in i ée e un au e ange na u el na u el (balo a dis insc i Agu kiškės GA)
Mozū inė b. KzR93, plg. au e é ude de l'ai e d'appella ion selon gaba i iškumą ep ezen an ą
Moz gi ė a ec l'obje indica ion nedidelis miškelis Ld n (VK). Dans ce e sou ce exis e e plus
Зафиксированых insc ip ions, émoignan que in odujimo ã ama pasi ų e ninės g upės žmogusʼ)
ep ésen e une mino i é de l'obje in odujimo, e a ec 90 Dans no e pays Raudonąją knygą 1976 m.
enkamas mozū ų e ninės g upės asmens pa adinimas (lie . moz as, -ė ‘mozū-
en egis ée mig uojan i spa nuočių sakalų kelei ių ūšis, don les ep ésen an s i en dans le
na u el milieu géné alemen enkasi amplsias aukš apelkes, pušynus, miš ius spygliuočių miškus. a.
Les nids de ce oiseau dé ec é e P ienų ajone, Žu in o eze a e (plačiau oi accès à In e ne :
h ps://www.del i.l
XXg ynasgam a/nyks an i-pauksciu- usis- is-dazniau-su inkama-mies uose.d?id=665637 [žiū
2019-18-11]). Ainsi, ces spa nuočies aux ep ésen an s du domaine é udiable pou aien ê e connus e
amilie s. 91 Skil ie La su ace de la Te e espèce, épaisda, quali é éc i e: sabėlyns, beaucoup de
pie es e pušelės c oî .
92 Pou ce . da ybos e explica ion d'o igine oi LVŽ II 18.
93 Dėl helonimo Mozū inė, už iksuo o ki ame Lie u os plo e, da ybos ž . Bilkis 2008: 166.
A icles A icles A icles 133 /
P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
i iš eiškia į a dy ojo e inimus šios e ninės g upės žmonių a ž ilgiu: Mozū as
(nk.) 200 m longio g io ys Kauno aps. Raudond a io lsč. e GA 1936 m.; Moz as 0,3 ha
hau eu Ma ijampolės aps. Sasna os lsč. e GA 1936 m. (den même). Žydnė b. M j
bala, p obablemen ainsi en 'appelée en aison neskaid aus eau (peu -ê e
ancienne gili), . i. amsi bala. Tokį explica ion pou ai sou eni l'appelia i nom de
pe sonne lie . ždas, -ė ‘žydų au ybės žmogusʼ (DKŽ 170). Le de nie (žmogus) des
memb es de la communau é kalbinée de ce e zone es déc i comme ou malkų
„ amsus“: Aš panašus oks į ždą, juodas bu au (Ss). Ki a e us, i iamajame
plo e ždas gali eikš i s a inio pa adinimą ‘lauke sus a y a pe pučiama du pių
k ū aʼ [Kap džiūs a du pės, k auni in žydùs po penkias kulbukes B b; Kai
su ežda om du pes, į žydus suk auda om Vlk ]. Ainsi, bala, ayan é é g e a
s a inium, pou ai ê e en 'appellée Žydnė. Dans ce cas pou . s uc u e e
séman ique plg. Ba agnė b. KzR, pensan que le de nie de l'in odui ijim
signi ica ion bala, é éuse g e a s a inium.
2.3. A in de comp end e e explique , quelle pa icula i é du lieu es de enu
l'in ê issemen Laumikis s . P n94 pama u, a i é l'a en ion dans apelia y inée
lexikos ep ezen an o, de usio in odui ijimo appuiama, a osenos gy ojoje kalboje
casseus: lie . laũmė p k. ‘kas neg ažus, apsileidęs (ke nojan )ʼ (lie . keno i, -oja, -ojo
‘jauk i, e lio iʼ); laumšluo ėmis (Viscum album) son appelées ne ykusios, en šluo ą
adul es, susime usios des b ancos des a b es95. Aussi bo . skalsė (Cla iceps pu pu ea)
es appelée laume en aison de la couleu somb e de la plan e [Laumės [ ugiennes] son
de la couleu noi e Js ]. A e issan à l'ensemble du langbiné mondialê aizdį,
yškėjan į d pa eik ų a osenos exemplesž, on peu ai e p éludę, que ais as
p obablemen in oqué pa ce de son sommaus, peu -ê e nelygaus (dėl dans gumulus
susime usių растений96), . i. susi ėlusio, su aces. Fundamen an ce e
in e p é a ion, plg. Noodkis ež. Ob (VK), analogue d'un pe sonn au nomidijimo p d. Juodkis
lie . bál ikis, ba ikis ‘bal as kiškisʼ [Bál ikis iš miško į laukus nebėga Lkč], lie .
(LPŽ I 858), apelia i es nomina ion ep ésen an us ké šikas ‘ke šas mei ėlisʼ. En aison
de spėjamai ac uué de la su ace se con éla ion signe de enco e plg. Čiulkins s . Gdl
ikos plg. ki us Lie u os anden a džius Laumlis ež. Aln, Laũmis ež. Pl 97. Taigi,
(lie . čiulkins ‘gumulas, gniužulasʼ). En aison semanįnomijimo p ocessus pendan le
ais u acco dé le nom Laumikis isan géog aphée zone non seulemen dis ingue de l'en i onnemen , au es paysch o aisdjio zones, mais la e é alue .
94 Pou l'éc is age oi aussi Bilkis 2008: 39. 95 Lie . laušluo ė ‘pakinées pa le champignon pa asi e des
b anches d'a b es, adul es en šluo ą; laumės šluo aʼ 96 Da plg. de laš s za iksuo ą sakinį: Žolyne gausiai
[I aip šiandien da medžiūse ne ykusias šakas laumšluo ėms adina S. Dauk.].
augmen e iks os: šluo elinė, kups inė, še iuo oji e k .
(LKŽe).
97 Pou cesa ųjų . z . 1981 Vanagas: 111, qui son p ésen és Demonologinės eikšmės hid onimų
posky yje ( en même, 110112).
DALIA SVIDERSKIENĖ
134 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
IŠVADOS
1. P iesagų de i a ų y imas p aplė ė mo y acijos eiškinio samp a ą, a laissé ce
phénomène le pe ce oi comme d'impo an s e nokul ū inės in o ma ions sou ce. Au
cou s de ce e é ude app o ondie é udiée e hninès sphè e ep ésen an s des
mondeê okes, pense ym peculia i é é élé non seulemen compa aismes, isi és pa
analogies g įs os mé apho es, mais e mé onymies. Pa iculiè emen alables
considé i ina place mé apho e es homme bala Panai ė V e me onymija place es
animal poil colo a (a scol is) plynė Bė ókas V . Dans le p emie cas la place appuie
su l'homme en iolan la séman ienne bina inée opposi ion i s. mo as, seconde
in odu a dijama selon pa ie e ou ums ela ion, é élé da an age les champs de
a osène a spal io du poil animal. Abu en 'nomijimas g įs i s a ie iška kul ū ine
pa i imi. Uni e salesnées, g įs os žmogiško mąs ymo s anda d ais, mé apho es,
su ukamas e au es na ions de oponimijoje: place es indas ūd Blilis b. KzR,
D usknė b. M j, Ragù is b. Ld n. Elles é èlen e une ce aine imaginée g adualinée
aspec de la place dubume (įimaginée quan i é de con enue d'eau). L'enquê e a é élé
que le nom de lieu Bliūdlis éciplian le con enu signi ica i concu ence a ec d'au es
balles locellemen coinciden es éc i es b. KzR (lie . blidas ‘dubuo; en lui elpan
quan i éʼ), Šáukš as b. KzR (lie . šáukš as ‘ʼ ankis skys am, i š am ou bi iam
mais ui dė i bu ną; quan i é p ise dans ce ankiu), To ieka b KzR ( . o ieka lėkš ;
quan i é, qui emplace ce nom) en e mes u cs, é élan dans l'aspec l'aspec d'un
obje dubieux. Lb , lequel le ondemen de l'in en ionmen un ce ain ca ac é is ique
Nomina y iniu požiū iu sa i as me oniminio į a dijimo a ejis Bal aknė b.
du po eu , l'o gane de ue (lie . bal ãkė ‘bal a, adui e akisʼ), se ou an dans la
pa ie supé ieu e du co ps i an ( ê e) don la ca ac é is ique (aklumas) es
imaginablemen ca ac é is ique e in oquée heloobje u (bala zaakusi).
Valeignan ling okul ū iniu aspek u séman iques nomina ion ep ezen an
Cibulnė b. Igl, co espondan pense ymo schemą: mange is, dans lequel beaucoup
klampi ie a, ku ioje, ma y , daug į s ogūnus panašių augalų ( a liacibulių ?), a -
s ogūnų squeljian , comme indi ido conscien iée kylančios asociacijos
p oduisen nou eaux signi ica s.
2. Lo s de la éalisa ion de l'enquê e a é é disposée aussi dé aillée que possible su
no a ą, ski iama daug dėmesio lokaliajai helonimo padėčiai e d ėje (bu imui
le lieu de de is enance dans le e i oi e ou ho s de ses limi es), cela a pe mis
d'ob eni des ésul a s supplémen ai es: ema que que la majeu e pa ie des
cas d'in ènemen mé onyminium p obablemen lėmė les mêmes obje s
in ènijamieux du lieu de p ésence ho s des limi es du lieu d'habi a ion
en i onnemen . Ne connaissan indi iduellemen ce aines pa icula i és de lieu,
place à p ésence moins socialemen signi ica i e, ce e in odu a djama économiskiau g e a, nondé inėž u dis ance, exusies au e lieu au nom, nesuku ian nou eau. En ou e, mé onyminium