Priesaginių Marijampolės apskrities helonimų motyvacija

110 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI DALIA SVIDERSKIENĖ Ins i u des langues Li uanies Di ec ion des eche ches scien i iques: onomas ique ( ik inių mo s de da ybos, o igine, mo i y acijos eche ches). DOI: h ps://doi.o g/10.35321/all81-05 PESAGINI MARIJAMPOLS APSKRITIES HELONIM MOTYVACIONS Il es impo an de se eni au cou an des é énemen s qui se dé oulen dans le pays. Mo i a ion o Su ixal Helonyms o Ma ijampolė Coun y ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme. L'a icle p ésen e analysé un sa i e un in é essus beek i alen ės lexikos couoksnis p iesaginiai helonimai. Dans le bu de é éle leu s uc u e o malienne e signi ica ion mo i uée ela ion, ces ep esen a i es de classes anden a des son é udiés s uc u elles, séman iques, mo i ologiques mé hodes d'analyse linguis ique. Disponible les données les plus dé aillées su la deno a é, u ilisées dans les enquê es des noms de Te e (19351937) зафиксировать исследовательного плото информатантов либиной сознания, leu connaissance, expé ience, sa oi jimu e lindi , onomas inę ситуацию понять помогающая оставшаяся дополнительная информация. S aipsnis e ingas leksikologijos mokslui i ki iems jos sky iams: e noling is ikai, so- cioling is ikai, psicholing is ikai, kogni y inei ling is ikai, sa os oponimikos p ak ikai, éel mo du phénomène concep s. Kul ū inės globizacijos con ex e impo an de l'é ude yškėjan i agmen o na u es (pelkė ų ie ų) in e p é a ion d'un ce ain plo o dans le sys ème de langue. Les ésul a s de l'accomplissemen de l'enquê e pou aien con ibue en ésol an les ques ions égionales sa imonès, iden i é. ESMINIAI VOODŽIAI: lieuo a džiai, anden a džiai, helonimai, oponominacija, mo y acija, en 'appellijimo p incipes, en 'appellijimo modes, mé a o a, me onymija, elipsė, seman inė da yba. ANNOTATION The a icle add esses su ixal helonyms, which cons i u e a peculia and in e es ing laye o he so called non-equi alen lexis. In o de o e eal he mo i a ed connec ion be ween hei S aipsniai / A icles 111 P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija o mal s uc u e and meaning, hese ep esen a i es o he hyd onym class a e analyzed using he linguis ic me hods o s uc u al, seman ic, mo i ological analysis. As comp ehensi e in o ma ion abou he deno a um as possible is in use; he a icle also makes use sis, which o he da a abou he linguis ic consciousness o he in o man s om he a ea unde analy- we e eco ded in he Land Names ques ionnai es (19351937), as well as he helping o su i ing addi ional in o ma ion enabling us o g asp hei knowledge and expe ience and unde s and he onomas ic si ua ion. The a icle is aluable o he science o lexicology and i s o he b anches: e hnolinguisand he concep ion o he phenomenon o he p ope wo d. ics, sociolinguis ics, psycholinguis ics, cogni i e linguis ics, he p ac ice o local oponymy, The in e p e a ion o he agmen o na u e (ma shy places) in he language sys em o a ce ain a ea eme ging om he s udy is impo an in he con ex o cul u al globaliza ion. The indings o he s udy could con ibu e o he solu ion o he issues o egional sel -consciousness and iden i y. KEYWORDS: oponyms, hyd onyms, helonyms, oponymiza ion, mo i a ion, p inciples o nomina ion, ways o nomina ion, me apho , me onymy, ellipsis, seman ic wo d- o ma ion. ĮVADAS Les ac i i és cogni i es, communiccinées de l'homme e l'exis ence d'obje s non nommés mon en l'une des p incipales âches du langage, commen užempli ou sphe e de l'ac i i é linguis ique pa de nou elles p énomina ions1. Pa conséquen leksines nomina ions eche ches e ec uons deux di ec sis: expliquan la s uc u e du signe linguinien e nomina ion p ocessus a iais années nomina ions e mo i a ion des eche ches (Mildos No kai ienės (zoonimų), Au elijos G i ėnienės yšius su į a dijamuoju objek u. Iš o, kas pasaky a, i naujausių ykdy ų pas- ( i onimų), Jū a ės Lubienės (mikonimų), Dalios S ide skienės ( oponi ia)) on oi que le poin de ue scien i ique ispeks a e s di e s phénomènes linguis iques. L'appella ion es comp ise non seulemen comme un p ocessus de o ma ion de nou elles uni és linguis iques, mais aussi comme le ésul a d'un p ocessus complexe, donc sa ésolu ion es ê ue a ec la ésolu ion de plusieu s ques ions: des maniè es d'appella ion, des moyens, de l'explica ion de di é en s signes (aspec linguis ique); des ques ions liées à la langue, de la pensée e de l'en i onnemen en i onnan , in e ac ion, ésolu ion (aspec gnoseologique). Dans les de niè es décennies du passé siècle des mo s éikšmės p isen d'é udie deux di ec ions une au e complé an les di ec ions: semasiologie (di ec ion de l'é ude de la o me au con enu) e onomasiologie (l'é ude 1 Kazys Alminauskis Ins ukcijoje Li huanian žemės a dynui su ašy i a décla é: Šim ai y a ūks ančių žemė a džių paslėp i a p žmonių (Alminauskis 1934: 4). DALIA SVIDERSKIENĖ 112 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI di ec ion du con enu à la o me). Comme p é end E alda Jakai ienė, le bu de l'é ude de signi ica ion sémasiologique é ai de épond e à la ques ion Ką signi ie un ou au e mo ?, onomasiologique Coi qu'un mo exp ime la une ou l'au e no ion, nomme un suje ou déc i ez une é alua ion? (plg. Jakai ienė 2010: 42). Ainsi, l'analyse du lexique in en o iaus onomasiologiquemen aspec signi ie nomina ion p ocessus à pa i de l'obje in a nijable (pa)žnoscimen o jusqu'à nomina ion ésul a in a nijmen , ou nom du don. E cela signi ie que l'analyse du p ocessus de nomina ion donne à l'aspec onomasiologique la p é é ence à l'analyse des uni és de langue de l'emploi eu , a o ma. En ou e, les eche ches su le dų „kū ėjo“ pozicijos – am ik o nekalbinio u inio aiškai am ik a kalbine p ocessus de nomina ion aux aspec s onomasiologiques ac uali é e ec ue pasi eiškia ne iek kalbinių o mų ã anka am ik am u iniui iš eikš i, kiek šių kalbinių o mų (ženklų) sanda os būdams i p incipams išaiškin i. Taigi, no in pleine e ée analyse des p ocessus d'in en ionniemen , impo an é abli les p incipes, moyens e moyens de nomina ion. Ano Olgos I. Blino os (Tomsko mo y ologijos mokykla), les p incipes d'in oduc ion son poin de é é ence, ègles qui se o men su une ce aine su ace des memb es de la communau é linguis ique e en même emps son eux-mêmes poin de é é ence pou de nou eaux in odui s ou is (Блинова 1984: 77)2. Lie u ių p iesaginių ie o a džių da ybos i kilmės analizei ski a daugiausia ie os sa oje oponimikoje: helonimų – Laimučio Bilkio, oikonimų – Ma ijos Razmukai ės, o onimų Dalios Kai ėsčina. Pa mi eux le plus comple du poin de ue du ai e es é udié helonimai (Bilkis 2008). Ce é ude de mo i a ion égionale helonimijos complil e l'exis an e si ua ion de eche ches, encou age les é udes héma iques discu ées. Sudu ines e composi es Ma ijampolės com ices helonimų mo i a ion des é udes on déjà e ec ué (S ide skienė 2016; 2017). Elles ne se son limi ées seulemen helonimų appa i ion des mo i s des éclaškinimu, é ai (isch)ski i e hyd oobjek ų nominacijos p incipes cela a donné supplémen ai e séman ique c i è es éclai cinan helonimų mo i y aciju. Pou me e à jou l'é ude nou eau ée de la mo i a ion des p éesagines helonimes, a i ée l'a en ion en ce que helonimai, comme e au es oponimai, son ep ésen an s de la nomina ion secondai e. En epussien ils ne son pas iden iques ce aines secondai es di ec es, au es secondai es indi ec es ésul a s de nomina ion. An inė ne iesioginė nominacija du di ec e an inės di è e de son ésul a : dans ce cas es c éé non sa a ankiškas nou eau mo , mais de la même o malios sanda os mo dans une ce aine combinaison a ec d'au es mo s es donné une nou elle signi ica ion. Telle nomina ion caleu se o mezi les di s seman iniai da iniai (Jakai ienė 2010: 22). Ce e dé ini ion es expliquée pa Jū a ės Lubienės mikonimų i leksinio mo y a o iaus o malioji pusė apa ūs, o eikšmės susiję asociaciniu nominacijos e mo i y acijos obse a ion basée su la p a ique des eche ches: Seman inės nominacijos a eju nomina emos 2 Dėl į a dijimo p incipų da see. Golele 1972a. A icles A icles A icles 113 / P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija yšiu (Lubienė 2015: 62). Neislâ ine des yeux e au e impo an e obse a ion de la scien i ique conce nan le mode d'in en ion ellip ique: Toks p ocessus de nomina ion peu ê e pe ce i ainsi: du nom d'un deux- e bes ai uni odis, o mellemen passan pa le p incipal memb e de la colloca ion, e séman iquemen jan į bu usio de e minacinio na io seman iką“ ( en pa ). son signi ica ion inco po uoTiek des dai es séman iques, an les ep ésen an s du mode d'in en ion ellip ique dans les oponymies d'au es pays son désignés depuis long emps. Uk ainiečių onomas as Ju ijus A. Ka penko no i ie géné ique oponimų dépendomici é du būd a džių, déc i an les noms de lieux. Puisque odėl būd a džiai pap as ai a osenoje iš eiškia į a dijamų ie ų požymius, o oponimes son spéci inemen des lieux dis incamemen s signes, cela signi ie que dijimo būdas oponimijoje, a i inkan is schemą „ e minas – oponimas“, gana g amma iquemen ils son physiog aphiques des e mes de pažyminiai e el é a įp as as. Ce aiguinemen es con i mé e des en egis emen s de sou ces his o iques, clai emen ixsuojan s, comme beaucoup composan s des lieux-noms su umpėjo, a būd a dis sudaik a a dėjo (plačiau ž . Ka penko 1966)3. En aison de l'économie de la langue susi o més elipsinis maniè e en a dijimo appa igné e à un au e économie de la langue pasižyminčiam mé onyminium açon de ans e i. Me onimiją, comme l'un des plus b illan s mic o oponimijos aožų, aussi mini J. A. Ka penko (plačiau ž . Ka penko 1967: 18). À son suje , comme un ac i usių in oquen jimo moyens de, besi eiškiančių oponimikoje, éc é e d'au es usses sa an s: Julija I. Čiaikina, Nikolajus D. Gole as, Liudmila A. Zacha o a, Na alija G. Nes e o a, Galina N. S a iko a e k .4 Pa iculiè emen impo an a i e l'a en ion à ce que, aux ins de l'économie de la langue, les cas sus o més d'ellipsinien e mé onyminien é ènemen son é udiés e publiés dans ce a icle. Ils sensibles aux beišnyks ančių (išnykusių) helonymies (e ou es oponymies) couoksnis. En aison de sa économique o me (ypa ybė helonimas, place helonimas) lo s des eche ches de champ p écisémen ces noms de lieux omben dans nesaugią zonę e peu en ê e non iden i iés comme é i ies noms, peu en es e non econnaissan s e neúž ašy i. Exac emen ils p obablemen obéissen au emps e aux changemen s padic ués de ce de nie melio a ion, collec i isa ion e au es ac ions ca ac é is iques de la pé iode d'éc i u e des lieuxo a s. Ainsi, ces isques de pe es d'in oduisemen s encou agen aussi les é udie e publie . Šiame s aipsnyje, be minė ųjų, a siž elgiama i į ki us ling is inės pa a- digmiques chi os en p ésence éme gen s de nou eaux aspec s de é alua ion de oponymie (les de niè es années en linguis ique souligne se maniè e de pe cep ion du en i onnemen en ou an e e sa concep ualisa ion ep ésen a ion). Comme se a u plus loin dans l'é ude, ous 3 Pou composi es (nesu umpėjusių) us e li uanien oponimų o maliosios aiškos bei ją a i inkančių modelų da see. : Просвирнина 2001: 3548; S ide skienė 2017: 78102. 4 Plus loin oi . : Чайкина 1983; Палкина 1983; Голев 1991; Захарова, Нестерова, Старикова 2003. DALIA SVIDERSKIENĖ 114 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI les modes d'emploi des noms s'exp imen eux co espondan s schémas, enablan une meilleu e comp end e lo s onomas hique si ua ion l'épanouée pensée de l'employé, co espondan à une ce aine ègle į5. Pa s žodis schema eiškia am ik ą aizdą, igū ą, o po o i am ik ą idinę g amma icale, aidan à iden i ie les s uc u es de pensée. En analysan le ma é iel, ise (1) à é éle le ai , de enuus le pelkė ų base de l'in en ionnemen des lieux6; (2) é abli (in e p é e ), ce que signi iai le nom du lieu sus o ma ion, i imo nomina p op ium, momen ; (3) explique le ep ésen an de la égion e hninée é udiamée ce e place pe cep ion, comp a , é alua ion e ą sa a kul ū ine pa i imi, a skleis i a dų „kū ėjo“ s a egiją į a dijimo p o- logique son explica ion, au momen g įsceso. Aixlui a eind e, les classes anden a des son é udiées pa des mé hodes linguis iques d'analyse s uc u elles, séman iques e mo i ologiques. Disponible les données les plus dé aillées su deno a é, u ilisées dans les enquê es des noms de Te e (19351937) pou зафиксировать исследовательного плото информатантов лингвинной сознания, leu connaissance, expé ience, sa oi jimu e lé e la es an e in o ma ion supplémen ai e, aidan mieux comp end e e explique onomas inę si ua ion. Lo s de l'exécu ion de l'enquê e appliquée la mé hode scien i ique de cogni ion (helonismes g oupés en ce ains g oupes, basé su leu s simili udes ou di é ences selon choisis c i è es), la mé hode de econs uc ion in e ne ainsi que p agma ines, cogni y inées in e p é a ions e desc ipomasse mé hodes. En analysan le ma é iel en euka io, les mo s é i iés on é é compa és a ec des communs, p é ixés dans des e mniques é udia i s leksiką de la plo e concen és dans les dic ionnai es, e d'une g ande po ée déc end inamaie dans le lexique li uanien plia om, édi am e élec onique a ian e, le dic ionnai e Li uanien LKŽe. Puisqu'é ude de mo i a ion impo an junglume des mo s en langue i an e, éclai škinan leu s signi ica ions e signi ica ions a spal ius, ce de nie dic ionnai e, ano même ses suda y oys, comme di e ses mul iiasluoksnées in o ma ions su mo s sou cenis, a é é pa iculiè emen p a a us. De plus, lie u is plus que ou au e es lié a ec le illage. Sa i a kaimiškojo gy enimo dokumen acija es considé é deuxidešim omis Li uiniens langue dic ionnas [...], dans lequel es p ésen ée senoji, a mių [...] leksika. Il y 5 Comme se a u ci-dessous, in o mi us a icle du second chapi e Main enan ne ou à ai é iden s mo i a iona ion annexagines helonimai con enu. Il é èle, combien il es impo an en e ec uan une é ude de oponymie connaî e ono6 An inės beek i alen ės lexique en cas d'in en ionnemen il es possible pa le de mo i y acinį in en ionnemen , ca son masiologines schemas i disponuo i šiomis žiniomis. ondemen cons i ue un ce ain signe de deno a o. Mo i acia es des obje s, des choses, ik o ès phénomènes ou e c. in odui ima ion p ocessus condi ion (plg. Tols aya 2002: 120). Požymis, de enan la base de nomina ion en c éan un nou eau nom, es appelé in e ne o me du mo ou mo i a ion signeu (G i ėnienė 2006: 24). S aipsniai / A icles 115 P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija pa iculiè emen bien documen ée anc ée dans le langage e pa langage nous agissan les isions du monde des peuples e puoselėjamos aleu s (Ru ko ska 2016). Pa conséquen souligne on que en euka io de l'uni é adminis a i e (Ma ijampolės apsk i ies) helonimų séman ique g oupe ep ezen an des ques ions d'in odui ijmo e mo i a ion de éjaškinimo (in e p e a imo) ésoud e ce dic ionnai e pa iculiè emen p écieux. L'enquê e menée en espec an ou con ex e oponymien, isolés noms de lieux son é alués p incipalemen dans le con ex e du sys ème oponiminé de la zone é udiée e seulemen en isolés cas se é è e aux ep ésen an s de ou le e i oi e linguis ique de la langue i an e éc isy es e sugulusius Vie o a džių ka o eka ( oliau VK) lapeliuose ainsi publiui ais Li huanian placeo a džių žodyne. Ilius ojančių exemples s ankoje la p é é ence es ou nie de la langue i e insc i e aux noms de lieux. L'a iclenyje sui les mêmes, habi uels e nusis o ėjusių, c i è es de p ésen a ion de ma iè e dans les oponymies Li uaniennes7. 1.AJUSSIQUES DE MOTIVATIONSJEUXESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESESES HELONIMAI 1.1. In i ula ions selon ce aines ca ac é is iques des hyd oobje s. 1.1.1. In oducisions selon o mé. (1) Tiesioginio į a dijimo ep ezen an ai. ypa ybė ⇨ helonimas De l'en i onnemen o me se sépa ée bala en as ée Ap aliùkė b., s . KzR (Jū ės GA)8, plg. lie . ap alùs, - ‘ i inium ou u ulli sous o me; apsk i asʼ. Nonduiai numanoma . signi ica ion apsk i a, -as. Un au e à ce mic og oupe a ibuable en 'appellijime Ries ùkė b. KzR, plg. lie . is as, -à ‘ku is puslankio pa idalo, gaub sʼ. Jū ės GA in o man ų eigimu, [bala] semblable à pusę a o9, . y. puslankio pa idalo, élenk a bala. Ainsi, insc i e su la base heloobje o o me. P iesaga -(i)ukė mon e une posi i e émo ionnelle des places de ce e mic og oupe. (2)Le ep ésen an d'un indi ec ins iga ion. a) Voici discu é quelques ep ésen an s de l'appella ion indi ec e selon la o me; sou en la o me d'un obje a ibu co élieu a ec son gaba i iškumu. ypa ybė ⇨ helonimas 7 Dėl medžiagos ski s ymo i analizės a kos da ž . S ide skienė 2016: 246–247. 8 Pou . da ybos e explica ion d'o igine oi aussi LVŽ I 168, où helonimai liés a ec lie . ap alùs, -. 9 Vėlesniais eche ches de champ selon, lesquels émoudio VK lapelio en egis emen , 1982 m. Ma ackų k. (KzR apyl.) insc i e nom de lieu Ries ukė, in o man o eigimu, plynia pasaga o mes. DALIA SVIDERSKIENĖ 116 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI 116 Dėl lenk os o mos (g eičiausiai puslankio pa idalo) i galbū kiek dides- nès que la no male po ée bala pou ai ê e déc i e comme Ki inė b. Šil. En aison d'un el spėjimo plg. lie . ki inė, ki nė ‘p ie la pa oi p ikalomas élenc é le ondys ki iui įkiš iʼ, da plg. ki inis, -ė, ki nis: Gelžis ki nis y a s ambus, de a ki - io ausims (Š s)10. Pailga, nedidelė bala e hninės s i ies ep ésen an sų pou ai ê e déc üdiée comme Pupnė b. Kl , plg. lie . pupnis, -ė ‘į pupą panaʼšus [Pupnis žukas (ka k abalis) Ln ]. Gam inė k aš o aizdžio s i is Agu kiškės gi ininkijoje, du milieu se dis inguée selon sa simili ude dans épjo imą, en 'appelai Langinė b. KzR (Agu kiškės GA), plg. lie . langnis, -ė ‘su lango pa idalo izpjo aʼ, enco e plg. lie anga. lángas ‘skylė, p a aja liūne, akisʼ11 (lie . ‘kiau ymė' ou na u el kiaʼ, ‘ lie a ajàliūne p u a, akisʼ, ‘ lie . akisne kiau a'). Pou la séman ique enco e plg. Langia ais is s . Jz (VK). Ainsi, on peu imagine que balai en plus de ce que celle é ai semblable à une enê e en o me d'éca emen , pou ai ê e ca ac é is ique e d'au es ca ac é is iques, comme pa exemple: peu de olume, p o ondeu , ją gaubiančių Šį aiškinimą pag indžia i sakinys, a spindin is žmogišką pa i į, už ašy as iš gy- k an ų nes abilus, suggubojan is pa i šius ou e c. osios langues: A i p a ajs nei daei i negalima, ba ès sugguboja odos, que imsi i nuga mėsi (M s. Zadakusi bala a é é en 'appelée Bal aknė b. Lb . Saulėg ąžų e Pag aužių illages Enquê e des noms de Te e en ixée une eme ciée no e: [baloje] oujou s bal as eau. Pou la séman ique plg. ais a a dį Bal ãkė Sug (LVŽ I 342)12. D'un poin de ue nomina i emen é iden , que in odui pa ce ains ca ac é is iques du i ulai e ( egos o ganą, se ou an de la pa ie supé ieu e du co ps, de la ê e, dans le domaine), don la ca ac é is ique imaginai e es ca ac é is ique e in oduisable geoobje , plg. lie . bal ãkėbal a, dé e s a akisʼ [Dėb elėjo su sa o bal akėm, nei (ne ) baugu pasida ė Gs; Iš e ęs bal ákès i speak kia ], enco e plg. lie plūne aku a; des ma aques ou inissan zaug i eže ų pe i peu de supe icie d'eauʼ. Pou des aisons de séman ique plg. dans la zone é udiée зафиксированную balo a dį Aklóji b. Mškč (LVŽ I 36). Une ce aine k aš o aizdžio zone a é é nominée Káulinė b. KzR (Runkių 10 Puisque, comme a é é GA), aigi, numanoma . eikšmė – kaulo pa idalo bala [lie . káulas ‘kie as men ionnée in oduc ion, mo y acijos eche che impo an junglumas mo s dans le langage i o, éluškinan is leu s signi ica ions e signi ica ions a spal ius, a in expliqué pelkė ų in ou nijimo di ec ion, leu mo i a ion logiką, sakinių, insc isy ų su des lieux de langue i io, au osakos, g ožinės li e a ū as e za iksu LKŽe, am ik os pukiab a. LKŽe san umpos sépa émen ne ciaškinamas. 11 À p opos de ce . da ybos enco e oi . Bilkis 2008: 186. 12 Voi enco e Bilkis 2008: 185. Là balo a dis quali ié comme pas ou aškies o igine (Bal aknė b. Lb, plg. Bal ãkė s . Sug). Da au emen quali iée LVŽ I 342: helonimas kildisan de pe sonnnamges Bál akis, Bal ãkis. A icles A icles A icles 117 / P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija issinys du co ps, pa ie du squele eʼ]. Secou an a gumen uo ai explique , quel žymis lėmė šį į a dijimą, a sakymo ieško a i ki ų plo ų oponimijoje, už ašy- oje iš gy osios kalbos. VK as as už iksuo as balo a dis Káulinė b. K kn13 su lieu popa eikėjo commen aa u pailga, mon an que au momen de l'in en ionmen pou ai ê e ac uué la o me d'un isuel geoobje un ce ain aspec édisés emen spa ial (aussi plg. os pa ie du squele e)14. Pa con e, peu -ê e place à, comme e kaului, ca ac é ingi įdubimai e ékilimai associa i emen pou ai (su)see i ces di é en s domaines ep ezen an us. Dans la même pla e insc i e balo a džio15 Káulinis as as b. Šil (Mikališkio GA) pa eikėjo iš eikš as mo y acijos paaiškinimas sausumos, leido many i, kad hid oobjek as g eičiausiai bu o nedidelės apim ies, odėl į a dy ojo galėjo bū i iden i ikuo as supančios mik oaplinkos a ž ilgiu i bala, apsup a di é enciuo s selon išsidės ymą (kon igū aciją) e d ėje16. Tokiam explica ion, egis, subbūs a e analyseyjamasse au nomijimo cas. b) Mé apho iques é ènemen . indas helonimas La dénomina ion d'une ce aine o me e dubi ude es de enue balos Bliūdẽlis b. KzR (Runkių GA) in odui iming (lie . *bliūdlis, plg. blidas ‘dubuo; dans lui elpan s quan i éʼ [Ap alus kap blidas Gs]). Séman iquemen p oche des . linguis ique plo e Зафиксирована и больше: Bliūdlis ež. Kpč, Bliūdliakalnis kln. Sdk; Bliūdelnis upl. Vln17 (plg. ce . g e imines ly is: Bedugnis e Mėžymlio Bliūdlis)18. Pou la séman ique enco e plg. l'in en ionnemen s p é ixés su la zone d'é ude, mu uellemen besilluan d'un ce ain aspec pla s é (dubi ude) deg é e imaginée de con enue d'eau: Blidas b. KzR (Ppil io GA), Šáukš as b. KzR (Runkių GA), To ieka b. KzR. G eičiausiai en aison de la o me e d'une ce aine sa dubume bala a é é nominée D usknė b. M j, plg. lie . d usknė ‘indas d uskai considé e ; quan i é, elpan dans d uskinęʼ [A nešk nuo aukš o d ùskinę d uskos M j], enco e plg. lie . d usknis, -ė 13 Pane ėžio aps. K ekena os lsč. S k. des noms de e e anke a. (pelkė), bela assaup a dessuma, (Šil Mikališkio GA) 14 Dėl . da ybos ž . Bilkis 2008: 167; dėl šio i sudėjimo būdu pada y o helonimo Káulinis as as mo i y acijos aiškinimo z . S ide skienė 2017: sikei usį son na u inį geog aphį s a us. 16 94. 15 An ojo dėmens i objek o nuo odos nesu apimas odo ne ikslią geoobjek o iden i ikaciją a ba pa- Pou . explica ion de mo i a ion oi S ide skienė 2017: 94. 17 Pou ces . oi . LVŽ I 418. 18 Pou ces . oi ibid, p. 414. DALIA SVIDERSKIENĖ 118 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI ‘u ilisé du sel pou conse e ʼ19. Ac uel celle de la signi ica ion balo a djio po ée pou ai cons i ue e enco e quelques signes (š iesus pa i šius e e c.). Aussi pou la o me e pou elle é en uelle (įs imaginée) con enan de l'eau ase ou de elle ai kiekio bala bu o į a dy a Ragù is b. Ld n, plg. lie . agù is ‘ okios išaugos pa- un indelis pou abac, pa ak, oieju e k . ga de ou in, ep i], ogi įpuolė šuo e isus midui ge i; jame elpan is kiekisʼ [Šį y p isidėjau pilną agu į aukų [ a eliui išlaižė Vl]. Ainsi, numanoma an d'une, an de l'au e nom de lieu apibend in e signi ica ion ond ali, nedidelė, negili. useau pa ie helonimas La pa ie K osnies, c'es -à-di e une ce aine inse ion en elle, es de enue pa ie du paysage, na u elles inse ubes, en e ien de l'in ènemen : Pečiùkas b. Lb , plg. le . pečiùkas ‘niša su du elėmis k osnyje pou la nou i u e ga de chaudemen , pečionė, dėklėʼ [Dėk mėsą į pečiuką, čia nep ėdama a šals M j; į įdėk mėsą pečię ka snę, en Ka ina K sn]. Il semble, que e le connu (pa) endenables buies de choses gaba i iškume a ai des signi ica ions au p ocessus é ènemen , à cause de ce ema quemen plg. lie . nišà ‘sienoje ai u insudubimas à quelqu'un cons ui eʼ, lie . pečiónė ‘įdubimas, skylė [...] pe i s obje sem pasidė i [...]ʼ [Skylė pečiuje su le padėjimo puodelių bus pečiõnė J. (LKŽe)]. homme helonimas Du son en i onnemen o me se déma qué opoobje in a ié nommé émociellemen nuscol in u nom Panai ė b. V 20, plg. lie . panái ė, pana ė ‘pono duk ėʼ. Toks o musis pa idal au ep ésen an de la é a e ique cul u e, ma y , appa u é app op iams es obje de la na u e a lapumui e posi iamam é alua ionimui é eikš i. Pou la séman ique plg. Ap aliùkė b., s . KzR (Jū ės GA)21. Ces mic og oupes helonimes ep ésen en igu ū a y ųjį MM22. 1.1.2. In oduc ions pa couleu . Le ep ésen an indi ec de l'in en ionnemen . ypa ybė ⇨ helonimas 19 À cause de ce e au es Li uiniens . a ec d uskž . LVŽ II 342343. Ici ils se lien a ec lie . d uskà ‘ am ce ain sū us minalinis compoinys (sodium chlo ide)ʼ. 20 Le ques ionnai e éc i : paskendusi panée. Toks explica ion sie inas a ec emo i ació, quand mo ologiquemen , leksiquemen neskaid us mo iš e čiamas comp an amai. Pou ce qui es du phénomène men ionné plus la gemen oi . : Голев 1972; Nübling, Fahlbusch, Heuse 2012: 38; Kabašinskai ė 2014. 21 Pou . oi LVŽ I 168. Da plg. au e nomina ion: sablénes c oissan gėlė, sau inis le uk, ainsi 22 En aison du e me mo i a ion modelis (MM) pa adinamas pana e [Šieme mūs linuose panačių y a Rdm]. signi ica ions e a osenes oi : Блинова 2007; 2012; Lubienė 2015. A icles A icles a icles 125 / P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija Con o mémen au même s uc u al modelį (du kuopinės eikšmės augalų pa adinimų) dans le langage i é ai pasida omi e u ilisés pou nomme des humides zonomes na u elles ces noms: Buožýnas b. V , plg. lie . búožė ‘š end as, ilkauodė (Typha)ʼ; Kala ýnas (< Kala ijýnas) b. Kl , plg. lie . kala jas ‘pelkių, eže ų, upių plan e similai es à kala iją lapais, aje as (Aco us calamus)ʼ. Jų signi ica ion nonsû emen numanoma: *‘buožių (š end ų) p iaugusi bala, buožių balaʼ, *‘kala ijų (aje ų) p iaugusi bala, kala ijų balaʼ. I oniškio gi ininkijos anke os in o man ų données, bala, apauguse ka klais, en as ée A aželýnas b. B b, plg. lie . *a ãželas ou pan., plg. a želà, ã želas ‘iš chêne ou šaknies issuaugusi jeune šakelė, a auga, a ašaʼ. En aison d'une elle gué a ion enco e plg. kaklas ‘gluosninių amille a b e ou a bus (Salix cine ea, S. au i a, S. nig icans ou S. pan and a)ʼ, e de éc i s e g ožinės li é a u e ex e LKŽe za ixés exemples con i men le samp a local: Ka klai g andi paupiais, paeže iais ( š.); ka klai po slėnį e p liulančių pa e smių pamėgo pa ėnį (A. Ba an.). Ainsi, n'es oma balo a djio signi ica ion ka klų a žalų p iaugusi bala57. Zap iqué e ep ésen an du indi ec du ec u emen . mange is helonimas P ès Meškėnų k. sonde e en egis é du bal du nom Cibulỹnė b. Igl skil ée La su ace de la Te e espèce, appa ence, quali é éc i : klampynė (lie . klampnė ‘klampi place, klampynasʼ). Lie . cibulnė signi ie ‘cibulienėʼ, e lie . cibulinė ‘ algis, qui con ien beaucoup d'oignonsʼ (KzRŠŽ I 102). G eičiausiai ce e bala é éuse a liacibules de c oissance place, plg. lie . aliacibulis58 ‘ okia žolė, semblable à s ogūnąʼ. Ainsi, polkė ai lieu a é é acco dé non seulemen o mellemen a ec le nom du epas coïnciden nom, mais en 'appelé e selon nonalbinium con enu analogie. Pou la séman ique plg. Va liacibulnė b. KzR. VK selon, Li uanie insc i e e plus . Cibulnė: bala Jankų GA, pelkė K ažių lsč. Akmenių k., įdubusi pie a Vilkijos lsč. Akuo ų k. ( ous les obje s en 'appellés indiquan les données basées m. 1935 données des anke es des noms de Te e). 1.1.6. In oduc ionnimes selon el ou el espèce d'animaux ab i as pelkė as zones na u ines. (1) Tiesioginio į a dijimo ep ezen an ai. a ibu helonimas a) En aison du baloje besi eisian s dièles la de niè e in odui e Diẽlinė b. K sn, plg. lie . diel ‘k auju min an i gėlųjų andenų ki mėlė, siu bėlė (Hi udo medicinalis); s aigėʼ. Ano in o man es, anieu dièles bu u a e main enan esama. Ainsi, balo a dzio signi ica ion dièles bala. 57 Plg. au e de ce plo o . Lapnbalė b. M j. pou son mo i a ion d'explica ion oi enco e. S ide skienė 2016: 253. 58 Ce e commune du mo a osens a une supe icie selon LKŽe Višakio Rūda. DALIA SVIDERSKIENĖ 126 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI b) En aison d'une ce aine espèce de poû es de ep oduc ion(si) le lieu bal a in odui Ka õsinė b. Ld n; b. Ka osinė b. Kl , plg. lie . ka sinis, -ė ‘ku iame eisiasi ka osaiʼ, enco e plg. lie . ka sinė ‘kūd a, dans laquelle es ka osųʼ. Tokį expliquimą pa emia e anke ų données: elle y a beaucoup de poissons, pa iculiè emen ka osų (Ld n), ès bien se ep oduisen ka osai; de ce e espèce de poissons e nom à eçu (Kl ). Les données encyclopédiennes du lieu de ep oduc ion (de ie) de ces poissons con i men : Seklieji lacse ai du poin de ue de la pêche es du ype ca osinien-lininien ou ca osinien (T. I an.). Pou la séman ique plg. Ka sbalė 2 b. Kl 59. P esque pou la même aison bala a é é in oquée Lydekinė b. Kl . Lydekos, selon l'encyclopédie60, aime s oppin į ou len emen coulan andenį e p o ilies densémen apžèluses lieux. Ce e mic og oupe peu e mine son desc ip ion a ec une ph ase qui illus e l'expé ience olklo ique, dans ce e plage зафиксированном из живовой языка: Наши dù pinyчи в много рыб (Pl ). De ce qui a é é di , on peu comp end e que de nomb eux de ces poke ai lieux on é é en an nommés selon des ina ion. c) lieu helonimas Kieno a i ai dans des ma kė es end oi s, pa odo e ce e helonimų mic og upée. Ses ep ésen an s en i an e langue ypique la si ua ion d'in en ionnemen co espondan s selon nusis o ėjusį modelį susda ę noms; le mo mo i an ici osýnas b. V – ka osų bala. Žalčiukýnas s . V – oplių bu imo (gy e- namoji) ie a, plg. lie . žalčiùkas ‘žalčių jauniklisʼ. A k eip inas dėmesys i į ai, signi ie lieu: Kakad žalčiu dans l'ai e é udiée peu ê e appelé non seulemen in oxique à se p a ę panašus ep iles, mais e n'impo e quel animal appa enan aux se pen ées61. Analyseable cas, egis, pas excep ion, quand au nommage s'appuie nonconc é isan pa se kamas ypiquemen le plus appa enan aux se p a es animal nomma ion, plg. Žalčiabalė b. B b62. Le lieu de séjou (habi a ) des Ku klys in odui Pa plynė plk. KzR (Runkių GA), plg. lie . pa pls ‘ku klys63, enco e plg. lie . ku kls ‘s i plies amili abzdys, i an dans une e e humide, u klys, pa plys (G yllo alpa g o alpa) [Ku kliai d ynns, sp. nenusaus ond de e e]. (2) Zapésés deux ep ésen an an s de l'in en ion indi ec du nom: Pe keliškių k. anlogiką. Da inys a ec p éposage -ynė mon e que pelkė a place e hninės s i ies a s o ų 59 En aison ke os in o man o duomenimis, bala Velnỹnė b. V , bu us labai klampi, niekas [iš jos] neišeida ęs. Šie gy osios kalbos duomenys iš dalies a skleidžia į a dy ojo . mo i y acijos aiškinimo m . S ide skienė 2016: 248. 60 Accessible su In e ne : h ps:l .wikipedia.o g/wikiEu opin%C4%97_lydeka [ isualisé 2019-10-18]. animalʼ. 61 Plg. lie . žal s ‘nenuodingas į gy a ę panašus oplys (Na ix); be koks gy a ėms p iklausan is 62 Dėl jo mo y acijos aiškinimo ž . S ide skienė 2016: 248. 63 Pou . da ybos m . Bilkis 2008: 296. A icles A icles A icles 127 / P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija pe ce iama comme (pa)klaidinančių, p adanginančių elnių apgy en a lieu. Tokį spėjimą inspi ai le sa oi que da iniai a ec p é ague -ynė, ai e de pe sonn a džių, é udiée dans la plo e ma que des gens habi a ions ou i an s lieux (plg. Amb azas 2000: 55). Į a dijimas Velnỹnė s . V , pa ai , aussi é èle des in e connec ions de pe cep ion indi idues en e diables e šlapies, klampies lieux, ce de nie demonologiza imą64. Pou la séman ique plg. Vélniabalė b. KzR (Runkių GA); M j (Šunskų GA), Velniabalė 2 b. K sn; b. KzR (Velniakalnio GA); Vélniaplynė plk. KzR65, Velni balái ė b. B b66. Comme on oi de localisa ion é é odes, les noms des lieux épiso e gi ininkijų anke es, aigi, majo i é men ionnées indi ido imagduo é sužadinusių heloobjek ų é aien ho s des habi a ions lieux limi es. 1.2. In i ula ions selon le lieu de p ésence des hyd oobje s. ypa ybė ⇨ helonimas Localisa ion du bâ imen (1), au es zones na u elles (2) e menames lieux (3) conce nan : (1) G e a ba ago elkšojusi bala en appée Ba agnė b. KzR (Papil io GA), plg. lie . ba ãgas ‘p ikabinama aux qua ees ca es pakeliama e nulei i u a pas ogė chaînes, chaudes, du pėms k au iʼ, ‘maniežo pas ogėʼ, ‘pašiʼū ė). (2) G e a lūgo Lūgaũnė b. M j (Šunskų GA)67, plg. lie . lūgà, lgas, lgas ‘upės заливается dubi place; klampi upės a šakaʼ, aussi plg. kalbinį pasaulė aizdį e lindin į sakinį, de la langue i osios зафиксутую в другой плоте: Chaqueą dumblingą eže iuką lūgeliù nominam (Ds). En aison o maliosios s uc u e e séman ique plg. e eė a dį Galaũnė k m. Vl68, balo a dį Lūgo bala b. KzR69. (3) Quelque au e signi ica ion de l'in en ion, ayan s ylis inį shnekamosios langue e l'é alua ion e lal į, зафиксированный Velniakalnio GA. G eičiausiai a okiau du illage, miško glūdumoje elkšojusi bala a é é in en ionnée Peklinė b. KzR, plg. lie . place [Iš auk iš andens agu ką uo kai peklà (juodas) pasida o J b; LKŽe 64 Ruses che cheuse Nadežda I. Kono alo a, ayan é udié psychologique demonologemų signi ica ion e lal , e liné ée à la conscience des consomma eu s ac uels de langue peklnis, -ė ‘pekloje esan isʼ, da plg. lie . peklà ‘p aga as; labai nuošali, olima uses, dis inguée ces polinkies d'in ènemen : une pa us, cons an emen u ilisan demonologems, ise à conse e s é éo ypinį (néga i e) a i ude, disposi ions en co espondan mau ais o ces. D'au e pa , on ema que a ionnelle ou émo ionnelle p agma isa ion du s é éo ype (plaî e oi Kono alo a 2017: 411). 65 Pou ces . mo i a ion de l'explica ion e démonologées mo i a ion ep ésen an des uses oponymikoje oi S ide skienė 2016: 252. 66 Pou le de nie . mo i a ion de l'explica ion oi . S ide skienė 2017: 86. 68 Pou l'o igine 67 Ano in o man ų, [bala] apaugusi medžiais. e la aib ie de ce de nie balo a d, oi : LVŽ III 3146; Bilkis 2009: 256; 2018: 212234. Elle es égalemen considé ée comme une en ep ise de cons uc ion. 69 Dėl . mo y acijos aiškinimo ž . S ide skienė 2017: 87. DALIA SVIDERSKIENĖ 128 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI en egis é exemple is de au osakos: Tamsu kai pẽkloj (labai amsu)]. Pou la séman ique plg. Pklia ais is b. Šil70. Ainsi, balo a džio Peklinė numanoma signi ica ion nuošalyje, a okiau exis an bala71. 1.3. In oduc ionnemen s selon la posi ion occupée des hyd oobje s dans l'espace. 1.3.1. In oduc ionnemen s selon les hyd oobje s occupée pa ie de l'espace. ypa ybė ⇨ helonimas (1) Tiesioginio į a dijimo ep ezen an ai. Les géobje s, ayan é é espec i emen dans les e i oi es des illages de Vengelnica e Būdninkų, é ènés Galnis b. Gdl; s . Gdl [I galnis Jonas é ai enu (ku s illage gale i ) Al ; da plg. lie . gãlas ‘[...] daik o k aš inė pa ie (p adžia, pabaiga)ʼ]. Dans le p emie en e gu emen cas, la é é ence d'obje e le nom du lieu non-coïncidence (Galnis y . g., bala mo . g.) ai quelque dou e , ou balai n'a pas é é acco dé au e, g e a ex- ils, nom d'obje 72. Une ce aine supe icie du e i oi e du illage de Šiauliškių, p obablemen besiegan a ec un au e e i oi e du illage, occupėmęs ais as į a dy as Kampinis s . P n, plg. lie . kampnis, -ė, aussi plg. lie . kapas ‘pie a, où seike a deux lignes, plaque es, mu s ou obje s, ke ėʼ [Ke ė du deho s, e kapas du in é ieu isume J. (LKŽe)]. Ce . é èle des noms kū ėjo s a égie lo s du p ocessus en 'appellionnemen : iden i iée ela i emen à la mic oaplinkos en ou an es e di é enciée selon édisés issemen dans l'espace. (2) Le ep ésen an de l'in i a ion indi ec e. Selon alo sine popula ion locale samp a à, habi a ion de la place ( illage) cen e ancienne bala en assée Ašnė b. M j, plg. lie . ašnis, -ė ‘einan is pe ašįʼ, enco e plg. lie . ašs ‘ iesioji, allan an i pa kieno cen ąʼ. 1.3.2. In i ula ion selon l'éloignemen de l'hyd oobje de la su ace. ypa ybė ⇨ helonimas Lokalią posé į pa appo à la su ace de la e e ixe pa appo à la su ace en dessous du ni eau habi uel un geoobjec éloigné, inaugu é Ka ilinė b. P n, plg. lie . ka ilnis, -ė numanoma [Ka ilnis a a a as (ka ilo pa idalo gilesnė ie a upėje) OG174 (LKŽe)]. Taigi, e hninės s i ies nomų kū ėjo le sens du lieu p o ondémen se ou an bala (in o man o eigimu, изджиūs ama). Pou la séman ique plg. Púodžiaplynė b. KzR, Púodžia ais is b. KzR73. Ce de nie ., egis, ep ésen e une igu ū a y inį MM. 1.3.70 En aison de l'explica ion de la mo i a ion du balo a d, pe ėmę na u inių zonų, dans lesquelles pousse na u ellemen ce ains ū S ide skienė šių augalai (1), gy ena am ik os ūšies gy ūnai (2), pa adinimus. 2016: 252253. À cause de l'eau insigni ica ion des Li uiniens nau osakoje enco e oi . Būgienė 1999. 71 Da plg. lie . peklnis, -ė p k. signi ica ion ‘ ès g andʼ [Pie os celle peklnès kol nušienauji! G g]. 72 À p opos de ce . da ybos enco e oi . Bilkis 2018: 212234. 73 Dėl pas a ųjų . mo y acijos aiškinimo da ž . S ide skienė 2016: 254. A icles A icles a icles 129 / P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija (1) Aleksand o Vanago a i man , hyd onimai, o igées de kuopnée signi ica ion des noms de plan es, a place, où ces plan es son beaucoup, signi ica ion. Mais ce lieu nécessai emen es l'eau elle-même, ca il pa le pas de plan es aqua iques. Mais, de ou e açon, ce e so e de opoobje s son déc i s selon les plan es [...] ( oi aussi Vanagas 1981: 90). Ce qui a é é di su les noms des i ie s e eže ų, pa aî , s'applique e helonimams. Sui an son p ésen és de la langue i an e paludi e oponiminiques cas de mé onyminium déplacemen , co espondan s schemą: lieu, où beaucoup de ce ains ypes de plan es non d'eau helonimas. Ainsi, d'au es pelkė es lieux, anciennes g e a ne de l'eau égalais, champybais apaugusių lieux, en ame ies des de nie s noms: A ie ýnas b. K sn (Kalniškės GA), Ba a ykýnas s . KzR (Jū ės GA), Be žýnas b. KzR (Papil io GA), Dilgėlýnas b. K sn (Kalniškės GA), Ka klýnas b. V ; Papa ýnas s . V , Rūškynýnas s . KzR (Velniakalnio GA), Šal ekšnýnas s . Ld n, Uosýnas s . Igl (Va nabūdės GA). Ce mic og oupe a ibue e helonimas Va liacibulỹnė b. KzR (Runkių GA) a liacibulių c oissance place, plg. lie . aliacibulis74 ‘ okia žolė, similai e à s ogūʼną. Appel, à ce mic og oupe a ibu ai un au e helonime. Agu kiškės GA indique que la bala a ec des buissons in iommée Ka klỹnė b. KzR (Agu kiškės GA), plg. lie . ka klnė ‘ ie a, p iauguse ka klų; ca klen a b es75. (2) Selon le schemą de déplacemen mé onyminien place où con ien beaucoup de ce ains ypes d'animaux non aqua iques helonimas adęsis balo a dis: Ba sukýnas b. KzR 1.4. Designa ions (Runkių GA), plg. lie . ba sukýnas ‘ba sukų gy enamoji ie aʼ. selon hyd oobje s des inés. a) a ibu helonimas Žmogiškoms besoinses app op iée bala a ec un ce ain clojinium, à a e s laquelle é ai possible de anskele (pe ei i, pe ažiuo i), en 'appel e Dilnė b. KzR76, plg. lie . dl ‘s ė a len a, g įs asʼ [Kelias pe pelkę s o ais g s ais g įs as J.]. En aison o maliosios s uc u e e séman ique plg. anden a džius: Diln a is g . Skd (LVŽ II 74 Leksinio mo y a o iaus a osenos plo s (VšR) e hyd oobje de la localisa ion 277)77, G įs abalė 2 b. Ss [lie . g s as ‘ ąs as il o (kelio, klojimo...) g indiniui, coinciden . 75 Pou . da ybos m . Bilkis 2008: 285. 76 Voi enco e Bilkis 2008: 174, 178; LVŽ II 276, où . siejami a ec pe sonn a džiu. Bien . į Lie u os ie o a džių žodyną (2014) dėl nežinomų p iežasčių nepa eko, žodynas iksuoja os qu'analysisée seule o maliosios aiškos au es données de oponymie de plo s (Dilnė b. Ssk; Dilnė Dilnė b. K kn). 77 Là ce de nie ., egis, quali ié au emen : sudu inis . P emie is sandas du plu. *dilnis, plg. p d. Dlis, Dils, Dlius (LPŽ I 497, 498); deuxième sandas du lie . ã as ‘g io ys, mažas upelisʼ (LKŽ XI 333). D'ailleu s, A. Vanagas aussi abejojo upė a džio Diliaũpė p emie sando pe sonn a dine o igme (da z . Vanagas 1981: 86). DALIA SVIDERSKIENĖ 130 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI g indaʼ]78, Til abalė b. K sn79. Da plg. numanomom au nomijimo si ua ion e pelkė ų, chlapies lieux pa icula i és nusakan į sen inium: Des lė o ežimas basuko klampiu, ižiu pelkių keliu (P. C i .). Rais a a džio dangos quali é du pės inspi a o dans a dijimo Du pinė s . P n susida ymą, plg. lie . dù pinis, -ė ‘su du pėmisʼ [Čia dù pinė pie a, žemė K ]. Tokį expliquémen pa emia dans le ques ionnai e зафиксированный in o man ce e desc ip ion du lieu: [ oje place] kasda o du pes. Helonimo Kanãplinis b. P n numanoma signi ica ion kanapių, plg. lie . kanãplė ‘kanapėʼ80. Gini kūnų. anke os in o man o selon, [baloje?]81 me kda ę linus e kanapes, e lindi iboš inių plan es de ecyclemen p océdus, e ec uy us i iamajame plo e. Da plg. el obse a ion con i man le . Mi kyklùkė b. K sn, зафиксированную из живой языка исследовамающем плоте [lie . mi kyklà ‘ ie a (kūd a), où mi komi linai, kanapʼės, Mi kykloje kanapės mi ks a две недели Lp]. Selon des ina ion, u ilisa ion le pou les hommesškoms besoinses, pou ai ê e in oquées même quelques pkė es lieux. Plaušinė plk. V (Mozū iškių k. ank.); s . V (Meškynų k. ank.)82 plaušų pelkė. Mozū iškių k. anke os in o man ų les données ou nies mon en dans ce domaine e hnique des a aux de collec e de ma iè e p emiè e e ec ués [į ais ą] gens ėję plaušų lup i83. Da plg. lie . plaušnis, -ė ‘ ai y as d'eau de pluieʼ [Plaušniai aikščiai s ip ūs comme ilos Ž ]. De ces de nie s, humaine l'expé ience ixuojan s, des insc ip ions on peu suppose que ka nienes plušai ici pou aien ê e consommés (don ejamos co ės, issé o us maišų audinys e k .). b) pa icula i é helonimas Ti iamoji medžiaga pa odė, kad g e a s a inių elkšojusios balos aip pa a pu ê e é angélisées selon a ec é: Ga ba inė b. KzR, plg. lie . ga banė, ga bá nė, ga ba nià, ga bá nia ‘kailių i odų augykla, di b u ėʼ84 kailių, odų di b u ės bala; A iniškė s . P n, plg. lie . a nė ‘a ių a asʼ a idės bala. Le de nie du nom du lieu o me e l'obje é é ence non-coïncidence émoigne, que p obablemen a é é in oquée bala, e non ais as. Tokį spėjimą pa emia i 78 Pou le de nie . mo i y acijos explicimo oi S ide skienė 2016: 250. 79 Pou ces . explica ion de mo i a ion oi S ide skienė 2016: 254. 80 Pou ce lexiene mo i a o iaus usų onomas ikoje oi . Πолякова 2010: 11. 81 A en ion A o née à le nom e l'obje é é ence giminés non apemen . 82 La é é ence d'obje e le nom giminés ne coïnciden pas le plus p obablemen émoigne nonikslią iden i ica ion d'obje ou na u ines zone changemen . 83 Ce e plo e onc ionne ( onciona o) pa a dès Plaušnis, Plaušinái is (pas a ąjį J b les gens appellen Plaušnis) (LPŽ II 469). 84 Pou au es . oi LVŽ III 77. S aipsniai / A icles 131 P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija le ques ionnai e con ien des données des in o man s: a is p ausė85. Abie a s a inių elkšojusios balos, pa u , on é é u ilisées e à d'au es, a ec s a inių paski imi liées, besoinses. c) Le nom du lieu dans lequel la bien a é é donné pa oie de ans e mé onyminium balai Skalbỹnė b. Ss, plg. lie . skalbnė ‘ ie a skalʼb i [Nueik į skalb Všỹnę, asi an len os muilą i galėsi išsip aus R]. Dans ce cas le mo mo i an signi ie lieu ( ie a helonimas). 2. TABAR NAT ALI ALI CHIQUES MOTIVACIONSES PRIESAGINIAI HELONIMAI Il es à no e que le 2.1. Dans le bu d'explique balo a džio Jaučẽnė b. P n86 mo i y aciju, a i é l'a en ion à d'au es linguis ique plo e onc ionnuojančius analogiškos o maliosios s uk ū os da iniai: Čiuo nė Čiuo nis s . (Bilkis 2008: 173)87 [lie . čiúo ė ‘kiaulė, čiukėʼ, malon. čiúo is ‘mei ėlisʼ]; Gaidnė b. K kn (Bilkis 2008: 190; LVŽ III 1115), ag onimą Gegnė p . (LVŽ III 117) N 88 [lie . geg, ggė ‘pa asa į kukuojan is meško p aukš is (Cuculus cano us)ʼ]. Aujou d'hui ces . mo i a ion peu seulemen in e p é e . Telkšojusi bala su le e i oi e d'Asmin a d a o pou ai ê e in i ulée Jaučnė en aison de sa gaba i iali é, . i. g andeu . S'appuyan su le olklokoje o me la choisissan pou la už iksuo u au inio e inimo pa yzdžiu Didelis kaip jau is, k ailas kaip a inas (Pšl), plg. spėjamai p iešingos eikšmės . Gaidnė (g eičiausiai šią į a dijimo dou euse aleu d'un obje , sa con enance à ses besoins humains habi uels). Ce e de niè e in e p é a ion es sou enue pa le ma é iel du ocabulai e ie o a des Li uanien (2018) e son in e p é a ion: non nomb eux noms de lieux non-habi aux peu en ê e issus du lie . gaids ‘naminis paukš is, châ eaux pa inas (Gallus gallinaceus), e don ce ains d'o igine . mo i a ion, appa emmen , es liée à un ega d néga i e s les obje s innominés, indique leu menkum, mino i é, nede ling (pa y, Gaul alia dp ūdis, que pe sonne n'y a éc i que p os a Gaulė, Gaul dmiškis neugug) (LVIII 1189. Dans ce cas 85 Pou le de nie . da ybos e o igine oi e enco e : Bilkis 2008: 65; LVŽ I 244246, où indique se d ejopa possibili é de o igine: de lie . ã inas, au e e us, de a d. Ã inas. 88 Da plg. au es s uc u e au 86 Ašmin os d a o anke oje ašoma: p igė ęs jau is. 87 Dėl . au en iškų lyčių pa eikimo da ž . LVŽ III 78: Čiuo nis ‖ Čiuo nius s . Ab. nomijimus Ggia ais is b. Skm; Ggių balà b. Lkm (LVŽ III 117). Ano e noling is es Jelenos L. Be ezo ič (uni e si é édalinis de l'U ale), dans les oponymies usses, gaidžio imagdinys mani es e su la p oximi é de l'obje in odui , sa p ésence non loinime i an […] chez l'in odui (plaça 89 c . joje kaimo aplinkoje. Tipinė į a dy ojo pozicija, o ien uojan is supančioje e d ėje, a skai os aš- Be ezo ich 2001: 3738). DALIA SVIDERSKIENĖ 132 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI ce inse ion šlie ųsi aux au es, peu -ê e liaudiškoje sis ema ikoje selon la onc ionciju ios gaidžiams epakankaeau (paski į) sie inų į a dijimų: bala, ski a jaučiams ge i (didesnė), i bala, iš ku- (mažesnė, menkesnė). G eičiausiai en aison somsaus (neskaid aus, nepe š iečiamo ou pan.) bal de l'eau ce e a é é nominée Sakalinė b. P n. En aison d'un el gagemen plg. na ionnels é lexion s anda ds e lé an sen ines su ce oiseau: Sakalėlis noi , noi neda y NS366 (LKŽe); L'un é ai noi comme sacal, l'au e é ai ma gas comme genelis JD791 (même emps). VK lapelies insc i e e dans d'au es end oi s de Li uanie ce nom į a dy ų opoobjek ų, qui aussi pou aien ê e nominés pou la somsaus e e dangos guise: Sakalnė pie a p ès Me kio Va ėnos . Jakėnų apyl. Maskaukos k. (1985 m.), Sakalnė ancienne ganykla Ga gždų lsč. Maciuičių k. (PKk ka elė). Obje des é é ences (locali posi ion à la i iè e e e c.) combien sou ien p écédé spėjimą. Pa con e, l'in énigemen Sakalinė b. P n susda ymą pou ai nulm i e gaba i iškumas de l'obje in ennijable, . i. mažumas [lie . sãkalas dans le sondage su bal ne ou nisse aucune addi ionnelles ‘ oks plėš us paukš is (Falco)ʼ; Sakalas mažesnis už anagą J.90]. No s Apušo o k. in o ma y ių données, aidan plus clai emen comp end e la condi ion d'en ée, VK données quan pa emia de nie sp a d: Ga gždų lsč. Maciuičių k. 1936 m. (ki o plo o) dans le ques ionnai e a pallié que Sakalinė 0,2 ha aille kal a91. 2.2. Hid oobje de nom Cigánska b. M j sie inas a ec lenk. cygański ‘čigoniškasʼ (SJP I 358)92. A ec quelles deno a o (balos) ca ac é is iques l'in ê isseu liai čigoniškumą i iamajame plo e, possible seulemen in e p é e peu -ê e a ec gaba i iškumu, . i. nedidele su le e i oi e habi able de la place elkšojusios balos olume. En aison de la même ca ac é is ique (d'où hyd oobje de pe i e aille) a p obablemen é é in i ée e un au e ange na u el na u el (balo a dis insc i Agu kiškės GA) Mozū inė b. KzR93, plg. au e é ude de l'ai e d'appella ion selon gaba i iškumą ep ezen an ą Moz gi ė a ec l'obje indica ion nedidelis miškelis Ld n (VK). Dans ce e sou ce exis e e plus Зафиксированых insc ip ions, émoignan que in odujimo ã ama pasi ų e ninės g upės žmogusʼ) ep ésen e une mino i é de l'obje in odujimo, e a ec 90 Dans no e pays Raudonąją knygą 1976 m. enkamas mozū ų e ninės g upės asmens pa adinimas (lie . moz as, -ė ‘mozū- en egis ée mig uojan i spa nuočių sakalų kelei ių ūšis, don les ep ésen an s i en dans le na u el milieu géné alemen enkasi amplsias aukš apelkes, pušynus, miš ius spygliuočių miškus. a. Les nids de ce oiseau dé ec é e P ienų ajone, Žu in o eze a e (plačiau oi accès à In e ne : h ps://www.del i.l XXg ynasgam a/nyks an i-pauksciu- usis- is-dazniau-su inkama-mies uose.d?id=665637 [žiū 2019-18-11]). Ainsi, ces spa nuočies aux ep ésen an s du domaine é udiable pou aien ê e connus e amilie s. 91 Skil ie La su ace de la Te e espèce, épaisda, quali é éc i e: sabėlyns, beaucoup de pie es e pušelės c oî . 92 Pou ce . da ybos e explica ion d'o igine oi LVŽ II 18. 93 Dėl helonimo Mozū inė, už iksuo o ki ame Lie u os plo e, da ybos ž . Bilkis 2008: 166. A icles A icles A icles 133 / P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija i iš eiškia į a dy ojo e inimus šios e ninės g upės žmonių a ž ilgiu: Mozū as (nk.) 200 m longio g io ys Kauno aps. Raudond a io lsč. e GA 1936 m.; Moz as 0,3 ha hau eu Ma ijampolės aps. Sasna os lsč. e GA 1936 m. (den même). Žydnė b. M j bala, p obablemen ainsi en 'appelée en aison neskaid aus eau (peu -ê e ancienne gili), . i. amsi bala. Tokį explica ion pou ai sou eni l'appelia i nom de pe sonne lie . ždas, -ė ‘žydų au ybės žmogusʼ (DKŽ 170). Le de nie (žmogus) des memb es de la communau é kalbinée de ce e zone es déc i comme ou malkų „ amsus“: Aš panašus oks į ždą, juodas bu au (Ss). Ki a e us, i iamajame plo e ždas gali eikš i s a inio pa adinimą ‘lauke sus a y a pe pučiama du pių k ū aʼ [Kap džiūs a du pės, k auni in žydùs po penkias kulbukes B b; Kai su ežda om du pes, į žydus suk auda om Vlk ]. Ainsi, bala, ayan é é g e a s a inium, pou ai ê e en 'appellée Žydnė. Dans ce cas pou . s uc u e e séman ique plg. Ba agnė b. KzR, pensan que le de nie de l'in odui ijim signi ica ion bala, é éuse g e a s a inium. 2.3. A in de comp end e e explique , quelle pa icula i é du lieu es de enu l'in ê issemen Laumikis s . P n94 pama u, a i é l'a en ion dans apelia y inée lexikos ep ezen an o, de usio in odui ijimo appuiama, a osenos gy ojoje kalboje casseus: lie . laũmė p k. ‘kas neg ažus, apsileidęs (ke nojan )ʼ (lie . keno i, -oja, -ojo ‘jauk i, e lio iʼ); laumšluo ėmis (Viscum album) son appelées ne ykusios, en šluo ą adul es, susime usios des b ancos des a b es95. Aussi bo . skalsė (Cla iceps pu pu ea) es appelée laume en aison de la couleu somb e de la plan e [Laumės [ ugiennes] son de la couleu noi e Js ]. A e issan à l'ensemble du langbiné mondialê aizdį, yškėjan į d pa eik ų a osenos exemplesž, on peu ai e p éludę, que ais as p obablemen in oqué pa ce de son sommaus, peu -ê e nelygaus (dėl dans gumulus susime usių растений96), . i. susi ėlusio, su aces. Fundamen an ce e in e p é a ion, plg. Noodkis ež. Ob (VK), analogue d'un pe sonn au nomidijimo p d. Juodkis lie . bál ikis, ba ikis ‘bal as kiškisʼ [Bál ikis iš miško į laukus nebėga Lkč], lie . (LPŽ I 858), apelia i es nomina ion ep ésen an us ké šikas ‘ke šas mei ėlisʼ. En aison de spėjamai ac uué de la su ace se con éla ion signe de enco e plg. Čiulkins s . Gdl ikos plg. ki us Lie u os anden a džius Laumlis ež. Aln, Laũmis ež. Pl 97. Taigi, (lie . čiulkins ‘gumulas, gniužulasʼ). En aison semanįnomijimo p ocessus pendan le ais u acco dé le nom Laumikis isan géog aphée zone non seulemen dis ingue de l'en i onnemen , au es paysch o aisdjio zones, mais la e é alue . 94 Pou l'éc is age oi aussi Bilkis 2008: 39. 95 Lie . laušluo ė ‘pakinées pa le champignon pa asi e des b anches d'a b es, adul es en šluo ą; laumės šluo aʼ 96 Da plg. de laš s za iksuo ą sakinį: Žolyne gausiai [I aip šiandien da medžiūse ne ykusias šakas laumšluo ėms adina S. Dauk.]. augmen e iks os: šluo elinė, kups inė, še iuo oji e k . (LKŽe). 97 Pou cesa ųjų . z . 1981 Vanagas: 111, qui son p ésen és Demonologinės eikšmės hid onimų posky yje ( en même, 110112). DALIA SVIDERSKIENĖ 134 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI IŠVADOS 1. P iesagų de i a ų y imas p aplė ė mo y acijos eiškinio samp a ą, a laissé ce phénomène le pe ce oi comme d'impo an s e nokul ū inės in o ma ions sou ce. Au cou s de ce e é ude app o ondie é udiée e hninès sphè e ep ésen an s des mondeê okes, pense ym peculia i é é élé non seulemen compa aismes, isi és pa analogies g įs os mé apho es, mais e mé onymies. Pa iculiè emen alables considé i ina place mé apho e es homme bala Panai ė V e me onymija place es animal poil colo a (a scol is) plynė Bė ókas V . Dans le p emie cas la place appuie su l'homme en iolan la séman ienne bina inée opposi ion i s. mo as, seconde in odu a dijama selon pa ie e ou ums ela ion, é élé da an age les champs de a osène a spal io du poil animal. Abu en 'nomijimas g įs i s a ie iška kul ū ine pa i imi. Uni e salesnées, g įs os žmogiško mąs ymo s anda d ais, mé apho es, su ukamas e au es na ions de oponimijoje: place es indas ūd Blilis b. KzR, D usknė b. M j, Ragù is b. Ld n. Elles é èlen e une ce aine imaginée g adualinée aspec de la place dubume (įimaginée quan i é de con enue d'eau). L'enquê e a é élé que le nom de lieu Bliūdlis éciplian le con enu signi ica i concu ence a ec d'au es balles locellemen coinciden es éc i es b. KzR (lie . blidas ‘dubuo; en lui elpan quan i éʼ), Šáukš as b. KzR (lie . šáukš as ‘ʼ ankis skys am, i š am ou bi iam mais ui dė i bu ną; quan i é p ise dans ce ankiu), To ieka b KzR ( . o ieka lėkš ; quan i é, qui emplace ce nom) en e mes u cs, é élan dans l'aspec l'aspec d'un obje dubieux. Lb , lequel le ondemen de l'in en ionmen un ce ain ca ac é is ique Nomina y iniu požiū iu sa i as me oniminio į a dijimo a ejis Bal aknė b. du po eu , l'o gane de ue (lie . bal ãkė ‘bal a, adui e akisʼ), se ou an dans la pa ie supé ieu e du co ps i an ( ê e) don la ca ac é is ique (aklumas) es imaginablemen ca ac é is ique e in oquée heloobje u (bala zaakusi). Valeignan ling okul ū iniu aspek u séman iques nomina ion ep ezen an Cibulnė b. Igl, co espondan pense ymo schemą: mange is, dans lequel beaucoup klampi ie a, ku ioje, ma y , daug į s ogūnus panašių augalų ( a liacibulių ?), a - s ogūnų squeljian , comme indi ido conscien iée kylančios asociacijos p oduisen nou eaux signi ica s. 2. Lo s de la éalisa ion de l'enquê e a é é disposée aussi dé aillée que possible su no a ą, ski iama daug dėmesio lokaliajai helonimo padėčiai e d ėje (bu imui le lieu de de is enance dans le e i oi e ou ho s de ses limi es), cela a pe mis d'ob eni des ésul a s supplémen ai es: ema que que la majeu e pa ie des cas d'in ènemen mé onyminium p obablemen lėmė les mêmes obje s in ènijamieux du lieu de p ésence ho s des limi es du lieu d'habi a ion en i onnemen . Ne connaissan indi iduellemen ce aines pa icula i és de lieu, place à p ésence moins socialemen signi ica i e, ce e in odu a djama économiskiau g e a, nondé inėž u dis ance, exusies au e lieu au nom, nesuku ian nou eau. En ou e, mé onyminium