Vilius
PALENSKIS,
Vy au as
VALIUKENAS
i
Vale ijonas
ZALKAUSKAS
DEL DARBO,
VEIKIMO,
VEIKOS 18
VEIKSENOS
Daba inés
lie u iy
kalbos
zodyne [1]
sob e
eiksmazZo-
dzio- ‘ eik i
a oseng
pa ay a:
masina
ebe eikia,
nesugedus ,
ele one não
unciona.
Além disso,
daznai
ou imos e
nós mesmos
dizemos:,,Tel-
e ão
apa elho,
ele isó io,
ádio
immu a,
au omó el
mo o iklis e
e c. unciona
(ou já eikia).
Is o pode e
ne eiké y
ala é i
sob e
eikima,
aciau,
ieSkodami
lie u isky
a i inkameny
anciizy
idiomas
e minams
onc ionne-
men , égime
de
onc ionne-
men , ac ion,
ma che,
se ice e
angly
language
e minams
ope a ion,
ope a ing
mode, ac ion,
unning [2-6],
obse éja-
me que
e,,Fizikos
e miny
Zodyne [7],
e,,Rusy-lie u-
iy kalby
poli echnikos
Zodyne [8], e
mui o
acilmen e, e
nos úl imos
empos
ambém e
nos pad ões
de Li uânia
sem nenhum
do e mo
eikimas
abalho,
o a ou
ezimas
b uk oj é
usado e onde
sem ele é
possí el
i8si e i.
Sem
dú idaes, que
isso usy
idiomas
j aka, uma
ez
usiskajj
zodj pa6o a
co esponde
dois
di e en es
lie u iSki
e mininai:
abalho e
eikimas.
Te minas
abalho
(angl. wo k ||
p anc.
a ail (m) ||
ok. ( ) || us.
pabo a (®)
se e alam
physiniam
yksmui
apibidin i,
cujo empo
mudaosi ou
kin a
ene gia. Ele
ambém
eiSkia izing
e p o ing
eiklg.
Ap ama
e mo
abalho
a osenos
exemplozdziy
es á já em
mené uos
Zodynos [7,
8], ísica,
química e
ki y s i¢iy
ado élios e
j ai ius de
ensino e
ciência
publicações.
Is o
e/emen a u-
sis,
islais inimo,
ionizamen o,
mechaninis,
naudigasis,
plé imosi,
smilgio,
spiidos,
in ies,
idiniy
iSo iniy égy
e ou ooks
abalho.
ix
Taciau
e minas
abalho
não en a
ki y kalby
e mina-
ms
ope a ion
(angl.),
onc ion-
nemen
( anc.),
Be ieb
( ok.),
@yHKuno-
nuposaHHe, pabo a
( us)
subs i ui ,
po que
eles são
u ilizados,
quando se
que dize ,
que
maSina,
j enginys,
apa elho
ago a
unciona,
que né a
sugedes.
Juos
co espo-
nde
lie u i8kas
e mo cho imo
[1].
Todél, pa a
ab ézpa ies
apa elho,
i
j enginio
apa a o
unciona ima,
a
equé y usa
e mina
uncionamen -
o,
0
ne
—
abalho.
Reike y saky i
a8y i
i
uncionamen o
au omá ico
32
(no s usiskai
asToma uyeck-
as pabo a),
asinc oniikimas,
nis
pa alelag e us-
is cho imas,
ik alaikis
no malusis
cho imas ( us.
aCHHXpOHHas p.,
pabiebHas p.,
pabo a B
PCaIbHOM
BMePeH MapaH,
HOpMabHas o -
a). I a dysime
kele q
pa yzdziy, nos
quais o e mo
cho a é
pazyminys
desempenho
ca ac e ís ica
ope a ing
cha ac e is ic
ca ac é is ique
[
2, 4, 5, 7]:
||
||
( )
de
uncionamen o
||
Be iebskennlinie
( ) paSouaa
||
xapak epuc-
uka ( );
daznis de
uncioname-
n o ||
ope a ing
equency ||
équence
( ) de
onc ionne-
men ,
équence
( )
d'u ilisa ion,
équence
( ) u ile
||
Be iebs -
equenz
( ) ||
paSouaa
yac o a
( ); j ampa
de
unciona-
men o ||
ope a ing
ol age ||
ension ( )
de
onc ionn-
emen ,
ension ( )
demploi ||
Be iebss-
pannung
( ) ||
paSouee
Hanpspke-
nne (n);
s i is de
a i idade ||
ope a ing
ange ||
domaine
(m) de
onc ionn-
emen ||
A bei sbe-
eich (m),
A bei sge-
bie (n),
A bei szo-
ne (n) |]
pa6ounii
nuamasox
(m);
unciona-
men o
s o é ||
ope a ing
cu en ||
cou an
(m) de
unciona-
men o ||
Be iebss-
om (m) ||
paSouni
ToK (m);
empe a -
u a de
unciona-
men o ||
ope a ing
empe a -
u e ||
empe a -
u a ( ) de
unciona-
men o ||
Be iebs -
empe a -
u ( ) ||
pasouaa
Temnepa -
ypa
( ).
Não
conside -
amos,
que
necessé-
y
enunci-
a e my
da binis
daZnis,
da biné
j ampa,
da biné
s o é,
da biné
ca ac e-
ís ica ix
ki y
da biniy
pa ame -
y,
quando
se ala de
mechani-
nj
abalho
a liekan-
Cias
sis ema-
s,
compos-
o i8
a ikliy,
maSinuy,
j engini-
y, s akliy
e pan.
Tende-se
a dize ,
quando
j engin-
ys não
ealiza
nenhum
abalho,
e
no malm-
en e
unciona,
condi
am. a-
a
j ampai
de
alimen a-
ção,
pas a a-
jq
e é y
chamadi
unciona-
men o
j ampa
(angl.
ope a i-
ng
ol age),
e não
da bine
j ampa
(angl.
wo king
ol age).
O mesmo
pasaki i-
na e
sob e
ou os
apa a o,
maSinas
ou ou o
j enginio
eikima
apibidina-
néius
dydzius.
Zodis
a uação
ainda
ei8kia
couns
da yma
[1], i.
quando
ce o
obje o
ou sua
pa e um
ou ou o
biidu a ua
kazka
ou o.
Talam
yksmui
apibidin i
siilome
consumi
uncionamen o,
Zodj
||
eika:
||
eika ac ion ac ion
( )
||
Wi king
( )
||
xe ic sne
( );
dinaminé
eika
||
dynamic
ac ion
||
ac ion
( )
dynamique
||
dynamisc-
he
E ec o
( )
||
auHamuyeckoe
je ic Bue
(n);
indi ec iné
eka
||
indi ec
ac ion
||
ac ion
( )
indi ec e
||
indi ek e
E ec o
||
KocBennoe
jeiic sue
(n);
pos o inamoyi
eika
||
an ihun ing
ac ion
||ac ion
( )
s abilisa i-
ce
||
es abilisie ende
E ec o
( )
||
c aGmamaupy omee
se ic sue
(n);
P opo cingoji
eika
||
p opo ional
ac ion ac ion
||
( )
p opo ion-
nelle
||
P opo ionalwi kung
( )
||
mponopuHoHasbHoe
JelicTBue
(n); ilioji
eika
in e mi en
||
ac ion,
discon inuous
ac ion ac ion
||
( )
discon inue
||
ause zende
Wi kungsweise
( )
||
mpeppiBuc oe
Aelic aue
(n);
Zingsniné
eika
||
s ep-by-s ep
ac ion ac ion
||
( ) pas
pas
a
s u enw-
||
eise
Wi kung
( )
||
nucxpe Hoe
qelic sue
(n),
mom a oBoe
Aeiic aue
(n).
Veikos
e miny
g upei
eiké y
p iski i
i
usy
kalbos
e mino
xo oc oH
xox
lie u iska
e inj
uscioji
eiga cujo
[7, 8],
luga
eiké y
a o i
e mina
uscioji
eika
(angl.
idling,
anc.
ma che
a
ide,
se iced
ide, ok.
Lee lau ,
Lee lau be ieb,
us.
xomoc o
xo,
Pe@XUM
xoOcTo O
xoxa).
En ão
podé em-
os ala é
sob e
usciosios
ac i idade
pe das
(ang).
idling
loss,
anc.
pe es
&
ide, ok.
Lee lau -
e lus e,
us.
loTepu
xomocTo o
xo a),
0
ne
sob e usciosios
eigos pe dolius,
quando aiskinami
ans o ma o iy
elé masiny
eikip incipai
i
mo
[9].
,,
Daba inés
lie u iy
línguas
Zodyne
[1],
aiSkinan
Zod) eiga,
pode bi y
enuncia
à segunda
necessida-
demés
,,ejga
(4)
2.
ech.
uncioname-
n o do mecanismo:
Da bo,
uS¢ioji e.,
kadangi e7ga
dazniau
en endida
como
mechanismo
da binés
pa es
(s iimoklio,
slankiklio,
spy uoklé-
i
s, e c.)
nuei asis
caminho
ou
poslincis.
En ão
necessé y
usa uscioji,
cons o inamo-
ji, ikioji
i okia eika.
ix
Sia
necessé-
me
e minas
eika já
di o
,,Laze iy
isikos
e miny
zodyne
[10].
Iikeiigala
ambien e,
spinduliuo és,
campo,
8 i inimo
i
panaSiai
eikai
apibidin i
ik y e mas
eikmeé:
ambien es
eikmeé
ac ion
medium
||
ac ion
o
||
( ) milieu
de
||
Mediumwi k-
ung
( )
||
aeiic sue
(n)
oxpyxka omei
cpenp ;
adiuliuo és
eikmé
||
adia ion
ac ion ac ion
||
( )
de
adia ion
||
S ahlun-
gswi ku-
ng ( ) ||
aei c B-
ue (n)
o6ny4eH-
us;
s o es
eikmé ||
cu en
ac ion ||
ac ion ( )
de
cou an ||
S omwi-
kung ( )
||
aeiic Bue
(n) ToKa;
Silumos
eikme ||
hea
ac ion ||
ac ion ( )
de
chaleu ||
Wa mew-
i kung ( )
||
aeiic sue
(n) Tena;
S iesos
eikmeé ||
ligh
ac ion ||
ac ion ( )
de
lumié e ||
Lich wi -
kung ( ) ||
nei c s-
ue (n)
cpe a.
Tem
ce o
e ei o do
eiSkimu-
isi
abibidin i
a o in-
as
e mes
e ei o.
Isso
magné i-
co,
mecânic-
o,
químico,
Siuminis e
ou os
po ei-
Kiai.
D iejy
kiiny ou
daleliy
abipusj
po eikj
adiname
Zodziu
sel ika[1].
Tai
a omy,
dipoliné,
d iejy
kiiny,
Kulono e
ki okia
sel ika.
Em
alguns
casos j
e ei os
eaguoj-
ama, .i.
dizem,
que
pasi eis-
kia
a o eiki-
s.
Conside -
amos que
no luga
a é Siol
a o y
e miny
po os
ação e
a o eikis
(1, 7, 8),
melho
ik y
usa
e minus
e ei o e
a o e ki-
s.
Po eikj
pode bi y
desc ez-
i assim:
a uação,
p o oca-
ndo
ce o
ce o
esul ad-
o, y.
a o eiky.
En ão
necessé-
y dize
ne,, eiks-
mas e
a o eikis
são
igualis [1],
0,,po eik-
is e
a o eikis
são
igualis.
Me olo-
gicamen-
e o
sis ema
jéjimo
sinal é
chamado
po e kiu
(angl. e
anc.
s imuJu-
s), ©
iSéjimo
a saku
(angl.
espons-
e, anc.
éponse)
[11].
Mechani-
koje
po eskio
an onim-
as bi y
Zodis
a o e ki-
s, e
ele iko-
je e
adio ec-
hnikoje
a sakas.
Veiksmo
an onim-
as
u é y
bi i
a o eiks-
mis, como
aiskinam-
a,,Daba -
inés
lie u iy
kalbos
zodyne
[1].
Apa a y,
maSiny e
ki y
j enginiy
unciona-
men o
pode bi i
j ai us,
y.
daZmais
indicado
biidas de
unciona-
men o,
ipas ou
eZimas,
exemplo.:
angl.
ope a i-
ng mode,
ope a i-
ng
condi io-
ns, du y
ype ||
p anc.
mode ( )
de
onc ion-
nemen ,
égime
(m) de
onc ion-
nemen ,
mode ( )
de
se ice ||
ok.
Be ieb-
weise ( ),
Be iebz-
us and
(m),
Be iebs-
a ( ) ||
Tus.
pexum
(m)
pabo s!,
pabowi
pexum
(m),
pexum
(m).
Ac edi a-
mos que
eike y
enunci-
a e my
com
Zodziais
abalho
egimas
ou
eZimas.
F ancizai
égime
de
onc ion-
nemen
desc e -
ézia
assim:
no malio-
je
biisenoje
esancio
j enginio
unciona-
men o
biidas.
Li u isk-
ai seu
eiksena
[1]. Todél
nessas
ocasiões,
quando
se ala de
a uação
biida,
daznai, be
já
discu o
eka
e mo,
bi y pode
usa
e mina
e ksen-
a,
exemplo.,
impulsiné
eiksena
35
(angl.
pulse
ope a ing
mode,
p anc.
egime
4
impulsions,
ok.
Impulsbe ieb,
us.
HMIIyIbCHBIA
peXHM).
Aki aizdu,
que
isikoje
i
echnikoje
p adéjus
consumi
e mina
e ka,
susida y y
isiskai
logiska o
sasaja
ou os
su
Siame
a igo
discu ais
e minis,
bi en :
po eikiu,
a o eikiu,
sel ika,
eikme,
e ksena.
Li e a i a
1,
Daba inés
lie u iy
línguas
Zodynas.
V.:
Sóclo
i
enciklopedijy
publicação,
1993.
2.
@panuy3ko-pycckui
nomTexnuyeckni
cnopaps.
M.:
Cope cKa
9HUMxione-
mna,
1964.
3.
Cnopaps
110
ameKTponmke.
M:
Pycckuii
a3bik,
1988.
4.
Cnosapb
HayaHoi
m
TexHmdeckoi
nexcuKu.
M.:
PyccKui
#3b1K,
1994.
5.
Cnopapb
mo
szeK ponuxe.
M.:
Pycckui
a3b k,
1985.
6.
Caopapb
10
Muxkposmex poHuke.
M.:
PyccKnii
a3b1K,
1991.
7.
Te minos
de ísicay
Zodynas.
V.:
Ciência,
1979.
8.
Rusy-lie u iy
kalby
poli echnikos
Zodynas.
V.:
Go e nioji
encyclopedi-
jy edakcija,
9. Masiokas
1984,
S,
Elec o ecnia.
V.:
Ciência,
1989.
10.
Laze iy
physikos
e miny
Zodynas.
V.: VU
edi o a e
edi o a,-
Sachma -
ai, 11.
In e na -
1990.
ional
Vacabula-
y o
Basic and
Gene al
Te ms in
Me olo-
gy.
Gene a,
1993, P. 59.