123Te minología | 2013 | 20
Lie u ių i la ių kalbų e minų
con šaknim e mmik osis ema
REGINA KVAŠYTĖ
Šiaulių uni e si e as
ESMINIAI VOODŽIAI: é minos de la lengua Li uania, la ians language e ms, da iniai,
ien isiniai e minai, sudė iniai e minai, e minų a osena ĮVADINS PASTABOS
Te minología como ama de la ciencia, comenzada a plė o is XX a. e cke
i ame décadas, conside y ina ela i amen e nue a, po lo que en muchas
lenguas, en e ellas Li u ias y la ias, cada expčiamos y pe eccionamos
apa a o cien í ico. Obje o del a ículo con šaknimi e minsuda y i e miniai
de las lenguas Li u ias y la ias. El obje i o del es udio de e mina las
e minologías de ambos bal os lenguas me akalba simili udes y di e encias. A
es e in, busca plan ea las siguien es a eas: 1) ecopila la mayo posible
im de di e sos é minos aíz hablados; 2) iznag ina se e minos sanda á y
semán ica; 3) sug edencia é minos de li uanos y la ios lenguas; 4) según
posibilidades acla a la apa ición de cie os é minos, sus di usión y
a osenes endencias. El es udio ealizado pasi elk i analí ico desc ip i o y
g e inamasis mé odos, y é minos ecopilados de los p incipales dos lenguas
lexicog a ía, e minog a ía y enciklopedías de publicaciones (Lie u ių kalbos
žodynas (LKDLŽ), Daba inės lie u ių kalbos žodynas (KKŽ), Lie u ių kalbos
encopedija (LKE), Kalbo y os e minų žodynas (KTŽ), Mokomasis
e minologijos žodynis (ŽMT); La iešu li e ā ās alodas ā dnīca (LLVV),
La iešu alodas ā dnīca (LVV), Valodniecības pama e minu skaid ojošā
ā dnīca (VPSV)), así como lie u ių i la ių kalbi ninkų i e minologų (Janinos
Ba auskai ės, Vincen o D o ino, Kazimie o Gai enio, E aldos Jakai ienės,
Angelės Kaulakienės, S asio Keinio, Jono Klima ičiaus, An ano Lybe io, S asio Ska dkio, Šalka P kio;
Ainos Blinkenos (Aina Blinkena), Ju io Baldunčiko (Ju is Baldunčiks), Ma io
Bal inio (Mā is Bal iņš), E nes o D ezeno (E nes s D ezens), Rū dol o
G abio (Rūdol s G abis), Alisės Lauos (Alise Laua), Valen inos Sku jinios
(Valen īna Skujiņa)) del abajo cien í ico.
124 Regina K ašy ė | Li u ias y la ias lenguas e minos con šaknimi
| e min- mik osis ema
SVOKA TERMINAS Y JO KORELIATAI
LIETUVIŲ IR LATVIŲ KALBOSE
Su šaknimi e min- suda y os mik osis emos pag indas – iš lo ynų kal
bos kilęs e mas [la . e minus iba, siena], como de inejada In e nacionales
palab as dicodyne (TŽŽ), iene de un o al 3 signi icados, de los cuales el obje o
de es udio co esponde aquella p ime a. Es solodis o palab as de conjuninys,
p ecisamen e exp esando alguna a e, ciencia, écnica y e c. s i as concep o
(TŽŽ 2013: 811). En los idiomas li uanos TŽŽ aún incluidas aíz habamsias palab as
e minija, e minologija y e minologización, . y. palab a de i imas é mino
(plčiau sob e es o ž . adelan e). Una mi ada simila a es e p és amo y en
la ias: los é minos de palab as in e nacionales en el dicodyne (SV) se llama el
é mino o palab as combininys, que exp esa cie o concep o de a e, ciencia o
écnica [ ā ds ai ā dkopa, kas iz eic kādu jēdzienu kādā mākslas, zinā nes,
ehnikas noza ē u. c.]1 (SV 2008: 911). En SV, además de la palab a p incipal,
incluidos más dos d i signi icamía de la misma šaknis daik a a džiai. Es o
e minog a ía [ e minog a ija] como 1. ling . e minos sis ema izándose y
publicación en dicciona ios, biule enios; 2. ling . e minos ocynos o al y
e minología [ e mi nologija] 1. ling . cie o conjun o de é minos de una
lengua; ambién así de cie o conjun o de é minos de sepa ado campo; 2.
s e o lingüo y os, es udian e e minus, ambién būd a dis e minologisks
[ e minologinis] elajęs con e minologija, le ca ac e ís ico (SV 2008: 911).
Ki uose Li u ias y la ias lexicog a ías y e minog a ía uen es, ambién en la lingüís ica y e minologizada
li e a u a, el o muluo ės del é mino algo di e encia. DLKŽ anuncia que la palab a é mino iene 3 signi icados,
de los cuales solo la p ime a signi icación co esponde al obje o de in es igación: l. ling . p ecisamen e alguna
alguna ciencia, écnica, a e, eligión o o a á ea concep uá denikian e palab a o palab as de conjuninys (DLKŽ
2006; DLKŽ 2012: 840). Así de inié ziama y LKŽ: l. ling . exac amen e alguna ciencia, écnica, a e concep o qué
deniquan palab a o compuinys (LKŽe). Išnag inėjus li auens leksikog a ijos uen es se e, que a DLKŽ, be
an e io men e discu o p ime ino palab a e minas, incluidos da iniai e minija ling . e minos isuma,
e minología ling . 1. ciencia de é minos; 2. é. e minija y e minologas, ė e mino logijos specialis (DLKŽ 2006;
DLKŽ 2012: 840). Los mismos daik a a djiwa, cuyas y signi icaciones de iniciones coinciden comple amen e,
incluidos en LKŽ. LKŽ encon as da cali ic a dis e mininis, eniendo 3 signi icados, de los cuales p ime as 1
Todas ci asas de la ias uen es (daz e io men e ci adas en lauž iniuose skliaus uos), ambién e mininai,
siemp e no indicada de o a mane a, en lengua li a ians aduci a ículo au o es.
125Te minologija | 2013 | 20 dos elacionados con la mic osis ema hablado a: 1.
dependien e e minía; 2. bū dingas e minui (LKŽe) (būd a dis u ilizado en
e minos complejos sob e es o éase más adelan e) y es accionesmajodžiai:
e minin i e minologizuo i, su e minin i pa e s i e men, e minologizuo i
panaudi i e minijai unidadai nepa enka, po que emiamasi adició e minis
(LKŽe). Pas a ieji į nag inėjamos mik osis emos im į kaip a ski i leksiniai
conside i i daik a a džius. LKE, además ya se ido é minos, hallado é mino
e minologija (LKE 1999: 648; LKE 2008: 552553; eniendo en cuen a la enciclopedia
especí ica, allí mismo ambién y el nomb e de publicación Te minologija). En la
dicciona ia de la lengua la ias LLVV dis inguidos dous de la palab a e mins
signi icaciones, de las cuales la p ime a de inida como la palab a o compuinys de
palab as, que deno a a un cie o concep o (pa yପରି, a un cie o je ciencia,
écnica, a e campo) y iene signi icado especializado, a ose nos s i į (LLVV
72, 1991: 507). Abėcėlės o den en LLVV, ambién en LVV pone aún es šaknies
e mindaik a a džių ediniai e minoloģija i a ski ai pa eik i y iškosios y
mo e iškosios giminės eikėjų pa adinimai e minologs, e minoloģe, ambién
ya mencionado būd a dis e minoloģisks) (LLVV 72, 1991: 50; LVV 2006: 1091).
Lexikologė E. Jakai ienė hace hincapié en que los é minos pe enecen a una capa
de léxica especializada y […]y a concep os u ilizados, usos en cie a es e a de
ac i idad humana, nomb es[…] (Jakai ienė 2010: 182) (plg. ci ada au o a
an e io men e exp esada eigin: Te mininė leksika, o simplemen e é minos, son
palab as que denominan un concep o cien í ico bien es ablecido y se u ilizan en
cualquie a de los campos de ciencia[…]J (Jakai ien nosė 1980: 70)). Leksiką
in es iginėjusi J. Ba auskai ė a i ma que los é minos son žodžiai (pueden se y
junginiai <...>), p ecisamen e pasakan ys ciencia, écnica, el concep o del a e
(LK 1995: 48). Como ya ha sido cons a ado, en la lengua li uáneas la palab a e mín
iene es signi icados, de los cuales sólo una pe enece e minologías s ičiai
(an a logikos są okai, ečia a ka pai laiko pa adin i), y en la lengua la ių la
palab a e mņš, po el que adi nama a ka pa laiko, ayuda a e i a pa e del
mul ia eikšmiškumo. La ians leksikologė A. Laua de ine e miną como palab a,
nomb inį a cie o concep o de ciencia, que uno y la misma signi icación man én
an o en cualquie con ex o de de e minada á ea de ciencia, como sin kon ex o
[ e mins i ā ds, kas apzīmē s ing i kādas no eik u zinā nes jēdzie nu un kas
un o pašu noz, gan gan no eik as zinā nes saglabā ā gan gan a ī ā pus
kon eks a] (Laua 138:1913). uen es de e minog a ía de la lengua Li uania,
p incipalmen e KTŽ, se indica que el é mino es žodis o cons an o us
combinaciones de palab as, al cual į a dijama especiales ciencia, écnica, a e o
o as es e a de ida de la sociedad
Regina K ašy ė | 126 e minos de Li uania y la ias con šaknimi są oka o daik as (KTŽ 1990: 210; ambién
| e min- mik osis ema
ASLKTŽ 2008: 112). Te mi no de iniciones encon aba y en o as e miniją ixuojancias uen es, pa y
example, LKE esc ibe que e mininai ( a ojama plu iskai a) es mokslo, echnikos, a e concep os
nomb inimai (LKE 1999: 648; LKE 2008: 552553). Palyginimui se puede menciona que a la so iibina enciklopedia
1983 m. incluida S. Keinio su o mulada de inición del é mino, pe spausdi a su a ículos in kinyje: Žodis o
pas o us a ibu inis palab as junginys, u ining muy api b ėž ą signi icancia amce os ámbi os de
ac i idades de pe sonas en el habla. Su p opósi o pa din i cualquie ámbi o concep os como miemb os de
cie o sis ema <...> (Keinys 2005: 229). Las publicaciones cien í icas dedicadas a cues iones de
e minología ambién encon a on no una de inición, po ejemplo, el ilóso o y e minólogo S. Šal kauskis
a i mó que es zodis, eiškiąs są oką, eniendocia de signi icados especiales a algún obje o de ciencia
(Šalkauskis 1991: 15). Aho a igen e en el es ánda de la República de Li uania se indica que el é mino
llamado žodis o palab as de conjuninys, se usa a concep os nomb a (LRST 111590: 11), y K. Gai enis
en a iza que el é mino ne algún especial palab a o pas o us conjuninys de palab as, sino a una unidad de
lenguaje, cuyo con enido e ela la de inición de signi icado e minológica2 (Gai enis 2002: 13). Vale ambién
la pena menciona que en las lenguas Li uanianas sinónimicamen e puede se a o jamas sa akilmis
e minos į a das. Men ionado él en 1924 en el í ulo del dicciona io e minos Į a dai, o e minai, acep a
Te minologijos komisijos (LKTŽ 2008: 18), aunque hablamos da inis no es el obje o de es e es udio (nė a él y
p opali ęs ac ual e minijoje). Ra a ez e a ojamo é mino au o ía a ibuida a Te minologías
comisiones, ac uosas en e 1921 y 1926 m. (pla čiau ž . Aukso iū ė 2011), al sec e a io An anui Vi eliūnui,
quien, como ya ha sido mencionado, así nomb ó en 1924 el o mulado e minos palab aynėlį (Klima ičius 2005:
248). Kons a a-se que con empo anienne en las lenguas li uanas <...> casi p apuolė y bueno A. Vi eliūno (?)
é mino į a das (: į a dy i) ( is dėl o a o as ex anje os lie u ių e minog a ų B. S undžios, P.
Mažeikos; V. Vin a o e en į a do y a) <...> (Klima ičius 2005: 261). bajo el nomb e Tokio en Canado ue
íleis o y dicciona io de e minos Jū iniai į a dai: umpas angliškai lie u iškas žodynas B onys S undžia /.
To on as: Jū inės knygos ondo lei dinys, 1996 (LKTŽ 2008: 135). Jus icia, analizando la lexicología e min
niją, V. D o inas in ención de in oduci es e é mino la alo a como nes exi osa P. Ska 2 Aho a más
p ecisamen e se ía usa el é mino a de inición, plg. Su Banku Republike Li uane e minų įs a ymu nas J.
Rusųlie u ių žodynas, Kaunas: Spindulys] conocida y bas an e a o a (S. Šalkauskio y k .) de inición
(Klima ičius 2005: 248).
(2003 m. g uodžio 23 d. N . IX1950) ie oj apib ėžimo aldingai įsi e žė jau nuo RLŽ 1932 321 [Ba o
127Te minologija | 2013 | 20 džio in en amien o (plg. P anas Ska džius mencionadoje lib o3 ein idós é minos
in e nacionales de lexicología p esen a on lie u iškus a i ikmenis (Ska džius, 1975, 1998). Jų (ish aniau jinomų
o de su p opio suku ų) des ino d ejopas. Vieni Li u iški a i ikmenys son in e nacionales g e ybės <...>,
o os a osenoje nep igijo, como an ai, senybėa chaizmas, miš ūnas, miš uolis hib idas, į a das e minas
(D o inas 2002: 19 (plg. eminas 3b (lo . 20) e minus iba), exaclus cualquie a de ciencia, écnica o a e concep
kos ma ca; į a das (Ska džius 1973: 61)). La ians habo y os e minos apa ición y p opli imu la ias en el
habla es udi jęs J. Baldunčikas es ablecióé, que p ime a ez la palab a e mins pa a o o 1871 m. pudo ene
in luencia in e nacional del p opli usio e minus echnikus a osena. O la palab a e minología ue
egis ada po p ime a ez 1880 m. expleis a me Gus a o B ažės (Gus a s B aže) okiečiųla ių žodyne. Šiek
an o más a de 1886 m. Jūlijis D a niekas (Jūlijs D a nieks) in e nacionales de palab as diccione de inió
cien í ica concep o e minologíaja, que más ampliamen e empezada a o i en la no ena década
(Baldunčiks 2008: 3233). Hubo di e sos ban dymas de ini é minos, po ejemplo, el e minólogo de o igen
le onio E. D ezenas a i mó que son los nomb es que exp esa ni exp esan un cie o concep o (D ezens 2002: 7),
y R. G abis así llamó palab as, con un con enido es ic amen e limi ado y de inido (G abis 2006a: 221). Teo ía
de e minolo gías de la lengua la ia ac ual la opinión que p e alece su o mulada V. Skujinios monog a ijoje:
e mis es e minaciones4 unidad palab a o e minologinis conjuninys de palab as , que en cie o sis ema de
é minos del ámbi o cien í ico exp esa (pa ena y ma ca) cie a noción cien í ica [ e mins i e mini nācijas
ienība ā ds aioloģiska e min zinā kopa , kas a iecīgās noza es e minologic (nosauc un no eik u
jēdzieniu) zinā nes iz e nu] (Skujiņa: 2002 9). Aiškinamaje la ios kalbo y os e minos dicodine VPSV e m
de inéžas así: conc e a emá ica amas, especiales amas concep o e bal desc úpa la palab a ó conjun o
de palab as, que ex eiškia (pa adina y ma ca) a cie a co espondien e amas concep o como su dė inę
amas concep os pa e del sis ema [konk ē as jomas, speciālā jēdziena ā disks ā ds apzīmējums ai
eskopa, kas nosauc (nosauc) jomas (noza es) iz e no eik u jēdzienu kā noza jēdzienu sis ēmas
sas ā daļu..] (VPSV 2007: 399400). 3 P. Ska džius. Lie u iški a p au inių žodžių a i ikmenys, Čikaga:
Pedagoginis li uanis ikos ins i u as, 1973 (V. D o ino s aipsnyje 1975) (P. Ska džius. Rink iniai aš ai 3,
Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 1998, 427507).
4 Toks e mis en el habla de los li uanos ne a ojamo, en ci a o simplemen e pe eik as la ians lengua palab a.

128 Regina K ašy ė | Li u ias y la ias lenguas e minos con šaknimi
| e min- mik osis ema
Esciaiškinus é mino e minos samp a ą y su ko elia us, más adelan e šaknies
e min- da inių (i ien isinių, i sudė inių e minų) ieško a lie u ių i
la ių e minų žodynuose i moksliniuose eks uose.
VIENTISINIAI TERMINAI SU ŠAKNIMI TERMINKTŽ encon a es con aíz
e mininsuda y i é minos de la lengua li uánica: e minas, e minija,
e minología (Ž 1990: 210; ambién ASLKT6, 2008: 11), o en pa icula en la
e minología de las e minología MTŽ inclui y izdēs y i abėcėkai lizdine o uoni
ien isiniai e miniai (que de ellos ienen no bajo un amplio e miną […] en o a
sección del a ículo): (75), (75), (57), (75), (57), (75), (75), (75), (75), (75), (75), (75), (77) y (58)
e minizminimising. En la ac ual lengua li uanas e minus e minog a ija,
e minización, ans e minización, de e minización5, como a i ma el p opio au o ,
1970 m. udenį pa si ežęs desde Kije o expala ino J. Klima ičius (2005: 249) (plg.
Te minų leksikog a ija e minog a ija (16) im a a o i neseniai, bu
uni e so inai. Po cie o, e minus e minog a ija, e minización,
ans e minización, de e minización 1970 m. udenį pa ežiau desde Kije o
(Ковалик 1970: 14). O a signi icación de e minog a ía e minos o é mino logijos
is o iog a ía (16) en e minología li uanas desconocido, manding, ydinga
(Klima ičius 2005: 249)). Cabe señala que MTŽ es g acias i y de odos los é minos
incluidos en él co espondien es la iški, sin emba go en ellos en es e a ículo no
se epiquiama a ención, po que no odos ellos ienen a osenos adiciones
la ias e minologijoje, algunos que sólo a an, ad wouldn ko ek iška laiky i ių
sa a ankiškais la e minijos une ais. En ex os de Li uania habla sin ya
incluyk as en dicciona ios aún consiguió encon a e minus e minologiza imas,
e minoids, e minynas, e mino y a y k azi e minas. Los é minos de la lengua
la ia e minos dicodyne VPSV abėcėlės o denada diez ien isinių kalbamosios
šaknies e minų: e minelemen s [elemen o del é mino]6 (397), e minēma
[ e minema] (397), e minēšana [ e mininimas] (398), e minog a ija
[ e minog a ija] (398),98 e minog a s [ e minog a as] (398), e minologas
[ e minologas] (398), e minologija [ e minologija] (398), si na, e minologizācija
[ e minologiza ion] (398), e mins
nonimiškai a ojami eiksmo i jo ezul a o pa adinimai e minoloģizēša-
5 Te minai su p iesaga -acija sinonimiški į MTŽ į auk iems e minams su p iesaga -a imas.
6 Minė as e minas oliau ci uo oje ecenzijoje e s as kaip sudė inė e mino dalis (Keinys 2005: 264).
129Te minología | 2013 | 20
[ e minas] (399), e minzinā ne [ e minos ciencia] (401). De odo dicodyne VPSV encon ado ein e y uno
habamosios emá ica g upo ien isinis e minas (apie es a šaknies e minus ambién z . Te minologijoje
publicada en el dicciona io ecenzijoje (K ašy ė 2008: 244245)). De pa e es o sie ina con la ians lengua sa ybe
palab as compuños ( e minijoje ellos co espondían compues os e mi nus) keis i dū iniais, . y. pa e s i
ien isiniais e minis. Šį la ių kalbos b uožą, p i aiky ą e minijai, esc ibiendo sob e V. Skujinios monog a iją,
es accen a ęs y S. Keinys: Skai an knygą, susida é imp esūdis, que sanda os lingübinės a ž ilgiu la ių
e minija ko ge o nemažai di e encia del lie u ių e minijos. Dilis la ios e minos apa eceos ge okai
compleinga u as exp esiones, sus alboje palab as de junginiai (sudė iniai e minai) lig okai cambian dū iniais.
No un caso ales du ianos en el con ex o de la lengua li uana se ían simplemen e impossibles, que y, po ejemplo,
los é minos de la p opia e minología de iskop e mins b ūkš nelinis (con b ūkšneliu se esc ibe) e minos,
hib īd e mins hib idinis e m nas, inicialsalik enis7 san umpa, salņ e mins u inis e mas,
s upinajumsalik enis8 s suduk inis, umpiniska inis, žneu ainis e mino independismin s o, e minda
e min e m, da iba e m, e minelemen s ėėė inė k ė, e minis e minis y e m. Tales sus polincías la ias
e minija se á simila ότερη a okiečių, y no á ce canías sių giminačių lie u ių e miniją (Keinys 2005: 263264).
Algunos de la ci ación mencionados sudu ines e minos incluidos y en VPSV: de iskop e mins (81), hib īd e mins
(140), salik eņ e mins (339), e minelemen s (397), ā dkop e mins (435), ambién aquí incluido aún
insu icien emen e ex endido (más ecien e) dū inys jaun e mins [ e minas naujada as] (174). Sukses ulmen e
ellos se u ilizan y en ex os an o o iginalalo lengua esc i osos, como e s iniuose, ej.: Piemē am, inicialmen e
ikai e minoloģiskajā leksikā bija sas opami s a l i k eņ e mini9, ku us da ināja kā ek i alen us k ie u alodas
de issa ie no.. (G abis 2006b: 258); Salik ie e mini dalāmi salik eņ e minos (cas y ien ā da e mini) un
ā dkop e minos (Skujiņa 2002: 2627); La īņu un daļēji g ieķu aloda eu opām au ām de usi no solo i kni ā du
celmu (例えば, elek , kombin, ae o), pe o ambién g ama 7 Tu ė ų bū i iniciālsalik enis. Sin emba go, no es una
unidad del mic osis ema de in es igación, ya que no iene la sha knies de in es igación (VPSV 2007: 157).
8 Debe se s upinājumsalik enis. Es o ambién no es unidad del mic osis ema de es udio, ya que no iene aíz de
sio de es udio, además, es o indica la de inición y no a, que ca ac e ís ico de šnekamaja lengua (VPSV 2007: 377378).
9 Aquí y adelan e, donde no se indica o a cosa, e in a R. K.
130 Regina K ašy ė | Li u ias y la ias lenguas e minos con šaknimi ikas
| e min- mik osis ema
e minelemen u (exemple, ācija, -i ikācija, -a o [s], -o [s]) (D ezens 2002: 20).
Randasi y nue os dú inos, po lo que no incluya en dicciona ios: Tādēļ
isd īzākajā laikā nepieciešams.. izs ādā me odiska aks u a ma e iālus,
ku i node ē u isiem, ku i in olī i p ak iskajā e m i n a d ē
(Bal iņš 2006: 78).
Di ingos ien isinos e minos con aíz habladaja de los uen es li uanos
en o al encon ados ca o ce, y la ios ein isie e sie e (yas
co espondimenis e mian is e minos a osenos adición de li uanos y
la ios lengua éase 1 abelę; no e alúa se el en oque a cada conc e os
e má y e minos di usión y sus ecuencias).
Tabla 1. Vien isinių šaknies e minų mik osis ema
e minog a ija Lie u ių kalba La ių kalba Lie u ių kalba
La ių kalba e minas e mins apakš e mins e minija
blakus e mins e minologija e minologija
de iskop e mins e minog a ija e minija hib īd e mins
e minoloģizēšanās jaun e mins e minologiza imas
e minoloģizācija salik eņ e mins e mininimas
e minēšana ā dkop e mins de e miniza imas
de e minoloģizācija i s e mins e e miniza imas
e e minoloģizācija e minācija ans e miniza imas
e minoidas e minoīds
ede e minoloģizācija e mino y a
e minologas e minologs e minynas
e minog ā s e minoloģisms
e minzinā ne e min ade
[ e minos elemen o]10 e minelemen s k azi e minas k azi e mins
e minēma
10 El é mino compues o de la lengua le onia sudu inio co espondien e a un é mino de la lengua li uana en
ien isinių bend ą im į no se cuan i ica (plg. kalbamojo e mino a i ikmuo S. Keinio ecenzijoje (2005: 264)
sudė inė e mino dalis). O as la ias e minos co espondimenys no seu aši i, po que si ales y se u ilizan
li uáneos habboje es o no ien isiniai e mininai.
131Te minología | 2013 | 20
La oma de los é minos ien isinos de la lengua la ia ge okai mayo , po lo
daugiau a i ikmenų lie u ių kalboje ne u inčių e minų, o iš lie u iškų
que esama e minų ik e minija, e mino y a y e minynas no iene
co espondimenos la ias lengua e minų sis emoje. Išnag inado en e minos
de la lengua li uanas con lengua mąja chaknimi im yje encon ado uno dū inys
( e mino y a), odos o os an esdėlių y a p iesagų ediniai (išsky us pi minį
e minas /). En lenguas le ias dominan ja dū inos (diez de odos los
ien isinos e minos hace modo sudū imo). SUDTINIAI TERMINAI SU ŠAKNIMI
TERMINLie u ių KTŽ compues os de e minos, cons i uídos de dėmenos con
šaknimi e min-, noes a, sin emba go en los ex os sus esama di e sos (sob e
es o é. más adelan e), y de 200 MTŽ incluidos en e minos, de los cuales uno de
dėmenos se ía con habamąja šak nimi, es cincocien os es. Es di e en e
dis in a composición e minini, po que es a chácnies y de ella da ini pada y ų
as a an o de los p incipales, an o de los la e u ines dėmen. Té minos cuyo
p incipal demeño es el elemen o men os del mic osis ema hablamos, po
ejemplo, son indi iduales e minos o nomb es de especies de e minía:
d ižodžiai opisomasis e mas (65), hyb idinis e mas (67), me a o inis e mas
(68), ne eik inas e mas (69), especinis e mas (69), compoinis e mas (70),
a pmokslinis e mas (72), ien isinis e mas (7), gimininis e mas (75), liaudies
e minija (75), ižodžiai gene asis e minas de ciencia (66), suyo idioma
e minas (70). O as, no e minos especies, semán ica compues os e minos
esama ambién: d ižodžiai é mino o ma (76), é mino pa ikimumas (77),
é mino con enido (78), ke u žo džiai aiškinamasis e ciamasis e minų
žodynas (81), abėcėlinė e minų žodyno sanda a (82), lizdinė e minų žodyno
sanda a (82). Exis e e más ecuen e plu isci a us ojamų habamosios šaknies
e minų: e minų a kyba (80), eks inė e minų a kyba (80), e minų
žodyno lizdas (82), e minų žodyno sanda a (82). Šalu inis dėmuo, . y. pažyminys
puede se habamosios šaknies a) būd a dis, b) daik a a džio unosaskai os
kelmininkas o c) daik a a dío plu iskai os kilmininkas. Más a menudo son
d ižodžiai e minini y ellos inclu i en los p incipales dėmenų (gimininių e minų)
lizdus, si ales ocodyne dis ingui : a) e mininis an onimas (12), e mininė
leksika, e mininis slo ynas (39), e mininė eikšmė (53); b) o ma del é mino
(76), a ículo del é mino (78); c) e minos es ánda (80), e minos dicciona io
(80), e minos equisi os (79). Po cie o, en las secunda ias pueden i an o
palab as p ima ias, como en los ejemplos an es mencionados, como da iniai,
ej.: e miniziado palab a (90), e minologías escuela (77), e minologinė kompe encija (77). Tex os as a
138 Regina K ašy ė | Li u ias y la ias lenguas e minos con šaknimi
| e min- mik osis ema
LITERATŪRA Y ŠALTINIAI
ASLKTŽ 2008: Bui ydienė V., Žukienė R. Aiškinamasis más impo an es li e a u a y lingüo y os e minos
ocynėlis, Vilnius: Vilniaus kolegija.
Aukso iū ė A. 2011: Comisión de Te minología (19211926) un esumen de ac i idades. Te minología 18, 8091.
Baldunčiks J. 2008: La iešu alodniecības e minoloģijas a īs ība 19. gadsim ā. Valodniecības aks i 2,
Rīga: La ijas Zinā ņu akadēmija, 2335.
Bal iņš M. 2006: La iešu e minoloģijas a īs ība: man ojums, p oblēmas un pe spek ī as. Valodniecības
aks i, Rīga: La ijas Zinā ņu akadēmija, 7279. Blinkena A. 1997: A ieksme agains s eš ā diem la iešu
li e ā ās alodas ēs u ē. Sa ai alodai. La ijas Zinā ņu akadēmijas goda loceklim Rūdol am G abim el ī s
piemiņas k ājums, Rīga: La ijas Zinā ņu
Akadēmijas Vēs is, 8396.
DLKŽ 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Šeš as ( e cia io elec ónico) edición, a s. ed. S. Keinys,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o.
DLKŽ 2012: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Sep in a, cogió y complemen ó edición, a s. ed. S. Kei nys,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o.
D ezens E. 2002: Zinā niskās un ehnικές e minoloģijas in e nacionalizācija. Vēs u e, ac ual es ado un
pespek i as. Saīsinā s un ulko s izde ums, Rīga: LU La iešu alodas ins i ū s. D o inas V. 2002: ¿A lie u iški
leksikologijos e mininai? Homb e y palab a 1, 1821. Gai enis K. 2002: Lie u ių e minologija: eo ías y a kybos
me menys, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla.
G abis R. 2006a: Pa la iešu e minoloģijas desa ollo un izs ādi. Da bu izlase, Rīga: LU La iešu alodas
ins i ū s, 221229.
G abis R. 2006b: Zinā nικές e minoloģijas izs āde un e minoloģijas ā dnīcu eidošana. Da bu izlase,
Rīga: LU La iešu alodas ins i ū s, 252259.
Jakai ienė E. 1980: Lie u os kalbos leksikologija, Vilnius: Mokslas. Jakai ienė E. 2010: Leksikologija, Vilnius: Vilniaus
uni e si ys edykla. Kaulakienė A. 2009: Lie u ių izikos e minijos aida, Vilnius: Technika. Keinys S. 2005: Daba inė
lie u ių e minologija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Klima ičius J. 2005: Lexikologías y e minologías abajos:
no ma y his o ia, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. KTŽ 1990: Gai enis K., Keinys S. Kalbo y os e minos Dic iona y,
Kaunas: Š iesa. K ašy ė R. 2008: [Rec.:] Valodniecības pama e minu skaid ojošā Dic iona y. Sas ādījis au o u
colec i ī s Valen ī nas Skujiņas adībā. Te minología 15, 242248. Laua A. 1981: La iešu leksikoloģija. O s,
complemen ado izde ums, Rīga: Z aigzne. Lybe is A. 2009: Obje i o de la selección de palab as Daba inės lie u ių
kalbos žodyne. Teo ía y p ác ica de la lexicog a ía, Vilnius: Li u ias idioma ins i u o, 5665. LK 1995: Ba auskai ė J. y k .
habla Lie u ių 1. Lexicología, oné ica, acen ología, dialec ología, esc i u a, Vil nius: Mokslo y enciklopedías edi o ial.
LKE 1999: Lie u ių kalbos enciklopedija, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. LKE 2008: Lie u ių
kalbos enciklopedija. 2a edición e isada y complemen ada, Vilnius: Mokslo i enciklo pedijų edi o ial ins i u o.
LKTŽ 2008: Gai eny ėBu le J., Keinys S., No eikai ė A. Los ocodynai de los é minos de la lengua Li uania.
Ano uo a 1900 2005 m. bibliog a ías odyklė, Vilnius: Ins i u o de la lengua Li uania. LKŽe Lie u ių kalbos
žodynas (IXX, 19412002), a ian e elec ónico, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 www.lki.l .
LLV 19721996: La iešu li e ā ās alodas ā dnīca, 1.8. sēj., Rīga: Zinā ne. LRST 1990: P incipios y mé odos de
Te minología. Li uania RST 111590 (ISO 70487), Vilnius. LVV 2006: La iešu alodas ā dnīca, Rīga: A o s. MTŽ
2005: K ašy ė R. Mokomasis e minologijos žodynėlis, Šiauliai: VšĮ Šiaulių uni e si e o leidykla. Skujiņa V. 2002:
La iešu e minoloģijas izs ādes p incipi. O ais, labo ais un suplemen inā ais izde ums, Rīga:
La iešu alodas ins i ū s.
SV 2008: S eš ā du ā dnīca, Rīga: A o s.
Šalkauskis S. 1991: Raš ai 2, Vilnius: Min is.
TŽ 2013: In e nacionales palab as de dicciona io, Vilnius: Alma li e a. VPSV 2007: Valodniecības pama e minu
explicójošā dicciona io. Sas . au . has a. V. Skujiņas ad., Rīga: LU La iešu alodas ins i ū s, Vals s alodas
aģen ū a.

139Te minología | 2013 | 20
THE MICROSYSTEM OF LITHUANIAN AND LATVIAN TERMS WITH THE ROOT TERMIN-
El obje i o de la in es igación es es ablece las simili udes y di e encias de om he
me alanguage o Li huanian and La ian e minology using analy ic desc ip i e and
compa a i e me hods. The compa ison o e ms c ea ed wi h he oo e min- aken
main publica ions o Li huanian and La ian lexicog aphy and e minog aphy as well as
a ious wo ks on e minology science pe mi e a conclui que he oo e minis
de i a ionally p oduc i e and easily usable o he c ea ion o e ms bo h in
Li huanian and La ian.
When compa ing Li huanian and La ian e ms ew aspec s, i s o all e minological
meanings and equi alen names o concep s we e aken in o conside a ion. A pa o
Li huanian and La ian e ms a e simila , some o hem only look simila om he i s
sigh ( o ins ance, e minologija and e minoloģija). I is di icul o es ablish he
au ho ship o pa icula e ms, hough some imes i s possible. The e we e hi een
onewo d e ms wi h he oo e min ound in Li huanian sou ces and wen y se en in
La ian sou ces. Since he sample o La ian e ms is bigge he numbe o La ian e ms
which do no ha e equi alen s in Li huanian is la ge as well and he e a e only h ee
Li huanian e ms e minija, e mino y a and e minynas do no ha e equi alen s in
e minological sys em o he La ian language. The e was one compound ( e mino y a)
wi h he oo e minin he Li huanian sample. O he e ms we e p e ixal and/o su ixal
de i a i es (excep o unde lying e mas ( e m)). In he La ian language, di e en ly om
Li huanian, compounds p e ail ( en e ms in his sample we e compounds). The e we e
i y h ee complex e ms ound in Li huanian dic iona ies and six een in La ian. I is
no iceable ha ce ain e m o ma ion pa e ns p e ail: he e a e complex e ms wi h
subo dina ed componen in geni i e case (in singula o plu al) in bo h La ian and
Li huanian. En La ian, di e en ly om Li huanian, he e was only one e m made wi h and
adjec i e wi h he oo e min- (i is easie o make an adjec i e om he de i a i e
e minoloģija).
The mic osys em o he oo e minis qui e de eloped in bo h Li huanian and La ian and
can be elabo a ed u he , because he e a e possibili ies o c ea e new e ms.
Pa icula men e p oduc i e way o e m c ea ion is he o ma ion o complex e ms and
in La ian he c ea ion o onewo d e ms is also common because o he
endency o make compounds.
Recibió 20131111
Regina K ašy ė
Šiaulių uni e si e as
P. Višinskio g. 38, LT76352 Šiauliai
E. poš a: k [email p o ec ed]