257Te minologia | 2021 | 28
doi.o g/10.35321/ e m28-12
Te minologei e pedagogei
Angelei Kaulakienei 75
LINA RUTKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0001-6661-3115 Es eus ano junho 15-ąją dia
e minologė, pedagogė, humani a inių kak į. Nes a impo an es sukak ia
dak a ê Angelė Kaulakienė celeb ou bonjią 75-e ių anos suap a os
ocasião que isi lemb a -se amplamen e suas a i idades, cien is as
p incipais ac s de ida e abalhos. Būsimoji e minologė nasceu
Pane ėžio ajão, Naujamies yje, Juozo e Janinas Mogenių amília. Quando
Angelei inha meio ano, os pais muda am-se pa a i e pela ma em
Klaipėdą. As meninas e am co idas como e a maio ia dos ilhos poka io:
s andin ilei as ao pão, ajudando os pais abalha abalhos
domés icos, jogando aikiškus jogos jogos aikš elėmis i sda o pe O
Segundo mundo wa ą sug iau ų pas a ų pama ai. Já in ância,
u u aimajai e minologei e a in e essan e udo, que elacionado com a
língua. Ela oi es anha que dos li uanos não ala isu uni o me: klaipėdiškiai
Lina Ru kienė | Te minologei i pedagogei Angelei Kaulakienei 75 258 c ianças
šaipėsi de sua pane ėžie iškos, pais ansmi idas a mės. Búsimoji
kalbininkė cedo decidiu ap ende usas língua: p o esso a o nou izinhos
bend aamžė me gai ė, e Angelė ją mokė lie u ių kalbos. Na in ância adqui i
os undamen os das línguas usas p a e ê obulinando es a língua na
escola, e mais a de esc e endo disse ação e abalhando
e minologicamen e abalho. F ancês língua a u u a e minologê bem
ap endeu Klaipėdos 9-ojoje secunda íssima mokykloje (joje A. Kaulakienė
mokėsi 19541965 m.), na qual ensinou excelen e p o esso a P anu ė G igai ė,
g aduada So bonos uni e sidade. Domėjimąsi ala, como e li e a u a,
e o ço do di e o das escolas, nusipelniusio LTSR mes e S epono Skei io
liu ians de linguagem e li e a u a aulas. Es e pedagogo se empenhou de
ac os de linguagem e li e a u a ap esen a em amplo con ex o, plės i mokinių aki a į.
Pedagogo ensinos inspi adasas qua o bend aklasės meninas, en e as
quais oi e u u a e minologê, êm a Vilnius es uda línguas e li e a u a
li uanas. Assim, 1965 m. Angelė Mogeny ė ing essou em Vilniaus es a al
pedagógico ins i ú […] desde en ão iniciou Vilniaus pe íodo de ida. Es udia
a Angelei gos ou, ciências seguiu acilmen e, po ém sob e o a o de que ela
aps e minologe, p isimena, ne pagal o i negalėjo – žodį e minologija
išgi do ik a ėjusi di b i į Lie u ių kalbos i li e a ū os ins i u ą.
Nes e Ins i u o Žodynų depa amen o A. Kaulakienė (už ísico Juozo
Kaulakio casa ão queb ajame ku se) começou abalha 1969 m. Ins i u e
naquela época abalha a mui as pe sonalidades, na i a língua
puoselė ojos: Kazimie as Gai enis, Jonas K uopas, Kazys Ul ydas,
Aleksand as Vanagas e k . Encon amen os com pe sonalidades, com
p o issionais de seu campo mui as ezes cambiam di eção de a i idade
humana ou mesmo ida al e ei o jo em linguininkei ez não só mencionadois
li uanis a Klaipėdos 9-osios secunda inas escolas S. Skei ys, mas e amosos
pala asininkas e pedagogas J. K uopas p ecisamen e ele ouxe A.
Kaulakienę pa a a ciência da e minologia. J. K uopas pasiūlė Angelei
Kaulakienei abalha no Depa amen o de Pala ynų ku iamoje
Te minologijos g upėje. Junoji kalbininkė acei ou de boa on ade, bem
incomp eendendo o que di ícil abalho ela espe a (Vlada skienė 2015: 6).
Inicialmen e Te minologijas g upę cons i uiu apenas dois uncioná ios: A.
Kaulakienė e Jonas Klima ičius, mais a de jun ou e des e g upo o che e
o nou-se K. Gai enis. Um dos abalhos mais impo an es, começando a
abalha nes e g upo, oi o li o de engenhei o e e minologis a us
Dmi ijaus Lo ės Как работать над терминологией: основы и методы (1968)
(Te minologский труд: основания и методы) e imas (1973). Es e li o A. Kaulakienei ajudou a en ende equisi os de e mos, pe cebe , como de e se cons i uídas sis emas de e mos. Só depois de aduzi es e li o e amilia iza -se com
259Te minologia | 2021 | 28 do abalho e minologico p incipais, jo em cien ininkei
oi p opos a esc e e a igos cien í icos, e mais a de e p epa a dc a o
disse ação. Já as p imei as publicações o am des inadas aos ak ualijos
e minológicos li uãos. Di bdama Ins i u e alkindama pa a diccioná ios e
esc e endo publicações de ciência (Kalbos kul ū ai, Mūsų kalbai e k .), de
di ulgação da ciência e ou as publicações (Ta ybiniam moky ojui, Vaka inėms
naujienoms, mais a de Lie u os y ui, Inžine ijai e k .) e minologė a siskleidė
como esponsá el cuoselė oja da língua, à qual cuida a egula ingumas e pu eza
da língua não poucas das suas publicações des inadas a nege o . Te minologê
explicino e mos de da ybos, seman ino p ecisão, mo i ação, sinonimijas,
sis emiškumo ques ões. So ie mečiu, quando em e miniją da língua li uânica
plūs e plúdo segundo usų kalbos da ybos modelius pada y ų e minų,
e minologico e no minamasy abalho e a pa icula men e impo an e.
Mokslininkė siūlė lie u iškų skolinių a i ikmenų, naujada ų a i inkančių lie u ių
kalbos da ybos sis emą, a ela e a impo an e que a pala a sanda a, seu
a osena nep ieš a au ų nusis o ėjusiems lie u ių kalbos žodžių da ybos
dėsniams (Kaulakienė 1984). A. Kaulakienė lemb a, que o che e do G upo de
Te minologia K. Gai enis emp egados exo ou apidamen e a eagi a
emp és imos de usų kalbos, suge i lie u iškus e minus, que skoliniai
não o nassem equen emen e u ilizados. Te minologê ne engou abo da e
ilhos de língua, eles ia como seus a igos ende ea á (po em, ago a na mídia
ais esponsabilidades po ilhos de língua mui o pasigendame). Po exemplo, 1983
m. Li uânia pionee iuje discuusi doisi aços espécie, endo em con a os essenciais
sinais do concei o e comodidade aos consumido es, p opôs e miną paspi ukas.
Mokslininkė aleg a-se de que es e pa en esco e mo se es abeleceu
a osenoje, su gido e espécies dos e mos. Di bdama Ins i u e no oji
e minologė ing essou em ilologia ciências di ecção doc o an ū ą e esc e eu
dak a o disse ação Ve iniai a ual na écnica li uãs e minijoje, ją apgynė 1983
m. Vilniaus uni e si e e (nos i ikuo a 1993 m. humani á ias ciências dk a o). A.
Kaulakienė em a escolhe segundo ak ualidade naquele empo pa icula men e
mui os e mos o am c iada segundo ou os modelos de línguas usando
sa akilmes mo emas. Técnica e minologia de ciências pesquisas cien is a ęsė
e con inua. P adėjus ku is lie u iškai kompiu e ijos e minijai, A. Kaulakienė
en ol eu-se em in es igações e minijos des a s i a. Ela pa icula men e
p eocupa a, que lie u iška kompiu e ijos e minija osse sis eminama e
no minama, que osse acei á el lie u iškų e emp in ų e minos elação.
T abalhando e minologís ico abalho ela e e não poucos comunica com
ou os especialis as de á eas de ciência, de eles sėmėsi ecen es conhecimen o
de ciência. Des a comunhão aleg i e comuns publicações, exemploz-
Lina Ru kienė | Te minologei e pedagogei Angelei Kaulakienei 75 djiu, com o
ísico Vale ijono Žalkausku e o design specialis Gied e Fledžinski in es igou
e minos de co es compu ado io e p epa ou um a igo ab angendo ísica,
dailê, in o má ica e conhecimen os de linguagem (b . Fledžinsė e k . 2000), a
e minologia compu acional A. Kaulakienė ap o undou e esc e eu sob e ela e
com o ísico Vy au as Valiukėnu (ž . 260 Kaulakien, Valiukė 1996). Comuns
a igos de especialis as de di e en es á eas, nos quais a gumen uo ai
explicam-se no os concei os e os os signi ican es e mos, são mui o
impo an es diegian mo y uo us, p ecislius e eg asingus e minus in o
a oseną. Sendo especialis a compe en e, A. Kaulakienė a aliou escolas de
guiões, ciência e popula ização de pe iódicos, d ikalbių e keliakalbių
pala asynų e minus, abalhou memb o da Es a ibnís Li uãs língua
comissão Te minologijas pakomisėje, kalbo y os leidinių edakcinėse
kolegijose, alk o e lide a a disse an ams, oi dok o an ū os komi e ų
(gynimo a ybos). Te minog a inê A. Kaulakienė a i idades me ece especial
a enção. Te minologė é memb o do Radioelek onikos e minų žodyno (2000),
Aiškinamojo eks ilės e minų žodyno (2001), Au oma ikos e minų žodyno
(2004), Radioelek onikos e minų elek oninio žodyno (2005, 2011), Didžiojo
anglųlie u ių kalbų poli echnikos žodyno [elek oninislius] (2012) bend aau o ė.
Do o al cien is a con ibuiu pa a mais de 50 dicioná ios p epa ação: não só os
p epa ou ( oi uma das dicioná ios o ganizado es), mas e os ecenza a, a kê
seus e mos. Física, adioelec onicas, me ologias, au oma a,
elec o echnikas, compu ado ijas e ou as ciência e écnica á eas e minija
sis emin a, no min a e e minologês A. Kaulakienės dėka. Ins i u o de Li u ias
(a é 1991 m. Li u ias Ins i u o de Língua e Li e a u a) A. Kaulakienė expôs 38
anos (19692007). Mui as Ins i u e esc e eu A. Kaulakienė a igos sugulou em
conjun o de a igos Te minologija. Te minog a ia. Te minija (2014). À
desc ição das ac i idades da kalbininkê de e ia inse i mais uma di ecção
a i idade pedagógica. Iniciilinhação em écnica e miniją, sua conhecimen o
o nou bene p incipaline p ížas imi, lėmusia, que A. Kaulakienė oi con ida a
abalha p ecisamen e em echniškus uni e sidades. Vilniaus es a al
pedagógico ins i u o adqui idos conhecimen o pedagógico do abalho nessas
uni e sidades já podia se adap adas p a icamen e.
Desde 1995 m. A. Kaulakienė especialidade cul u a da língua, cuja uma dos emas
mais impo an es é specialidade e minija, lecs ê Kauno uni e sidade de
ecnologia, oi des e Uni e sidade Li huanian língua ka ed os edėja (19962000).
Reikli, p incipiinga, mas ao mesmo empo e empa iška, en enden an i e
p emian i ado ė, kolegiška, nunca nea sisakan i ajuda e es imulan i melho a ė i. Talen inga dês-
261Te minologia | 2021 | 28 Ty oja, puikiai sa o s i į išmanan i specialis ė, liudija
šio uni e si e o lek o ja, A. Kaulakienės kolegė Vilija Celiešienė (Angelė
Kaulakienė: bibliog a inė odyklė 2015) 10). 2001 m. e minologê oi con idada
abalha em Vilniaus Gedimino uni e sidade écnica, a é 2012 m. oi Li huanian
língua ka ed os edėja. Um dos maio es Kaulakienės nuopelnų VGTU a sua
inicia i a o am iniciadas pa a es udan es de mes ado consul as em ques ões
de esc i a do abalho inalizado e e i icação da egula idade da linguagem dos
abalhos inalizados; isso ob igou não só os es udan es a p es a mais
a enção à egula idade da linguagem, mas e seus abalhos líde es mais
in e essa se nas possibilidades de c iação de adequados e mos, ašo
daba inė Lie u ių kalbos sky iaus edėja Rasuolė Vlada skienė (2016: 20),
con inuando ainda os abalhos iniciados A. Kaulakienės. Sendo edê a do
ka ed o de língua Li uãs, kalbininkė pa icula men e cuida a Ka ed o dos
p o esso es de quali icação kickim, exigia p o issionalidade, ambém p ocu a a,
que Uni e sidadee e osse o madas ais condições, que o massem pozi y ų
p o esso es e es udan esâo pon o de is a em na i a língua. Uni e si e uas A.
Kaulakienė a scleidê e como excelen e, es udan es a aliada pedagogê. Docen ė
negailėjo seu empo às consul as dos es udan es, k uopščiai e i ica a
magis an as abalhos, oškinha a essas ob as de iciências da linguagem.
Kalbininkė se es o çou não só ensina especialidades de línguas, mas e o ma uma mais ampla abo dagem à língua li uãs, ugdy i jo ens pessoas deba ba.
T abalho com es udan es, adquilição em sua especialidade língua A. Kaulakienę
incen i ou não só esc e e a igos cien í icos sob e s uden as lingua, sob e
especialidade língua cul u a ensina em escolas al as essência, mas e
p epa a docomuosius publicações. T abalhando na Uni e sidade de Tecnologia
de Kaunas, jun amen e com colegas Leono a Domininka Ba zdžiukiene e V.
Celiešiene, publicou o li o dida ico T abalho de es udos Baigiamasis: kalbininkų
pa a imai: eo ija i a kyba (1992, 2005), e Vilniaus Gedimino echnikos
uni e si e e, jun amen e com colegas Angelika Pe ė iene, Lina Ru kiene e
Regina Žukiene, publicou o li o dida ico Kalbininkų pa a imai: s uden ams i
p ak ika (2007, 2008, 2010). É necessá io menciona que ans e idas li os
complemen adas a ual ma e ial e minologė cons an emen e in e essėjosi
ak ualijomis da língua especialidade e isso aze incen i ou ou os: an o
p o esso es, quan o es udan es. Lido audando Vilniaus Gedimino Uni e sidade
écnica da língua Li uana ka ed ai, A. Kaulakienė oi e jaunesniųjų kolegių
Moky oja, o nou neo icialia Ka ed os dos abalhado es a igos edak o e
jau ė esponsabilidade e po ou os abalho qualidade. Mokslininkė em
ou os au o es dos ex os olha a ex emamen e espei adamen e e
esponsabilmen e: aisê p eciziamen e, e i ica a a é ci ações, po ém aisê
só o que é necessá io, nep imesda o sua opiniões. 2009 m. e minologė expôs o mais impo an e seu abalho monog a ia Li u-
262 Lina Ru kienė | Te minologei e pedagogei Angelei Kaulakienei 75 ių izikos
e minijos aida. Es e li o oi esc i o baseado em mui os milha es de anos
du osos es udos de e minologia de ísica e a igos, publicui os em
publicações de ciência lingüo y os li uanos. Monog a ia em que são a ados
iš ilgą – 160 me ų – laiko a pį apimančių šal inių – nuo pi mųjų populia i-
namųjų izikos s aipsnių, išspausdin ų laik aščiuose Kelei is (1849–1880)
e mos, euni i e Auš a (18831886), a é mais ecen es no mina i os
e minog a icos de ísica publicações. Knygoje a iscleidizia e au o ės, como
lexynininkės, expe iência: uma cons i uedamųjų publicação pa es physikos
e minų aidos slo ynas. Nesse dicioná io se ê o e mo a oseno início,
aida de in odução do concei o, na a ual a osenoje adqui ilês e mo, ad
dicioná io é o necido imensamen e alioso ma e ial de e minologia de ísica,
com base pode se ei a ainda não uma pesquisa cien í ica, a i ma Albina
Aukso iū ė (2009: 271). A. Kaulakienės monog a ia é pa icula men e aliosa
publicação de e minologia li uanas, nele ap esen ados esul ados do es udo é
impo an e on e de in o mação e minologica. Plaças A. Kaulakienės
cien í icas e pedagógicas esul ados de a i idades são usados mui a de li uãs
écnica de ciência ep esen an es de, manualėlių, pala asynų e ou os de
ciência publicações au o es, adu o es e edi o es, u u os e esamos
kalbininkų. Kalbininkės abalhos signi ica i os não apenas e minologias
li uanas mokslui, mas e em ge al li uãos cien í ico discu sum. Eu gos ei
abalha , assim ge almen e seus g andes abalhos causa in oduzi ija
e minologê, e minog a ê, ecenzen ê e pedagogê ciências humani á ias dak a ê A. Kaulakienė. Semiamemos dela não só e minologia ciência conhecimen os, mas e esponsabilidade bem como modlume.
LITERATŪRA
Aukso iū ė Albina 2009: Angelė Kaulakienė. Raida e minijos ísicos Li uãos [ ecenzia]. Te minologija 16,
268–272.
Fledžinskienė Gied ė, Kaulakienė Angelė, Žalkauskas Vale ijonas 2000: Compuu e io e mos de co es.
Te minologia 7, 917.
Kaulakienė Angelė 1983: D i a is, paspi ukas e lipdukas. Pionei o Li uano, janei o 22. Kaulakienė Angelė 1984:
Técnicos especialis as de línguas nege o ė. Vaka inė naujienos, 19 de ma ço. Kaulakienė Angelė, Valiukėnas
Vy au as 1996: Kompuu e ija e seus p incipais e mos. Te minologia 3, 5664. Vlada skienė Rasuolė 2015: Angelė
Kaulakienė e minologė e pedagogė. Angelė Kaulakienė: bibliog a inė odyklė, sud. O. Ju šai ė, L. Ru kienė, Vilnius:
Technika. Vlada skienė Rasuolė 2016: Kū ybingoji e minologė (Angelei Kaulakienei 70 anos). Gim oji kalba, bi želis,
1921.
Receba 2021-08-18
Lina Ru kienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. paço lina. [email p o ec ed]