scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Terminologei ir pedagogei Angelei Kaulakienei – 75

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Terminologei ir pedagogei Angelei Kaulakienei – 75

Author: Lina Rutkienė
Year: 2021
DOI: 10.35321/ter
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/2114/2229
257Te minologia | 2021 | 28
doi.o g/10.35321/ e m28-12
Te minologei e pedagogei
Angelei Kaulakienei 75
LINA RUTKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0001-6661-3115 Es eus ano junho 15-ąją dia
e minologė, pedagogė, humani a inių kak į. Nes a impo an es sukak ia
dak a ê Angelė Kaulakienė celeb ou bonjią 75-e ių anos suap a os
ocasião que isi lemb a -se amplamen e suas a i idades, cien is as
p incipais ac s de ida e abalhos. Būsimoji e minologė nasceu
Pane ėžio ajão, Naujamies yje, Juozo e Janinas Mogenių amília. Quando
Angelei inha meio ano, os pais muda am-se pa a i e pela ma em
Klaipėdą. As meninas e am co idas como e a maio ia dos ilhos poka io:
s andin ilei as ao pão, ajudando os pais abalha abalhos
domés icos, jogando aikiškus jogos jogos aikš elėmis i sda o pe O
Segundo mundo wa ą sug iau ų pas a ų pama ai. Já in ância,
u u aimajai e minologei e a in e essan e udo, que elacionado com a
língua. Ela oi es anha que dos li uanos não ala isu uni o me: klaipėdiškiai
Lina Ru kienė | Te minologei i pedagogei Angelei Kaulakienei 75 258 c ianças
šaipėsi de sua pane ėžie iškos, pais ansmi idas a mės. Búsimoji
kalbininkė cedo decidiu ap ende usas língua: p o esso a o nou izinhos
bend aamžė me gai ė, e Angelė ją mokė lie u ių kalbos. Na in ância adqui i
os undamen os das línguas usas p a e ê obulinando es a língua na
escola, e mais a de esc e endo disse ação e abalhando
e minologicamen e abalho. F ancês língua a u u a e minologê bem
ap endeu Klaipėdos 9-ojoje secunda íssima mokykloje (joje A. Kaulakienė
mokėsi 19541965 m.), na qual ensinou excelen e p o esso a P anu ė G igai ė,
g aduada So bonos uni e sidade. Domėjimąsi ala, como e li e a u a,
e o ço do di e o das escolas, nusipelniusio LTSR mes e S epono Skei io
liu ians de linguagem e li e a u a aulas. Es e pedagogo se empenhou de
ac os de linguagem e li e a u a ap esen a em amplo con ex o, plės i mokinių aki a į.
Pedagogo ensinos inspi adasas qua o bend aklasės meninas, en e as
quais oi e u u a e minologê, êm a Vilnius es uda línguas e li e a u a
li uanas. Assim, 1965 m. Angelė Mogeny ė ing essou em Vilniaus es a al
pedagógico ins i ú […] desde en ão iniciou Vilniaus pe íodo de ida. Es udia
a Angelei gos ou, ciências seguiu acilmen e, po ém sob e o a o de que ela
aps e minologe, p isimena, ne pagal o i negalėjo – žodį e minologija
išgi do ik a ėjusi di b i į Lie u ių kalbos i li e a ū os ins i u ą.
Nes e Ins i u o Žodynų depa amen o A. Kaulakienė (už ísico Juozo
Kaulakio casa ão queb ajame ku se) começou abalha 1969 m. Ins i u e
naquela época abalha a mui as pe sonalidades, na i a língua
puoselė ojos: Kazimie as Gai enis, Jonas K uopas, Kazys Ul ydas,
Aleksand as Vanagas e k . Encon amen os com pe sonalidades, com
p o issionais de seu campo mui as ezes cambiam di eção de a i idade
humana ou mesmo ida al e ei o jo em linguininkei ez não só mencionadois
li uanis a Klaipėdos 9-osios secunda inas escolas S. Skei ys, mas e amosos
pala asininkas e pedagogas J. K uopas p ecisamen e ele ouxe A.
Kaulakienę pa a a ciência da e minologia. J. K uopas pasiūlė Angelei
Kaulakienei abalha no Depa amen o de Pala ynų ku iamoje
Te minologijos g upėje. Junoji kalbininkė acei ou de boa on ade, bem
incomp eendendo o que di ícil abalho ela espe a (Vlada skienė 2015: 6).
Inicialmen e Te minologijas g upę cons i uiu apenas dois uncioná ios: A.
Kaulakienė e Jonas Klima ičius, mais a de jun ou e des e g upo o che e
o nou-se K. Gai enis. Um dos abalhos mais impo an es, começando a
abalha nes e g upo, oi o li o de engenhei o e e minologis a us
Dmi ijaus Lo ės Как работать над терминологией: основы и методы (1968)
(Te minologский труд: основания и методы) e imas (1973). Es e li o A. Kaulakienei ajudou a en ende equisi os de e mos, pe cebe , como de e se cons i uídas sis emas de e mos. Só depois de aduzi es e li o e amilia iza -se com
259Te minologia | 2021 | 28 do abalho e minologico p incipais, jo em cien ininkei
oi p opos a esc e e a igos cien í icos, e mais a de e p epa a dc a o
disse ação. Já as p imei as publicações o am des inadas aos ak ualijos
e minológicos li uãos. Di bdama Ins i u e alkindama pa a diccioná ios e
esc e endo publicações de ciência (Kalbos kul ū ai, Mūsų kalbai e k .), de
di ulgação da ciência e ou as publicações (Ta ybiniam moky ojui, Vaka inėms
naujienoms, mais a de Lie u os y ui, Inžine ijai e k .) e minologė a siskleidė
como esponsá el cuoselė oja da língua, à qual cuida a egula ingumas e pu eza
da língua não poucas das suas publicações des inadas a nege o . Te minologê
explicino e mos de da ybos, seman ino p ecisão, mo i ação, sinonimijas,
sis emiškumo ques ões. So ie mečiu, quando em e miniją da língua li uânica
plūs e plúdo segundo usų kalbos da ybos modelius pada y ų e minų,
e minologico e no minamasy abalho e a pa icula men e impo an e.
Mokslininkė siūlė lie u iškų skolinių a i ikmenų, naujada ų a i inkančių lie u ių
kalbos da ybos sis emą, a ela e a impo an e que a pala a sanda a, seu
a osena nep ieš a au ų nusis o ėjusiems lie u ių kalbos žodžių da ybos
dėsniams (Kaulakienė 1984). A. Kaulakienė lemb a, que o che e do G upo de
Te minologia K. Gai enis emp egados exo ou apidamen e a eagi a
emp és imos de usų kalbos, suge i lie u iškus e minus, que skoliniai
não o nassem equen emen e u ilizados. Te minologê ne engou abo da e
ilhos de língua, eles ia como seus a igos ende ea á (po em, ago a na mídia
ais esponsabilidades po ilhos de língua mui o pasigendame). Po exemplo, 1983
m. Li uânia pionee iuje discuusi doisi aços espécie, endo em con a os essenciais
sinais do concei o e comodidade aos consumido es, p opôs e miną paspi ukas.
Mokslininkė aleg a-se de que es e pa en esco e mo se es abeleceu
a osenoje, su gido e espécies dos e mos. Di bdama Ins i u e no oji
e minologė ing essou em ilologia ciências di ecção doc o an ū ą e esc e eu
dak a o disse ação Ve iniai a ual na écnica li uãs e minijoje, ją apgynė 1983
m. Vilniaus uni e si e e (nos i ikuo a 1993 m. humani á ias ciências dk a o). A.
Kaulakienė em a escolhe segundo ak ualidade naquele empo pa icula men e
mui os e mos o am c iada segundo ou os modelos de línguas usando
sa akilmes mo emas. Técnica e minologia de ciências pesquisas cien is a ęsė
e con inua. P adėjus ku is lie u iškai kompiu e ijos e minijai, A. Kaulakienė
en ol eu-se em in es igações e minijos des a s i a. Ela pa icula men e
p eocupa a, que lie u iška kompiu e ijos e minija osse sis eminama e
no minama, que osse acei á el lie u iškų e emp in ų e minos elação.
T abalhando e minologís ico abalho ela e e não poucos comunica com
ou os especialis as de á eas de ciência, de eles sėmėsi ecen es conhecimen o
de ciência. Des a comunhão aleg i e comuns publicações, exemploz-
Lina Ru kienė | Te minologei e pedagogei Angelei Kaulakienei 75 djiu, com o
ísico Vale ijono Žalkausku e o design specialis Gied e Fledžinski in es igou
e minos de co es compu ado io e p epa ou um a igo ab angendo ísica,
dailê, in o má ica e conhecimen os de linguagem (b . Fledžinsė e k . 2000), a
e minologia compu acional A. Kaulakienė ap o undou e esc e eu sob e ela e
com o ísico Vy au as Valiukėnu (ž . 260 Kaulakien, Valiukė 1996). Comuns
a igos de especialis as de di e en es á eas, nos quais a gumen uo ai
explicam-se no os concei os e os os signi ican es e mos, são mui o
impo an es diegian mo y uo us, p ecislius e eg asingus e minus in o
a oseną. Sendo especialis a compe en e, A. Kaulakienė a aliou escolas de
guiões, ciência e popula ização de pe iódicos, d ikalbių e keliakalbių
pala asynų e minus, abalhou memb o da Es a ibnís Li uãs língua
comissão Te minologijas pakomisėje, kalbo y os leidinių edakcinėse
kolegijose, alk o e lide a a disse an ams, oi dok o an ū os komi e ų
(gynimo a ybos). Te minog a inê A. Kaulakienė a i idades me ece especial
a enção. Te minologė é memb o do Radioelek onikos e minų žodyno (2000),
Aiškinamojo eks ilės e minų žodyno (2001), Au oma ikos e minų žodyno
(2004), Radioelek onikos e minų elek oninio žodyno (2005, 2011), Didžiojo
anglųlie u ių kalbų poli echnikos žodyno [elek oninislius] (2012) bend aau o ė.
Do o al cien is a con ibuiu pa a mais de 50 dicioná ios p epa ação: não só os
p epa ou ( oi uma das dicioná ios o ganizado es), mas e os ecenza a, a kê
seus e mos. Física, adioelec onicas, me ologias, au oma a,
elec o echnikas, compu ado ijas e ou as ciência e écnica á eas e minija
sis emin a, no min a e e minologês A. Kaulakienės dėka. Ins i u o de Li u ias
(a é 1991 m. Li u ias Ins i u o de Língua e Li e a u a) A. Kaulakienė expôs 38
anos (19692007). Mui as Ins i u e esc e eu A. Kaulakienė a igos sugulou em
conjun o de a igos Te minologija. Te minog a ia. Te minija (2014). À
desc ição das ac i idades da kalbininkê de e ia inse i mais uma di ecção
a i idade pedagógica. Iniciilinhação em écnica e miniją, sua conhecimen o
o nou bene p incipaline p ížas imi, lėmusia, que A. Kaulakienė oi con ida a
abalha p ecisamen e em echniškus uni e sidades. Vilniaus es a al
pedagógico ins i u o adqui idos conhecimen o pedagógico do abalho nessas
uni e sidades já podia se adap adas p a icamen e.
Desde 1995 m. A. Kaulakienė especialidade cul u a da língua, cuja uma dos emas
mais impo an es é specialidade e minija, lecs ê Kauno uni e sidade de
ecnologia, oi des e Uni e sidade Li huanian língua ka ed os edėja (19962000).
Reikli, p incipiinga, mas ao mesmo empo e empa iška, en enden an i e
p emian i ado ė, kolegiška, nunca nea sisakan i ajuda e es imulan i melho a ė i. Talen inga dês-
261Te minologia | 2021 | 28 Ty oja, puikiai sa o s i į išmanan i specialis ė, liudija
šio uni e si e o lek o ja, A. Kaulakienės kolegė Vilija Celiešienė (Angelė
Kaulakienė: bibliog a inė odyklė 2015) 10). 2001 m. e minologê oi con idada
abalha em Vilniaus Gedimino uni e sidade écnica, a é 2012 m. oi Li huanian
língua ka ed os edėja. Um dos maio es Kaulakienės nuopelnų VGTU a sua
inicia i a o am iniciadas pa a es udan es de mes ado consul as em ques ões
de esc i a do abalho inalizado e e i icação da egula idade da linguagem dos
abalhos inalizados; isso ob igou não só os es udan es a p es a mais
a enção à egula idade da linguagem, mas e seus abalhos líde es mais
in e essa se nas possibilidades de c iação de adequados e mos, ašo
daba inė Lie u ių kalbos sky iaus edėja Rasuolė Vlada skienė (2016: 20),
con inuando ainda os abalhos iniciados A. Kaulakienės. Sendo edê a do
ka ed o de língua Li uãs, kalbininkė pa icula men e cuida a Ka ed o dos
p o esso es de quali icação kickim, exigia p o issionalidade, ambém p ocu a a,
que Uni e sidadee e osse o madas ais condições, que o massem pozi y ų
p o esso es e es udan esâo pon o de is a em na i a língua. Uni e si e uas A.
Kaulakienė a scleidê e como excelen e, es udan es a aliada pedagogê. Docen ė
negailėjo seu empo às consul as dos es udan es, k uopščiai e i ica a
magis an as abalhos, oškinha a essas ob as de iciências da linguagem.
Kalbininkė se es o çou não só ensina especialidades de línguas, mas e o ma uma mais ampla abo dagem à língua li uãs, ugdy i jo ens pessoas deba ba.
T abalho com es udan es, adquilição em sua especialidade língua A. Kaulakienę
incen i ou não só esc e e a igos cien í icos sob e s uden as lingua, sob e
especialidade língua cul u a ensina em escolas al as essência, mas e
p epa a docomuosius publicações. T abalhando na Uni e sidade de Tecnologia
de Kaunas, jun amen e com colegas Leono a Domininka Ba zdžiukiene e V.
Celiešiene, publicou o li o dida ico T abalho de es udos Baigiamasis: kalbininkų
pa a imai: eo ija i a kyba (1992, 2005), e Vilniaus Gedimino echnikos
uni e si e e, jun amen e com colegas Angelika Pe ė iene, Lina Ru kiene e
Regina Žukiene, publicou o li o dida ico Kalbininkų pa a imai: s uden ams i
p ak ika (2007, 2008, 2010). É necessá io menciona que ans e idas li os
complemen adas a ual ma e ial e minologė cons an emen e in e essėjosi
ak ualijomis da língua especialidade e isso aze incen i ou ou os: an o
p o esso es, quan o es udan es. Lido audando Vilniaus Gedimino Uni e sidade
écnica da língua Li uana ka ed ai, A. Kaulakienė oi e jaunesniųjų kolegių
Moky oja, o nou neo icialia Ka ed os dos abalhado es a igos edak o e
jau ė esponsabilidade e po ou os abalho qualidade. Mokslininkė em
ou os au o es dos ex os olha a ex emamen e espei adamen e e
esponsabilmen e: aisê p eciziamen e, e i ica a a é ci ações, po ém aisê
só o que é necessá io, nep imesda o sua opiniões. 2009 m. e minologė expôs o mais impo an e seu abalho monog a ia Li u-

262 Lina Ru kienė | Te minologei e pedagogei Angelei Kaulakienei 75 ių izikos
e minijos aida. Es e li o oi esc i o baseado em mui os milha es de anos
du osos es udos de e minologia de ísica e a igos, publicui os em
publicações de ciência lingüo y os li uanos. Monog a ia em que são a ados
iš ilgą – 160 me ų – laiko a pį apimančių šal inių – nuo pi mųjų populia i-
namųjų izikos s aipsnių, išspausdin ų laik aščiuose Kelei is (1849–1880)
e mos, euni i e Auš a (18831886), a é mais ecen es no mina i os
e minog a icos de ísica publicações. Knygoje a iscleidizia e au o ės, como
lexynininkės, expe iência: uma cons i uedamųjų publicação pa es physikos
e minų aidos slo ynas. Nesse dicioná io se ê o e mo a oseno início,
aida de in odução do concei o, na a ual a osenoje adqui ilês e mo, ad
dicioná io é o necido imensamen e alioso ma e ial de e minologia de ísica,
com base pode se ei a ainda não uma pesquisa cien í ica, a i ma Albina
Aukso iū ė (2009: 271). A. Kaulakienės monog a ia é pa icula men e aliosa
publicação de e minologia li uanas, nele ap esen ados esul ados do es udo é
impo an e on e de in o mação e minologica. Plaças A. Kaulakienės
cien í icas e pedagógicas esul ados de a i idades são usados mui a de li uãs
écnica de ciência ep esen an es de, manualėlių, pala asynų e ou os de
ciência publicações au o es, adu o es e edi o es, u u os e esamos
kalbininkų. Kalbininkės abalhos signi ica i os não apenas e minologias
li uanas mokslui, mas e em ge al li uãos cien í ico discu sum. Eu gos ei
abalha , assim ge almen e seus g andes abalhos causa in oduzi ija
e minologê, e minog a ê, ecenzen ê e pedagogê ciências humani á ias dak a ê A. Kaulakienė. Semiamemos dela não só e minologia ciência conhecimen os, mas e esponsabilidade bem como modlume.
LITERATŪRA
Aukso iū ė Albina 2009: Angelė Kaulakienė. Raida e minijos ísicos Li uãos [ ecenzia]. Te minologija 16,
268–272.
Fledžinskienė Gied ė, Kaulakienė Angelė, Žalkauskas Vale ijonas 2000: Compuu e io e mos de co es.
Te minologia 7, 917.
Kaulakienė Angelė 1983: D i a is, paspi ukas e lipdukas. Pionei o Li uano, janei o 22. Kaulakienė Angelė 1984:
Técnicos especialis as de línguas nege o ė. Vaka inė naujienos, 19 de ma ço. Kaulakienė Angelė, Valiukėnas
Vy au as 1996: Kompuu e ija e seus p incipais e mos. Te minologia 3, 5664. Vlada skienė Rasuolė 2015: Angelė
Kaulakienė e minologė e pedagogė. Angelė Kaulakienė: bibliog a inė odyklė, sud. O. Ju šai ė, L. Ru kienė, Vilnius:
Technika. Vlada skienė Rasuolė 2016: Kū ybingoji e minologė (Angelei Kaulakienei 70 anos). Gim oji kalba, bi želis,
1921.
Receba 2021-08-18
Lina Ru kienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. paço lina. [email p o ec ed]