Te minología Te minology /
2025, No 32, p. 126
Re e encia del con enido Con en s link /
ISSN 2669-2198 (elec óninis / online)
Copy igh © 2025 Rima Bakšienė, Agnė Čepai ienė, Joli a U bana ičienė. Published by he Ins i u e o he
Li huanian Language. This is an Open Access a icle dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons
A ibu ion Licence, which pe mi s un es ic ed use, dis ibu ion, and ep oduc ion in any medium, p o ided
he o iginal au ho and sou ce a e c edi ed. // Isleido Li u ians idioma ins i u o. Es e a ículo es de acceso
abie o, dis ibuido bajo los é minos de licencia de C ea i e Commons a ibución, pe mi iendo sin lími es usa ,
dis ibui y ep oduci el con enido en cualquie sopo e, indicando au o es y uen e. Recei ed: Gau a:
2025-05-30. / Accep ed: Adop ado: 2025-08-01. 1 TARPTAUTINS FONETINS ABCLS (TFA) LIETUVIŠKI
TERMINALES
The Li huanian Te ms o he In e na ional Phone ic Alphabe (IPA)
RIMA BAKŠIEN
Ins i u o de lenguas Lie u ių
El. e-mail: [email p o ec ed]
ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0002-6716-0776 Mokslinių y imų k yp ys: dialek ologija,
geoling is i ka, expe imen al oné ica, onologija.
AGN ČEPAITIEN
Ins i u o de lenguas Lie u ių
El. e-mail: [email p o ec ed]
ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0002-6018-0520 Mokslinių y imų k yp ys: dialek ologija, geoling is i
ka, socioling is ika, saky inės lie u ių kalbos ypa ybės.
JOLITA URBANAVIČIEN
Ins i u o de lenguas Lie u ių
El. paš as: joli a.u bana ici[email p o ec ed] ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0002-5514-2263 Los
di ecciones de in es igaciones Mokslinių: expe imen al oné ica, onología, leksikog a ija,
geoling is ica, socioling is ica.
h ps://doi.o g/10.35321/ e m32-07
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ANOTACIÓN el
A igosnyje p esen a y analizándose la Es a ubina Comisión de la lengua li uanas ap obado one icos e minos
ki inys, comp endendo in e nacionales one icas abėcėlės (TFA, angl. In e na ional Phone ic Alphabe [IPA])
nomb es de signos lengua li uanas. En o al se a an 166 í ulos e minales, di ididos en dos pa es: 1)
2
sulie u in ia e minales in e nacionales, ej., glo alinis; 2) lie u iški e minai, p z., ge klinis. Se e isa la sinonimía
de los é minos in e nacionales y Li u ichos, p incipal c i e io de selección de a ian e, algunos aspec os de la
c eación de nue os e minos Li u ichos y ca ac e ísimos ca ac e es de da ybos de conjun o de e minos.
ESMINIAI VOODŽIAI: oné ica, in e nacionalidad one ina abėcėlė, e minos sinonimija, e minos da yba, e minos
lie u inimas, TFA abelė.
ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án:
The pape p esen s and analyzes he se o phone ic e ms app o ed by he S a e Commission o he
Li huanian Language. I consis s o he labels o In e na ional Phone ic Alphabe (IPA) cha ac e s in he
Li huanian language.
A o al o 166 e ms ha e been analysed, di ided in o wo g oups: 1) Li huanised in e na ional e ms; 2) Li huanian
e ms. The synonymy o in e na ional and Li huanian e ms, he c i e ia o selec ing he main a ian , some
aspec s o he c ea ion o new Li huanian e ms, and he mos cha ac e is ic ea u es o he o ma ion o
he e ms se son e isados.
KEYWORDS: phone ics, In e na ional Phone ic Alphabe , synonymy o e ms, o ma ion o e ms,
Li huanisa ion o e ms, IPA cha .
ĮVADAS
1886 m. En Pa ís se ins i uyó la p incipal o ganización oné ica In e nacional Foné ica Asociación
(ž . IPhA), cuya obje i o p omo e oné ica y imus y di e sai ų p ác ico aplicamien o de es a
ciencia. Al mismo iempo c eada y en 1888 p ime a ez publicada la In e nacional Fone inė abėcėlė
(TFA, angl. In e na ional Phone ic Alphabe [IPA]), de inida sus p incipios undamen ales. Es odos
los lenguajes del mundo un sis ema de signos uni e sali dedicado a apun a sonidos, cuya base
cons i uye la yniški al abe os pa a balsi y p iebalsiam, complemen ados diak i ikai
koa ikuliacinėms y p ozodinėms peculia idades žymė i así como odos es os signos į a dijan ys
e mininai (ž . IPA 2020; подробный описание см. HIPA 1999; ambién см. 1 p iedą). Du an e casi de un
siglo y medio uncan e pe íodo de ida de la asociación TFA no a ias eces co igida y ildy a (plg.
his ó ines edacciones hIPA 2018), adap ada y usada in es igando muchos idiomas y sus a ia n ų (ž .
PHWL). P incipales TFA записy mo p incipiai publicuojanse en la In e nacional de la Asociación
Foné ica en la e is a cien í ica (angl. Jou nal o he In e na ional Phone ic Alphabe [JIPA]) y su
sepa ado en se ie de a ículos TFA ansk ipcijos ejemplos (angl. Illus a ions o he IPA). En es a
sección 2023 m. publicui os y bend inés ca ac e ís icas de los sonidos de la lengua li uanas
desc ipción y ansk ipción TFA señales ilus ación (ž . Bakšienė and k . 2023). Es a p ime a
publicaciónci ja publicada en p es ijoso in e nacional en e is as de oné ica, dedicada comúnina a
la lengua li uanas, se basįs a has a ol au o es de Li uania ealizados expe imen i ais y imais.
P esin iendo lie u išką TFA ilus aciju, omada en cuen a y en ese momen o Li uania o icialmen e
ap obada TFA conjun os de signos comunes a la lengua (ž . VLKK K-25).
Cen ena io g ynin ais bend inés de las lenguas li uanas (i a mių) ga sų
ansk ipcijos p incipais e e asi buscando no sólo lie u iškų ga sų
1
a i ikmenų TFA sis ema, sino y a ellos
1
Las ąjį šim me į Lie u ą gy a o Ju gio Ge ulio (Geo go Ge ullio) 1930 m. adap ada llamadamoji kopenhaginė
ansk ipcija (ž . Ge ullis 1930), basada a los sonidos lie u ians adap ada In e nacional de one ikų
3
pa adin i ski ų e minų. Po eikis p ecisa y a ianza Li u išką TFA ki inį su gió publicus menė ą TFA
ilius ację de JIPA e is a edi o ial colegía eu o o ecimien o pa eng i TFA len elę (angl. IPA cha ) y
in e ak y ią su e siją (ž . TFA LT2 2025) en lengua lie u ių. P ime o los signos de TFA po los llamamien os
Li u iški co espondien es ue on conside ados y ap obados Es a ubines de la Comisión de la Lengua
Li uania Ta ies y ki chiación subcomisión (ž . VLKK 2024), as de In e nacional de la Asociación Foné ica
Abėcėlės, signos y š i ų komisijoje (a ngl. The Alphabe , Cha s and Fon s commi ee o he In e na ional
Phone ic Associa ion) así como publica g e a o os más de doscien os idiomas clasi icados de é minos
2
(ž . IPA cha s).
El obje i o de es e a ículo p esen a angliškos TFA e minų lie u iškus a i ikmenis y esumi
los aspec os p oblemá icos, s u cuales en en a s p epa ando conjun o. A in de implemen a
salike os los siguien es obje i os: 1) discu i TFA Li u iškų a i ikmenų más impo an es
c i e ios de selección e ijus; 2) esal a los p incipales asgos de la sin onía de conjun o de
é minos TFA; 3) esumi los ca ac e ís icos más ca ac e ís icos del conjun o de é minos de
TFA. Alcanza los e os za esignados se apliquen mé odos desc ip i os, compa a i os y
cuan i a i o. Obje o de in es igación TFA signos Li u iški pa adinimai. En o al se a an 166
í ulos e minales, di ididos en dos pa es: 1) sulie u in ia e minales in e nacionales, ej.,
glo alinis; 2) Li u iški e minai, ej., ge klinis (ž . 2 p iedą). Rinkinyje dis ingui i (pa yškin i)
au o es de p opo cionados p incipales a ian es, gene almen e ellos elegi lie u išką consumo
adición u in ys e mininai. Con es e conjun o, ap obado de especialis as de oné ica li uanas,
se p e ende disminui e minos a iación en abajos de ciencia, escla ece y consolida TFA
e miniją, co espondien e egla una é mino una signi icación, y omen a ella usa en iendas
de oné ica y onología li uanas.
TFA TERMINIJA ANKSTESNIUOSE LIETUVI FONETIKOS DARBUOSE A ski ų kalbo y os ámbi os
e minija es echamen e elacionada con el desa ollo de esas á eas. A p incipios del XX. se
encuen a p incipalmen e e minos oné icos en los abajos de Jono Jablonskio (ž . Keinys 1967:
25), Kazimie o Būgo (19581961) y Mykolo Du io (1929). En ese momen o ue klojami odas lie u iškos
one inės e minijos undamen a, p incipalmen e o ien andoos en al aks a mų e minų kū imą.
Es e p oceso á spa ino la publicación TFA y po eikis ella adap ados a la nacional sis ema de son.
P ime a ez comun iné las sonidas de los li uanos TFA esc i osimis g aba 1922 m. habnico suedo
Richa do Ekblomo ado ėlye, a longongui se a ianzinusią sis ema de ansk ipción de sonidos de los
li uanos, ambién koinomą como kopenhaginė ansk ipcija, c eó Ju gis Ge ulis
(Ge ullis 1930) ( ambién z . 1 išnašą).
asociaciónciones 1925 m. En Copenhague acep ada TFA edacción. Sob e los a menes Li uanos ansk ipción
TFA ašmenimis más amplamen e ž . Bakšienė, Čepai ienė 2024 y allí min. li .
2
Es a comisión desde 2011 m. lle a a cabo un p oyec o, cuyo sólo slas ecopila y publica o iginalalo lengua
p epa ado TFA abeles. Es o no son sólo aducciones li e ales de é minos de inglés a o a lengua en
p opo ciona co espondien es de é minos, debe se e e enciada la p ác ica y adición de in es igaciones oné icas del país (plačiau é. IPA cha s).
4
XX. a mediados. en el campo de oné ica abajaba J. Ge ulio mokinė Elzbie a Mikalauskai ė,
despla inímusi adqui iusi en Be lyno, Leipcigo, Hambu go uni e sidades. En sus abajos ella
ėmėsi TFA e minos, u ilizaba TFA signos además p esen ó TFA sob e base c eado de lenguas
li uanas balsios y p iebalsios clasi icaciones (Mikalauskai ė 1975: 22, 37). Ideológicamen e
opues as la llamada Lening ado kalbo y os skolas ep esen an e conside í ina Vale ija
Vai ke ičiū ė, p epa ada Fone ikos sky ių (i ki ą ga sų klasi ikacijos e siją) p ime a
academaia Lie u ių kalbos g ama ika (LKG 1965). Así, la ciencia oné ica de so ie mecio Li uania
exi osamen e sujugó cien í icas ideas, iniinan chias an o de Ey ų, an o de Occiden os. Sin
emba go TFA é minos y o og a ías en ese pe íodo sis emingiau usa sólo en pa o enios,
gene almen e compa a osios, abajos de ciencia, po ejemplo, g e inan lie u ių y anglų kalbų balsius (S ece ičius
1960: 2948) y pan.
Has a ol plė o a e minía de oné ica pu a en la XX a. no en a década complemen ó nue a
di ección es uc u alismo onología, su gida de P ahos lingüís ico bü elio y glosemá ica idėjų.
Du an e es e pe íodo desa olla nacional oné ica y onología e minía, que
signi ica i amen e se a ianza en los es udios de An ano Pake io (1986), monog a ía del
undado de escuelas de onología li uanas Alekso Gi denio (1981). A la e minología oné ica
asignado ambién p ozodías, como pa e compues a de onología, s i is así como ella ak ualús é minos (Pak e ys 1982;
Gai enis, Keinys 1990).
a inales XX. a TFA esc i os comenzado aplica p incipalmen e a o as lenguas publicadas en
g amá icas de lenguas li uanas, plg. : Li huanian G amma (LG 2006: 1617), Грамматика
литовского языка (GLJ 1985: 1314). Con señales TFA supoñ i icada y Daba inės lie u ių kalbos
g ama ikoje (DLKG 2005). Ponsebi ado, que TFA uni e salum pa icula men e ap a
compa abeyes ac uales abajos de lenguas bal as, cuando la misma sis ema de ansk ipción
hay que g aba di e en es lenguas, po ejemplo, TFA esc ibmenys consumi Li u ias ins i u o
de idiomas se ijoje Bal ų kalbų ga synas XXI a. p incipio. Es o impulsó la c eación de una nue a
3
e minía, po ejemplo, hablando de p iebalsius, abandonada e minos me a o icos kie asis y
minkš asis en su luga im a usa los é minos in e nacionales pala alinis (žymin pi minę
pala alizaciju) y pala alizuo as (į a dijan an inę pala alizaciju) (U bana ičienė i k 2019: 22).
TFA sis ema ambién pasi elk a buscando one i icamen e clasi ica los sonidos de la lengua
li uanas. Tales clasi icaciones en con ex o TFA suge ie on Ju gis Pake ys (2014: 8892), Ry is
Amb aze ičius y As a Leskauskai ė (2014: 164167), As a Kazlauskienė (2018: 45). R. Amb aze ičius
y A. Leskauskai ė buscó li uáneos al idioma adap a TFA esc i menis (y co espondien es
e minus) compa ando ingles y li uáneos lenguas p iebalsios F2 lokusų signi icados. En los
úl imos años TFA p ecisado y a ianzado y en o as comun ines lingüís icas li uanas
3
I se ie lib o: Balsių i ga sų są eikos ins umen inis y imas (Ja osla ienė i k . 2019), II lib o: P iebalsių
ins umen inis y imas (U bana ičienė i k . 2019); III lib o: Li u ias y la ias lenguas sonan as compa a i amás
acús ico y pe cep y inis es udio (U bana ičienė, Tape ė 2023).
5
abajos de in es igado es (ž . : Š age is 2022; Kazlauskienė 202 3; Kazlauskienė y k . 2023;
Kazlauskai ė 2024: 1318 y k . ).
Debido one ik os speci iškumo lie u iškus (y no solo) es a a i as e min us u o c ea
p incipalmen e especialis as, po que jun o a oné ica, onologías, p ozodías, mo onologías
( a pines disciplinas en e onologías y mo ologías, éase DLKG 2005: 17) desa oll ojosi la
acús ica del idioma, pe cep y iniai, s a is iniai y k . de son. Así, a los e minólogos y los
oné icos especialis as u ie on que abaja del mismo lado. En el p ime Li u iškame
Kalbo y os e minų žodyne (Gai enis, Keinys 1990) ue apsi icada pu aosios oné ica, onología,
p ozodía y mo onología e minos (Kazlauskai ė 2000: 26). A ski us one ikai (2008) y ocynėlius
des inados a la onología (2011) p epa é Rima Bakšienė (Bace ičiū ė). Acus inas oné ica
e miniją glus ai y ilus a i amen e esumenzó R. Amb aze ičius (2011), expe imen inas
oné ica A. Kazlauskienė (2018), E aldas Š age is (2022).
TFA TERMIN RINKINIO STRUKTŪRA IR PROBLEMINIAI ASPEKTAI Sulie u in ų in e nacionales y
lie u iškų TFA e minos sinonimía Paseleccionado a ículo obje o TFA signos lie u iški
pa adinimai one ikos e minijoje palygin i naujas. Aunque la ciencia de la oné ica li uanas ya
bas an e a anzada, la e minía (no solo de los signos TFA) a ia […] nesama nomb inamien os a
algunos enómenos (especialmen e a las lenguas li uanas no budingiem) ing esa (plg. one ikos
e minų analizę Kazlauskai ė 2000: 2531; aún. e es e a ículo posky į Sulie u in ip a a u iniai
i lie u iški TFA e minai. Rengiendo TFA signos de nomb es Li u ichos de conjun o, ambién
neiš eng a e minos sinonimías.
4
Aunque la sinonimía en e minología puede de e mina una al a de p ecisión y cla idad, sin
emba go la ausencia de sinónimos no es uno de los equisi os al o ma nue os e minos
(plg.: Keinys 1980; Gai enis 2002 y k .; e ambién Mi ke ičienė 2015: 3959; 2020: 118). Sin
emba go, conside ada undada sólo c ea sinonimía de e minos li uanichos y
in e nacionales (Klima ičius 1975; ambién é. Kazlauskai ė 2000: 25; Mi ke ičienė 2020: 118 y
k .), y se ca ac e iza analizable TFA e minų inkinys.
5
Li u iškame TFA ecopilación p edomina sinóniminiai e mina i (64 pe cen .) (ž . 2 p iedą).
Sinónimamen e p opo cionados sulie u in os co espondien es in e nacionales y Li u iškų
g upo dominada po una ozodžiai é minos (57 p oc. de odos los sinónimos e minos). Ellos son d ejopi: a) lie u iškas y
4
S aipsnyje TFA é minos de sinónimos se conside an el mismo signo, nomb inan es di e en es (sulie u in as
in e nacional y lie u iškas) nomb es, que no ienen ningún signi icado de di e encia de onalidades y a menudo se
in e p e an como duble s (Gai enis 2014: 200 y k .). Sob e ne ienodą sinónimos apsk i ai y sinónimos
e minologijoje samp a á é. : Klima ičius 1975: 91122; Zemle ičiū ė 2001: 3538; Mi ke ičienė 2015: 3959; 2020: 118 y k .
5
Como mues an las in es igaciones has a šiol ealizadas, sinonimía de é minos es ca ac e ís ica y
de muchos o os ámbi os e minía: iz ikos (Kaulakienė 2009); in o má ica, compu ado ías
(Kaulakienė 2000: 2328; Celiešienė 2011: 2330; Aukso iū ė y k . 2018); medicina (Zemle ičiū ė 2001: 3439);
de echos (Umb asas 2004: 100118); cons ucción (S unžinas 2005: 726); as ologías (Vaskelai ė 2021:
192223); (Vaskelai ė ekonomikos 2022); p endas (Rimku ė-Ganusauskienė 2023) y k . Da z . Mi ke ičienė 2015: 39.

6
é mino in e nacional, ej.: puchiamasis ika y as (angl. ica i e), sklandusis /ap oksiman as
6
(angl. app oximan /); b) é mino li e iško y hib ido, ej.: liežu ėlinis u ulia inis (angl. u ula ),
paminkš ėjęs pala alizuo as (angl. pala alized), abilūpis bilabialinis (angl. bilabial), dan inis
7
den alinis (angl. den al), ge klinis glo alinis (angl. glo al) / /. Rekomenduojamos consumi
una oodžių e minos la mayo ía, eniendo en cuen a a pla esnę a osenos adición en
abajos de oné ica li uanos, cons i uye lie u iški e mininai. Los é minos compues os
ambién ca ac e izan sinónimismo, los cons i uye desde dos has a cua o de lasdenes, ej.:
la e alinis ika y asė šoninis puchiamasis (angl. la e al ica i e), ska dusis labiopala alinis
ap oximan ska dusis lūpinis pala inis / sklandusis (angl. oiced labial-pala al app oximan ).
Pa cial ales e minos compone de Li uanichas y in e nacionales palab as, ej.: nasalinis
explosimas (angl. nasal elease), la e alinis explosimas (angl. la e al elease), ska dusis
al eolola e alinis iendūžis ska dusis al eolinis šoninis iendūžis (angl. oiced al eola la e al
lap).
Exis e y ales casos de sinonimía, cuando TFA los nomb es de signos co espondimenis lengua
li uana o man desiguodos sanda os e mininai, plg. unažodį y d ižodį e minus, ej.:
labioden alinis lūpinis dan inis (angl. labioden al), pala alinis gomu io mediu inis (angl. pala al),
laminingalizuo as más a klinis (angl. pha yngealized), laminalinis an es de lenguau ioakinis (angl.
laminal); unahoodį y ižodį e mus, ej.: apikalinis en eakinis del ex emo de la lengua (angl.
apical /); d ižodį y ižodį e minus, ej.: al eolopala alinis puchiamasis al eolinis pala alinis
puchiamasis (angl. al eolo-pala al ica i es); ižodį y ke u žodį e minus, ej.: ska dusis
labio elia inis ap oximan as ska dusis lūpinis gomu inis sklandusis (angl. oiced labial- ela
app oximan ), duslusis labio elia inis puchiamasis duslusis lūpinis gomu inis puchiamasis (angl.
oiceless labial- ela ica i e). A la comunidad oné ica in e nacional deci á de ini i o TFA
e minos lengua li uánica conjun o cons i uye abelėje pa yškin i pag indiniai TFA e minų
a ian ai (ž . 2 p iedą y TFA LT 2025; TFA LT2 2025). P incipales lis a de é minos dominan: a)
lie u iški (65 po cien o), y no sulie u in i in e nau iniai (35 po cien o) é minos; b) una ozodžiai
(59%) y no compues os (41%) é minos. Es o, en e o os asun os ( iqulumo, cla idad), lėmė y
acos umb esnė su a osena en p incipales abajos de oné ica así como onología (plg. :
Ge ullis 1930; Mikalauskai ė 1975;
Gi denis 2003; Pake ys 2003; Amb aze ičius, Leskauskai ė 2014; Pake ys 2014;
Kazlauskienė 2018; Ja o sla ienė y k . 2019; U bana ičienė y k . 2019; Kazlauskienė y k .
2023).
6
Nag inėjando e minos, en ejemplos se p opo cionan sólo los cons i uedamíos elemen os de e minos. Todos los é minos éase 2 anexo.
7
Hib idais a ículo se conside an odos los é minos, cuyos kamiene exis e de o os idiomas šaknų o da ybos a iksų (ž . :
Kazlauskienė y k . 2011: 56; VLEe y k . ).
7
Sulie u in i in e nacionales y lie u iški TFA é minos
Lie u iški TFA e minai
Sólo Li u iškos e minų, sin sus sulie u in ų a i ikmenų, p incipalmen e es á TFA balsių y
supe segmen inių elem en ų pa e, ej.: ienadūžis (angl. ap o lap), sp ag elėjimai (angl.
clicks); el ki is p incipal (angl. p ima y s ess), skiemens iba (angl. syllable b eak), kylan is
(angl. ising) y k . (ž . 2 p iedą). La mayo pa e de ellos ya papli ę y uni e salmen e adquilėję en
abajos de ciencia oné ica li uanas, sin emba go en algunos casos, p epa ando TFA ki inio,
necesi é paieško i exac laus Li u iško a i ikmens, po que oné ica abajosų au o ių
a ia i iai keli a o i e minai ai pačiai one inei są okai pa adin i.
TFA balsios subsis emy en exis e dos g ados de ape u a de medio alzamien o balsios (angl.
close-mid y open-mid). En los an e io es abajos de oné ica, sólo empezando a basa se más
ac i amen e TFA clasi icación de sonidos, ue usa medio ce ado(jo), medio abie o(jo) balsio
é minos (ž .: Ja osla ienė 2015: 117; Bakšienė, Čepai ienė 2017: 105135). Sin emba go la guiniini se
a ianzó Li u iški co espondimenis medio ce ado y medio abie oesnís (ž .: Kazla uskienė 2018;
Ja osla ienė y k . 2019; Bakšienė, Čepai ienė; VLKK K-25 2024), que y se p opo cionan en el inal ki
TFA.
En endición li uaniška TFA conjun o, pa icula men e mucho deba es susci ó el é mino inglés
clicks, desc ibin nd una cie a nepulmoninių (supos os no exhalepiando, sino įk epian o ą) p iebalsių
g upę, ca ac e ís ica Khoisanų kalbų šeimai, po ejemplo, a ojamą agliu inacinėje zulų kalboje i
a ikuliuojama su am i ais sp ag elimais (Degėsys 2012: 40). En Li u iško li e a u a en ales
8
p íbalsas a eces se llaman čepsimaisiais (ž . VLEe). Sin emba go, el é mino čepsimieji p iebalsiai es
es ilis iquemen cono uado, iene me a o inį a spal į, además, ne isiškai p ecisamen e desc ibe la
a iculación de es os p iebalsios. Se ha conside ado ambién p opo ciona simplemen e
sulie u in ą palab a anglicasa kliksas, sin emba go él no espec ua ía el p incipio de la e iciencia de
la c eación de é minos, según el cual el é mino p opo cionado habįs de se cla o y en endible al
menos pa a los especialis as de la ma e ia (Gai enis 2002: 96). Kliksas incluso y oné icos de la lengua
li uanas nekelia asociaciones con especí icaine p iebalsių a ikuliacija (sp ag elėjimu,
aukš elėjimu lie žu iu), ad VLKK Ta ies i ki čia imo pakomisėje bu o s a s oma
e minologizuo i lie u iškas žodžius sp ag elėjimai, aukš elėjimai, pliaukš elėjimai. También se
in en ó busca co espondien es en lenguas la inas […] conside a los é minos u ilizados en la
medicina a ulsiniai a ulsy iniai, sin emba go ambién ellos no son p ecisos, ya que más desc iben la
sepa ación de pa e del odo (p.ej., pa e del hueso sepa a se, a plyšimą, sepa a se de su pa e
p incipal). Así, en es e caso elegida e minologiza Li u išką palab a sp ag elėjimai. Bend inés
palab as de la lengua pai a e iendo e minos obse anci é minos de la o mación pu eza,
e iciencia, economía p incipios de (Gai enis 2002: 58; Bielinskienė y k .
2014: 137151; Ru kienė 2015: 5658).
TFA diak i ikų g upėje angliško e minis c eaky oiced desc ibe desc ibina kimią,
ūkinėjančią balsio a iculiación. Aunque en lenguas li uáneas ales sonidos sis emá icos no ma, pe o
8
In es igado es señala que la lengua zulú iene cinco balsius y muchos p iebalsios, ej.: dan inio [c], medio
al eolinio [q], al eolinio šoninio [x] y k . P iebalsías pueden ene aspi uo os, ska džiuosos asliuosos y e c.
a ian es, de las cuales cuán uno puede se a guido con las llamadas sp ag elėjimais o čepsėjimais (Degėsys 2012: 40; VLE /e).
8
ales casos de a iculación pueden pasi aiky i, especialmen e a mėse, po ejemplo, diciendo
balsius con ie aaičių lauž ine p iegaide. A es a desc ipción escogido el equi alen e li e iško
ge gždžian is ska dusis, po que pa icipi ė o ma en muchas palab as nų (ž . E. kalba) se
p opo ciona p ecisamen e oz, a los signos de sonido nusaki i, además, es e é mino ya usado
o os au o esų, desc ibiendo peculia idades de la in onación de la lengua li e ians (ž .
9
Kazlauskienė k . 2023: 89).
Especialmen e mucho Li u iškų one icos e minos a ijamien o esama supe segmen ines
unidades y p ozodía en pa e. Es os de los ámbi os de los lingüo y os li uanos en los abajos
e mininai nenusis o ėję, s i is p ozodijos, especialmen e lie u ių kalbos in onacija, cuan o
menos es udiinė a, sólo úl a aisiais años su gido s ambesnių p ozodijos abajosų (Kazlauskienė
2023; Kazlauskienė i k 2023). Uno de los más oné ica en iendas a ijuogan es e minos azés
pauzios ( idneas, sin agmų ibų i galinės) iboženklius [|] y [] į a dijan ys nomb inimai. En lenguas
inglesas es os signos nusako compues os iajejodžiai e minai mino ( oo ) g oup y majo
(in ona ion) g oup. al p ime o señallui [|] desc ibi en los abajos de la ciencia li uanos suelen
consumi e mininai in onacinio uni o pauzė idinės azės (sin agmos) pabaiga sin agmos ibų
pauzė, y al segundo [] in onacinio uni o pabaiga y azės pabaiga /. Po diskusiones inal en
Li u iškame TFA ecopilación abien signos dec ęs a p opo ciona analogiškos s uk ū os
ižodžius lie u iškus e minus: idinės azės pabaiga y in onacinės azės pabaiga. Tono
kon ū o cambios nusakan i pa de e minos angliños high ising low ising Li u iškai aduc a
yškiai kylan is silpnai kylan is, aunque po el úl imo, conside ando TFA inkinį, ambién bas an e
deba ido, qué lie u iškas p ie eiksmis más exac amen e e leja ían menkes ono / g ado de
cambio. O a ono signos g upo en la que es á el pa de e minos angliños ex a high ex a low
nusako no ono kon ū o ki im ą, y pas o ų su ni el, Li u iškai ella se aduce enunciando
in e nacionalino palab a y ambién pasi elkian lie u išką p ie eiksmį muy baemas / muy al oas. Un
súbi o bajamien o o aumen o del ni el ono TFA en angliškame a ian e se desc ibe con los
é minos downs ep ups ep, que en Li uania se p es a a llama šuolis žemyn šuolis aukš yn /; la
palab a shuolis ya es con e ido en un é mino consue udina io, señalinicio alguno epiegos
cambio, usado en muchos o os ciencias á eas, plg.: ene gía shuolis ( isikoje), p ecios shuolis
(ekonomikoje) y k . (ž . TB).
F azés in onaciones k ei ės kilimui o k i imui žymė i des inados TFA signos [] y [] en angliškame
a ian e se desc iben como global ise global all, pe o ellos aduciendo abandonada
in e nacional de la palab a globalus, elegido más habi ual lie u iškas comun asis kilimas /
comun asis allimas.
En la pa e p ozodía TFA exis e el é mino anglisko linking, p opo cionado con explicacion
en skliaus uose (absence o a b eak), desc ibinancio diak i iką lankelį [ ], ansc ibiendo
comúnmen e a ojamá kli ikams an e ki čiuo os palab as p ijung i. A es e plazo, conside ando
9
Lie u iškas TFA e minų inkinys p obablemen e aún se á p ecisado, po lo que en el u u o s a s y inas y más
co o būd a dinis es e é mino a ian e ge gždus. Has a has a él no ue conside ado, po que al palab a no
dicha ninguno dicciona io de la lengua li uanas, pe o plg. gi gždus gi gždan is, g e gždžian is (ž . E. kalba).
9
lie u išką inkinį, ue suge i e unos li e iški a i ikmenys: jung is glaudi sąsaja samplaika y e c.,
pe o inalmen e selec as kalbo y oje acos umb ότερο (pa yimui, sin aksėje) e minus
šliejimas, paaiškinimas skliaus uose iz e s as como pe ūkio nebu imas /.
Sulie u idos In e nacionales TFA é minos
Algunos é minos TFA en los abajos de oné ica de los li uanos se u ilizan i in a amen e,
po que en el habla de los li uanos no hay al a iculación de sonos, po ejemplo: no hay
nepulmoninių (angl. nonpulmonic), o neplau inių, p iebalsių, supues os no expuchiendo, y incluyendo
a á en pulmiones; no hay especí icos de balsios, a iamos con [ ] a spal iu, que ca ac e ís icos
inglés de la ame ikie iškam a ian e ( okį ga sų a imą, llamadoą angl. ho ici y, ma ymi
especialus diak i ikas), y pan. Uno de mane as de a e gonza en lengua li uáneas nue amen e
su gida one ina concep o sulie u in i in e e au inį e miną. Al elegi es e camino, se pueden
10
a ias opciones: 1) apode a se ín eą in e nacional e mą (p idingando sólo lie u išką galūnę); 2)
apode a se in e nau inę šaknį, a da ybos modelį p i aiky i de la lengua li uanas; 3) apodina
da ybos modelį, y é mino šaknį y a iksus im i de Li uanian language (ž . Gai enis 2014: 327; aún plg.
D o inas 2002: 20). Li uinan TFA los é minos in e nacionales, más ecuen emen e se ha
apelicado el segundo híb ido modo de da e minos, cuando a la šaknia in e nacional se añade
lie u iška p ésaga (más sob e TFA ink inio da ybos peculia idades éase posk y yje Būdingesni
11
TFA e minų da ybos b uožai). En de alle discu i emos algunos e esnius sulie u in us
e minos in e nacionales. TFA de odos los idiomas p ibalsi se di iden p incipalmen e en dos
g upos p incipales: supuamas epuchiendo de los pulmones comp imido lujo de ai e (angl.
pulmonic consonan s) y a iculiuojamus incluudiendo o ą en pulmones (angl. non-pulmonic
consonan s). Los úl imos p ibalsia en el conjun o TFA según mane a de con e sión se di iden en
es clases: 1) p ibalsia, los cuales diciendo el exceso de p esión de ai e se o ma no en los
pulmones, y ocal ak e, ga clas, za ė us balsaskylę (angl. ejec i es); 2) cos balsas, gene adas
an e gomu io y p onunciadas con especí ico de la lengua sp ag elėjimu, aukš elėjimu (angl.
clicks; plačiau ž . posky yje Lie u iški TFA e minai); 3) p iebalsias, los cuales según dijū is
supe ada po explosión, di igiiancio co ien e de ai e no hacia ex e io , pe o hacia aden o (angl.
implosi es). Todos es os idiomas li uanos habo y a menca conocidos sonus nusp ęs a į a dy i
sulie u in ais in e nau iniais e mina is. Menė os dos mayo es clases de p iebalsios desc ibidos
como p incipales elegi los é minos pulmoninis y nepulmoninis (iš lo . pulmonis plau is), que bien
conocen, po ejemplo, medicina. Decidida de enuncia
12
10
Są oka sulie u in as é mino in e nacional en a ículo se desc iben y híb idos (p z., u ulia inis), y a los g
ama ines sis ema de la lengua li uanas p ide in i skoliniai (p z., kliksas). Opcion a a o i pla esnę signi icado
signi icmi u in į apibūdinimą lie u ininimas, incluyendo y one inį, y g ama inį a p au inių e minų
adap a imą, plg.: angl. ica i e lie . ika y as; angl. pha yngeal lie . a ingalinis /. O as in es igado es
es e enómeno aún in oduje ia como g ama ización (D o inas 2002: 20) o adap a imą (Kalėdienė 2008: 5060).
11
Las palab as in e nacionales según adap ación al sis ema de la lengua li uana pueden se de a ios g ados: 1)
no adap a se (nekai omi); 2) mínimamen e adap a (añadiendo sólo acabados); 3) su icien emen e adap ados
( u in ys lie u iškų da ybos a iksų) (Kalėdienė 2008: 52). Li uinan TFA oné icos e minos ellos ue on
adap ados su icien emen e, . y. añadiéndose lie u iški da ybos a iksai.
12
Pulmonología ciencia, es udiando pulmones y sus en e medades, éase TŽ 2008: 617.
16
LITERATŪRA
Alb igh Robe W. 1958: The In e na ional Phone ic Alphabe : I s Backg ounds and
De elopmen , Indiana Uni e si y Resea ch Cen e in An h opology, Folklo e, and
Linguis ics, publica ion 7, Blooming on: Indiana Uni e si y P ess.
Amb aze ičius Ry is 2011: Kalbos akus ika glaus ai [Language Acous ics Concisely], Kaunas:
Technologija.
Amb aze ičius Ry is, Leskauskai ė As a 2014: P iebalsių akus inės ypa ybės: pala alizacija i
balsingumas [Acous ic Cha ac e is ics o Consonan s: Pala aliza ion and Voicing],
Kaunas: Technologija.
Aukso iū ė Albina, Gai eny ė-Bu le Jolan a, Labanauskienė Sol i a, Mi ke ičienė As a,
S unžin as Robe as, Umb asas Al ydas, Zemle ičiū ė Palmi a 2018: Lie u iškos
in o ma ikos i kompiu e ijos e minijos y imai [Resea ch in o Li huanian Te minology
o In o ma ics and Compu ing], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Bace ičiū ė Rima 2008: Fone ikos e minai: Žodynėlis i mokomosios užduo ys [Phone ic
Te ms: Glossa y and Educa ional Tasks], Vilnius: Vilniaus pedagoginio uni e si e o
leidykla.
Bakšienė Rima 2011: Fonologijos e minai: žodynėlis i mokomosios užduo ys [Phonology
Te ms: Glossa y and Educa ional Tasks], Vilnius: Edukologija.
Bakšienė Rima, Čepai ienė Agnė 2017: Ta p au inės one inės abėcėlės aikymo lie u ių
a mių ga sams galimybės [Oppo uni ies o In e na ional Phone ic Alphabe
Applica ion o he Sounds o Li huanian Dialec s]. – Bal is ica 52(1), 105–135.
Bakšienė Rima, Čepai ienė Agnė 2024: Ta p au inės one inės abėcėlės ašmenys lie u ių
a mė y oje [In e na ional Phone ic Alphabe Cha ac e s in Li huanian Dialec ology],
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h ps://doi.o g/10.35321/e-
pub.135. a-lie u iu- a me y oje.
Bakšienė Rima, Čepai ienė Agnė, Ja osla ienė Ju gi a, U bana ičienė Joli a 2023: S and a d
Li huanian. – Jou nal o he In e na ional Phone ic Associa ion, 1–31. A ailable a :
h ps://www.camb idge.o g/co e/jou nals/jou nal-o - he-in e na ional-phone ic-
associa ion/a icle/abs/s anda d-li huanian/eC7F33eC51FCe-
8F7142a63D99C38199D.
Bielinskienė Agnė, Kazlauskienė As a, Rimku ė E ika, Tamošiūnai ė Au elija 2014: Lie u ių
bend inė kalba: no mos i a osena [S anda d Li huanian Language: Language No ms
and Usage], Kaunas: Ve sus au eus.
Böhme Ge ha d 2003: Sp ach -, Sp ech -, S imm – und Schlucks ö ungen 1: Klinik [Language,
Speech, Voice and Swallowing Diso de s 1: Clinic], S u ga : Gus a Fische Ve lag.

17
Būga Kazimie as 1958–1961: Rink iniai aš ai 1–3 [Selec ed Wo ks 1–3], suda ė
Z. Zinke ičius, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
Celiešienė Vilija 2011: Į ai iakilmė sinonimija – dėsningas lie u iškos kompiu e ijos
e minijos no minimo e apas [He e ogeneous Synonymy: A Regula S age in he
P ocess o S anda disa ion o Li huanian Compu e Science Te minology]. –
San alka: Filologija, Edukologija 19(1), 25–30.
C ys al Da id 2011: A Dic iona y o Linguis ics and Phone ics, 6 h edi ion, Malden:
Blackwell Publishing.
Degėsys Gedimina s 201 2: Zulų kalba – kaip A ikos paukščių čiulbėjimas [The Zulu
Language – Like he Chi ping o A ican Bi ds]. – Spec um 2(17), 38–41.
DLKG 2005: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika [G amma o Mode n Li huanian], ed.
V. Amb azas, 4-asis papildy as leidimas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos
ins i u as.
D o ina s Vincen as 200 2: A lie u iški leksikologijos e minai? [A e he Lexicology Te ms
Li huanian?]. – Žmogus i žodis I, 18–21.
Du ys Mykolas 1929: Kalbos mokslo pag indai [Fundamen als o Linguis ics], Kaunas:
Š y u ys.
E. kalba: Lie u ių kalbos iš eklių in o macinė sis ema „E. kalba“ [Li huanian Language
Resou ces In o ma ion Sys em E-Language]. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /
[žiū ė a 2025-05-25].
Ekblom Richa d 1922: Manuel phoné ique de la langue Li uanienne [Phone ic Guide o he
Li huanian Language]. – A chi es d’é udes o ien ales 19, S ockholm: No s ed .
Gai enis Kazimie as 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos i a kybos me menys [Li huanian
Te minology: Ou line o Theo y and No malisa ion], Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u o leidykla.
Gai enis Kazimie as 2014: Rink iniai aš ai [Selec ed Wo ks], Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.
Gai enis Kazimie as, Keinys S asys 1990: Kalbo y os e minų žodynas [Dic iona y o Te ms
o Linguis ics], Kaunas: Š iesa.
Ga š ienė Anice a, I ošku ienė Regina 1993: Logopedija [Logopedy], Kaunas: Š iesa.
Ge ullis Geo g 1930: Li auische Dialek s udien [Li huanian Dialec S udies], Leipzig: Ma ke
& Pe e s Ve lag.
Gi denis Aleksas 1981: Fonologija [Phonology], Vilnius: Mokslas.
Gi denis Aleksas 2003: Teo iniai lie u ių onologijos pag indai [Theo e ical Founda ions o
Li huanian Phonology], Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
GLJ 1985: G amma ika li o skogo jazyka [G amma o he Li huanian Language], ed.
V. Amb azas, Vilnius: Mokslas.
18
HIPA 1999: Handbook o he In e na ional Phone ic Associa ion: A Guide o he Use o he
In e na ional Phone ic Alphabe , ed. N. Esling, Camb idge: Camb idge Uni e si y
P ess.
hIPA 2018: His o ical cha s o he In e na ional Phone ic Alphabe . A ailable a :
h ps://www.in e na ionalphone icassocia ion.o g/IPAcha s/IPA_his /IPA_his _201
8.h ml.
IPA 2020: In e na ional Phone ic Alphabe ( e ised o 2020). A ailable a :
h ps://www.in e na ionalphone icassocia ion.o g/con en / ull-ipa-cha [žiū ė a
2025-05-15].
IPA cha s: IPA cha s in o he languages. A ailable a :
h ps://www.in e na ionalphone icassocia ion.o g/IPAcha s/IPA_cha _ ans/IPA_c
ha s_T.h ml [žiū ė a 2025-05-15].
IPhA: In e na ional Phone ic Associa ion. A ailable a :
h ps://www.in e na ionalphone icassocia ion.o g/ [žiū ė a 2025-05-15].
Ja osla ienė Ju gi a 2015: Lie u ių kalbos umpųjų i ilgųjų balsių kiekybės i kokybės
e alonai [Quan i y and Quali y Ta ge s o he Sho and Long Vowels in
S anda d Li huanian]. – Bend inė kalba 88, 1–17. P ieiga in e ne e:
h p://www.bend inekalba.l /H ml/88/Ja osla iene_bk_88_s aipsnis.pd .
Ja osla ienė Ju gi a, G igo je s Ju is, U bana ičienė Joli a, Ind ičāne Inese 2019: Bal ų kalbų
ga synas XXI a. p adžioje 1: Balsių i ga sų są eikos ins umen inis y imas [Sounds o
he Bal ic Languages in he Ea ly 21s Cen u y: An Expe imen al S udy o Vowels
and Coa icula ion], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e:
h ps://doi.o g/10.35321/e-pub.1.bal u-ga synas.
Juškienė Gina 2008: P iešmokyklinio amžiaus aikų a imo ūkumai i onologinės analizės
gebėjimai [P onuncia ion De ec s and Phonological Analysis Abili ies P eschool
Child en]: magis o da bas, Šiauliai: Šiaulių uni e si e as.
Kalėdienė Laima 2008: Ta p au inių daik a a džių adap a imas: žodžio galas [Adap a ion o
In e na ional Subs an i es: he End o Wo ds]. – Specialybės kalba: e minija i
s udijos, Vilnius: Mykolo Rome io uni e si e o leidybos cen as, 50–60.
Kaulakienė Angelė 2000: Kompiu e ijos e minijos sinonimija: yd a a bū inybė [Synonymy
in he Te minology o Compu e Science: Faul o Necessi y]. – Te minologija 6, 23–
28. P ieiga in e ne e: h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/721/812.
Kaulakienė Angelė 2009: Lie u ių izikos e minijos aida [The De elopmen o Li huanian
Physical Te minology], Vilnius: Technika.
Kazlauskai ė Gi a 2000: Lie u iškų i a p au inių one ikos e minų sinonimija [Synonymy
o Li huanian and In e na ional Phone ic Te ms]. – Te minologija 7, 25–31. P ieiga
in e ne e: h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/710/801.
19
Kazlauskai ė Rū a 2024: Fone ika. – P ak inė bend inės lie u ių kalbos g ama ika [P ac ical
G amma o S anda d Li huanian], A. Balčiūnienė, A. D uk einis, R. Kazlauskai ė,
J. Vaskelienė, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Kazlauskienė As a 2018: Bend inės lie u ių kalbos one ikos i onologijos pag indai
[Founda ions o S anda d Li huanian Phone ics and Phonology], Kaunas: Vy au o
Didžiojo uni e si e as. P ieiga in e n e e:
h ps://po alc is. du.l /se e /api/co e/bi s eams/b558511b-6c9b-47 7-ba28-
7e488e8d0a55/con en .
Kazlauskienė As a 2023: Bend inės lie u ių kalbos skiemuo [The Syllable in he S anda d
Li huanian Language], Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as.
Kazlauskienė As a, De eške ičiū ė Sigi a, Sabony ė Regina 2023: Bend inės lie u ių kalbos
in onacija: azės cen as, ibos i žymėjimas [S anda d Li huanian In ona ion: Ph ase
Cen e, Bounda ies and Ma king], Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as. P ieiga
in e ne e: h ps://ebooks. du.l /eb/3160/bend ines-lie u iu-kalbos-in onacija-
azes-cen as- ibos-i -zymejimas/.
Kazlauskienė As a, Rimku ė E ika, Bielinskienė Agnė 2011: Bend oji i specialybės kalbos
kul ū a: ado ėlis aukš ųjų mokyklų s uden ams [Common and P o essional
Language Usage: A Tex book o Highe Educa ion S uden s], Kaunas: Vy au o
Didžiojo uni e si e as. P ieiga in e n e e: h ps:// alpykla.elaba.l /elaba-
edo a/objec s/elaba:4622103/da as eams/MAIN/con en .
Keinys S asys 1967: Lie u ių e minologijos kū imo apž alga (ik i 1940 m.) [O e iew o
Li huanian Te minology De elopmen (Un il 1940)]. – Kalbo y a 18.
Keinys S asys 1975: P iesaginė lie u iškų e minų da yba [Su ixa ion o Li huanian
Te ms]. – Lie u ių kalbo y os klausimai 16, 7–56.
Keinys S asys, 1979: Galūninė e minų da yba [Flexional De i a ion o Te ms]. – Lie u ių
kalbo y os klausimai 19, 155–183.
Keinys S asys 1980: Te minologijos abėcėlė [Alphabe o Te minology], Vilnius: Mokslas.
Klima ičius Jona s 1975: Ta p au inių i lie u iškų e minų sinonimija e minog a ijoje
[Synonymy o In e na ional and Li huanian Te ms in Te minog aphy]. – Lie u ių
kalbo y os klausimai 16, 91–123.
Kniūkš a P ana s 1976: P iesagos -inis būd a džiai. Da yba, eikšmės, g ama iniai sinonimai
[Adjec i es wi h he -inis Su ix. Fo ma ion, Meanings, G amma ical Synonyms],
Vilnius: Mokslas.
LG 2006: Li huanian G amma , ed. V. Amb azas, Vilnius: Bal os lankos.
LKG 1965: Lie u ių kalbos g ama ika 1: Fone ika i mo ologija (daik a a dis, būd a dis,
skai a dis, į a dis) [Li huanian G amma 1: Phone ics and Mo phology (Noun,
Adjec i e, Nume al, P onoun)], ed. K. Ul ydas, Vilnius: Min is.
20
Ma hews Pe e H. 2007: The Concise Ox o d Dic iona y o Linguis ics, second edi ion,
Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess.
Mikalauskai ė El zbie a 1975: Lie u ių kalbos one ikos da bai [S udies in Li huanian
Phone ics], Vilnius: Mokslas.
Mi ke ičienė As a 2015: Kai ku ie e minų sinonimijos aspek ai [Some Aspec s o
Synonymy o Te ms]. – Te minologija 22, 39–59. P ieiga in e ne e:
h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/518/608.
Mi ke ičienė As a 2020: A e minų sinonimija y a ūkumas? [Is Synonymy o Te ms an
Impe ec ion?] – Bend inė kalba 93, 1–18. P ieiga in e ne e:
h ps://jou nals.lki.l /bend inekalba/a icle/ iew/899/1112.
Pake ys An anas 1982: Lie u ių bend inės kalbos p ozodija [The P osody o S anda d
Li huanian], Vilnius: Mokslas.
Pake ys An anas 1986: Lie u ių bend inės kalbos one ika [The Phone ics o S anda d
Li huanian Language], 1-asis leidimas, Vilnius: Mokslas.
Pake ys An anas 2003: Lie u ių bend inės kalbos one ika [The Phone ics o S anda d
Li huanian Language], 3-iasis leidimas, Vilnius: Enciklopedija.
Pake ys Ju gis 2014: Kalbos kons uk o ius. Į adinės paskai os [Language Cons uc o .
In oduc o y Lec u es], Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
PHWL: The Phonology O The Wo ld’s Languages, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess.
A ailable a : h ps://global.oup.com/academic/con en /se ies/p/ he-phonology-o -
he-wo lds-languages-pwl/?cc=l &lang=en&.
Rimku ė-Ganusauskienė Auš a 2023: Ap angos pa adinimai: XXI amžiaus 2-ojo dešim mečio
šal inių pag indu [Clo hing Names: on he Basis o Sou ces F om he Second Decade
o he 21s Cen u y]: mokslo s udija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga
in e ne e: h ps://doi.o g/10.35321/e-pub.70.ap angos-pa adinimai.
Ru kienė Lina 2015: Technologijų specialis ų p o esinė kalba: sis ema i a osena [The
P o essional Language o Technology Specialis s: Sys em and Usage], Vilnius:
Technika.
S unžinas Robe as 2005: S a ybos e minijos sinonimija [Synonymy o Building and Ci il
Enginee ing Te minology]. – Te minologija 12, 7–26. P ieiga in e ne e:
h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/635/726.
S ece ičius B onius 1960: Lie u ių i anglų kalbų balsių lyginimo klausimu [On he
Compa ison o Li huanian and English Vowels]. – Mokslo da bai: Užsienio kalbos 9,
Vilnius: Vilniaus als ybinis pedagoginis ins i u as, 29–48.
Š age is E aldas 2022: Ekspe imen inė one ika [Expe imen al Phone ics], Vilnius: Vilniaus
uni e si e o leidykla.
21
TB: Lie u os Respublikos e minų bankas [Te m Bank o he Republic o Li huania]. P ieiga
in e ne e: h ps:// e minai. lkk.l / [žiū ė a 2025-05-23].
TFA LT 2025: Ta p au inė one inė abėcėlė [The In e na ional Phone ic Alphabe ]. P ieiga
in e ne e:
h p://de .in e na ionalphone icassocia ion.o g/IPAcha s/common_ iles/pd s/pd s_
IPA_cha s_T/IPA_Kiel_li .pd [žiū ė a 2025-05-23].
TFA LT2 2025: Ta p au inė one inė abėcėlė (in e ak y i) [The In e na ional Phone ic
Alphabe (in e ac i e)]. P ieiga in e ne e:
h p://de .in e na ionalphone icassocia ion.o g/IPAcha s/IPA_cha s_TI/IPA_cha
s_TI.h ml#li [žiū ė a 2025-05-23].
T ask Robe L. 2006: A Dic iona y o Phone ics and Phonology, London, New Yo k:
Rou ledge.
TŽŽ 2008: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds], 2-asis leidimas,
Vilnius: Alma li e a.
Umb asas Al ydas 2004: Bend ašakniai d ižodžių eisės e minų sinonimai i a ian ai
1918–1940 m. Lie u os kodeksuose [Synonyms and Va ian s o Conjuga e Two-
Wo d Te ms o Law in Li huanian Legal Codes o 1918–1940]. – Te minologija 11,
100–118. P ieiga in e ne e:
h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/656/747.
U bana ičienė Joli a, Ind ičāne Inese, Ja osla ienė Ju gi a, G igo je s Ju is 2019: Bal ų kalbų
ga synas XXI a. p adžioje 2: P iebalsių ins umen inis y imas [Sounds o he Bal ic
Languages in he Ea ly 21s Cen u y: an Expe imen al S udy o Consonan s],
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h ps://doi.o g/10.35321/e-
pub.2.bal u-ga synas.
U bana ičienė Joli a, Tape ė Jana 2023: Bal ų kalbų ga synas XXI a. p adžioje 3: Lie u ių i
la ių kalbų sonan ų lyginamasis akus inis i pe cep y inis y imas [Sounds o he
Bal ic Languages in he Ea ly 21s Cen u y: A Compa a i e Acous ic and Audi o y
S udy o Sono an s], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e:
h ps://lki.l /wp-
con en /uploads/2023/09/Bal u_kalbu_ga synas_XXI_a_p ._3_knyga_2023.pd .
Vaskelai ė Ramunė 2021: Sinoniminės aiškos as ologijos e minijoje p iežas ys [Reasons o
Synonymous Exp ession in he Te minology o As ology]. – Te minologija 28, 192–
224. P ieiga in e ne e: h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/2096/2226.
Vaskelai ė Ramunė 2022: Mak oekonomikos e minija: sinonimijos p iežas ys [Mac oeconomic
Te minology: Reasons o Synonymy]: mokslo s udija, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as. P ieiga in e ne e: h ps://doi.o g/10.35321/e-pub.46.mak oekonomikos-
e minija.

22
VLEe: Visuo inė lie u ių enciklopedija [Uni e sal Li huanian Encyclopedia]. Vilnius: Mokslo
i enciklopedijų leidybos cen as. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l [žiū ė a 2025-
05-30].
VLKK 2024: Ta p au inės one inės abėcėlės (TFA) e minų lie u iškų a i ikmenų są ašas [Lis
o Li huanian Equi alen s o In e na ional Phone ic Alphabe (IPA) Te ms]. P ieiga
in e ne e: h ps://www. lkk.l /ak ualiausios- emos/ a is-i -ki cia imas/ a-ipa-
e minai?lang=l [žiū ė a 2025-05-11].
VLKK K-25: Rekomendacija dėl a p au inės one inės abėcėlės p i aikymo bend inės lie u ių
kalbos ga siniams iene ams žymė i [Recommenda ion on he Applica ion o he
In e na ional Phone ic Alphabe o he Phone ic Uni s o he S anda d Li huanian].
P ieiga in e ne e: h p://www. lkk.l / lkk-nu a imai/p o okoliniai-
nu a imai/ ekomendacija-del- a p au ines- one ines-abeceles-p i aikymo-bend ines-
lie u iu-kalbos-ga siniams- iene ams-zyme i [žiū ė a 2025-05-11].
Zemle ičiū ė Palmi a 2001: Sinoniminiai „Medicinos enciklopedijos“ e minai [Synonymic
Te ms o „Medicinos enciklopedija“]. – Te minologija 8, 34–39. P ieiga in e ne e:
h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/695/786.
23
1 apéndice. In e nacional Fone inė abėcėlė (desde IPA 2020)
24
2 anexo. Lis a de In e nacionales one inas abėcėlės (TFA) e minos co espondien es Li uaniškų
TFAus (IPA) Sulie u in as
é mino e minas bilabial
é mino in e nacional
bilabialinis abilūpis
Lie u iškas e minas
CONSONAN-
(PULMONIC)
TS
(PULMONIN-
PREVALSIAI PREVALSIAI ambién se han
IAI)
labioden al babioden alinis
labioden alinis den al
den al den al den al
al eola al eolinis
pos al eola
pos al eolinis zaal eolinis
e o lexional ela
ela inis goma inis
pos e io
la e alinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
(PLAUTINI-
AI) pala al
pala alinis
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
gomu io
mediano
ill ib an as ospamasis
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
CONSONANTS
linalinalinalinalinalinalinalin-
(NON-PRIBALSI-
alinalinalinalinalinalinalinali-
AI PRIBALSIAI
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalinalinali-
nalinalinalinalinalinalinalina-
linalinalinalinalinalinalinalin-
alinalinalinalinalinalalalalal-
alalalalalalalalalalalalalalal-
alalalalalalalalalalalalalalal-
alalalalalalalalalalalalalalal-
alalal ica i e al eolinis
ica i as al eolinis
puchiamasis OTHER
SYMBOLS KITI HENKLAI
oiceless labial- ela
ica i e su lusis
labio elia inis su lusis
labial- ela VOICED
epiglo is puchiamasis
oiced labial- ela
simul áneamen e p incipal
ska dusis labio elia inis
ska dus labial- ela suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
25
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc al
suc al suc al suc al suc
suc al suc al (absence o
a b eak) šliejimas
(pe ūkio ausencia) le el
ni el con ou kon ū as
ex a high muy al os high
al os mid medio low bajas
downs ep šuolis aukš yn
ups ep šuolis abajo ising
kylan is close-mid medio
ce a esnysis long ilgasis
ones and wo d accen s
onai y palab a ki čiai
ex a low muy bajo