V. Če nė. I enai
e many ei 75-e i 239
VIOLETA ČERN
Ins i u o das línguas Lie u ių
I enAI e MAnYTeI 75-e I nugã ių kaime, se e quilôme os de Ku šnų, Po ilo
Zenono e manio e K is ina Pe ai y ė na amília 1937 anos, pe p óp io liepų
žydėjimą, 3 julho, nasė duk ė I ena. P ieška iu em suas na i idades
nugã esses i iam oi o habi an es. Ago a lá duas sodybos eischliko. Du
ienkiemiai, b ãos e manios ienkiemiai, i o miškingomis localo ėmis.
Kadaise em e manios sodybá se ou i i i conhecimen os sueida ês oda a
aldeia, ma na casa e a puicos apa a o de ádio Philips. Sodiečiai aqui inha
inham nusi o og a a-lo de á ias e enças p ogomas ou aze o os de
documen os I eneos pai, que oda giminė chama a Žaniu, inha seno ínio
ikojsko apa elho de o og a ia. Sodyboje újê seu sumeis au as ėjo
molūnas, p oduzido ele os ene giją, šlamėjo mamy ės puoselė o ja dão
com mui aybe aisme zes e aisk ūmių, a é 28 bičių a iliais. E u u asimajai
kalbininkei é ekę kopinė i medų, gaudi i spiečius. I ena de in ância mena
his ó ia a sob e judidái as, às quais anos do Segundo mundo gue a oi
p iglaudusi sua amília. Os pais po sua sal ação e globą já após a mo e
o am p emiados com medalhas e diplomas Teisuolii.
De pa umės maž aikams (seimoje be jaunėlės I enos augo sua sesuo) oi
įskiepy a, nas pala as de I enos alando, abalho eligião. Sesše ių anos I ena
240 KALboS KuLTū A | 85 sa a ankiamen e ap endeu a le . De li os, pe iódicos,
pe iódicos, dos quais suas casas o am acumulada abundância. Smu gi na
escola p imá ia da aldeia do p imei o seqües o oi deslocada pa a a e cei a.
Ciências secundá ias u u as kalbininkė e minou Ku šėnuos. Línguas Li uãs
e li e a u a p o esso aqui oi b iliesias memo ia poe a S asys Anglickis.
I ena gos a a le . Na escola amigos meia se iamen e, meia b incando a ela e a
adesipina da enciklopedia que caminha a. 1961 m., g aduada em Vilniaus
pedagoginiame ins i u e, I ena e many ė começou a abalha Li u ians
language and li e a u e ins i u e (nuo 1990 m. Lie u ių kalbos ins i u as). I ena
lemb a-se que ao jo em uncioná io Ins i u as (ela pe maneceu iel a ele oda
ida) do di e o Kos o Ko sako empos bu ês i š en o ė, e em senio es
colegas eles olha ėję com g andeule espei o. Começando a abalha
Dialec ologia Depa amen o (en ão se o uje), mais a de passou pa a Žodynų
depa amen o. Ie ezine paciência exigen e abalho assim sob e abalho do
pala aynininko depois de mui os anos con a á I ena. e o começo oi a pa i
en omųjų ex os. Só e minando mokslus ocynininku não o nas.
Leksikog a ê lemb a-se que e i ica a cada linha, cada pala a. Sa o
mes eju I ena conside a kalbininką ocynininką Joną Paulauską, do qual ela
ap endeu paci iai abalha , se concen a . LKŽ IX omo (1973) já apa ece
I enos e many ės como pa a dė esc i o a do ex o dicodyno, e desde XVII
omo (1996) kalbininkė diccioná io e edaguja.
Ilgainiui I eną pa aukė an onimai. An onimus ela é apelidada sua ida amo . Po
an onimus? I ena buokaudama diz que aqui culpa de oposi ões unidade e de lu a
dêsnis, ma pe iloso ias examina ex asi ou jus amen e es a ques ão.
Gė is e mau, escu a e b ilhesa, p e o e bal as, pesados e le es, o es e
apnos, a i ma e nega ... Desde an esp iešų suna s y a g andinė i da ė
p adžią pi majam desse ipo de pala a Li uânia em 1985 apa eceu seu
p epa ado an onimų lie u ių kalbos žodynas. I ena e many ė 1993 m.
ex e namen e apgynė dise ação An onymia e an onimai da língua Li uânia.
An onimai a si p i akino odo I ene's men is: an onimines pa as de pala as
ela εξyk pama o lendoydama ex o, escu a ausydamasi adio. Medjiaga
caupiama, suas gausėja. 2002 m. ela p epa a Mokyklinį lie u ių kalbos an onimų
žodyną, 2003 m. solidų An onimų žodyną, no qual 5259 an onimų lizdai. Medjiaga
cole ada a pa i de in ešim is Lie u ių kalbos o dodyno omų, g ožinės
li e a ū as, au osakos, pe iodikos. I ena da syk de leksikog a inês p á ica
i a pa a eo ia. 2008 m. apa ece sua monog a ia An onimija i an onimai.
V. Če nė. I enai e many ei 75-e i 241 Sob e expedições de coleção de pala as,
cujos bū a po 50, I ena ala como sob e o des ino do aną. A p imei a mais
imp essionan e. m. ela, ke i o 1958 cu so s uden ė, iaja em Va nius.
expedição lide a o p o esso Vladas G ina eckis. Mais a de, já abalhando
Ins i u e, é ekę šnekin i en e ka učių sėdin į ke džių Pelesojè, ou a ez
ódūnėje, Ge čiuose, con e sa se com Kùpiškio k aš o žmonėmis, kalbin i
ma cinkoniškius, klausy is dzūkiškų melodijų. o que milag e, quando senu ês
ab iam k aičių sk inja, poskleisa am inyčius, ke u nyčius, šešianyčius. I ena
mena b ilhisias memó ias Kazimie ą Pakalką, que is nešioda ęs seno ínio
magne o ônio mediniu co pusu, didžiulį, sunkų, kokį dez kilog amų eguendo.
I ena e many ė é mui o abalhou em ou os dicioná ios jun amen e com
ou os p epa é Li uânia TSR upių i eže ų a dyną (1963), F azeologijos
žodyną (2001), Mokyklinį a p au inių žodžių žodyną (qua o edições 1995, 2000,
1998, 2010). Paskelbė a igos de leksicog aphias e leksikologias, oponimicas, da
cul u a da linguagem ques ões na cul u a da linguagem, Li u ias kalbo y os
ques ões (Ac a Linguis ica Li huanica), Gim ojoje kalboje, nou os
publicações. Ilgą empo kalbininkė oi memb o da comissão de a aliação dos
concu sos dos jo ens ilologos. Também de mui os li os edi o a, adu o a
de la ians língua (pod aug com ou os aduziu Mi ologijos enciklopediją),
pala asynų, ado ėlių ecenzen ė, de á ias publicações suda y oja.
Scaladando o og a ias, nas quais en amžin as Ins i u o akimi kos, em
olhos k in a elegan iška š iesiaplaukė dama. Veide calo uma, anquiluma,
san ū i šypsena. Teco ou ido dize : be galo nuoši di, jau i, do a. Ou: ele é a
única pessoa com quem mesmo eu não consegui nos a epende . Duas ezes
I ena e many ė (d auge com ou os) é p emiada Li huanian mokslo p emija
1996 m. po abalho à Lie u ių kalbos žodyno, 2002 m. po abalho à
F azeologijos žodyno.
Plu imos annos, que ida I ena!
Recebido 2012 11 05