scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Raštingumo problema interneto bendruomenės ir mokytojų akimis

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Raštingumo problema interneto bendruomenės ir mokytojų akimis

Author: Rita Miliūnaitė
Year: 2013
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/219/285
192
Kalbos Kul ū a | 86
Líba e Visuomenė
RITA MILIŪNAITĖ
lie u ių kalbos ins i u as
aŠ inGumo P oblema in e ne
benD uomenės e moKY oJ aKimis
ESMINIAI VOODŽIAI: esc i a, kalbinės
nuos a os, ensino do idioma, codi ikacija.
1.InVaDinės Pas abos
Nos úl imos anos iniciou-se mui o deba e público sob e a esc i a da sociedade an o no sen ido
es i o de pagamen o sem e os esc e e (i pe cai y i записатую текст) como sob e a esc i a
cul u al mais amplamen e en endida (ишp usimu), que inclui e a capacidade de c ia ex o,
econhecê-lo, pe cebe , in e p e a 1. Em p imei o luga olha-se pa a a secunda ina escola: aqui
ganham undamen os da esc i a, aigi aš ing de e ia se cada secunda inio educa imen o
adqui idês homem. po ém sinais e iden eus e ainda não ex emamen e abundan es pesquisas da
condição de esc i a da a ual língua li uãs, po quais al os, examinando es a emá, mais
eqüen emen e em que basea -se na mídia anunciam a opiniões e conside ações, indicam, que
mence não só os alunos aš ingumas: es e enóškinys plin a e em ou as social g upes. po
exemplo em uma en e is a Vilnius Uni e si y p o esso ilóso o Vy au as ališauskas a i ma
que, embo a a educação uni e salmen e di undido, mas a sua qualidade comum k in an i, e um dos
p o as disso esan ys ne aš ingi s uden ai (Jacke ičius 2013): 1 exis e uma concepção ainda mais
ampla de esc i a: es a é a habilidade de pe cebe e usa á ios ou os sinais do que a linguagem
aplicada aos ins umen os, ais como: compu ado aš ing (a habilidade de usa compu ado e
aplica p og aminei a), aš ing economico, aš ing anga e e c.
. miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis
193
Mui os es udan es de hoje esc e em mui o aphai não só que az uma g ande
quan idade de e os g ama icanos, mas lhes é mui o di ícil exp essa
pensamen os em esc i o. e isso é na u al ainda assim maio ia das pessoas não
pode p e ende ao s a us de in elec ual eli e, não impo a se isso seja da na u eza, ou humanidades.
Pode-se se apenas p ecisado, que buscando es a u o de homem le inho,
não é necessá io p e ende à in elec ualųjį eli e. o mudanças de sociedade
gumo linkme i in yškūs. Pa yzdžiui, pa eikiami okie Žemai ijos kolegijos
ne aš in elšių akul e e annualmen e p imei o cu so es udan es das esul ado do di an o esc i o
( imku ė 2012: 1314):
Compa ando os di an es de pessoas que acaba am a escola secundá ia es e
ano ou ano passado com aqueles que a escola secundá ia e mina am há mais de
12 anos, ê-se eno me di e ença: os p imei os, esc e endo di an á, em média
aziam após 22 e os, os segundos após 9. ais assim a esc i a pio ou quase 2,5
ezes! Klos si al si uação, que mesmo e aqueles que já o am Kadaise išsiugdê
habilidades de esc i a na escola, às ezes con essam, que oma os pe de .
sepa ada p oblema é emig ação dos ilhos li uanos que c escem a a ūkis do
ambien e de consumo da língua lie u iškosios ašy inės e saky inės.
p eocupa -se é co, po que ne aš ingidade é conside ada ameaçame isuomenės
aidai: pessoas ne aš ingi não podem se li es e c ia i as, é uma cheia de mão
de ob a ba a a, que é ácil manipula 2.
a p oblemá ica da esc i a às ezes ap esen a-se como quase já não supe á el bêda. e.g.
Žiežma ių gimnazijos p o esso a de li uãos me odininkė eglė Kanapinskienė num in e iu diz
(Jablonskai ė 2013): O uso da língua consis e de qua o pa es: lei o, esc e o, escau e albu. Na
e a de Compu ai e iais jogos e do uído in e ne , p es a a enção p es a a enção o na-se
di ícil, po que não su ilkiam a a enção. Fala é di ícil, po que mui o limi ada as pala as.
esc e e é complicado, po que conhecemos eg as e elas p a icamen e não aplicamos. lei a
nubodu, pois li o a zágoja in e ak y ios en e enogos. ubado oda. aigi algum empo
ūnojusi ou os p oblemas educacionais šešėlye, es e p oblema já no ada não só especialis as,
mas e oda sociedade. assun os de esc i a p eocupada a ní el do Minis é io da Educação e
Ciência: isnag inėjus 2009 2012 m. esul ados do es a al li uânico na i idade língua mados
examina 2 P ocessos semelhan es oco em e em ou as sociedades con empo âneas
(pa isadamen e, G ande b i ânia p eocupada, que b i ão ka iuomene a se an es soldados p as
p a mais aço e calcula), po ém de alnaujos a endimen o desses p ocessos ul apassa iam o
escopo des e a igo.
Linguas Cul u a | 86 e 194 dados de pesquisas in e nacionais de al abe ização e
habilidades de lei u a, elabo ado e ap o ado plano de medidas de melho ia do ensino de
al abe ização linguís ica e cul u al li uanos 20132016 m. e dade, oco em e de ou as
opiniões esą al p oblema não exis e, ela é in lada a i icialmen e, e po isso kalčiausiai
es aqueles que de e minam os c i é ios de al abe ização e em ge al as no mas de
linguagem (Vaicekauskienė 2013): [...] a nossa e cei a conclusão é que uns alunos são
não-esc i i os? po que, que aš ingum é a aliado de aco do a uais bend inês no mas da
língua li uãs, e no mas en endamas ganė inai siau ai e nelanksčiai. [...] Se os nossos
alunos ossem a aliados segundo ou os pad ões de no mas, al ez disséssemos que a
esc i a c esce. po ém a p óp ia sociedade, como mos am comen á ios de a igos
semelhan es, alum encon a sua be aš ys ei jus i icação.
požiū iui nė a linkusi p i a i; jis pa ankus neben iems, ku ie mėgina
O que de e minam a oco ência do p oblema da al abe ização, quais causas e a o es
incen i am cada ez mais po meios ele ônicos comunicando-se, aí quase des inando
se duplamen e esc ip ingas sociedade negebimen o (a neno ą) segui a é ago a não
con ingčijamai exis indo eg as de o og a ia do idioma li uano? com base no a igo
es eu esne, mais di undida aš ingumo, que às ezes ainda é chamado unc ionciniu,
concep a, explo a-se como em aš ingumo p oblemą žiū i in e ne o zajednica:
apibend inam-se num 2013 m. uma discussão na in e ne em que inha em des aškėjusios
kalbinės nuos a os. ambém são ap esen ados os esul ados de uma pesquisa dos
p o esso es li uanis as ealizada em 2012 sob e a al abe ização na escola. Es es linguas
disposições in es igação impo an e, em busca de o mas conc e as, como diminui
ne aš ingidade, su ilizando p o esso es, alunos pais e oda ac i a sociedade es o ços. 2.
benD uomenė aPie aŠ inGum em 7 de maio de 2012 no po al de no ícias da in e ne
del i.l publicado a igo do jo nalis a mindaugo Jacke ičiaus be aščių ka a: po causa
de e os já em que ejei a e dise ações (Jacke ičius 2012). Nele ap esen adas
p o esso es, supe io es escolas de p o esso es e kalbininkų men as semelhan es:
mokinių e s uden sų aš ingumas diminuiu, e pagal á ios ei ingus no melho Vilniaus
uni e si e e (Vu) dise ações ejei am po possibilidade de e os. Como uma das azões
de al si uação indicado na escola secundá ia do ensino das línguas li uanas pakenkęs
20022003 m. omada decisão da língua na i a ensina segundo mé odos de ensino de
línguas es angei as, su eikšminan komunikacinę kalbos paski į. Vilniaus š . Daino a
eigminienė, p o esso a de línguas li uanas da Gimnasia K is o o o, a i ma: [...] a ma oji
. miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis
195
língua é onde que mais negu qualque qual ap end oji língua es angei a e ela des inada
não só só susikalbėjimui. Gim ąja ala na u almen e uma pessoa mąs o mundo. Ela é a
base da exis ência de pessoa, impo an e pa e da iden idade. po an o seu papel de e
cons an emen e se e le ido. Passa am 10 anos e já emos dessas mode nas didá icas
consequências. po isso na escola p incipal é p eciso ol a a uma sis emá ica linguagem
de ensino, e não da o ma como ago a se ensina em pedaços, em segmen os, sua dido
sis ema, não espei a a consis ência3.
Šis s aipsnis su inko daugiau kaip 600 komen a ų. Juose po alo lanky-
ojai a pa i da sua expe iência dispos a a alia am a a ual condição de esc i a e
samp o a am sob e as azões, po causa das quais al condição seiklos é.
Kommen a uose4 nome e pa a de assinęs ais is ignacio sa ukynas es a condição
desc i o assim: beje, exp eįskemos publicamen e dize , que ne aš ingi ago a não só
mokslei iai, es udan es. Vaje au, que de be aščių a igos e a é li os escu pian es
dou o es de ciências p i iso! Es anho, mas á ios diplomas nas uni e sidades do
mundo suž eja nūnai mais ácil iau... do que na i osas línguas p amoc i. po ando
pelo caminho mais ácil sup essimili amos sky ybą, uma ez be aščiams pe di ícil
ap ende ! In elizmen e, di icilmen e bau o que ou a podíamos espe a , quando
mesmo os esc i o es em edes sociais de g andes ou Li u ichas le as esc e e nebesi a gina...
Viską aze como simples ei, mais ápido a uais ca ac e ís icas da sociedade.
„nesi a ginimą“ dėl ašybos kai ku ie komen uo ojai į a dija kaip bend ą
žmonių apsileidimą:
P idu čiau inginčių ašy i lie u iškais ašmenimis k aš as. G audu olha pa a em
em casa Li u išką kla ia ū ą e neno i, medo esc e e . pois eles odos, aqueles que
não que em menjau. Eles êm medo de mos a sua ili e acia. diz, não enho
lie u iškos echia ū as. [...] acho que aqui es á e ou o p oblema al a de a enção e
esponsabilidade po aquilo que azes.
3 po exemplo, no inal do XX a. começando a ala sob e no os mé odos de ensino, incluindo a
in eg ação de emas de ensino e a impo ância da análise de ex o nas aulas de língua li uanas,
oi pose ge ada, mas icou não ou ida: impo bu, que al agmen á io conjun o de assun os
de línguas sepa adas nea dy ų sis ema de linguagem e que ais in e aces agmen á ias
o ma iam sis ema icamen e baseada. Onde não há sis ema, lá semp e g esia pe igosos do
caos. [...] análise do ex o ao lado de odas as suas an agens esconde e pe igos de o ma
cao išką isão em linguagem, al ez a é e uma ce a supe iu iniškumą, especialmen e se oji análise se á p imi y i, pouco apgal o a.
(ž . akelai is, labu is 1995: 19, 21).
4 Komen a ų kalba ( ašyba, sky yba, g ama ika) nežymiai aisy a, man endo seus au o es de es ilos.
Ling os
Cul u a | 86 196
No público nos úl imos anos desen ol e-se pe spec i a nihilis ina em á ios
sociedade em que oco am p ocessos polí icos, econômicos, sociais
neaplenkia e idiomas. po an o como uma das impo an es causas de
ili e ação os comen a is as da in e ne apon am as nega i as disposições
linguís icas da sociedade, que es ão elacionadas com a isão ge al pa a o
es ado, sua he ança, p esen e e u u o:
A a ual ge ação nãobe úpi nem Li uana, nem sua língua, nem sua his ó ia, nãoexpe čia
[...] o gulho, de que és Li uano. não sen em, que somos milena es i idas Pa ieniai os
bal ų gen ys, susijungusios į als ybę, pa adin ą lie uVa.
comen uado es dizem neman es sen idos ap ende língua li uãs, po que ela não
exis indo e idade (lingba é apenas meio de comunicação), e au ai nyks an ,
ex inguindo jun o com ela (lie u ių kalba y a abo igenų kalba, g ei ai jos nebeliks; kam
eikalinga mi š ančios au os kalba?). Ju en ude nãoiejan e u u os com Li uana, e no
es angei o dela nė nep i eiksią: e pa a quem a Li uães ala? na Li uânia pa a os
li uanianos luga não, e em londonos šnekamosios língua es angei a su icien e. das
línguas Li uãs agua da o des ino das línguas indêneas no e ame icas, pois ou as
pessoas nes e e i ó io habi am. mos a ão eles aos seus amsiaaki aikuços
medinos ūpin ojêlios e con os sob e p imi y ią abo igenos cul u a. Como
con ap ese à ais pensamen os ou os comen ado es ap esen am o a o de que
língua li uânica é uma das o iciá ias línguas eu opos união, po an o ela nadao
neblότερη do que ou a, e ela p ecisa só o guluosi, uo mais, que quan o menos nossos
Li uães es am mundi, an o maio p es ižas e exzo ika a paga .
as disposições nega i as ge ais de em se al e adas, e p incipalmen e isso de e
aze a escola. aos p o esso es compe e acumula do seu ambien e exemplos
posi i os sob e a aš ingumo impo ância (e deles ealmen e há) e discussões com
mokiniais, mas não nuobodžiai ensoclajando, adequadamen e ap esen a
a gumen os, mo y uojančius lie u ių kalbos, jun o e sua esc i a ensinymąsi.
Comen ado es en a izam e nepalankią comunsinha lingubiná ambien e, na qual
ap ende uma egula linguagem e nep a as i suas habilidades doci cada ez mais:
condições ap ende a língua li uãs mesmo no li uo o i endo Li uano bem mais
di íceis do que an es de 20 anos: compu ado es, ele ones simplesmen e o çam
ex o qui a esc i a do língua li uanos, [...] escola com ino o iis me odikomis no o ias
one nebesusi a ko. Mais a enção à língua na i a das c ianças de e ia da os pais.
mas mui as delas êm possibilidades limi adas...

. miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis
197
ne aš ingumą, pasak komen uo ojų, ska ina iešojoje e d ėje a ojama
p as a, su klaidomis kalba („daba kasdienybe apo ne s aipsnių an aš ės
com e os, e não sóis quais di íceis įkadamas desg ybos ou es ilius, mas
undamen inas: aleg niação, nosinių aidžių ašybos): imp udoje só e os, V
edėjai de niai sabe qualu slengu ala, li osos ambém cheia de g ama inių e
es ilius e os, e já polí icos abaixo da c í ica de linguagem. os elhos udo de
ussos adúcem, e os jo ens anglišku mé odo sakinius suda inėja [...]. [...]
enquan o po adiją, ele isão ou i emos não a língua es a al, e algum ipo de
ja goná, e es alão se á conside ada algio G ei ai ala, sob e a esc i ação da nação
esqueçamos... nos comen á ios em ques ão uma das mais impo an es condições
de educação humana esc i a conside ada a lei u a5, e a ual social e cul u al
ambien e neska inan i lei a , de modo que baixo ní el de conside ação pode se
mais uma das impo an es azões de não lei u a: Po que le um li o, se é possí el
e um ilme? e pois ao le li os la eja isimoji memó ia, en ão mesmo não
sabendo eg as de o og a ia pala as podem se esc i as sem e os. Po que ou
sms esc e e na in e ne com os li iškais esc i os, se sem eles a o og a ia
pa ece mui o kiečiau...
bêda a que jo em comple amen e neskai a li os, po an o não em nenhuma
possibilidade p on i sua linguagem e na memó ia za ixa exemplos de esc i a
egula inho. le , le , le e mais uma ez le […] assim nos mokė. assim mais
acilmen e expo emos os nossos pensamen os e esc e e emos sem e os. De
onde das escolas dingo di an es, daily aščio lições?
Alguns comen a is as p o esso es e pais de alunos de sua expe iência esc e em sob e a
inadequada polí ica educacional (š ie imo e o ma sa o pada ė, sia esą mokė i su ok i
daba idu inėse mokyklose g ama ikai ski iama mažai pamokų“, s a biau-
eks us, a išlaus eks as ku iama mažai): Como não ha e á be aščiai, se nas escolas
du an e odas as aulas es es, es es, es es, onde é p eciso sim ou não esponde , ou le a
u uliuką, plius, minus pažymė i, klaiku, 5 o p og ama in e nacional de coope ação e
desen ol imen o econômico e social (CDOE) de cinco anos de habilidades de alunos (PISA o
In e na ional Assessmen 2012; m. implemen ado pelo Minis é io da Educação e Ciência, e pelo
Cen o Nacional de Es udan es) que o imi a e ela a a mui os deles. Dukynai ė, s undža
ambém encaminha-se sob e apaci a-se a incompe ência dos p o esso es, peikiama
mo gebėjimus iš 65ių i ų šalių y a s a is iškai žemiau už idu kį. aip pa nus a y a, kad
inadequada me odica de ensino da língua li uânica, p og amas e manualês, e exe cícios
sąsiu iniai chamam p o o assassikais6: minha opinião, p imei o p ecisa mes [...] odos os
2013; audenienė 2013).
Kalbos Kul ū a | 86 198 o em p imei o luga mul imediia, onde c ianças
pa eiksliukus, p on oas abeles, insc i as ê, quan o eles escopo, c ia pouco.
exe cícios, po quais se paga ca inhos, e p o ei o ze o. é p eciso ol a pa a os sąsio á ios,
como há 20 e mais anos nós esc e emos udo com a sua mãoele e nãome iamos, já o ainda e
ago a esc e emos sem e os, ou pelo menos menos menos e os do que que acabei
mokslinčiai. Ago a eles só olus e čia, po aidelę g a o e o que eles podem ap ende . O
sis ema de educação ão des iou-se pa a baixo, que mais já não exis e onde.
Quando homem esc e e calcínio, é ele que pensa, e quando espinėja em es e pe gun as, isso
en ão decide da co e a espos a ado ação, mas não conhecimen o. Uma ez não p ecisa
analisa esc i os, isso e minando a escola supe io , elemen a iausią aš á esc e e sem e os
g ande p oblema. Quando pagam p êmios não po co e a espos a em á ios jogos de ádio ou
ele isão, mas po spėliones, isso e ap ende não p ecisa. Já que segu, o que sãos ap ende, isso
de odo não su p ebiu esul ados, po que a ual Lie . k. p og ama e segundo ela p epa ados
manuais e exe cícios nas p imei as classes des inados a desenha , ca pi a , colie e . ., mas
só não esc e e (na na página há uma ês linhas deixadas enche em, mas só isso). Nas aulas,
quan o ou i, é eles ykdous p oje os, des inados a habilidades de comunhão e . . melho a , mas
absolu amen e ne ašo. Disse à p o esso a ais as suas obse ações, é es a espondeu, que
a uais c ianças aço compu ado , lá e e os e i icam, isso a quem lhes ap ende em esc e e ...
Um es udinys i i inasi, que pe abi ū os exame são e i icados não aqueles conhecimen os e
habilidades, das quais é p eciso na ida: Pažiū ėki , quais com nós 10 e 12 classe de língua li u os
exams. 10 h. Se ainda há mesmo osu į de a e as g ama icas, isso abi ū os egzamine o
VisiŠKai não. 6 Simila men e como me odicamen e inadequados a aliados e de ou os assun os
exe cícios sąsiu iniai. Po exemplo, o p o esso de ma emá ica do gimnasio da Uni e sidade de
Tecnologia de Kaunas, o especialis a leono na ke ičiaus opinião é es a: Paliginando an e io es e
a uais no in okas conhecas, o p o esso no ou que elas en as ėjusios, e de pa e po causa
disso pode culpa exe cícios sąsiu inius, nyks an į pe esc i inamen o e o a o de que c ianças
nebescai o ex o, e aides e núme o g a a au oma icamen e. P a ybų sąsiu inukai, pe haps, é a
maio bėda: esc e am skipis ada le a, skaičiukus. Kolegė, e in i pi moką sūnų, con ou, que nos
exe cícios esc i a condição do assoda inio, a é composição ou a im ies ações, p ecisa só
escolhe núme oschiukus. Nė a p oblema de ensino. (audenienė 2013).
. miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis
199
ai, ou os di ão, pode po boa g ama ica ob e 10 pon os da o og a ia. mas isso é
eng açado de 100 pon os, que podem ecolhe egze, po g ama ica a bes case
ganhas 10 pon os!!! e é só na esc i a, onde pode cons ui sen enças sozinho e se
não sabe de qual pala a, simplesmen e a pode subs i ui po ou a, mais ácil
pala a. Eu p óp io ano passado a ei egzus e sei que a pa e mais impo an e no
exame é pe cebe ex o. pe cebe aquilo que às ezes o p óp io au o não comp eende.
Ou a causa de mui a mínima ili e ação es á elacionada com o uso de
ecnologias da in o mação:
Tecladou a QWe Y ou alguma lá bebū ų lie u iškas (nosines, ilgąsias) aides sakelia
de comum aidyno, assim, como se aquelas le as osse não ligia eisės a ou as
le as, e como algum apêndice, do qual se pode e enuncia ... é p eciso ancamen e
admi i : nossa não-comp ehensão e nãož algumas, que dano a á de p og ama de
co eio ele ónico e de compu ado es e de ele ones mó eis, imp a icados às
p isões li uanas, du an e os p imei os 15 anos p ê con ibuí am poma dano a oda a
ju en ude: Com Piu e im é o mais di ícil de en ende . Ago a é p eciso acos uma
a e idamen e, mas pediuêquem, como incomodo, quando cons an emen e é p eciso
es abelece inė i lie u išką kla ia ū ą, e anglišką me a au oma icamen e. é po isso
nossos de al o ní el i especialis as não o podem pa ulky i, po exemplo, na F ança
a i ščiai au oma icamen e ing essia p ancūziška eclia ū a... ou as mos a,
po an o cé eb o não abaja egula men e na di ecção de esc i a e a o uja. O
menos de esc i a compu nas escolas, an o a si uação se á melho . enca oki aos
[...] kuo daugiau aikai ašo kompu, uo mažiau gal oja, nes kompas aiso klaidas
ilhos eesc i inė i ex o de li os, po 5 olas po semana, sem ou as a e as, e
si uação melho a á.
74 Ka ais, com base em es udos de comunicação ele ônica dos jo ens anglakalbo,
ado a-se uma isão excessi amen e op imis a de que a esc i a dos žinučių a é
posi i amen e a e a habilidades de lei u a e conscien izamen o onologico e a maio
pa e é apenas sepa a códigos de ala, no en an o, econhece-se que a língua li uana
em ca ac e ís icas ca ac e ís icas especí icas da esc i a (ž ne inskai ė 2010:
282283): Viena, e os consumido es da língua li uana pode iam e um e ei o posi i o,
p og edi ando a c iação linguís ica, o mando um luxo de in o mações que lui
ašy i. ačiau lie u ių kalbai didžiausią į aką u ė ų da y i ki i (anglų kalbai neak-
200 Kalbos Kul ū a | 86 ualūs) ca ac e es de esc i a le as esc i a sem signos
diak i icos, po isso pode se mais di ícil dis inguidos os cu os e os longos ozes,
esques adas eg as de esc i a. com os mesmos p oblemas de o og a ia, que
su gem po causa da in luência de ecnologias in o macá ias, en en a-se e ou as
línguas de ca ac e es especí icos de esc i a (ž . Wells 2000: 249272). po exemplo
alguns dos mais p óximos nossos izinhos polacos a isso eagem a i amen e a ní el
das ins i uições públicas7: especialis as polkų kalbos começa am campanha, pedindo
p ese a o complexo sis ema de esc i a com odos os seus signos diak i icos,
dizendo que po causa i [...] p essão mui os enunciam nosinos, aškelių e a nelių.
inicia i a, que na quin a- ei a lançou es a al polkų kalbos komisija, é a a lenkiškų
ašmenų ne u inčia kompiu e ine kla ia ū a, é sa kas iškas lemb amen o, que
esc i osboje impo an es odos os sinais, pe mi ido es co e amen e pe cebe o
dalis unesCo Gim osios kalbos dienos enginių. Kampanijos pa adinimas „Ję-
zyk polski jes ąę“ (lenkų kalba y a „an“ i „en“), ku į sunku pe eik i pap as-
ex o. sem eles o ex o pe de pa e do sen ido e se ia inco e amen e lido. Segundo
o lingüís ico Je zy b alczyko (Ježio b alčyko), diak i iniai sinais são isualinė žymė,
ajudando a econhece lenkiškus ex os. Ele ac escen ou que esses sinais êm seu
signi icado e p a u ina a linguagem.
apenas po meio da esc i a e do canal digi al. Cada ez mais eqüen emen e os
usuá ios compa ilham ne e baline in o mação, ansmi ida po links hipe ex o,
comunicam en e si in e cambiandoesi ídeo, músicas à ašais, comen á ios ex i os
keičia g a iniais sinais. ais o homem de e se esp eçado e compu e ialmen e
segaja , como con ola ins umen os digi ais e ecebe e ap esen a in o mações
não só em pala as, mas e po ou os meios: s a ís icos e mo iais imagens, soná ios
sinais. po ém e bal comunicação neabejo inai pe manece impo an e, po que
i ualiojoje espaço em mui o maio do que na p éin e ne izada e a pa e da
comunicação oco e po esc i o.
7 Ve .: polkijos lingüis as apaziga am po complexa sis ema de esc i a p ese ação.
www.al a.l , 2013 02 21. P ieiga po in e ne
<h p://www.al a.l /s aipsnis/15081716/lenkijos.kalbininkai.pasisako.uz.sude ingos. asybos.sis emos.issaugojima=20130221_1552>.
. miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis
207
bene mais equen e p e e ência dos p o esso es suuniodi ica , sup imi de
alguns casos a esc i a e eduzi exceções. No en an o, os a gumen os
ap esen ados pelos p o esso es indicam que seus p óp ios são não semp e a é
o im pe p as a sis ema de esc i a, às ezes isí eis apenas pa ienês o mas e
nãou ókiama suas mú uas ligações. de e ia se dis inguida, onde a esc i a é
assun o de aco do (pa y example, g andes e pequenas le as, pala as esc i a
jun os e sepa adamen e aqui ealmen e esama manky inų coisas), e onde
no mas de esc i a lemia sis ema de linguagem. as no mas assen adas oca em
simplemen e, caso bem alegada a sua al e ação. po ém, digamos, panaikinus
nosines es i o empo açõesmažodžių šaknyse, p incipalmen e k ik ų dessas
o mas dos a imas, pois nosinės ausência indica, que neki čiuo ame skiemenyje
a, e p ecisa a i b e ai. não de e se exone ada de olhos, que es a g upo
eiksmažodžių esamojo laiko balsių comp imen o é na u al ( . i. man enikomas e
neki čiuo uose skiemenyse) e nosinės aidės e le e le a do sis ema sono a da
língua li ians. embo a na a ual a osena da língua li uana em ge al yškus
polinkis ilguosius balsius neki čiuo uose skiemenyse eduzi pelo menos a é
pusilgių (es e não é codi icada bend inė kalbos a ies no ma), ausência de mais
ex ensas pesquisas, é di ícil dize , quan o di undíssimo ex-nosinio balsio
umpinação neki čiuo ame skiemenyje, p z., [šalù]. pa e das pessoas pelo
menos ais balsius ainda ainda con am longus ou pelo menos semilgius. a isakius
nosinių, jun o pak ik ų dessas o mas, especialmen e dian edėlinių, ki čia anje,
plg.: šla, šąlù nešla, nešąlù, *šãla, ša lù *nèšala, nèšalu (kaip kãla, kalù nèkala,
nèkalu); bla isbla, *bãla *išbala (caip mãla išmala). Mesmo ais açõesmaodžiai en ão
de e ia passa pa a ou a ipão de asmenação, aigi apa ece as os g ama icas
es u u as mudanças de: šąla šalo → šala šalė (kaip kala kalė) → nèšala nèšalė. da
esc i a des a o ma de ações do g upo não de e se ei a g ande p oblema, pois
as p óp ias a i amen e us ojamų desses ações de ações são poucos, e
a osenoje esamojo empo o mas de an o mais a a. as ciclelas deles
su icien es de con e -se a é 1011 ou ainda menos (an es de 40 anos e a ensinada
la gamij a seguin e o dem: šąla, bąla, sąla; gęs a, glęž a, mąž a; šąš a, ęž a,
ęš a; klę a, g ę a), não apossando alunos com especialmen e concoc ados
didb inos seus exemplos de esc i a14.
14 Mais con a gumen os sob e a mudança de o og a ia dos nosínios alsias e . In o mação da
Comissão Es adual de Lí u ias sob e g upos de abalho, cons i uídos às eg as de o og a ia
pe examina , conclusões: s a s y a šąla, bąla, gęs a, mąž a... esc i a, 2008 05 27. P ieiga po
in e ne : <h p:// www. lkk.l /li /naujienos/naujiena.1068.h m>.

208
Kalbos Kul ū a | 86
Sob e um assun o os p o esso es es ão comple amen e co e os,
nių užduočių engėjai ka ais pe daug smaginasi, pa eikdami a chajiškų,
nebe a ojamų, neak ualių e os ašybos žodžių a o mų: k ęš a, ę as,
dizendo que escolasiblęs i e e c. ais pala as e sua esc i a a p ecisa
deixa pa a olimpiadas ou ik o inas, e não ap esen a como ap end inus dia iamen e na p á ica da linguagem.
iVaŠDos
1. pesquisa das disposições linguís icas da comunidade in e ne e da a i ude
dos p o esso es pa a os p oblemas de al abe ização e ela as mais
impo an es causas an o ex e nas, besiklos anças na sociedade, como
in e nas, que se o ma am no sis ema educacional, de ne aci ismo: a)
nega i as disposições linguís icas da sociedade, b) nepalanki kalbinė aplinka,
c) nega i o e ei o das in o macinių echnologijų, d) neapgal o a polí ica
educa i a e ydinga me odica de ensino da língua Li uânia.
nenhuma dessas azões não pode se suabsolu a, po ém elas indicam as so as
que p ecisam da maio a enção do Es ado e da sua polí ica educacional. 2. as
espos as dos p o esso es à a igo analisá us pe gun as do inqué i o
mos am, que das causas ne aš ingumo oli g ažu não pode a a -se somen e
com p incipalmen e le an ado nega i o impac o das ecnologias
in o macionais. embo a en e o uso de meios ele ônicos de comunicação
(mobiliaisiais ele onais, compu ado es e planšečių ecia ū ami) e alguns dos
p oblemas de esc i a (pa yčajne, nosinių e ou os signos diak i icos
ne ašimo) exa a de di e o lišio, po ém a maio ia dos alunos de esc i a keblumų
causam eg as e exceções gausa, e mais impo an e incapacidade pe g as i sis ema de linguagem.
3. Pa eik us moky ojų s a s ymus dėl kai ku ių ašybos aisyklių kei imo
se p ecisamen o p ecisa c i icamen e a alia e em eles conside a ao
conside a no mas de esc i a e sua codi icação, ambém ao p epa a os
didá icos meios e ape eiçoando a me odicá de ensino de esc i a. 4. é
necessá io p ocu a , que nas escolas u ilizados sonosas ins umen os de
ensino (įga sin i li e a ū as kū iniai, mokomieji ilmai, la inamieji žaidimai i
e c.) co espondessem bend inės lie u ių kalbos a ies e aloną, po an o
esamai padėčiai išsiaiškin i p ecisa des a á ea de pesquisas.
. miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis
209
5. aos p o esso es li uanis as é necessá ia sujeikinė ajuda de especialis as
de esc i a e mú ua coope ação, apoiada em de alhadas pesquisas de hab lês
de esc i a dos alunos e suas mudanças.
li e a u a a k e l a i i s G., l a b u i s V. 1995: sob e in eg ação, análise de
ex o e língua lie u ių mokykloje. Na i a língua 89, 1821. a u d e n i e n ė . 2013:
Pob as ealizações de alunos quinolikameços ou pouco con iá eis os es udos
que os e elam? www.al a.l , dezemb o 14 d. P ieiga po in e ne :
<h p://www.al a.l /s aipsnis/15168588/P as i.penkiolikameciu.mokslei iu.pa-
siekimai.a .nepa ikimi.juos.a skleidzian ys. y imai.=
20131214_1349>.
D u k y n a i ė ., s u n d ž a m. 2013: oeCD P esen ação dos esul ados Pisa.
Accesso po in e ne : <h p://www.smm.l /uploads/lawac s/docs/598_
cda4378e649b22e73413a 209144d0d1.pd >. (Žiū ė a 2013 12 20.) J a bl o n s k a i ė
D. 2013: lie u oje neliko посреднически ašančių aikų ou puikiai, ou gausybė
klaidų. www.15 min.l , 1 d'ab il. P ieiga po in e ne :
<h p://www.15min.l /naujiena/ziniosgy ai/in e iulie u oje
neliko idu iniskai asanciu aikua bapuikiaia baybegausklaidu599
321144>.
J a c k e i č i u s m. 2012: be aščių ka a: po causa de e os já emca ejei a e
dise ações. www.del i.l , maio 7 d. P ieiga po in e ne : <h p://www.del i.l /
news/daily/educa ion/be asciuka adelklaidujau enkaa mes ii dise ações.d?id=5-
8666579&com=1&s=1>.
J a c k e i č i u s m. 2013: Pasculydę Google: qual época oi mais in eligen e.
www.del i.l , dezemb o 29 d. P ieiga po in e ne : <h p://www.del i.l /news/
daily/educa ion/pasiklydegoogleku ika abu op o ingiausia.d?id=
63432888#ixzz2pudg 5pu>.
l i u b i n i e n ė V. 2012: componen es, con ex os e consumido es da no a
linguagem mediá ica. Lingbų s udijos 21, 7483. P ieiga po in e ne : <h p://www.
idiomas.l /zu nalai/21_nume is/10.pd >. n e i n s k a i ė l. 2010: cu ųjų žinučių
ašybos b uožai. Cul u a de línguas i m k u ė a. 2012: Colegijos pi maku sių
83, 275–296.
aš ingumas: al ez línguas li uãs não necessingos nosinės aidės? Na i a
língua 12, 1317. Va i c e k a u s k i e n ė l. 2013: Ju enimo aš ingumas diminėja?
nãoda ykemos s abo de li uãos língua. www.del i.l , ab il 17 d. P ieiga po
in e ne : <h p://
www.del i.l /news/ ingas/li l aicekauskienejaunimo as ingumasmazeja
neda ykimes aboislie u iukalbos.d?id=61155115>.
210
Cul u a de Línguas | 86
Va s i l i a u s k a s s. 2013: a moky ojai pa enkin i sa o mokinių aš ingumu? –
Gim asis pala a 1, 2731.
We l l s J. C. 2000: o hog aphic diac i ics and mul ilingual compu ing.
Language P oblems and Language Planning, Vol. 24, no 3, 249272. P iega po
in e ne : <h p://www.phon.ucl.ac.ukhome/wells/dia/diac i ics e ised.h m>.
(Žiū ė a 2013 12) 09.
Recebido 2013 12 09
Adop ado 2013 12 20
P oblem oF li e aCY in He eYes oF He
in e ne Communi yY anD eaCHe s
Summa y he a icle add esses he app oach o he socie y owa ds he p oblem o
li e acy, which has la ely been ac i ely discussed by spelling specialis s and in he
public domain. such p oblems a e especially common in hose languages which ha e a
g ea e o lesse numbe o cha ac e s o di e en ype in compa a ion o he
english language domina ing online. he su ey o language a i udes o he in e ne
communi y and he app oach o eache s owa ds he p oblems o li e acy (based on
he commen s o online a icles and he su ey o li huanian language eache s)
e eals he p incipal ex e nal easons o illi e acy de eloping in socie y as well as
in e nal easons o illi e acy e ol ing in he sys em o educa ion: 1) nega i e language
a i udes in socie y, 2) un a ou able linguis ic en i onmen , 3) nega i e impac o
in o ma ion echnologies, 4) inconside a e educa ion policy and aul y me hodology o
li huane e heless, hey indicam he a eas equi ing mos a en ion a he le el o
he s a e and i s educa ion policy.
nian language eaching. none o he abo e easons should be conside ed absolu e;
as espos as o eache s o he ques ions o he ques ionnai e analyzed in he
a icle mos am que he easons o illi e acy canno be associa ed solely wi h he
nega i e impac o in o ma ion echnologies, which ge in o he cen e o
a en ion hese days. e en hough he e is a di ec co ela ion be ween he use o
elec onic communica ions (mobile phones, compu e and able keyboa ds) and
ce ain spelling di icul ies ( o example, omission o nasal le e s and o he
diac i ical signs), a lo o di icul ies o spelling aced by pupils de i e om he
abundance o ules and excep ions and, mos impo an ly, he inabili y o
comp ehend he language sys em.
. miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis
211
as conside ações dos p o esso es ela i as a mudança ou co eção de ce as eg as
de o og a ia ap esen adas no a igo de em se a aliadas c i icamen e e omadas em
con a na conside ação de no mas de o og a ia e sua codi icação bem como no
desen ol imen o de auxílios didá icos e a melho ia da me odologia pa a o ensino de
o og a ia. he conside a ions o li huanian language eache s on illi e acy, i s
causes and speci ic mani es a ions in pupils w i en wo ks show ha eache s
hemsel es a e in need o p o essional assis ance o spelling specialis s and mu ual
coope a ion based on indep h s udies o he si ua ion o pupils li e acy and i s
changes.
KEYWORDS: o hog aphy, language
a i udes, language acquisi ion, codi ica ion.
i a miliūnai ė
lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, l 10308 Vilnius
[email p o ec ed]