scieee Open visual document viewer

Raštingumo problema interneto bendruomenės ir mokytojų akimis

Rita Miliūnaitė

Full text

192 Kalbos Kul ū a | 86 Líba e Visuomenė RITA MILIŪNAITĖ lie u ių kalbos ins i u as aŠ inGumo P oblema in e ne benD uomenės e moKY oJ aKimis ESMINIAI VOODŽIAI: esc i a, kalbinės nuos a os, ensino do idioma, codi ikacija. 1.InVaDinės Pas abos Nos úl imos anos iniciou-se mui o deba e público sob e a esc i a da sociedade an o no sen ido es i o de pagamen o sem e os esc e e (i pe cai y i записатую текст) como sob e a esc i a cul u al mais amplamen e en endida (ишp usimu), que inclui e a capacidade de c ia ex o, econhecê-lo, pe cebe , in e p e a 1. Em p imei o luga olha-se pa a a secunda ina escola: aqui ganham undamen os da esc i a, aigi aš ing de e ia se cada secunda inio educa imen o adqui idês homem. po ém sinais e iden eus e ainda não ex emamen e abundan es pesquisas da condição de esc i a da a ual língua li uãs, po quais al os, examinando es a emá, mais eqüen emen e em que basea -se na mídia anunciam a opiniões e conside ações, indicam, que mence não só os alunos aš ingumas: es e enóškinys plin a e em ou as social g upes. po exemplo em uma en e is a Vilnius Uni e si y p o esso ilóso o Vy au as ališauskas a i ma que, embo a a educação uni e salmen e di undido, mas a sua qualidade comum k in an i, e um dos p o as disso esan ys ne aš ingi s uden ai (Jacke ičius 2013): 1 exis e uma concepção ainda mais ampla de esc i a: es a é a habilidade de pe cebe e usa á ios ou os sinais do que a linguagem aplicada aos ins umen os, ais como: compu ado aš ing (a habilidade de usa compu ado e aplica p og aminei a), aš ing economico, aš ing anga e e c. . miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis 193 Mui os es udan es de hoje esc e em mui o aphai não só que az uma g ande quan idade de e os g ama icanos, mas lhes é mui o di ícil exp essa pensamen os em esc i o. e isso é na u al ainda assim maio ia das pessoas não pode p e ende ao s a us de in elec ual eli e, não impo a se isso seja da na u eza, ou humanidades. Pode-se se apenas p ecisado, que buscando es a u o de homem le inho, não é necessá io p e ende à in elec ualųjį eli e. o mudanças de sociedade gumo linkme i in yškūs. Pa yzdžiui, pa eikiami okie Žemai ijos kolegijos ne aš in elšių akul e e annualmen e p imei o cu so es udan es das esul ado do di an o esc i o ( imku ė 2012: 1314): Compa ando os di an es de pessoas que acaba am a escola secundá ia es e ano ou ano passado com aqueles que a escola secundá ia e mina am há mais de 12 anos, ê-se eno me di e ença: os p imei os, esc e endo di an á, em média aziam após 22 e os, os segundos após 9. ais assim a esc i a pio ou quase 2,5 ezes! Klos si al si uação, que mesmo e aqueles que já o am Kadaise išsiugdê habilidades de esc i a na escola, às ezes con essam, que oma os pe de . sepa ada p oblema é emig ação dos ilhos li uanos que c escem a a ūkis do ambien e de consumo da língua lie u iškosios ašy inės e saky inės. p eocupa -se é co, po que ne aš ingidade é conside ada ameaçame isuomenės aidai: pessoas ne aš ingi não podem se li es e c ia i as, é uma cheia de mão de ob a ba a a, que é ácil manipula 2. a p oblemá ica da esc i a às ezes ap esen a-se como quase já não supe á el bêda. e.g. Žiežma ių gimnazijos p o esso a de li uãos me odininkė eglė Kanapinskienė num in e iu diz (Jablonskai ė 2013): O uso da língua consis e de qua o pa es: lei o, esc e o, escau e albu. Na e a de Compu ai e iais jogos e do uído in e ne , p es a a enção p es a a enção o na-se di ícil, po que não su ilkiam a a enção. Fala é di ícil, po que mui o limi ada as pala as. esc e e é complicado, po que conhecemos eg as e elas p a icamen e não aplicamos. lei a nubodu, pois li o a zágoja in e ak y ios en e enogos. ubado oda. aigi algum empo ūnojusi ou os p oblemas educacionais šešėlye, es e p oblema já no ada não só especialis as, mas e oda sociedade. assun os de esc i a p eocupada a ní el do Minis é io da Educação e Ciência: isnag inėjus 2009 2012 m. esul ados do es a al li uânico na i idade língua mados examina 2 P ocessos semelhan es oco em e em ou as sociedades con empo âneas (pa isadamen e, G ande b i ânia p eocupada, que b i ão ka iuomene a se an es soldados p as p a mais aço e calcula), po ém de alnaujos a endimen o desses p ocessos ul apassa iam o escopo des e a igo. Linguas Cul u a | 86 e 194 dados de pesquisas in e nacionais de al abe ização e habilidades de lei u a, elabo ado e ap o ado plano de medidas de melho ia do ensino de al abe ização linguís ica e cul u al li uanos 20132016 m. e dade, oco em e de ou as opiniões esą al p oblema não exis e, ela é in lada a i icialmen e, e po isso kalčiausiai es aqueles que de e minam os c i é ios de al abe ização e em ge al as no mas de linguagem (Vaicekauskienė 2013): [...] a nossa e cei a conclusão é que uns alunos são não-esc i i os? po que, que aš ingum é a aliado de aco do a uais bend inês no mas da língua li uãs, e no mas en endamas ganė inai siau ai e nelanksčiai. [...] Se os nossos alunos ossem a aliados segundo ou os pad ões de no mas, al ez disséssemos que a esc i a c esce. po ém a p óp ia sociedade, como mos am comen á ios de a igos semelhan es, alum encon a sua be aš ys ei jus i icação. požiū iui nė a linkusi p i a i; jis pa ankus neben iems, ku ie mėgina O que de e minam a oco ência do p oblema da al abe ização, quais causas e a o es incen i am cada ez mais po meios ele ônicos comunicando-se, aí quase des inando se duplamen e esc ip ingas sociedade negebimen o (a neno ą) segui a é ago a não con ingčijamai exis indo eg as de o og a ia do idioma li uano? com base no a igo es eu esne, mais di undida aš ingumo, que às ezes ainda é chamado unc ionciniu, concep a, explo a-se como em aš ingumo p oblemą žiū i in e ne o zajednica: apibend inam-se num 2013 m. uma discussão na in e ne em que inha em des aškėjusios kalbinės nuos a os. ambém são ap esen ados os esul ados de uma pesquisa dos p o esso es li uanis as ealizada em 2012 sob e a al abe ização na escola. Es es linguas disposições in es igação impo an e, em busca de o mas conc e as, como diminui ne aš ingidade, su ilizando p o esso es, alunos pais e oda ac i a sociedade es o ços. 2. benD uomenė aPie aŠ inGum em 7 de maio de 2012 no po al de no ícias da in e ne del i.l publicado a igo do jo nalis a mindaugo Jacke ičiaus be aščių ka a: po causa de e os já em que ejei a e dise ações (Jacke ičius 2012). Nele ap esen adas p o esso es, supe io es escolas de p o esso es e kalbininkų men as semelhan es: mokinių e s uden sų aš ingumas diminuiu, e pagal á ios ei ingus no melho Vilniaus uni e si e e (Vu) dise ações ejei am po possibilidade de e os. Como uma das azões de al si uação indicado na escola secundá ia do ensino das línguas li uanas pakenkęs 20022003 m. omada decisão da língua na i a ensina segundo mé odos de ensino de línguas es angei as, su eikšminan komunikacinę kalbos paski į. Vilniaus š . Daino a eigminienė, p o esso a de línguas li uanas da Gimnasia K is o o o, a i ma: [...] a ma oji . miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis 195 língua é onde que mais negu qualque qual ap end oji língua es angei a e ela des inada não só só susikalbėjimui. Gim ąja ala na u almen e uma pessoa mąs o mundo. Ela é a base da exis ência de pessoa, impo an e pa e da iden idade. po an o seu papel de e cons an emen e se e le ido. Passa am 10 anos e já emos dessas mode nas didá icas consequências. po isso na escola p incipal é p eciso ol a a uma sis emá ica linguagem de ensino, e não da o ma como ago a se ensina em pedaços, em segmen os, sua dido sis ema, não espei a a consis ência3. Šis s aipsnis su inko daugiau kaip 600 komen a ų. Juose po alo lanky- ojai a pa i da sua expe iência dispos a a alia am a a ual condição de esc i a e samp o a am sob e as azões, po causa das quais al condição seiklos é. Kommen a uose4 nome e pa a de assinęs ais is ignacio sa ukynas es a condição desc i o assim: beje, exp eįskemos publicamen e dize , que ne aš ingi ago a não só mokslei iai, es udan es. Vaje au, que de be aščių a igos e a é li os escu pian es dou o es de ciências p i iso! Es anho, mas á ios diplomas nas uni e sidades do mundo suž eja nūnai mais ácil iau... do que na i osas línguas p amoc i. po ando pelo caminho mais ácil sup essimili amos sky ybą, uma ez be aščiams pe di ícil ap ende ! In elizmen e, di icilmen e bau o que ou a podíamos espe a , quando mesmo os esc i o es em edes sociais de g andes ou Li u ichas le as esc e e nebesi a gina... Viską aze como simples ei, mais ápido a uais ca ac e ís icas da sociedade. „nesi a ginimą“ dėl ašybos kai ku ie komen uo ojai į a dija kaip bend ą žmonių apsileidimą: P idu čiau inginčių ašy i lie u iškais ašmenimis k aš as. G audu olha pa a em em casa Li u išką kla ia ū ą e neno i, medo esc e e . pois eles odos, aqueles que não que em menjau. Eles êm medo de mos a sua ili e acia. diz, não enho lie u iškos echia ū as. [...] acho que aqui es á e ou o p oblema al a de a enção e esponsabilidade po aquilo que azes. 3 po exemplo, no inal do XX a. começando a ala sob e no os mé odos de ensino, incluindo a in eg ação de emas de ensino e a impo ância da análise de ex o nas aulas de língua li uanas, oi pose ge ada, mas icou não ou ida: impo bu, que al agmen á io conjun o de assun os de línguas sepa adas nea dy ų sis ema de linguagem e que ais in e aces agmen á ias o ma iam sis ema icamen e baseada. Onde não há sis ema, lá semp e g esia pe igosos do caos. [...] análise do ex o ao lado de odas as suas an agens esconde e pe igos de o ma cao išką isão em linguagem, al ez a é e uma ce a supe iu iniškumą, especialmen e se oji análise se á p imi y i, pouco apgal o a. (ž . akelai is, labu is 1995: 19, 21). 4 Komen a ų kalba ( ašyba, sky yba, g ama ika) nežymiai aisy a, man endo seus au o es de es ilos. Ling os Cul u a | 86 196 No público nos úl imos anos desen ol e-se pe spec i a nihilis ina em á ios sociedade em que oco am p ocessos polí icos, econômicos, sociais neaplenkia e idiomas. po an o como uma das impo an es causas de ili e ação os comen a is as da in e ne apon am as nega i as disposições linguís icas da sociedade, que es ão elacionadas com a isão ge al pa a o es ado, sua he ança, p esen e e u u o: A a ual ge ação nãobe úpi nem Li uana, nem sua língua, nem sua his ó ia, nãoexpe čia [...] o gulho, de que és Li uano. não sen em, que somos milena es i idas Pa ieniai os bal ų gen ys, susijungusios į als ybę, pa adin ą lie uVa. comen uado es dizem neman es sen idos ap ende língua li uãs, po que ela não exis indo e idade (lingba é apenas meio de comunicação), e au ai nyks an , ex inguindo jun o com ela (lie u ių kalba y a abo igenų kalba, g ei ai jos nebeliks; kam eikalinga mi š ančios au os kalba?). Ju en ude nãoiejan e u u os com Li uana, e no es angei o dela nė nep i eiksią: e pa a quem a Li uães ala? na Li uânia pa a os li uanianos luga não, e em londonos šnekamosios língua es angei a su icien e. das línguas Li uãs agua da o des ino das línguas indêneas no e ame icas, pois ou as pessoas nes e e i ó io habi am. mos a ão eles aos seus amsiaaki aikuços medinos ūpin ojêlios e con os sob e p imi y ią abo igenos cul u a. Como con ap ese à ais pensamen os ou os comen ado es ap esen am o a o de que língua li uânica é uma das o iciá ias línguas eu opos união, po an o ela nadao neblότερη do que ou a, e ela p ecisa só o guluosi, uo mais, que quan o menos nossos Li uães es am mundi, an o maio p es ižas e exzo ika a paga . as disposições nega i as ge ais de em se al e adas, e p incipalmen e isso de e aze a escola. aos p o esso es compe e acumula do seu ambien e exemplos posi i os sob e a aš ingumo impo ância (e deles ealmen e há) e discussões com mokiniais, mas não nuobodžiai ensoclajando, adequadamen e ap esen a a gumen os, mo y uojančius lie u ių kalbos, jun o e sua esc i a ensinymąsi. Comen ado es en a izam e nepalankią comunsinha lingubiná ambien e, na qual ap ende uma egula linguagem e nep a as i suas habilidades doci cada ez mais: condições ap ende a língua li uãs mesmo no li uo o i endo Li uano bem mais di íceis do que an es de 20 anos: compu ado es, ele ones simplesmen e o çam ex o qui a esc i a do língua li uanos, [...] escola com ino o iis me odikomis no o ias one nebesusi a ko. Mais a enção à língua na i a das c ianças de e ia da os pais. mas mui as delas êm possibilidades limi adas... . miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis 197 ne aš ingumą, pasak komen uo ojų, ska ina iešojoje e d ėje a ojama p as a, su klaidomis kalba („daba kasdienybe apo ne s aipsnių an aš ės com e os, e não sóis quais di íceis įkadamas desg ybos ou es ilius, mas undamen inas: aleg niação, nosinių aidžių ašybos): imp udoje só e os, V edėjai de niai sabe qualu slengu ala, li osos ambém cheia de g ama inių e es ilius e os, e já polí icos abaixo da c í ica de linguagem. os elhos udo de ussos adúcem, e os jo ens anglišku mé odo sakinius suda inėja [...]. [...] enquan o po adiją, ele isão ou i emos não a língua es a al, e algum ipo de ja goná, e es alão se á conside ada algio G ei ai ala, sob e a esc i ação da nação esqueçamos... nos comen á ios em ques ão uma das mais impo an es condições de educação humana esc i a conside ada a lei u a5, e a ual social e cul u al ambien e neska inan i lei a , de modo que baixo ní el de conside ação pode se mais uma das impo an es azões de não lei u a: Po que le um li o, se é possí el e um ilme? e pois ao le li os la eja isimoji memó ia, en ão mesmo não sabendo eg as de o og a ia pala as podem se esc i as sem e os. Po que ou sms esc e e na in e ne com os li iškais esc i os, se sem eles a o og a ia pa ece mui o kiečiau... bêda a que jo em comple amen e neskai a li os, po an o não em nenhuma possibilidade p on i sua linguagem e na memó ia za ixa exemplos de esc i a egula inho. le , le , le e mais uma ez le […] assim nos mokė. assim mais acilmen e expo emos os nossos pensamen os e esc e e emos sem e os. De onde das escolas dingo di an es, daily aščio lições? Alguns comen a is as p o esso es e pais de alunos de sua expe iência esc e em sob e a inadequada polí ica educacional (š ie imo e o ma sa o pada ė, sia esą mokė i su ok i daba idu inėse mokyklose g ama ikai ski iama mažai pamokų“, s a biau- eks us, a išlaus eks as ku iama mažai): Como não ha e á be aščiai, se nas escolas du an e odas as aulas es es, es es, es es, onde é p eciso sim ou não esponde , ou le a u uliuką, plius, minus pažymė i, klaiku, 5 o p og ama in e nacional de coope ação e desen ol imen o econômico e social (CDOE) de cinco anos de habilidades de alunos (PISA o In e na ional Assessmen 2012; m. implemen ado pelo Minis é io da Educação e Ciência, e pelo Cen o Nacional de Es udan es) que o imi a e ela a a mui os deles. Dukynai ė, s undža ambém encaminha-se sob e apaci a-se a incompe ência dos p o esso es, peikiama mo gebėjimus iš 65ių i ų šalių y a s a is iškai žemiau už idu kį. aip pa nus a y a, kad inadequada me odica de ensino da língua li uânica, p og amas e manualês, e exe cícios sąsiu iniai chamam p o o assassikais6: minha opinião, p imei o p ecisa mes [...] odos os 2013; audenienė 2013). Kalbos Kul ū a | 86 198 o em p imei o luga mul imediia, onde c ianças pa eiksliukus, p on oas abeles, insc i as ê, quan o eles escopo, c ia pouco. exe cícios, po quais se paga ca inhos, e p o ei o ze o. é p eciso ol a pa a os sąsio á ios, como há 20 e mais anos nós esc e emos udo com a sua mãoele e nãome iamos, já o ainda e ago a esc e emos sem e os, ou pelo menos menos menos e os do que que acabei mokslinčiai. Ago a eles só olus e čia, po aidelę g a o e o que eles podem ap ende . O sis ema de educação ão des iou-se pa a baixo, que mais já não exis e onde. Quando homem esc e e calcínio, é ele que pensa, e quando espinėja em es e pe gun as, isso en ão decide da co e a espos a ado ação, mas não conhecimen o. Uma ez não p ecisa analisa esc i os, isso e minando a escola supe io , elemen a iausią aš á esc e e sem e os g ande p oblema. Quando pagam p êmios não po co e a espos a em á ios jogos de ádio ou ele isão, mas po spėliones, isso e ap ende não p ecisa. Já que segu, o que sãos ap ende, isso de odo não su p ebiu esul ados, po que a ual Lie . k. p og ama e segundo ela p epa ados manuais e exe cícios nas p imei as classes des inados a desenha , ca pi a , colie e . ., mas só não esc e e (na na página há uma ês linhas deixadas enche em, mas só isso). Nas aulas, quan o ou i, é eles ykdous p oje os, des inados a habilidades de comunhão e . . melho a , mas absolu amen e ne ašo. Disse à p o esso a ais as suas obse ações, é es a espondeu, que a uais c ianças aço compu ado , lá e e os e i icam, isso a quem lhes ap ende em esc e e ... Um es udinys i i inasi, que pe abi ū os exame são e i icados não aqueles conhecimen os e habilidades, das quais é p eciso na ida: Pažiū ėki , quais com nós 10 e 12 classe de língua li u os exams. 10 h. Se ainda há mesmo osu į de a e as g ama icas, isso abi ū os egzamine o VisiŠKai não. 6 Simila men e como me odicamen e inadequados a aliados e de ou os assun os exe cícios sąsiu iniai. Po exemplo, o p o esso de ma emá ica do gimnasio da Uni e sidade de Tecnologia de Kaunas, o especialis a leono na ke ičiaus opinião é es a: Paliginando an e io es e a uais no in okas conhecas, o p o esso no ou que elas en as ėjusios, e de pa e po causa disso pode culpa exe cícios sąsiu inius, nyks an į pe esc i inamen o e o a o de que c ianças nebescai o ex o, e aides e núme o g a a au oma icamen e. P a ybų sąsiu inukai, pe haps, é a maio bėda: esc e am skipis ada le a, skaičiukus. Kolegė, e in i pi moką sūnų, con ou, que nos exe cícios esc i a condição do assoda inio, a é composição ou a im ies ações, p ecisa só escolhe núme oschiukus. Nė a p oblema de ensino. (audenienė 2013). . miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis 199 ai, ou os di ão, pode po boa g ama ica ob e 10 pon os da o og a ia. mas isso é eng açado de 100 pon os, que podem ecolhe egze, po g ama ica a bes case ganhas 10 pon os!!! e é só na esc i a, onde pode cons ui sen enças sozinho e se não sabe de qual pala a, simplesmen e a pode subs i ui po ou a, mais ácil pala a. Eu p óp io ano passado a ei egzus e sei que a pa e mais impo an e no exame é pe cebe ex o. pe cebe aquilo que às ezes o p óp io au o não comp eende. Ou a causa de mui a mínima ili e ação es á elacionada com o uso de ecnologias da in o mação: Tecladou a QWe Y ou alguma lá bebū ų lie u iškas (nosines, ilgąsias) aides sakelia de comum aidyno, assim, como se aquelas le as osse não ligia eisės a ou as le as, e como algum apêndice, do qual se pode e enuncia ... é p eciso ancamen e admi i : nossa não-comp ehensão e nãož algumas, que dano a á de p og ama de co eio ele ónico e de compu ado es e de ele ones mó eis, imp a icados às p isões li uanas, du an e os p imei os 15 anos p ê con ibuí am poma dano a oda a ju en ude: Com Piu e im é o mais di ícil de en ende . Ago a é p eciso acos uma a e idamen e, mas pediuêquem, como incomodo, quando cons an emen e é p eciso es abelece inė i lie u išką kla ia ū ą, e anglišką me a au oma icamen e. é po isso nossos de al o ní el i especialis as não o podem pa ulky i, po exemplo, na F ança a i ščiai au oma icamen e ing essia p ancūziška eclia ū a... ou as mos a, po an o cé eb o não abaja egula men e na di ecção de esc i a e a o uja. O menos de esc i a compu nas escolas, an o a si uação se á melho . enca oki aos [...] kuo daugiau aikai ašo kompu, uo mažiau gal oja, nes kompas aiso klaidas ilhos eesc i inė i ex o de li os, po 5 olas po semana, sem ou as a e as, e si uação melho a á. 74 Ka ais, com base em es udos de comunicação ele ônica dos jo ens anglakalbo, ado a-se uma isão excessi amen e op imis a de que a esc i a dos žinučių a é posi i amen e a e a habilidades de lei u a e conscien izamen o onologico e a maio pa e é apenas sepa a códigos de ala, no en an o, econhece-se que a língua li uana em ca ac e ís icas ca ac e ís icas especí icas da esc i a (ž ne inskai ė 2010: 282283): Viena, e os consumido es da língua li uana pode iam e um e ei o posi i o, p og edi ando a c iação linguís ica, o mando um luxo de in o mações que lui ašy i. ačiau lie u ių kalbai didžiausią į aką u ė ų da y i ki i (anglų kalbai neak- 200 Kalbos Kul ū a | 86 ualūs) ca ac e es de esc i a le as esc i a sem signos diak i icos, po isso pode se mais di ícil dis inguidos os cu os e os longos ozes, esques adas eg as de esc i a. com os mesmos p oblemas de o og a ia, que su gem po causa da in luência de ecnologias in o macá ias, en en a-se e ou as línguas de ca ac e es especí icos de esc i a (ž . Wells 2000: 249272). po exemplo alguns dos mais p óximos nossos izinhos polacos a isso eagem a i amen e a ní el das ins i uições públicas7: especialis as polkų kalbos começa am campanha, pedindo p ese a o complexo sis ema de esc i a com odos os seus signos diak i icos, dizendo que po causa i [...] p essão mui os enunciam nosinos, aškelių e a nelių. inicia i a, que na quin a- ei a lançou es a al polkų kalbos komisija, é a a lenkiškų ašmenų ne u inčia kompiu e ine kla ia ū a, é sa kas iškas lemb amen o, que esc i osboje impo an es odos os sinais, pe mi ido es co e amen e pe cebe o dalis unesCo Gim osios kalbos dienos enginių. Kampanijos pa adinimas „Ję- zyk polski jes ąę“ (lenkų kalba y a „an“ i „en“), ku į sunku pe eik i pap as- ex o. sem eles o ex o pe de pa e do sen ido e se ia inco e amen e lido. Segundo o lingüís ico Je zy b alczyko (Ježio b alčyko), diak i iniai sinais são isualinė žymė, ajudando a econhece lenkiškus ex os. Ele ac escen ou que esses sinais êm seu signi icado e p a u ina a linguagem. apenas po meio da esc i a e do canal digi al. Cada ez mais eqüen emen e os usuá ios compa ilham ne e baline in o mação, ansmi ida po links hipe ex o, comunicam en e si in e cambiandoesi ídeo, músicas à ašais, comen á ios ex i os keičia g a iniais sinais. ais o homem de e se esp eçado e compu e ialmen e segaja , como con ola ins umen os digi ais e ecebe e ap esen a in o mações não só em pala as, mas e po ou os meios: s a ís icos e mo iais imagens, soná ios sinais. po ém e bal comunicação neabejo inai pe manece impo an e, po que i ualiojoje espaço em mui o maio do que na p éin e ne izada e a pa e da comunicação oco e po esc i o. 7 Ve .: polkijos lingüis as apaziga am po complexa sis ema de esc i a p ese ação. www.al a.l , 2013 02 21. P ieiga po in e ne <h p://www.al a.l /s aipsnis/15081716/lenkijos.kalbininkai.pasisako.uz.sude ingos. asybos.sis emos.issaugojima=20130221_1552>. . miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis 207 bene mais equen e p e e ência dos p o esso es suuniodi ica , sup imi de alguns casos a esc i a e eduzi exceções. No en an o, os a gumen os ap esen ados pelos p o esso es indicam que seus p óp ios são não semp e a é o im pe p as a sis ema de esc i a, às ezes isí eis apenas pa ienês o mas e nãou ókiama suas mú uas ligações. de e ia se dis inguida, onde a esc i a é assun o de aco do (pa y example, g andes e pequenas le as, pala as esc i a jun os e sepa adamen e aqui ealmen e esama manky inų coisas), e onde no mas de esc i a lemia sis ema de linguagem. as no mas assen adas oca em simplemen e, caso bem alegada a sua al e ação. po ém, digamos, panaikinus nosines es i o empo açõesmažodžių šaknyse, p incipalmen e k ik ų dessas o mas dos a imas, pois nosinės ausência indica, que neki čiuo ame skiemenyje a, e p ecisa a i b e ai. não de e se exone ada de olhos, que es a g upo eiksmažodžių esamojo laiko balsių comp imen o é na u al ( . i. man enikomas e neki čiuo uose skiemenyse) e nosinės aidės e le e le a do sis ema sono a da língua li ians. embo a na a ual a osena da língua li uana em ge al yškus polinkis ilguosius balsius neki čiuo uose skiemenyse eduzi pelo menos a é pusilgių (es e não é codi icada bend inė kalbos a ies no ma), ausência de mais ex ensas pesquisas, é di ícil dize , quan o di undíssimo ex-nosinio balsio umpinação neki čiuo ame skiemenyje, p z., [šalù]. pa e das pessoas pelo menos ais balsius ainda ainda con am longus ou pelo menos semilgius. a isakius nosinių, jun o pak ik ų dessas o mas, especialmen e dian edėlinių, ki čia anje, plg.: šla, šąlù nešla, nešąlù, *šãla, ša lù *nèšala, nèšalu (kaip kãla, kalù nèkala, nèkalu); bla isbla, *bãla *išbala (caip mãla išmala). Mesmo ais açõesmaodžiai en ão de e ia passa pa a ou a ipão de asmenação, aigi apa ece as os g ama icas es u u as mudanças de: šąla šalo → šala šalė (kaip kala kalė) → nèšala nèšalė. da esc i a des a o ma de ações do g upo não de e se ei a g ande p oblema, pois as p óp ias a i amen e us ojamų desses ações de ações são poucos, e a osenoje esamojo empo o mas de an o mais a a. as ciclelas deles su icien es de con e -se a é 1011 ou ainda menos (an es de 40 anos e a ensinada la gamij a seguin e o dem: šąla, bąla, sąla; gęs a, glęž a, mąž a; šąš a, ęž a, ęš a; klę a, g ę a), não apossando alunos com especialmen e concoc ados didb inos seus exemplos de esc i a14. 14 Mais con a gumen os sob e a mudança de o og a ia dos nosínios alsias e . In o mação da Comissão Es adual de Lí u ias sob e g upos de abalho, cons i uídos às eg as de o og a ia pe examina , conclusões: s a s y a šąla, bąla, gęs a, mąž a... esc i a, 2008 05 27. P ieiga po in e ne : <h p:// www. lkk.l /li /naujienos/naujiena.1068.h m>. 208 Kalbos Kul ū a | 86 Sob e um assun o os p o esso es es ão comple amen e co e os, nių užduočių engėjai ka ais pe daug smaginasi, pa eikdami a chajiškų, nebe a ojamų, neak ualių e os ašybos žodžių a o mų: k ęš a, ę as, dizendo que escolasiblęs i e e c. ais pala as e sua esc i a a p ecisa deixa pa a olimpiadas ou ik o inas, e não ap esen a como ap end inus dia iamen e na p á ica da linguagem. iVaŠDos 1. pesquisa das disposições linguís icas da comunidade in e ne e da a i ude dos p o esso es pa a os p oblemas de al abe ização e ela as mais impo an es causas an o ex e nas, besiklos anças na sociedade, como in e nas, que se o ma am no sis ema educacional, de ne aci ismo: a) nega i as disposições linguís icas da sociedade, b) nepalanki kalbinė aplinka, c) nega i o e ei o das in o macinių echnologijų, d) neapgal o a polí ica educa i a e ydinga me odica de ensino da língua Li uânia. nenhuma dessas azões não pode se suabsolu a, po ém elas indicam as so as que p ecisam da maio a enção do Es ado e da sua polí ica educacional. 2. as espos as dos p o esso es à a igo analisá us pe gun as do inqué i o mos am, que das causas ne aš ingumo oli g ažu não pode a a -se somen e com p incipalmen e le an ado nega i o impac o das ecnologias in o macionais. embo a en e o uso de meios ele ônicos de comunicação (mobiliaisiais ele onais, compu ado es e planšečių ecia ū ami) e alguns dos p oblemas de esc i a (pa yčajne, nosinių e ou os signos diak i icos ne ašimo) exa a de di e o lišio, po ém a maio ia dos alunos de esc i a keblumų causam eg as e exceções gausa, e mais impo an e incapacidade pe g as i sis ema de linguagem. 3. Pa eik us moky ojų s a s ymus dėl kai ku ių ašybos aisyklių kei imo se p ecisamen o p ecisa c i icamen e a alia e em eles conside a ao conside a no mas de esc i a e sua codi icação, ambém ao p epa a os didá icos meios e ape eiçoando a me odicá de ensino de esc i a. 4. é necessá io p ocu a , que nas escolas u ilizados sonosas ins umen os de ensino (įga sin i li e a ū as kū iniai, mokomieji ilmai, la inamieji žaidimai i e c.) co espondessem bend inės lie u ių kalbos a ies e aloną, po an o esamai padėčiai išsiaiškin i p ecisa des a á ea de pesquisas. . miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis 209 5. aos p o esso es li uanis as é necessá ia sujeikinė ajuda de especialis as de esc i a e mú ua coope ação, apoiada em de alhadas pesquisas de hab lês de esc i a dos alunos e suas mudanças. li e a u a a k e l a i i s G., l a b u i s V. 1995: sob e in eg ação, análise de ex o e língua lie u ių mokykloje. Na i a língua 89, 1821. a u d e n i e n ė . 2013: Pob as ealizações de alunos quinolikameços ou pouco con iá eis os es udos que os e elam? www.al a.l , dezemb o 14 d. P ieiga po in e ne : <h p://www.al a.l /s aipsnis/15168588/P as i.penkiolikameciu.mokslei iu.pa- siekimai.a .nepa ikimi.juos.a skleidzian ys. y imai.= 20131214_1349>. D u k y n a i ė ., s u n d ž a m. 2013: oeCD P esen ação dos esul ados Pisa. Accesso po in e ne : <h p://www.smm.l /uploads/lawac s/docs/598_ cda4378e649b22e73413a 209144d0d1.pd >. (Žiū ė a 2013 12 20.) J a bl o n s k a i ė D. 2013: lie u oje neliko посреднически ašančių aikų ou puikiai, ou gausybė klaidų. www.15 min.l , 1 d'ab il. P ieiga po in e ne : <h p://www.15min.l /naujiena/ziniosgy ai/in e iulie u oje neliko idu iniskai asanciu aikua bapuikiaia baybegausklaidu599 321144>. J a c k e i č i u s m. 2012: be aščių ka a: po causa de e os já emca ejei a e dise ações. www.del i.l , maio 7 d. P ieiga po in e ne : <h p://www.del i.l / news/daily/educa ion/be asciuka adelklaidujau enkaa mes ii dise ações.d?id=5- 8666579&com=1&s=1>. J a c k e i č i u s m. 2013: Pasculydę Google: qual época oi mais in eligen e. www.del i.l , dezemb o 29 d. P ieiga po in e ne : <h p://www.del i.l /news/ daily/educa ion/pasiklydegoogleku ika abu op o ingiausia.d?id= 63432888#ixzz2pudg 5pu>. l i u b i n i e n ė V. 2012: componen es, con ex os e consumido es da no a linguagem mediá ica. Lingbų s udijos 21, 7483. P ieiga po in e ne : <h p://www. idiomas.l /zu nalai/21_nume is/10.pd >. n e i n s k a i ė l. 2010: cu ųjų žinučių ašybos b uožai. Cul u a de línguas i m k u ė a. 2012: Colegijos pi maku sių 83, 275–296. aš ingumas: al ez línguas li uãs não necessingos nosinės aidės? Na i a língua 12, 1317. Va i c e k a u s k i e n ė l. 2013: Ju enimo aš ingumas diminėja? nãoda ykemos s abo de li uãos língua. www.del i.l , ab il 17 d. P ieiga po in e ne : <h p:// www.del i.l /news/ ingas/li l aicekauskienejaunimo as ingumasmazeja neda ykimes aboislie u iukalbos.d?id=61155115>. 210 Cul u a de Línguas | 86 Va s i l i a u s k a s s. 2013: a moky ojai pa enkin i sa o mokinių aš ingumu? – Gim asis pala a 1, 2731. We l l s J. C. 2000: o hog aphic diac i ics and mul ilingual compu ing. Language P oblems and Language Planning, Vol. 24, no 3, 249272. P iega po in e ne : <h p://www.phon.ucl.ac.ukhome/wells/dia/diac i ics e ised.h m>. (Žiū ė a 2013 12) 09. Recebido 2013 12 09 Adop ado 2013 12 20 P oblem oF li e aCY in He eYes oF He in e ne Communi yY anD eaCHe s Summa y he a icle add esses he app oach o he socie y owa ds he p oblem o li e acy, which has la ely been ac i ely discussed by spelling specialis s and in he public domain. such p oblems a e especially common in hose languages which ha e a g ea e o lesse numbe o cha ac e s o di e en ype in compa a ion o he english language domina ing online. he su ey o language a i udes o he in e ne communi y and he app oach o eache s owa ds he p oblems o li e acy (based on he commen s o online a icles and he su ey o li huanian language eache s) e eals he p incipal ex e nal easons o illi e acy de eloping in socie y as well as in e nal easons o illi e acy e ol ing in he sys em o educa ion: 1) nega i e language a i udes in socie y, 2) un a ou able linguis ic en i onmen , 3) nega i e impac o in o ma ion echnologies, 4) inconside a e educa ion policy and aul y me hodology o li huane e heless, hey indicam he a eas equi ing mos a en ion a he le el o he s a e and i s educa ion policy. nian language eaching. none o he abo e easons should be conside ed absolu e; as espos as o eache s o he ques ions o he ques ionnai e analyzed in he a icle mos am que he easons o illi e acy canno be associa ed solely wi h he nega i e impac o in o ma ion echnologies, which ge in o he cen e o a en ion hese days. e en hough he e is a di ec co ela ion be ween he use o elec onic communica ions (mobile phones, compu e and able keyboa ds) and ce ain spelling di icul ies ( o example, omission o nasal le e s and o he diac i ical signs), a lo o di icul ies o spelling aced by pupils de i e om he abundance o ules and excep ions and, mos impo an ly, he inabili y o comp ehend he language sys em. . miliūnai ė. aš ingumo p oblema in e ne o bend uomenės i moky ojų akimis 211 as conside ações dos p o esso es ela i as a mudança ou co eção de ce as eg as de o og a ia ap esen adas no a igo de em se a aliadas c i icamen e e omadas em con a na conside ação de no mas de o og a ia e sua codi icação bem como no desen ol imen o de auxílios didá icos e a melho ia da me odologia pa a o ensino de o og a ia. he conside a ions o li huanian language eache s on illi e acy, i s causes and speci ic mani es a ions in pupils w i en wo ks show ha eache s hemsel es a e in need o p o essional assis ance o spelling specialis s and mu ual coope a ion based on indep h s udies o he si ua ion o pupils li e acy and i s changes. KEYWORDS: o hog aphy, language a i udes, language acquisi ion, codi ica ion. i a miliūnai ė lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, l 10308 Vilnius [email p o ec ed]