scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Naujieji japonų kalbos kulinarijos skoliniai

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Naujieji japonų kalbos kulinarijos skoliniai

Author: Ugnė Tamašauskaitė
Year: 2013
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/215/280
U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji
japonų kalbos kulina ijos skoliniai 131
UGNĖ TAMAŠAUSKAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
NAUJIEJI JAPON LINGUAS
SCOLINIAI COMINARJAS
ESMINIAI VOODŽIAI: japões línguas
naujažodžiai, bend inês no mas da língua,
a osena, codi ikacija.
Japões cul u a plin ando na Li uânia, nossos alboje começam sklis i e pe ang lų
kalbą a ėję1 no os no os japonų kalbos skoliniai, que à 2008 m. i leis ą
Ta p au inių žodžių žodyną2 ( oliau TŽŽ) ainda não o am incluídos. Nos úl imos
anos nos g andes cidades li uanas pa icula men e saí ampopula es
ins i uições de alimen ação japononescas, po an o p opli o e Japonijas
cozinhas p iekalų denominações, cuja maio ia são ais no os, que ainda nė
nep iside ino à língua li uanas sis ema. Obbi a a a ual japonesa no os japões
da língua skolinių gausą3 e pe cibindo TŽ exis en escios des a língua skolinius,
dos quais ago a popula iais espo (aikido, bušido, dziudo), a e (haiku, u a),
eligião (shin oizmas) á eas e mininai, e culina ijas á ea in e nacional pala as
ė a apenas du disse4 e suši, isible yškus dinamismo da língua. 2012 m. dezemb o
20 d. Es a ubinas li uãs da língua comissão ( oliau VLKK) ap o ado em
s e imžodžių a i ikmenų są aše (ž . VLKK 2012) esan ys se e a ian es u in ys
populia ūs no os japões do idioma skoliniai mi inas, onigi is, sašimis, soba, sušis,
e ijakis, asabiai são e mos da á ea culina iais. Umhi VLKK a s y i skoliniai já
p igiję, e ou os a osena, pe no, ainda issik is alizuos5.
O obje i o des e a igo baseado sinch onine análise, desc i i o e compa a amoio
mé odosis, изnag inė i de alhei o ainda ne y inė us lie u ių kalbo1 Já que japai ašo
hie ogli ais, kone odos japão idioma skoliniai em lie u ių kalbą p incipalmen e pa enka
angliška pe aša.
2 Já en egando o a igo à imp ensa, apa eceu no o, quase 5000 pala as ac escen ado
Dicioná io de pala as In e nacionais, no qual de odos dezim ies a igo analisados skolinių
ė a único o u (ž . TŽŽ 2013).
3 Rem asi língua Li uânica naujažodžių duomenimisynu (ND). 4 Japonų
bebida alcohólica; p oduzido mé odo de e men ação a pa i de a oz. 5
Plg. : TŽŽ 2008 é s e imžodis suši, e na mais ecen e TŽŽ 2013 já sušis.
132 KALBOS KULTūRA | 86 je apa ejiusius no osjuosius japonų língua
culina ijas skolinius e o nece no minamąsias deles consumo
ecomendações. A igosnių, nos quais são analisados pa ilhões de o igem
es anima culina iais s e imžodžiai, bu a e an e io men e (ž . Gi čienė 2008,
Lanza 2009), po ém es as s i es skoliniai de japonų kalbos sepa adamen e
discu i ainda não.
O a o de que p incipalmen e japões língua emp és imos nos úl imos empos êm
p ecisamen e da á ea culiná ia, con i ma e o a o de que na Li uânia cada ez mais
em de peixe c u ou ou os p odu os ma inhos, ečiau da žo ių ou kiaušinių
pagadin o populia aus6 do ep esen a i o japononiško p a o su es au an e,
chamado de simplesmen e sušiņi (p. ex., a noi e de An adienio em Vilnius, na
Jasinski s ee es abelecida sušinska apsilė apank ys odo mundo (15min.
20111122).7 Sushi é já adap ado pala a da língua japonesa (ž . VLKK 2012), po ém
exa a mui a ainda neadap uadas no os japões da língua skolinių, que mui as ezes
são adições (mais equen emen e š enčių: Choyo, Dango, Sekku), oupas plaças
de de alh (ge a, kandzaši, abi), a e (kaidan, kaisekis, suisekis) nomes ou pala as
de á eas, nomes que se dis inguem ou que pe encem a subcul u as (beigelhedai,
ha adži, hikikomo i), mas, uma ez que isso não é o obje o des e a igo, não são
mencionados. Nes e abalho analisa-se dez a é 2013 m. mês de ab il.8 ele ônica
espa ês e p adoe ixsuo as na Li uânia populia esnių japonų kulina ijos skolinių
(ka u com a ian es): ugu, kaisekis, kaisekis- io is, kombuča, misas, sei anas,
su imis, shabu shabu, empu a, o u. Nag inėjami no os emp és imos são algias
( ugu, kaisekis- io is, shabu shabu, empu a, o u) e bebidas (kombuča), mêsos
pakai alos (sei anas, su imis), padažų (miso) ou speci ines aka ienės pa adinimai
(kaisekis). Sem abejo, des a á ea japões de línguas skolinių es i e mais (a ski ai
se ia possí el i i a é e sušių espécies denominainimus chi ašis, makis, nigi is,
emakis), mas a igo não se p e ende abo da de odos cons an emen e
gausėjančių japonų kulina ijos s e imžodžių. Daqui em dian e a igo a ados os
no os skoliniai abo dados al o dem: como i aš ini pala a le an ado
sulie u in as (ka ais e coincidindo com angliška pe aša) japonų kalbos skolinys.
se a pala a aleg niuojamas, g e a 6 2012 m. ugsėjį Kaune a é se o ganizou o
p imei o sušių es i alis ( es o anai.l ).
7 Japoniškus sušio es au an es na Li uânia ends ama a chama keliažodžiais nomes, dos
quais pelo menos um dėmenų é japonų idioma pala a de angliška pe aša sushi, p z. : Sushi
Exp ess, Sushi Sushi, Tom Sushi, Sushi House, Sushi Town, Dao-Sushi, Sushi-L , IPU-sushi, mo.
Supe Sushi, O i O i Sushi.
8 Ku eks o paskelbimo da a aiški, in o macija ašoma skliaus uose, g e a šal inio pa adini-
Anksčiausiai da ado on e 2005 m. Pa yzdžių kalba, excep o e os de esc i a, sky ybos e
g ama ica, ne aisy a.
U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 133 de i ulação
da pala a esc eoma ki čiuo ė. Cu iosamen e isso, que de odos os se es
a ados aleg niuojamų daik a a džių ki čiuo ė é a segunda, i. e. seus
uniscai os galininke ki čiuojamas segundo do im skiemuo é ou longos
i agalis (sei ãną), ou umpas (kaisèkį, kaisèkį- iò į, kombùčą, msą, su mį,
empù ą). Em ex os, nos quais exis e culina iais skolinių, g a iniai sinais
deixam-se au en iški, só os mesmos a ados pala as a igo au o ės dados
em exemplos dis inguem-se pa yškin uoju š i . Cada no o skolinys é discu ido
sepa adamen e, e no inal ap esen am-se conclusões ge ais. A igosnyje
examinados japões da língua loan a osens e no minimo polinkias de e ajuda
o ien a -se con on os e com ou os semelhan es de japões da língua
a inanciais pala as.
FUG
Fugu é peixe (la . Taki ugu niphobles), da qual, emo ido mui o oxicinho os
cons i uedamen os pa es, p oduzido delika esu conside ado p a o. P z. : Tal ez
e odas as doces do ma já po i am ik omis ugu (gana ca angiu delica esu
conside ada um peixe enenoso, que p ecisa mui o me iculosamen e e p o issionalmen e p epa a )?
(Vilniaus dia 20110409).
Fugu (angl. blow ish) é um peixe, que no seu o ganismo em mi inos enos. [...]
De ido a isso consomendo mal p epa adoš ą ugu peixe o homem imedia amen e
ecebe á mo ina doszę i in s ip ių oxinų, aos quais não há an ido o. No mesmo
ugu nomeam-se e luxosos p a os de es e peixe, que, apesa do isco mo almen e
ap isiona , são mui o populia ūs Japão (balsas.l 20080923). Do dezim ia des e
a igo analisados dos emp és imos único ugu nem on es da in e ne , nem em
ex os imp in ados ge almen e não dis inguido nem kabu ėmis, nem pas i uoju
š i u. Assim é mais p o a elmen e po que que sua esc i a coincide com angliška
pe acha, e ela não p ecisa especialmen e adap ados li uãos línguas.
A maio ia no ma i as a iškosios giminės skolinių, cujos baigmuo -u, nekai omi e em
c učiuo a cu o galąinį skiemenį (plg. DLKG 2006: 82)9. Assim e au en icas o og a ias japões
do idioma emp es ado ugu, li uãos do idioma nãoin ão de ou as o og a ia a ian es,
o e ece-se econhece no ma i o. 9 Da plg. com culina ijas e de á ias ou as á eas de
pala as in e nacionais: ondiù, in e iù, kakadù, abù (TŽŽ 2008).
134 KALBOS
CULTÜRA | 86
KAISÈKIS (2)
Kaisekis adicionais japões almoços ou aka ienê de mui os p a osalões.
Nes e emp és imo há a ian es de á ios. Nas on es da In e ne conseguiu
encon a apenas uma s kai os galininką, p z. :
À noi e, pode-se pedi a de mui os p a os compos a po uma adicional jan a em
[…] kaisekį (Li u os my as 20120915).
Rečiau a ojamų skolinių a p incípio no malmen e e não nelinks ama aleg niuo ,
po an o e des e pala a aleg niação pa adigma a é que al k ina. Nelinksniuojamas
a ian e kaiseki eqünesnis, plg. : A culiná ia japonesa conside a no opo kaiseki
(a si adęs como apêndice da ce imônia de chá), que consis e ing edien es, seu
p ocessamen o, p epa ação e ce imônia, des inados a á ios di e en es p a os, e
e elando a a e de come sub iles (blog.
zigzag.l 20120417).
Smagu is nu a é nusibaus i, pa abeisando adicionalciško japoniško Kaiseki
menu (smagu is.blogspo .com 20121121).
Kaiseki ki ė é kildinama a pa i da adição à chá e de da o e ece e inados
p a os a con idados o malizados du an e euniões. A ce imônia do chá a é es es dias
man e e adicional i ualino dos elhos empos, po ém e inada kaiseki ki ė su giu
como sepa ado culina inis eiškinys (Japonų i u ė. Pažink Japonijos skonį 2012).
A endendo a que o que os emp és imos japonês, endoí baigmení -i (p z., onigi i, sushi),
lie u inan adicionama galūnė is (onigi is, susšis, plg. VLKK 2012), no man u a ian e
suge e-se conside a aleg niuojama a pala a kaisekis.
KAISÈKIS-RIÒRIS (2)
Falando Inglês emp es inado kaiseki- yo i in oduzido só um japononiškas p a oal,
que, embo a e simples, mas an es eba os bebida ce imônia é se ido mui o
luxabangamen e. Tokia signi icado es e nauja od eio pa a a língua li uãs. Aqui sua
esc i a a ia: kaiseki- io i é esc i o com b ūkšnelio ou sem ele; segan inglês
pe acha, segundo ajame pala ae man enikoma ilgoji -ykaiseki yo i, embo a
esc e a e kaiseki- io i. Essas a ian es ge almen e são usadas sem ex emūnico
p iebalsio -s, exemplo. : G andioso luga pa aka ieniau i (jei penigai kišenę spaudžia),
po que aqui nas elhas pi klių casas ins ala am-se highend es au an es, que
especializam-se kaiseki yo i (my ips.l 2010 m. spalis).
U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 135 Kio o ki ė pe augo
em p abangų Kaiseki- io i, se ida a al o ango japoniškuose es au an es, e
nemažą į aką 19 a. inha P ancūzų ki ė. [...] Um kaiseki- io i exemplos de. Em
uždeg uos indelios há sopa e a oz. Kiek ienas indas é um sepa ado abalho de a e
(l .wikipedia.o g). Pie ausi e japões es au an e Ryokan, sabo usi e adicional
Kaiseki io i comida, amilia iza eis com eudalinês Japonijas bui imi ho el Ryokan
(kelioniuakademija.l ).
em ala ians b ūkšneliu ligjami do sin aksiškai lygia e čiai daik a a džiai,
eiški ienoan ys daik o ou eiškinio nomeamen o (ž . VLKKKKB
h p://www. lkk.l /li /708). O que o emp és imo é esc i o e com b ūkšnelio
(kaiseki- io i), e sem b ūkšnelio (kaiseki yo i), pode se explicado pelo que e
angliška pe aša às ezes di e e, i. e. usado e a ian e kaiseki- yo i (ž .
en.wikipedia.o g, openkyo o.com), e kaiseki yo i (ž . p e .kyo o.jp,
ka eyea s.com).
Embo a, di e en emen e do daik a a džio kaiseki, às ezes con endo galūnę
-is, a osenos, d ižodžiai junginiai kaiseki- io i ou kaiseki yo i em on es da
In e ne a é šiol não ixsua com galūne s, adap ando mencionado emp és imo
na língua li uanais, suge e-se į eisin i naujažodį kaisekis- i p adė i e aleg nio is ele.
KOMBUČÀ (2)
Kombuča é uma bebida e ugen a de ce as bac é ias e ungos, bebida po causa de
supos os bene ícios à saúde. Na Rašy inėje li uãos aladas há duas a ian es do
no ojo emp ésnio a osenos: a) segundo o conselho sulie u in as kombuča ou b) ang
liška dolinio pe aša kombucha, p z. : a) Kombuča, ou gombos de chá e men uado
bebida de chá. Kombuça o iginou da China, mas longo empo oi esques a. XX a. úl imo
dezme io começou a populia iza na Cali ó nia, EUA e ecebeuukê a enção no Japão,
Rússia. Teba os ungo é ac o ūgš ies bac é ias e mieliag ybio colônia. Seus encilos
são conside ados emédios e p e en i os meios con a doenças, em i aminas das B
e D (l .wikipedia.o g). Chalamidade da á um copo kombučos eba os bebida
e men uada (pasazas.l
20130220).
Vaka iečiai, sal ando nossos olhos e uosles kombučą da inėja supils y o em
con encionais plás icos bo elius, a é ado nus us dailia e ie e. Po que o comp a ?
Acon ece, kombuča é pa e inigualá el de uma die a saudá el! (p igauk.l ).

KALBOS KULTÜRA | 86 Zalioji čaja a, zeliųjų ci inų gabaliukai, kombucha
(S eika 136 mulhe 2006 m.
b) Gu man’s žalioji a ba a su p iedais kombucha [an aš ė]
Tai labai sena plačiai sa o gydomosiomis sa ybėmis žinoma žalioji a ba a.
balandis).
Supil i omá, like į, kombuchą e spanguolių sul is com alguns le u gabalėlių em
šeike į e o emen e suplak i. Supilus em cock ailina au ê, acilmen e pamaišy i
(mamos ecep ai.l ).
Essas a ian es mesmo e no mesmo mesmo ex o podem se aleg ni p o egidos nem
semp e, plg. : Es e chá ca ac e iza-se o eu a oma, ex aído do chá e de,
kombuchos e gua anos a bus os locais, c escen es jun o Amazênês cos anças, na
Amé ica do Sul. [...] Composição: chá e de (68%), ci inžolė, gua ana (7%), pipi mė ės,
imbie as, na u al pe umio ing edien e, šei amedžio žiedai, juodieji pipi ai, djio in as
kombucha bebida, ci ininė aloyzija (asso i.l ). Beba kombuča a ba á [paan aš ė]
(al a.l 20120710). Às ezes nelinksniuojamas culina ijos e mo kombucha esc e e-se
didžiąja aide e dis inguido g a icamen e, . y. kabu ėmis, p z. : Caminhando Kombucha
eba á, é usado o chamado chumbos de eba os (l y as.l
20110615).
A p incipal a ian e da no ma suge e-se conside a aleg ni
p o egamo-lhe um no o emp és imo kombuča.
MÌSAS (2)
das línguas Lie u ių a osenoje a é que unciona apenas nelinksniuojamas
e men uados soja pas a nomeamen o miso, cujo o ma coincide com
angliška japonų kalbos pe aša, p z. :
Miso, ou a ez chamada de pas a de soja, é p oduzido a pa i de g ãos de soja,
que são es aziados, sūdomos, su i ados e en ão mis u ados com um especiu leugu e
man idos em es âncias, nas quais oco e o p ocesso de e men ação (kulina e.l
20100720). [...] e men uados g ãos de soja, chamada miso, ajuda a emo e do
o ganismo oxinos, me ais peskiuosius e eduz os e ei os nega i os da adiação
a omica. Miso ali ia pagi ias, aos umado es ajuda a i a a nico ino. Dia iamen e
em pequenas quan idades consumindo miso diminui a p obabilidade de assal os hepá icos, g ossos
U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 137 in es nos,
sk andžio ėžiu. Miso i in eno a a boa lo a à in es ina e egula a p essão
sanguínea (sakiai sb.l 20091130).
Miso é e men uados g anulos de soja e ou as cul u as de g ãos, da qual
jun amen e com akame jū žolėmis e ši ake ungai p oduzida adicional japonesa
miso sopa. Os japoneses o gulham-se de á ias espécies de miso, como ancūzes
o gulham-se inhos e sū ias, i alianos aly uogios aliejumi e maca oonões, li au os
juoda ugine doona e midumi. Miso é a base da culiná ia japonesa e uma das
p incipais japonesas boas saúde e ilgaamjiškumo azões. Os japoneses miso súubá
comem e desjeios, e almoços, e jan a enei bem u iliza p epa šdos ou os p a os.
[...] Dêmesio! Ap oxima a ins imi ka, quando em s iubá de caminho miso! 23 colhe es
(ou de aco do sabo į in e no mais, p ima e a e ou ono menos, e a ą bas an e
pouco) de a oz cas anhos miso p ecisa a ala do caldo líquido em inde sepa ado e
a ala de ol a em caldo ( i .l ). Acon eceu que o skolinys miso é a ibuído
kabu ėmis, ex.: [...] sopa de pas a de soja miso com assudados bacalhažanais e especi icinho de e ilha
(my ips.l 20120128).
Tendo em con a o a o de que aos emp és imos que êm nemi čiuo a
baigmenį -o (p.g.: isp. bu i o, cho izo, i . capuccino, ca paccio), adiciona-se
galūnė -as (ž . VLKK 2012), suge e-se usa linksniuojamąjį naująjį misas10.
SEITÃNAS (2)
Sei ana é gli imas de igo, usado como subs i u o de ca ne. Angliška japão do
idioma emp és imo pe aša sei an língua li uãs usada a amen e, e se assim e
esc i a, isso semp e g a icamen e dis inguida kabu ėmis, p z. : Budis as ege a ai
cozinhei os che s são mui o c ia i os cu ando subs i u os de ca ne, exemplo, a
pa i de igo gli imo sei an, soja o u, aga o e ou os p odu os ege ais (my ips.l
20120128).
Mais equen emen e adap uo am emp iniu adicionada lie u iška
galūnė e al pala a aleg niuojamas, p z. :
Quais são os es anhos alimen os? [...] Sa anán sua es u u a mėsą ememnan e masė,
ob ida la ando a inhas de igo (Li u os my as 20070508). 10 de dezemb o de 2013, quando o
a igo já oi en egue à imp ensa, no ou-se que s e imžodžių a i ikmenų lis a
complemen ada e skoliniu miso, cujo o e ecido a i ikmuo misas (ž . VLKK
2013).
138 KALBOS
CULTÚRA | 86
Sei ano kepsnys [an aš ė]
[...] Supjaus ome sei aná plonomis iekelėmis, apkepame aliejuje [...] (s ajuke.
wo dp ess.com 20130225).
Galūnę as u in į linksniuojamą japonų kalbos skolinį sei anas siūloma
p ipažin i no miniu.
SURÌMIS (2)
Su imis mal a ca ne de peixe, ge almen e usado como subs i u o de
ca ne de c ab.
VLKK Konsul a ionsbank, com base nas ecomendações Eu o oc do Glossá io
Eu opeu de e mos, aconselha-se consumi kai omą o mą su imis, e p odu os a
pa i de ca ne de peixe mal ado chama em de p odu os de su imio (VLKK KKB;
EV). A di e ença semân ica en e o no o de edo o mas unisci as e polisci as
eo icamen e exis e, po ém no a oseno al polinkio, quando unisci a su imis é
usado só quando se ala de ca ne de peixe, e plu ali a su imiai apenas só quando
se ala de p odu os de ca ne de peixe, obse a-se, po exemplo: [...] su imiai,
ab icados a pa i da I e e idos, não pe mi idos a impo a p odu os
pesquei os (eu -lexeu opa.eu).
[...] em con o midade com o Anexo IIa do P o ocolo, o documen o de p o a da
o igem dos p odu os de su imias (código CN 16042005) é acompanhado de
documen os que demos am que o peixe cons i ui pelo menos 40 % do peso do
p odu o de su imias ... (Jo nal O icial da União Eu opeia L283 20111029).
[...] p odu os ex iles e su imiam [...] (Jou nal o icial da União Eu opeia
L127 20110514). A
Embo a no ojo lendá io leisniação pa adigma al k ina, es y us su imio a oseną,
o na-se cla o, que daik a a džio su imis ienaskai os leisniai são u ilizados
eqüen amen e do que mui osiskai os (plg. com an e io men e o necidos o mas
de mui osiskai os exemplos e consul e len elę Naujųjų skolinių kai ymas leisniais),
например. :Заkandis, ei o de concen ados de peixes p o eínas, chamado de su imiu.
P aalkę japai su imio zakandžių anda e meno esos kioscos. Tekančios Saulės no país
no ano passado publicėję su imio líde es de p odução de p odu os Vičiūnai líde es do
g upo es es ex emamen e a o i os nos países Asiá icos snakandžius sumanė ap esen a e Eu opa
(Li u ão amanhã 20110903).
U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 139 Su imis isso
k uopščiai es aliada ca ne de pescų, da qual emo idos ossalai, go dalai, e ela
mesma su inama e pa o ciama pas a. [...] Va ia o ipo de peixe que oi usado na
ab icação do su im, ele pode se b anco, c eminês, cinkš ou de co pú pu a
(Li uânia manhã 20120908).
Su imi é mais usado po peixes de ma b ancos ba a os ledjū io menkės, s au idė, jū ų
lydekos e semelhan es ( ecep ai.iki.l 20100331). Adap uado skolinys já suno min as, mas
ainda é consumida e VLKK Konsul acijų banke ne eik ina conside ada nekai oma o ma
su imi, p z. : Em odo o mundo populia iza su imi p odu os. [...] Su imi p odu os nãoiebús,
não calo o ingi, po ém não em biologicamen e alidos ma e iais. Du an e o p ocesso
ecnológico suas mo ū a, po isso mui as ezes usados como componen es pa a á ios
p a os cozinha . Os p odu os de su imi são endidos escos e congelados ( m .l
20130310). [...] e mo su imi, des inado a su o muo am uma mis u a de peixes nomea .
Nada de ma a ilhoso que não em ou o luga , e p ecisamen e no Japão em 1973 enha
sido in en ado e pa en eado o p odu o de lazdelių de c abos, depois de alguns anos
ap esen ado e ao me cado in e nacional (e- ici.l ).
Su imį ainda suge ida chamá-lo nãoik ais ju ais (gė ybių) alimen os,
ne ik omis jū ų gė ybėmis (Šiupienienė 2005: 37), mas uma pala a skolinys
mais con o á el, po an o ilgesni denominainimai nep igijo.
ŠÀBU ŠÀBU
Angliška japão do idioma emp és imo pe aša shabu-shabu in oduziamamos
jun o com padajáis se ido japonês p a oal de plonai supjaus y ų mêsos
gabaliukų e da zo ių.
Nas on es da In e ne da língua Li uânia e na imp usdin inha mídia são usados
b ūkšneliu bem como ou os g a iniais modos (kabu ėmis, g andesos aidėmis)
dis inguem a ian es shabu-shabu e syabu-syabu, plg. : Japões cozin ė é ap esen a y a
bas an e de alhadamen e, po ém ainda há p a osal dos, sob e os quais cu isi sabe
mais. Um desses japoniços ga dėsias é um p a o chamado de shabu-shabu (syabu-syabu).
[...] No Japão shabu-shabu išpopula izado an ojoje XX a. me ade, ab a ius es au an e
Suehi o. Es e es au an e em 1955 pa en eou o nome do p a o. Mais a de come is
espalhou po odo o mundo. Diz-se que hoje em dia shabu-shabu es au an es mui as
ezes inaugu a nãop a ickuojan es sumo
KALBOS KULTÜRA | 86 que daik a a džių giminė de o igem de línguas
es anhas não linksniuojamų eiškiama sin aksiškai (pelo pago com
daik a a džiais de inamų žodžių o mas), e não mo ologiškai (DLKG 2006: 64),
po an o ais daik a a džių sin aksinės giminės aiška es i mui o di e sa,
. y. skoliniai u ilizados e i iškąja, e mo e iškąja gimine (DLKG 2006: 146 49).
Mas de odos os ês nelinksniuojamų japões linguagem skolinių (ka u su
šaknyje ki čiuojamu šàbu šàbu) no inal há oz -u, o, caso alagmeniu,
pala as são usadas como i iškosios giminės (DLKG
2006: 64).
IŠVADOS
1. Naujųjų japonų kalbos kulina ijos skolinių spa čiai mul iplicėja, mas a
pa i i ų spausdin inės žiniasklaidos e in e ne idioma exemplosžių e ,
que eles não semp e adap am-se ao lie u ių kalbos o og a ia e g ama inės sis ema.
2. Va osenoje de odas as di e sas o mas que uncionam p incipalmen e
não adap ua , e au en icas esc i ybos ( . y. angliškos pe ašos) os no os
japões do idioma skoliniai. Não ha endo sulie u in o skolinių a ian e,
ge almen e elgiamasi simplesmen e, . i. pala as simplesmen e dis inguidas g a icamen e.
3. Sep yni de dezim ia i as emp in os daik a a dzes segundo sua sanda ą
g ama icana pode se aleg niuojami, po ém a osenhe de odos eles kai ybos
pa adigma (a maio pa e de ido não ex emamen e g ande popula idade) a é
ago a é al ak ina. 4. Com base nos dados da análise, o e ece-se codi ica
ap esen ados no os no os emp ésnios de língua japonês e lhes suplemi
ap o ada pela Comissão Es a ibá ia das línguas li uanas lis a de co espondmenos s e imžodžių.
ŠALTINIAI
DLKG 2006: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo i enciklo-
pedijų leidybos ins i u as.
EV – Eu opos žodynas Eu o oc. P ieiga pe in e ne ą: <h p://www3.l s.l /pls/
e /e .main> (žiū ė a 20130315).
ND – Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas. In e ne inė duomenų bazė.
Sud. Ri a Miliūnai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga pe in e -
ne ą: <h p://naujazodziai.lki.l /> (žiū ė a 20130414).
TŽŽ 2008: Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Alma li e a.
TŽŽ 2013: Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Alma li e a.

U. TAMAŠAUSKAITĖ. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai
147
VLKK 2012: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos 20121220 pa i in as s e-
imžodžių a i ikmenų są ašas su paaiškinimais. P ieiga pe in e ne ą: <h p://
lkk.l /li /100213> (žiū ė a 2013 m. sausio–balandžio mėnesiais).
VLKK 2013: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos 20131128 pa i in as
s e imžodžių a i ikmenų są ašas su papildymais. P ieiga pe in e ne ą: <h p://
lkk.l /li /100213> (žiū ė a 20131227).
VLKK KKB: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos Kalbos konsul acijų bankas.
P ieiga pe in e ne ą: <h p://www. lkk.l /konsul acijos> (žiū ė a 2013 m.
mês de ma ço ).
LITERATURA
Gi čienė J., Liu ke ičienė D. 2007: Sū ių pa adinimų a osena e
no ma. Cul u a de língua 80, 110122.
Gi čienė J. 2008: I alų kulina ijos s e imžodžiai. Cul u a de línguas 81, 192
204.
Keinys S. 2007: Gy asis skolinių p ide inimas i eikyba. Homem e pala a
9(1), 70–74.
Lanza S. M. 2009: De ido a ês skolinių de i alų kulina ijos. Lingbos kul ū a 82,
308–316.
Leksika 2005: Lingbos pa a imai. Leksika: skolinių a ojimas, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
Leksika 2013: Falbos conselhos. Leksika: skolinių a ojimas, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos cen as.
Miliūnai ė R. 2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian es, Vilnius:
Ins i u o das línguas Li uãs.
Rudai ienė V., Vi kauskas V. 1998: Occiden ų kalbų naujieji skoliniai,
Vilnius: Enciklopedija.
Šiupienienė A. 2005: Į pagalbą algia aščių a ky ojams, Vilnius: Ciklonas.
Valeckienė A. 1967: Pala as de o igem de Ou as línguas li uãs no sis ema
mo ologizado da língua. Li u ians kalba a ybiniais me ais, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as, 108128.
Vaskelai ė R. 2001: Nelie u iškų nekai omų pala as sin aksiniai papeis.
Cul u a da língua 74, 4352.
Recebido 2013 05 04
Adop ado 2013 12 20
148 KALBOS
CULTÜRA | 86
NEW LOANWORDS OF JAPANESE CUISINE
Summa y
As he Japanese cul u e is gaining popula i y, new loanwo ds om he Japanese language
a e pa ing hei way in o Li huanian h ough he English language, wi h names o
Japanese dishes becoming especially popula . O objec i o des e a igo é o nece uma
mo e ex ensi e analysis o new loanwo ds o Japanese cuisine in Li huania, que não
o am an e io men e ho oughly s udied, based on synch onic analysis, desc ip i e and
compa a i e me hods and o p o ide he s anda dising ecommenda ions o hei use.
The a icle analyses en mo e popula Japanese cuisine ela ed loanwo ds ( oge he
wi h hei a ian s) eco ded in he elec onic domain and he p ess un il Ap il 2013: ugu,
kaisekis, kaisekis- io is, kombuča, misas, sei anas, su imis, šabu šabu, empu a, o u. The
new loanwo ds ha e no ye been adap ed; hei Li huanian spelling has no been
es ablished; he e o e, one o he mos nume ous g oups o Japanese loanwo ds unde
analysis in he p in ed media and he In e ne language consis s o he loanwo ds o
au hen ic spelling (English ansc ip ions). A endency pode se obse ada que he names
o loanwo ds which ha e no ye been adap ed a e usually simply dis inguished
g aphically: in bold o i alic o using quo a ion ma ks. To adap he loanwo ds o he
Li huanian spelling and g amma sys em, i is sough o adap hem mo phologically and
o hog aphically; howe e , i is o en he case ha i hey a e adap ed
o hog aphically, hey a e no es ablished mo phologically o ice e sa: i loanwo ds
a e adap ed mo phologically, hey a e no adap ed o hog aphically. I a emp s a e
made o adap wo ds unde he mo phological sys em, coinciden endings o nouns a e
main ained, while o eign endings a e ejec ed and eplaced wi h co esponding
Li huanian endings. Mos o he bo owed nouns unde analysis can be declined by hei
g amma ical s uc u e; howe e , he declension pa adigm o all he nouns unde analysis
is de icien due o hei a he sca ce p e alence. Based on analysis da a, i is
ecommended o codi y he p o ided new Japanese loanwo ds and o add hem o he lis
o equi alen s o loanwo ds app o ed by he S a e Commission o he Li huanian
Language. The ends o use and s anda disa ion o Japanese loanwo ds analyzed in he
a icle should help o o ien onesel a e encoun e ing o he simila Japanese
loanwo ds. KEYWORDS: new Japanese loanwo ds, no ms o he s anda d language, ac ual
use, codi ica ion.
UGNĖ TAMAŠAUSKAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT10308 Vilnius
[email p o ec ed]