scieee Open visual document viewer

Naujieji japonų kalbos kulinarijos skoliniai

Ugnė Tamašauskaitė

Full text

U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 131 UGNĖ TAMAŠAUSKAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as NAUJIEJI JAPON LINGUAS SCOLINIAI COMINARJAS ESMINIAI VOODŽIAI: japões línguas naujažodžiai, bend inês no mas da língua, a osena, codi ikacija. Japões cul u a plin ando na Li uânia, nossos alboje começam sklis i e pe ang lų kalbą a ėję1 no os no os japonų kalbos skoliniai, que à 2008 m. i leis ą Ta p au inių žodžių žodyną2 ( oliau TŽŽ) ainda não o am incluídos. Nos úl imos anos nos g andes cidades li uanas pa icula men e saí ampopula es ins i uições de alimen ação japononescas, po an o p opli o e Japonijas cozinhas p iekalų denominações, cuja maio ia são ais no os, que ainda nė nep iside ino à língua li uanas sis ema. Obbi a a a ual japonesa no os japões da língua skolinių gausą3 e pe cibindo TŽ exis en escios des a língua skolinius, dos quais ago a popula iais espo (aikido, bušido, dziudo), a e (haiku, u a), eligião (shin oizmas) á eas e mininai, e culina ijas á ea in e nacional pala as ė a apenas du disse4 e suši, isible yškus dinamismo da língua. 2012 m. dezemb o 20 d. Es a ubinas li uãs da língua comissão ( oliau VLKK) ap o ado em s e imžodžių a i ikmenų są aše (ž . VLKK 2012) esan ys se e a ian es u in ys populia ūs no os japões do idioma skoliniai mi inas, onigi is, sašimis, soba, sušis, e ijakis, asabiai são e mos da á ea culina iais. Umhi VLKK a s y i skoliniai já p igiję, e ou os a osena, pe no, ainda issik is alizuos5. O obje i o des e a igo baseado sinch onine análise, desc i i o e compa a amoio mé odosis, изnag inė i de alhei o ainda ne y inė us lie u ių kalbo1 Já que japai ašo hie ogli ais, kone odos japão idioma skoliniai em lie u ių kalbą p incipalmen e pa enka angliška pe aša. 2 Já en egando o a igo à imp ensa, apa eceu no o, quase 5000 pala as ac escen ado Dicioná io de pala as In e nacionais, no qual de odos dezim ies a igo analisados skolinių ė a único o u (ž . TŽŽ 2013). 3 Rem asi língua Li uânica naujažodžių duomenimisynu (ND). 4 Japonų bebida alcohólica; p oduzido mé odo de e men ação a pa i de a oz. 5 Plg. : TŽŽ 2008 é s e imžodis suši, e na mais ecen e TŽŽ 2013 já sušis. 132 KALBOS KULTūRA | 86 je apa ejiusius no osjuosius japonų língua culina ijas skolinius e o nece no minamąsias deles consumo ecomendações. A igosnių, nos quais são analisados pa ilhões de o igem es anima culina iais s e imžodžiai, bu a e an e io men e (ž . Gi čienė 2008, Lanza 2009), po ém es as s i es skoliniai de japonų kalbos sepa adamen e discu i ainda não. O a o de que p incipalmen e japões língua emp és imos nos úl imos empos êm p ecisamen e da á ea culiná ia, con i ma e o a o de que na Li uânia cada ez mais em de peixe c u ou ou os p odu os ma inhos, ečiau da žo ių ou kiaušinių pagadin o populia aus6 do ep esen a i o japononiško p a o su es au an e, chamado de simplesmen e sušiņi (p. ex., a noi e de An adienio em Vilnius, na Jasinski s ee es abelecida sušinska apsilė apank ys odo mundo (15min. 20111122).7 Sushi é já adap ado pala a da língua japonesa (ž . VLKK 2012), po ém exa a mui a ainda neadap uadas no os japões da língua skolinių, que mui as ezes são adições (mais equen emen e š enčių: Choyo, Dango, Sekku), oupas plaças de de alh (ge a, kandzaši, abi), a e (kaidan, kaisekis, suisekis) nomes ou pala as de á eas, nomes que se dis inguem ou que pe encem a subcul u as (beigelhedai, ha adži, hikikomo i), mas, uma ez que isso não é o obje o des e a igo, não são mencionados. Nes e abalho analisa-se dez a é 2013 m. mês de ab il.8 ele ônica espa ês e p adoe ixsuo as na Li uânia populia esnių japonų kulina ijos skolinių (ka u com a ian es): ugu, kaisekis, kaisekis- io is, kombuča, misas, sei anas, su imis, shabu shabu, empu a, o u. Nag inėjami no os emp és imos são algias ( ugu, kaisekis- io is, shabu shabu, empu a, o u) e bebidas (kombuča), mêsos pakai alos (sei anas, su imis), padažų (miso) ou speci ines aka ienės pa adinimai (kaisekis). Sem abejo, des a á ea japões de línguas skolinių es i e mais (a ski ai se ia possí el i i a é e sušių espécies denominainimus chi ašis, makis, nigi is, emakis), mas a igo não se p e ende abo da de odos cons an emen e gausėjančių japonų kulina ijos s e imžodžių. Daqui em dian e a igo a ados os no os skoliniai abo dados al o dem: como i aš ini pala a le an ado sulie u in as (ka ais e coincidindo com angliška pe aša) japonų kalbos skolinys. se a pala a aleg niuojamas, g e a 6 2012 m. ugsėjį Kaune a é se o ganizou o p imei o sušių es i alis ( es o anai.l ). 7 Japoniškus sušio es au an es na Li uânia ends ama a chama keliažodžiais nomes, dos quais pelo menos um dėmenų é japonų idioma pala a de angliška pe aša sushi, p z. : Sushi Exp ess, Sushi Sushi, Tom Sushi, Sushi House, Sushi Town, Dao-Sushi, Sushi-L , IPU-sushi, mo. Supe Sushi, O i O i Sushi. 8 Ku eks o paskelbimo da a aiški, in o macija ašoma skliaus uose, g e a šal inio pa adini- Anksčiausiai da ado on e 2005 m. Pa yzdžių kalba, excep o e os de esc i a, sky ybos e g ama ica, ne aisy a. U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 133 de i ulação da pala a esc eoma ki čiuo ė. Cu iosamen e isso, que de odos os se es a ados aleg niuojamų daik a a džių ki čiuo ė é a segunda, i. e. seus uniscai os galininke ki čiuojamas segundo do im skiemuo é ou longos i agalis (sei ãną), ou umpas (kaisèkį, kaisèkį- iò į, kombùčą, msą, su mį, empù ą). Em ex os, nos quais exis e culina iais skolinių, g a iniai sinais deixam-se au en iški, só os mesmos a ados pala as a igo au o ės dados em exemplos dis inguem-se pa yškin uoju š i . Cada no o skolinys é discu ido sepa adamen e, e no inal ap esen am-se conclusões ge ais. A igosnyje examinados japões da língua loan a osens e no minimo polinkias de e ajuda o ien a -se con on os e com ou os semelhan es de japões da língua a inanciais pala as. FUG Fugu é peixe (la . Taki ugu niphobles), da qual, emo ido mui o oxicinho os cons i uedamen os pa es, p oduzido delika esu conside ado p a o. P z. : Tal ez e odas as doces do ma já po i am ik omis ugu (gana ca angiu delica esu conside ada um peixe enenoso, que p ecisa mui o me iculosamen e e p o issionalmen e p epa a )? (Vilniaus dia 20110409). Fugu (angl. blow ish) é um peixe, que no seu o ganismo em mi inos enos. [...] De ido a isso consomendo mal p epa adoš ą ugu peixe o homem imedia amen e ecebe á mo ina doszę i in s ip ių oxinų, aos quais não há an ido o. No mesmo ugu nomeam-se e luxosos p a os de es e peixe, que, apesa do isco mo almen e ap isiona , são mui o populia ūs Japão (balsas.l 20080923). Do dezim ia des e a igo analisados dos emp és imos único ugu nem on es da in e ne , nem em ex os imp in ados ge almen e não dis inguido nem kabu ėmis, nem pas i uoju š i u. Assim é mais p o a elmen e po que que sua esc i a coincide com angliška pe acha, e ela não p ecisa especialmen e adap ados li uãos línguas. A maio ia no ma i as a iškosios giminės skolinių, cujos baigmuo -u, nekai omi e em c učiuo a cu o galąinį skiemenį (plg. DLKG 2006: 82)9. Assim e au en icas o og a ias japões do idioma emp es ado ugu, li uãos do idioma nãoin ão de ou as o og a ia a ian es, o e ece-se econhece no ma i o. 9 Da plg. com culina ijas e de á ias ou as á eas de pala as in e nacionais: ondiù, in e iù, kakadù, abù (TŽŽ 2008). 134 KALBOS CULTÜRA | 86 KAISÈKIS (2) Kaisekis adicionais japões almoços ou aka ienê de mui os p a osalões. Nes e emp és imo há a ian es de á ios. Nas on es da In e ne conseguiu encon a apenas uma s kai os galininką, p z. : À noi e, pode-se pedi a de mui os p a os compos a po uma adicional jan a em […] kaisekį (Li u os my as 20120915). Rečiau a ojamų skolinių a p incípio no malmen e e não nelinks ama aleg niuo , po an o e des e pala a aleg niação pa adigma a é que al k ina. Nelinksniuojamas a ian e kaiseki eqünesnis, plg. : A culiná ia japonesa conside a no opo kaiseki (a si adęs como apêndice da ce imônia de chá), que consis e ing edien es, seu p ocessamen o, p epa ação e ce imônia, des inados a á ios di e en es p a os, e e elando a a e de come sub iles (blog. zigzag.l 20120417). Smagu is nu a é nusibaus i, pa abeisando adicionalciško japoniško Kaiseki menu (smagu is.blogspo .com 20121121). Kaiseki ki ė é kildinama a pa i da adição à chá e de da o e ece e inados p a os a con idados o malizados du an e euniões. A ce imônia do chá a é es es dias man e e adicional i ualino dos elhos empos, po ém e inada kaiseki ki ė su giu como sepa ado culina inis eiškinys (Japonų i u ė. Pažink Japonijos skonį 2012). A endendo a que o que os emp és imos japonês, endoí baigmení -i (p z., onigi i, sushi), lie u inan adicionama galūnė is (onigi is, susšis, plg. VLKK 2012), no man u a ian e suge e-se conside a aleg niuojama a pala a kaisekis. KAISÈKIS-RIÒRIS (2) Falando Inglês emp es inado kaiseki- yo i in oduzido só um japononiškas p a oal, que, embo a e simples, mas an es eba os bebida ce imônia é se ido mui o luxabangamen e. Tokia signi icado es e nauja od eio pa a a língua li uãs. Aqui sua esc i a a ia: kaiseki- io i é esc i o com b ūkšnelio ou sem ele; segan inglês pe acha, segundo ajame pala ae man enikoma ilgoji -ykaiseki yo i, embo a esc e a e kaiseki- io i. Essas a ian es ge almen e são usadas sem ex emūnico p iebalsio -s, exemplo. : G andioso luga pa aka ieniau i (jei penigai kišenę spaudžia), po que aqui nas elhas pi klių casas ins ala am-se highend es au an es, que especializam-se kaiseki yo i (my ips.l 2010 m. spalis). U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 135 Kio o ki ė pe augo em p abangų Kaiseki- io i, se ida a al o ango japoniškuose es au an es, e nemažą į aką 19 a. inha P ancūzų ki ė. [...] Um kaiseki- io i exemplos de. Em uždeg uos indelios há sopa e a oz. Kiek ienas indas é um sepa ado abalho de a e (l .wikipedia.o g). Pie ausi e japões es au an e Ryokan, sabo usi e adicional Kaiseki io i comida, amilia iza eis com eudalinês Japonijas bui imi ho el Ryokan (kelioniuakademija.l ). em ala ians b ūkšneliu ligjami do sin aksiškai lygia e čiai daik a a džiai, eiški ienoan ys daik o ou eiškinio nomeamen o (ž . VLKKKKB h p://www. lkk.l /li /708). O que o emp és imo é esc i o e com b ūkšnelio (kaiseki- io i), e sem b ūkšnelio (kaiseki yo i), pode se explicado pelo que e angliška pe aša às ezes di e e, i. e. usado e a ian e kaiseki- yo i (ž . en.wikipedia.o g, openkyo o.com), e kaiseki yo i (ž . p e .kyo o.jp, ka eyea s.com). Embo a, di e en emen e do daik a a džio kaiseki, às ezes con endo galūnę -is, a osenos, d ižodžiai junginiai kaiseki- io i ou kaiseki yo i em on es da In e ne a é šiol não ixsua com galūne s, adap ando mencionado emp és imo na língua li uanais, suge e-se į eisin i naujažodį kaisekis- i p adė i e aleg nio is ele. KOMBUČÀ (2) Kombuča é uma bebida e ugen a de ce as bac é ias e ungos, bebida po causa de supos os bene ícios à saúde. Na Rašy inėje li uãos aladas há duas a ian es do no ojo emp ésnio a osenos: a) segundo o conselho sulie u in as kombuča ou b) ang liška dolinio pe aša kombucha, p z. : a) Kombuča, ou gombos de chá e men uado bebida de chá. Kombuça o iginou da China, mas longo empo oi esques a. XX a. úl imo dezme io começou a populia iza na Cali ó nia, EUA e ecebeuukê a enção no Japão, Rússia. Teba os ungo é ac o ūgš ies bac é ias e mieliag ybio colônia. Seus encilos são conside ados emédios e p e en i os meios con a doenças, em i aminas das B e D (l .wikipedia.o g). Chalamidade da á um copo kombučos eba os bebida e men uada (pasazas.l 20130220). Vaka iečiai, sal ando nossos olhos e uosles kombučą da inėja supils y o em con encionais plás icos bo elius, a é ado nus us dailia e ie e. Po que o comp a ? Acon ece, kombuča é pa e inigualá el de uma die a saudá el! (p igauk.l ). KALBOS KULTÜRA | 86 Zalioji čaja a, zeliųjų ci inų gabaliukai, kombucha (S eika 136 mulhe 2006 m. b) Gu man’s žalioji a ba a su p iedais kombucha [an aš ė] Tai labai sena plačiai sa o gydomosiomis sa ybėmis žinoma žalioji a ba a. balandis). Supil i omá, like į, kombuchą e spanguolių sul is com alguns le u gabalėlių em šeike į e o emen e suplak i. Supilus em cock ailina au ê, acilmen e pamaišy i (mamos ecep ai.l ). Essas a ian es mesmo e no mesmo mesmo ex o podem se aleg ni p o egidos nem semp e, plg. : Es e chá ca ac e iza-se o eu a oma, ex aído do chá e de, kombuchos e gua anos a bus os locais, c escen es jun o Amazênês cos anças, na Amé ica do Sul. [...] Composição: chá e de (68%), ci inžolė, gua ana (7%), pipi mė ės, imbie as, na u al pe umio ing edien e, šei amedžio žiedai, juodieji pipi ai, djio in as kombucha bebida, ci ininė aloyzija (asso i.l ). Beba kombuča a ba á [paan aš ė] (al a.l 20120710). Às ezes nelinksniuojamas culina ijos e mo kombucha esc e e-se didžiąja aide e dis inguido g a icamen e, . y. kabu ėmis, p z. : Caminhando Kombucha eba á, é usado o chamado chumbos de eba os (l y as.l 20110615). A p incipal a ian e da no ma suge e-se conside a aleg ni p o egamo-lhe um no o emp és imo kombuča. MÌSAS (2) das línguas Lie u ių a osenoje a é que unciona apenas nelinksniuojamas e men uados soja pas a nomeamen o miso, cujo o ma coincide com angliška japonų kalbos pe aša, p z. : Miso, ou a ez chamada de pas a de soja, é p oduzido a pa i de g ãos de soja, que são es aziados, sūdomos, su i ados e en ão mis u ados com um especiu leugu e man idos em es âncias, nas quais oco e o p ocesso de e men ação (kulina e.l 20100720). [...] e men uados g ãos de soja, chamada miso, ajuda a emo e do o ganismo oxinos, me ais peskiuosius e eduz os e ei os nega i os da adiação a omica. Miso ali ia pagi ias, aos umado es ajuda a i a a nico ino. Dia iamen e em pequenas quan idades consumindo miso diminui a p obabilidade de assal os hepá icos, g ossos U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 137 in es nos, sk andžio ėžiu. Miso i in eno a a boa lo a à in es ina e egula a p essão sanguínea (sakiai sb.l 20091130). Miso é e men uados g anulos de soja e ou as cul u as de g ãos, da qual jun amen e com akame jū žolėmis e ši ake ungai p oduzida adicional japonesa miso sopa. Os japoneses o gulham-se de á ias espécies de miso, como ancūzes o gulham-se inhos e sū ias, i alianos aly uogios aliejumi e maca oonões, li au os juoda ugine doona e midumi. Miso é a base da culiná ia japonesa e uma das p incipais japonesas boas saúde e ilgaamjiškumo azões. Os japoneses miso súubá comem e desjeios, e almoços, e jan a enei bem u iliza p epa šdos ou os p a os. [...] Dêmesio! Ap oxima a ins imi ka, quando em s iubá de caminho miso! 23 colhe es (ou de aco do sabo į in e no mais, p ima e a e ou ono menos, e a ą bas an e pouco) de a oz cas anhos miso p ecisa a ala do caldo líquido em inde sepa ado e a ala de ol a em caldo ( i .l ). Acon eceu que o skolinys miso é a ibuído kabu ėmis, ex.: [...] sopa de pas a de soja miso com assudados bacalhažanais e especi icinho de e ilha (my ips.l 20120128). Tendo em con a o a o de que aos emp és imos que êm nemi čiuo a baigmenį -o (p.g.: isp. bu i o, cho izo, i . capuccino, ca paccio), adiciona-se galūnė -as (ž . VLKK 2012), suge e-se usa linksniuojamąjį naująjį misas10. SEITÃNAS (2) Sei ana é gli imas de igo, usado como subs i u o de ca ne. Angliška japão do idioma emp és imo pe aša sei an língua li uãs usada a amen e, e se assim e esc i a, isso semp e g a icamen e dis inguida kabu ėmis, p z. : Budis as ege a ai cozinhei os che s são mui o c ia i os cu ando subs i u os de ca ne, exemplo, a pa i de igo gli imo sei an, soja o u, aga o e ou os p odu os ege ais (my ips.l 20120128). Mais equen emen e adap uo am emp iniu adicionada lie u iška galūnė e al pala a aleg niuojamas, p z. : Quais são os es anhos alimen os? [...] Sa anán sua es u u a mėsą ememnan e masė, ob ida la ando a inhas de igo (Li u os my as 20070508). 10 de dezemb o de 2013, quando o a igo já oi en egue à imp ensa, no ou-se que s e imžodžių a i ikmenų lis a complemen ada e skoliniu miso, cujo o e ecido a i ikmuo misas (ž . VLKK 2013). 138 KALBOS CULTÚRA | 86 Sei ano kepsnys [an aš ė] [...] Supjaus ome sei aná plonomis iekelėmis, apkepame aliejuje [...] (s ajuke. wo dp ess.com 20130225). Galūnę as u in į linksniuojamą japonų kalbos skolinį sei anas siūloma p ipažin i no miniu. SURÌMIS (2) Su imis mal a ca ne de peixe, ge almen e usado como subs i u o de ca ne de c ab. VLKK Konsul a ionsbank, com base nas ecomendações Eu o oc do Glossá io Eu opeu de e mos, aconselha-se consumi kai omą o mą su imis, e p odu os a pa i de ca ne de peixe mal ado chama em de p odu os de su imio (VLKK KKB; EV). A di e ença semân ica en e o no o de edo o mas unisci as e polisci as eo icamen e exis e, po ém no a oseno al polinkio, quando unisci a su imis é usado só quando se ala de ca ne de peixe, e plu ali a su imiai apenas só quando se ala de p odu os de ca ne de peixe, obse a-se, po exemplo: [...] su imiai, ab icados a pa i da I e e idos, não pe mi idos a impo a p odu os pesquei os (eu -lexeu opa.eu). [...] em con o midade com o Anexo IIa do P o ocolo, o documen o de p o a da o igem dos p odu os de su imias (código CN 16042005) é acompanhado de documen os que demos am que o peixe cons i ui pelo menos 40 % do peso do p odu o de su imias ... (Jo nal O icial da União Eu opeia L283 20111029). [...] p odu os ex iles e su imiam [...] (Jou nal o icial da União Eu opeia L127 20110514). A Embo a no ojo lendá io leisniação pa adigma al k ina, es y us su imio a oseną, o na-se cla o, que daik a a džio su imis ienaskai os leisniai são u ilizados eqüen amen e do que mui osiskai os (plg. com an e io men e o necidos o mas de mui osiskai os exemplos e consul e len elę Naujųjų skolinių kai ymas leisniais), например. :Заkandis, ei o de concen ados de peixes p o eínas, chamado de su imiu. P aalkę japai su imio zakandžių anda e meno esos kioscos. Tekančios Saulės no país no ano passado publicėję su imio líde es de p odução de p odu os Vičiūnai líde es do g upo es es ex emamen e a o i os nos países Asiá icos snakandžius sumanė ap esen a e Eu opa (Li u ão amanhã 20110903). U. TAMAŠAUSKAIT. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 139 Su imis isso k uopščiai es aliada ca ne de pescų, da qual emo idos ossalai, go dalai, e ela mesma su inama e pa o ciama pas a. [...] Va ia o ipo de peixe que oi usado na ab icação do su im, ele pode se b anco, c eminês, cinkš ou de co pú pu a (Li uânia manhã 20120908). Su imi é mais usado po peixes de ma b ancos ba a os ledjū io menkės, s au idė, jū ų lydekos e semelhan es ( ecep ai.iki.l 20100331). Adap uado skolinys já suno min as, mas ainda é consumida e VLKK Konsul acijų banke ne eik ina conside ada nekai oma o ma su imi, p z. : Em odo o mundo populia iza su imi p odu os. [...] Su imi p odu os nãoiebús, não calo o ingi, po ém não em biologicamen e alidos ma e iais. Du an e o p ocesso ecnológico suas mo ū a, po isso mui as ezes usados como componen es pa a á ios p a os cozinha . Os p odu os de su imi são endidos escos e congelados ( m .l 20130310). [...] e mo su imi, des inado a su o muo am uma mis u a de peixes nomea . Nada de ma a ilhoso que não em ou o luga , e p ecisamen e no Japão em 1973 enha sido in en ado e pa en eado o p odu o de lazdelių de c abos, depois de alguns anos ap esen ado e ao me cado in e nacional (e- ici.l ). Su imį ainda suge ida chamá-lo nãoik ais ju ais (gė ybių) alimen os, ne ik omis jū ų gė ybėmis (Šiupienienė 2005: 37), mas uma pala a skolinys mais con o á el, po an o ilgesni denominainimai nep igijo. ŠÀBU ŠÀBU Angliška japão do idioma emp és imo pe aša shabu-shabu in oduziamamos jun o com padajáis se ido japonês p a oal de plonai supjaus y ų mêsos gabaliukų e da zo ių. Nas on es da In e ne da língua Li uânia e na imp usdin inha mídia são usados b ūkšneliu bem como ou os g a iniais modos (kabu ėmis, g andesos aidėmis) dis inguem a ian es shabu-shabu e syabu-syabu, plg. : Japões cozin ė é ap esen a y a bas an e de alhadamen e, po ém ainda há p a osal dos, sob e os quais cu isi sabe mais. Um desses japoniços ga dėsias é um p a o chamado de shabu-shabu (syabu-syabu). [...] No Japão shabu-shabu išpopula izado an ojoje XX a. me ade, ab a ius es au an e Suehi o. Es e es au an e em 1955 pa en eou o nome do p a o. Mais a de come is espalhou po odo o mundo. Diz-se que hoje em dia shabu-shabu es au an es mui as ezes inaugu a nãop a ickuojan es sumo KALBOS KULTÜRA | 86 que daik a a džių giminė de o igem de línguas es anhas não linksniuojamų eiškiama sin aksiškai (pelo pago com daik a a džiais de inamų žodžių o mas), e não mo ologiškai (DLKG 2006: 64), po an o ais daik a a džių sin aksinės giminės aiška es i mui o di e sa, . y. skoliniai u ilizados e i iškąja, e mo e iškąja gimine (DLKG 2006: 146 49). Mas de odos os ês nelinksniuojamų japões linguagem skolinių (ka u su šaknyje ki čiuojamu šàbu šàbu) no inal há oz -u, o, caso alagmeniu, pala as são usadas como i iškosios giminės (DLKG 2006: 64). IŠVADOS 1. Naujųjų japonų kalbos kulina ijos skolinių spa čiai mul iplicėja, mas a pa i i ų spausdin inės žiniasklaidos e in e ne idioma exemplosžių e , que eles não semp e adap am-se ao lie u ių kalbos o og a ia e g ama inės sis ema. 2. Va osenoje de odas as di e sas o mas que uncionam p incipalmen e não adap ua , e au en icas esc i ybos ( . y. angliškos pe ašos) os no os japões do idioma skoliniai. Não ha endo sulie u in o skolinių a ian e, ge almen e elgiamasi simplesmen e, . i. pala as simplesmen e dis inguidas g a icamen e. 3. Sep yni de dezim ia i as emp in os daik a a dzes segundo sua sanda ą g ama icana pode se aleg niuojami, po ém a osenhe de odos eles kai ybos pa adigma (a maio pa e de ido não ex emamen e g ande popula idade) a é ago a é al ak ina. 4. Com base nos dados da análise, o e ece-se codi ica ap esen ados no os no os emp ésnios de língua japonês e lhes suplemi ap o ada pela Comissão Es a ibá ia das línguas li uanas lis a de co espondmenos s e imžodžių. ŠALTINIAI DLKG 2006: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo i enciklo- pedijų leidybos ins i u as. EV – Eu opos žodynas Eu o oc. P ieiga pe in e ne ą: <h p://www3.l s.l /pls/ e /e .main> (žiū ė a 20130315). ND – Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas. In e ne inė duomenų bazė. Sud. Ri a Miliūnai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga pe in e - ne ą: <h p://naujazodziai.lki.l /> (žiū ė a 20130414). TŽŽ 2008: Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Alma li e a. TŽŽ 2013: Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Alma li e a. U. TAMAŠAUSKAITĖ. Naujieji japonų kalbos kulina ijos skoliniai 147 VLKK 2012: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos 20121220 pa i in as s e- imžodžių a i ikmenų są ašas su paaiškinimais. P ieiga pe in e ne ą: <h p:// lkk.l /li /100213> (žiū ė a 2013 m. sausio–balandžio mėnesiais). VLKK 2013: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos 20131128 pa i in as s e imžodžių a i ikmenų są ašas su papildymais. P ieiga pe in e ne ą: <h p:// lkk.l /li /100213> (žiū ė a 20131227). VLKK KKB: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos Kalbos konsul acijų bankas. P ieiga pe in e ne ą: <h p://www. lkk.l /konsul acijos> (žiū ė a 2013 m. mês de ma ço ). LITERATURA Gi čienė J., Liu ke ičienė D. 2007: Sū ių pa adinimų a osena e no ma. Cul u a de língua 80, 110122. Gi čienė J. 2008: I alų kulina ijos s e imžodžiai. Cul u a de línguas 81, 192 204. Keinys S. 2007: Gy asis skolinių p ide inimas i eikyba. Homem e pala a 9(1), 70–74. Lanza S. M. 2009: De ido a ês skolinių de i alų kulina ijos. Lingbos kul ū a 82, 308–316. Leksika 2005: Lingbos pa a imai. Leksika: skolinių a ojimas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Leksika 2013: Falbos conselhos. Leksika: skolinių a ojimas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as. Miliūnai ė R. 2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian es, Vilnius: Ins i u o das línguas Li uãs. Rudai ienė V., Vi kauskas V. 1998: Occiden ų kalbų naujieji skoliniai, Vilnius: Enciklopedija. Šiupienienė A. 2005: Į pagalbą algia aščių a ky ojams, Vilnius: Ciklonas. Valeckienė A. 1967: Pala as de o igem de Ou as línguas li uãs no sis ema mo ologizado da língua. Li u ians kalba a ybiniais me ais, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 108128. Vaskelai ė R. 2001: Nelie u iškų nekai omų pala as sin aksiniai papeis. Cul u a da língua 74, 4352. Recebido 2013 05 04 Adop ado 2013 12 20 148 KALBOS CULTÜRA | 86 NEW LOANWORDS OF JAPANESE CUISINE Summa y As he Japanese cul u e is gaining popula i y, new loanwo ds om he Japanese language a e pa ing hei way in o Li huanian h ough he English language, wi h names o Japanese dishes becoming especially popula . O objec i o des e a igo é o nece uma mo e ex ensi e analysis o new loanwo ds o Japanese cuisine in Li huania, que não o am an e io men e ho oughly s udied, based on synch onic analysis, desc ip i e and compa a i e me hods and o p o ide he s anda dising ecommenda ions o hei use. The a icle analyses en mo e popula Japanese cuisine ela ed loanwo ds ( oge he wi h hei a ian s) eco ded in he elec onic domain and he p ess un il Ap il 2013: ugu, kaisekis, kaisekis- io is, kombuča, misas, sei anas, su imis, šabu šabu, empu a, o u. The new loanwo ds ha e no ye been adap ed; hei Li huanian spelling has no been es ablished; he e o e, one o he mos nume ous g oups o Japanese loanwo ds unde analysis in he p in ed media and he In e ne language consis s o he loanwo ds o au hen ic spelling (English ansc ip ions). A endency pode se obse ada que he names o loanwo ds which ha e no ye been adap ed a e usually simply dis inguished g aphically: in bold o i alic o using quo a ion ma ks. To adap he loanwo ds o he Li huanian spelling and g amma sys em, i is sough o adap hem mo phologically and o hog aphically; howe e , i is o en he case ha i hey a e adap ed o hog aphically, hey a e no es ablished mo phologically o ice e sa: i loanwo ds a e adap ed mo phologically, hey a e no adap ed o hog aphically. I a emp s a e made o adap wo ds unde he mo phological sys em, coinciden endings o nouns a e main ained, while o eign endings a e ejec ed and eplaced wi h co esponding Li huanian endings. Mos o he bo owed nouns unde analysis can be declined by hei g amma ical s uc u e; howe e , he declension pa adigm o all he nouns unde analysis is de icien due o hei a he sca ce p e alence. Based on analysis da a, i is ecommended o codi y he p o ided new Japanese loanwo ds and o add hem o he lis o equi alen s o loanwo ds app o ed by he S a e Commission o he Li huanian Language. The ends o use and s anda disa ion o Japanese loanwo ds analyzed in he a icle should help o o ien onesel a e encoun e ing o he simila Japanese loanwo ds. KEYWORDS: new Japanese loanwo ds, no ms o he s anda d language, ac ual use, codi ica ion. UGNĖ TAMAŠAUSKAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT10308 Vilnius [email p o ec ed]