BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
E RIMKUTRIKA
Uni e sidade Vy au as o G ande
AR VIS DAR ACTUALUS DIGIJE DE FALSABRE ERROR
SRAŠAS? VALINI ATVEJIS
ESMINIAI VOODŽIAI: cul u a dos idiomas, língua lie u ių, ne eik ini e iniai, Bigžiųjų kalbos
klaidų są ašas, Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, mo y uo a e nemo i uo a
a osena.
1. ĮVADAS
Bend inė ala, como e ou as línguas a mainos, nuola os muda: a senaujina, emp inasi de
no as pala as, em diccionyns, como em idiomas a chi us, sugula ce o pe íodo consumi
pala as, naujada ai ixuam naujažodžių duomenynuose. Kin a e no mas da linguagem,
exigências da linguagem egula . Uma ez que alando numa língua comum emos que segui
no mas codi icadas, po an o que emos que as no mas sejam lexí eis, a maio ia dos
consumido es da língua acei á eis, a ualizadas, endo em con a á ias mudadas ci cuns âncias (ab e iado sob e os p incípios de no mminho. Pupkis
2005; Šukys 2003).
Um dos mais ígidos no minę e neno minę a oseną ap ašančių on es Lis a de e os da língua
Bigžiųjų (h p: www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g
www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g
www.en.o g www.en.wikipedia.o g www.en Apa ece bas an e ca egó icas opiniões sob e es a
2011).
lis a: po causa de que puní el com mul as pecuniá ias, que ap esen ada neak uais pala as,
que con olada mídia língua e e c. (plg. Subačius 2013; Vaicekauskienė 2010: 169; Vaicekauskienė
Nes e a igo ap o unda-se em uma das pa es DKKS ne eik inus e inius e sua a oseną
Daba inės lie u ių kalbos eks yne ( oliau DLKT), mas não se p e ende discu i nem sob e a
no mação da linguagem, nem sob e o p óp io DKKS. Escolhe al emá oi incen i ado em 2014 po
uma sen ença ado ada pela Comissão Es adual da Lí u ia do DKKS pa a elimina dois pon os de
e os de ocabulá io: não des ini as es animidades e seus da íns e ne a o inas no as
es animidades (sob e isso eja discussões U nėžiū ė 2014). De ido ao mudi o DKKS disku a em
linguis as azem conclusão, que lis a p ecisa se a ualizada, e is ada, e isada,
complemen ada, po an o saudin ina decisão pe žiū ė i ques ões ac uais aos usuá ios da língua, po que a algumas ecomendações de dí idos de con o midade eage-se bas an e a i amen e (deja, mui as ezes des a o a elmen e). No en an o, su ge a ques ão de se no u u o se á al e ado DKKS, pa icula men e a colina de e os de ocabulá io.
Kalbos a o ojai labai laukia Kalbos pa a imų knygelių, ski ų ki iems leksikos iene ams
discu i.1 ap esen ada nes e es udo p e ende ap esen a dados, como numa das possí eis on es da língua a ual
DLKT usados DKKS nãoik ini alo es. Espe a-se que a in o mação sob e 1 Numa y a, que a segunda li oela da pa e
léxica se á dedicada às signi icações das pala as, e a e cei a a ou os casos, en e eles e alo es.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
E RIMKUTRIKA. É ainda a ual a lis a dos g andes e os de linguagem? Ve dinių a ejis | 2
e inių pasiski s ymą eks yno dalyse, pa a ojimo laiko a piu, dažnumą e mo y aciją se á
ú eis an o no mmin ojams da língua li uânica, an o e ou os usuá ios da língua.
2. TIRIMO MEDŽA E METODÍCA
Ne eik inais e iniais (eles ambém são chamados nega i amen e cono uo o e mo
e alas) chamados nekū ybiškai, inadequadamen e ou sem necessidade deslo e as pala as,
a quem subs i ui ge almen e são sa ų (Šukys 2003: 44); e odis ou posakis, compos o segundo
língua es anha exemplo, em aiaia pala a, anslado pa aidžiui (Paulauskienė 2000: 85).
Pequiam odos [ e iniai], que na língua li uana não podem se seman icamen e mo i ados ou
não co espondem às polinquias de da ybos pala as da língua li uanas (Pupkis 2005: 262).
Aldonas Pupkis (2005: 262263) codi ica nega i amen e alo es chamados e alais e os classi ica
em ín eg inos e pa ciais. Iš isinhas são conside adas pala as in ei amen e aduzidas (pgs.:
apys o a (=aplinkybė); (( ienok ačiau, bu ); pasėka (= esul a o, consequência) ou pala as
junginiai (dažnai azeologizmai) (p z.: maka onus an ausų kabin iakis (= dum i, muilin i);
pe lenk i lazdą (=pe dė i, pe sis eng i). Peli ansalais denominam-se pala as em que
inadequadamen e se usa p e ixélis, p ecega ou ou o dėmeno (pg.: a egulia (=su egulia );
semalkoholico (=bealkoholis, não-alkoholico, gai usis); algo isso (=kažkas).
Lo e a Vaicekauskienė (2007 17): des aca a enção que às ezes é di ícil sepa a alo es e
seman izmos, pois p imei os desen e ciama o ma, e segundos […] signi icação, e suge e e imus de
um es animodio mo ologicamen e complexo (sudu inho) conside a como alo es, aiškius
naujada us, que não coincidem com o são da p óp ia linguagem e, po an o, não é di ícil sepa a -se da
signi icância passincolin a. Nes e a igo man ém-se opiniões, que nãoik ini e iniai isso são línguas
li uânicas nebūdingas sanda os pala as, pala as de samplaikos ou pala as junginiai, padėmeniu
esol e i de ou as línguas, ge almen e usas, o ma semelhan e aos eg as das pala as li uanas.
DKKS o nece 37 não alsos alo es 12 pala as e 25 pala as conjun os: apys o a; ge bū is;
legisymda ys, -ė, įs a ymleidys, -ė, įs a ymda ys ė, įs a ymleidys ė; eme gi eikš i, eme gi
exp essão; lais ano is, -ė, lais ano iškas, -a, lais ano iškai; neku is, -i; não in lamgo; obalsis; pasėka;
sa is o us, -i, sa is o iai, sa is o umas; s o yla(s); umok; quan an ; sob e si mesmo; sob e saúde; an
iek; em sel ; do mon e; como ka as; como sykis; como egê; que oca; que link; jun o ko; seja isso;
alguma ez isso; quan o, sob e an o; como isso; (kaž)Como isso; (kaž)qual isso; (kaž)de quem isso;
(kaž)kodėl isso; (kaž)koks isso; (kaž)que is isso, (kaž)ku es isso; (ne) se ku se; e sim; (kaž) onde isso.
Todas das dessas alo es (não só de i ula es, mas e de odas kai ybinių o mų) p ocu ada em odas as
pa es DLKT. Teks yne ne as a samplaikų se (ne) ku se, e assim, (kaž)ku isso. A ae-se a enção que
o ex ynos não é comple amen e adequado on e pa a alo es analisados, po que a maio ia ex os são
ė ų bū i) su edaguo i. Ki a e us, jei kalbos edak o ių a ky uose eks uose lieka DKKS
(a upa eik ų e inių, isso pode mos a que os alo es di icilmen e econhecí eis, po an o ainda é
a ual eles pesquisa . Também é p eciso e em con a ambém o ac o de que DKKS oi ap o ado em 1997
e eks yne pode encon a ex os desde 1992, de modo que, num ce o sen ido, nos ex os an e io es
pa a o i não di ik ini alo es não podem se conside ados g andes e os de linguagem (mas não
di ik ini e egulamen ig). No minamuosias ou ou o ipo de publicações (ž . Pupkis 2005: 263; Šukys 2003:
50; Vilkončius 2001; Paulauskienė 2000: 87) minimi e alguns igu dingi e s iniai posakiai. P esen eada
p incipalmen e ula aisiais anos não ap op iadamen e de inglês linguagem ansliados pala as ou
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
E RIMKUTRIKA. É ainda a ual a lis a de g andes e os de linguagem? Ve inių caso | 3 exemplo: pakiš i
kiaulę (=išk ės i kiaulys ę); maka onus kabin i (=miglą em olhos pūs i, olhos dum i); iščiukus
skaičiuosim udenį (=pažiū ėsim, kai dugną dėsim; nepe šokęs upelio nesakyk op); ogas es á a iaja
(=lúks a de um shulo); pe lenk i lazdą (=pe dė i, pe sis eng i); inis (= do p og ama mais impo an e,
mais signi ica i o); šakėmis sob e a água esc i o (=muilo bu bulas, ieni niekai); i como pe ba cha ą
(=pe s ies ą, como man eigu pas ada); necessá io como um cão a segunda caodega (=penk a pa a);
p iskaldi i malkų (=p i i i košės); e uma boa ho a (=ba e bem empo); sem p oblemas (=nesunku,
nada maisaus, a a ei); in oza em kampą (=p i em i apega -se à pa ede, sanda es i em ozio co ą /);
kel i os ą (=kel i au ę, skelb i os ą); apos enosi, que... (=aš ik as, a cabeça dedu guldau);
e emos mais a de (=sudie( )! Tudo bem! Tam ca i! ); no local mo eu (=ish ka o). Segundo Jono
Shukio (2003: 50), alguns e s iniai usiški azeologizmai po equen emen e usa so ie mečio
imp udoe (eles usados e ago a). Kalbininkas cla amen e não diz, se essas posagias ne a o ini, se
eles podem (mas não necessi am) oca Li u iškais igu igigas posagias. Minimi ais pala as de
conjuniniai: olha pa a do seu a pinės (paisi i seus asun os, in e esses); a i a ped as em (kieno)
da žą (c i ica ); kaišio i pagalius em a us ( ukdy i); b ancos ios siū a (neį oda a); em a ą nio i
(nea i ai ala , pūs i né olą); gumą emp i (dels i). Es es e s iniai posakiai nenag inados DLKT.
Gos a ia de chama a a enção dos no min ões da linguagem, que de e ia se dada mais a enção a
ais sen enças (especialmen e imaginingiesiems): elabo a suas lis as; explica po que eles não
uso om, po que aos usuá ios da linguagem pa ece que se sen ença é igu a i a, en ão é egula ;
especi icamen e indica g au de a aliação, i. y. se nãoik ina, se eng ina, se ao in és deles melho
usa ou os lie u iškus posakius.
A ipsnyje alo es analisados em qua o aspec os: 1) como equen emen e são usados
eks yne; 2) em que pa e do ex inho pa a o i; 3) em ex os de qual pe íodo (kel a hipo zė, que
mais alo es se ão em ex os mais an igos, i. e. publicados an es de 2000 e menos nos mais
ecen es, publicados desde 2001). 4) se são usados mo i uados ou não mo i uadosi (da y a
suposição de que mais equen emen e nãoik ini alo es pa o ojam nãomo i uo ai, po que os
usuá ios da língua deles não econhecem e nejaučia consuman es nãoik ini pala as) (ž . 3
capí ulos). Es a me odologia não é no a no a igo publicado em 2005 do es udo S e imybių
a ojimo polinkiai lie u ių kalbos eks yne Po ilas Rudze ičius DLKT y ė 144 senąsias
s e imybes, mencionadas DKKS. Se á baseada a me odologia do es udo ap esen ada des e au o ,
alguns esul ados des e es udo se ão compa ados com os dados do es udo P. Rudze ičiaus.
3. NOVAIDINHA VALUE VARTOSENA VARTOSENA DABARTINHÍS LIETUVI
TECSTYLE de LABOR
Teks yne as a daugiau nei 20 000 konko danso eilučių su ne eik inais e iniais. Vis dėl o
posakias), isso não signi ica, que há ão mui os casos ne aisyklinga a osena. Ne e ai nãoik ini
e s iniai junginiai casualmen e co apo com eg asingais pala as junginais, exemplo.: (1) emp esas
emmanomi só A e B keliai. Ou nada aze e olha pa a o que isso le a á, ou - lopi i a elha con ole kūną.2
2 Todos os exemplos ap esen ados a pa i DLKT. Pa yzdzes não degudo a , alguns um pouco encu ados; a aliado
analisinys pajuodin o. Vídeos e dados es a ís icos im a pa i de Agnės Sendai ės abalho de bacha elado
Ne eik inų e osena Daba inės lie u ių kalbos eks yne ( ado ė E ika Rimku ė), apaginado em 2014.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
E RIMKUTRIKA. É ainda a ual a lis a de g andes e os de linguagem? Ve iniai caso | 4 (2) Mas... Tal ez o
p óp io diabo pakiço a coja. Cla o, pensando logicamen e, pa a que diabo aqui? Viską sujaukė eleciminė
campanha.
(3) po causa dos quais espi i uia excessi g long, é cla o, įžūliai e aščiai ni šo mesma sob e si mesmo:
(4) que à skil io opos mui o bem unciona. expe imen ei Kaune eu mesmo em mim. Na u almen e, se cânce ,
isso já sem ope ação neapsieisi.
Rejei ando linhas de conco dança (ž . 1, 3 exemplos), nas quais ui ado egula ing conjuninys de
pala as, icou 3086 linhas de conco dança com não- o unes e iniais (į ai ias o mas). A
segui são discu idas a equência de ansposição de alo es ela ados DKKS e eks yne
encon as nãoik inų (ž . 3.1), a apa ilha em DLKT (ž . 3.2), a osena po pe íodo (ž . 3.3) e
mo i ação de consumo (ž . 3.4).
3.1. F equência de consumo de Ne eic os alo es P esen inas ex os de língua li uanas
Como mencionado no segundo capí ulo, de o al DLKT encon a 34 alo es. De aco do com a
equência de consumo, eles se classi ica am em ês g upos:
1. pa a o i mais de 100 ezes, 2.
pa a o i 10100 ezes, 3. pa a o i
menos de 10 ezes.
Os p imei os g upos as a de 12 pala as (eles cons i uem 35,3 p oc. de odos ex os encon ados
ne a o inos alo es). Asis mais equen es eks yne encon a alo es são es es: išsi eikš i,
išsi eiškimas (506)3, ienok (277), ge bū is (241), neužilgo (235), (kaž)koks isso (231), (kaž)kas isso (209).
Ao segundo g upo, i. e. pa a o imos 10100 ezes, a ibuiu 16 pala as (47%). Is o alo iniai apys o a
(54), obalsis (52), sob e seu (16), an e ko (33) e k . Re, i. e. menos de 10 ezes, pa a o i 6 alo es
(17,7%) odos eles são sampleikos. Pode-se aze p essupos o, que es as g upos e oda eks yne
ne as i e iniai, i. i. sob e quan o, sob e an o, sob e saúde, se (ne) ku se, e assim, como ka as,
(kaž)kieno isso, (kaž)kodėl isso, (kaž)ku isso, laiky ini nyks ančiais na a ual alboje. A es a
de adei a con i ma se ia p eciso esp ei a mais dados da língua saky inė, po que es es alo es
u bū mais eqüen emen e são usados na kalboje saky inėje, ambém se ia p eciso pesquisa e
no osesnius ex os da língua ašy inė. Po ou o lado, al a a a osena pode se nulem a e o
que e egula es desses a amen e eks yne pa a ados alo es co espondemens não são
equen es.
Apibend inando não p e is as equências de consumo de alo es, pode-se a i ma que mais do
que ečdalis alo es mui o equen es, po an o é espe á el, que p óximos empo neiš anha.
Pesebė a, que mais equen emen e usados e biniai pala as, e não pala as samplaikos.
F equência de aliososeno p ecisa se discu ida e em con ex o mais amplo, po an o na p óxima
subsc ição desc e e, em que pa es do ex o pau a o i são conside adas ales, e subky ie 3.4
o nece alo es a osenos polinkias de mo i ação.
3 Skliaus as indicam o núme o de pa o ojamen os.
BENDRIN KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 BENDRIN KALBA | 87 (2014)
de linguagem? Valências caso | 5
www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 ERIKA RIMKUT. É ainda a ual a lis a de g andes e os
3.2. Apa ição de Ne eic inos alo es Na pa e exyno da língua li uanas Ac ual
Como mencionada in odução, odos DKKS indica alo es examina em DLKT. Teks yno
amanhois 140 milhões. pala as, nele o necidos ex osi, esc i os en e 1992 a é 2009 m.
Teks yno p opo ções ap esen adas 1 pa eiksle.
1 PAV. DLKT con a a4
Mui o discu ida sob e a ep esen a i idade dos ex ynos, composição p incípios e e c. (ž .
Ma cinke ičienė 2000), nes e a igo em mencionadas ques ões discu i as não seigila, mas de
imedia o a i a-se a enção, que alguns esul ados são nulem i p opo ções sanda as do ex o (sob
isso. e mais abaixo).
Como is o a pa i an o quad oikslo, p incipalmen e nãoik inų alo es as a publicis ikoje (58,2
po cen o), mui o menos neg ožinėje li e a ū oje, saky inėje kalboje e g ožinėje li e a ū oje.
Como e a de se espe a , os menos casos de ansposição da linguagem adminis a i a na pa e do
ex o (2,6%). No en an o, es es dados p ecisam se a aliados um pouco di e en e: p incipalmen e
alo es as a publicis ikoje não po que essa pa e do ex o os ex os nãoisyklingiausi, mas
po que que a pa e publicis ika DLKT é a maio (ž . 1 igu a); saky inė língua ealmen e não é
eg asingíssima, e só a meno pa e DLKT, po an o e nãoik inos alo es nela as a pouco. 2 PAV.
Ne eik inos alo es de apa samen o DLKT dalyse 4 Da omenys im i de
h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/menu?page=s a is ics.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
E RIMKUTRIKA. É ainda a ual a lis a de g andes e os de linguagem? Caso de alo es | 6 A im de
pode ap esen a dados p ecisos sob e alo es a osená DLKT, calculadas são equências
no malizadas: quan os 100 000 pala as êm casos de pa o ojamen o (ž . ig. 3). 3 PAV.
Apa ecimen o de alo es não inexic os em pa es DLKT ( equências no malizadas) A pa i
des es dados pode-se conclui que o uso de alo es não inexic os não é equen e, eles são mais
usados na alada o acional, que não é egulamen ada (excu so pública, o icial pela a osená).
DLKT a pa e saky inės língua di idiu-se em pública (čia įeina adio, p og amas de ele isão,
g a ações o iciais das línguas), p i adačiąja (suda o bui inės kalbos g a ações deles são
p incipalmen e) e s enog amas (pa eik a alguns Seimo s enog amų). In elizmen e, ainda não é
possí el sepa adamen e a a -se de uma ou á ias a mainas da língua saky inė. A maio pa e
cons i ui neo icialioji bui inha šnekamoji língua. Tendo em is a, DKKS ap esen nãoik ini alo es
ca ac e ingiausi à domés ica šnekamaja linguagem, na qual e inių a osena é conside ada
mo y ua a (ž . 3.4 posky į). An es de inicia a in es igação supunha-se que alo es, como um ce o
ins umen o es ilis inė, se á necessá ios em ob as de li e a u a g ožnej, no en an o 1,5 casos
pa o ojimen o 100ui milha es de pala as pe mi e a i ma , que alo ijie ansmi idos à língua e
cha ac e e em dos pe sonagens de li e a u a g ožnej não são ex emamen e ca ac e ís icos.
Žiū in em e cei o quad o de dados, não pode a i ma -se que a língua dos documen os é
ne aisykliga. No en an o quan o n'su p eendeu que e negausus não des iná eis po a ojamen o
de alo es pa e da li e a u a adminis a i a. plu alidade exemplos encon ados em ex os mais an igos, i. i. pa a o os a é
2000 m, po exemplo. :
(5) p oblemas de conco ência no ag icul o local. Bu ų ūkio se iços, cidades ge bū io ob as, anspo e e
ou os me cados de ag icul u a local p e ê-se amplamen e aplica (6) Em P esença de pedido, Susi a ian
Pa es in e cambiam in o mações sob e seu es a ymleidis a, sis ema ju ídico e p á ica de ibunal.
2 STRAIPSNIS (7) O casamen o não pode oco e sem o consen imen o li e olo iço e e dadei o dos se casando.
(a) Com de ido espei o ao adicional
(8) des uição nas seguin es ci cuns âncias: a) isso oco eu na pasêcoa do aciden e de ânsi o, quando o
eículo assegu ado es a a a conduzi o p op ie á io
(9) ABONENTAS pode e um ou á ios objec os (com au is o ias inpadais e desenadais), cons ojanços
água e desalinhos eliminan es.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
E RIMKUTRIKA. É ainda a ual a lis a de g andes e os de linguagem? Ve inhas caso | 7 Assim, dos
nãoik inhas alosenos a oseno em isoladas pa es DLKT ê-se que o ialiojoje a oseno,
eglamen uojamada es a al das línguas li uanas comissão n e men os, publicamen e
publici ados abalhos dos alosenos bas an e poucos, po an o não se pode ala sob e gausius no mas de linguagem p og essei-
dimus.
3.3. Apa ição de ne eik inos alo es em ex os de di e en e pe íodo Į ade le an ada
hipó ese, que ne aisyklingi alo es de em se mais eqüen emen e usados em ex os mais
an igos. Rela i amen e mais an igos ex os são conside ados a é 2000 m. abalhos
publicados, e mais ecen es são conside ados a pa i de 2001 m. ( . i. já XXI amžiuje)
publicados ex os. A likus análise, escla eceu-se que hipó ese apu ou: a é 2000 m. aclamados
ex os encon ou 59 po cen o. e inių, e desde 2001 m. expulsos ex os 41 po cen o. e inių.
Alguns alo es de e minados são cla amen e mais equen es em ex os mais an igos: neku is, -i
(nos ex os mais an igos 87,5 po cen o), pasėka (83 po cen o), sa is o ediniai (79 po cen o),
s o yla (79 po cen o), ienok (80 po cen o), a e s inės samplaikos (kaž)caip isso, (kaž)kas isso
são mais eqüen emen e usados em ex os mais ecen es ( p oca i amai 91 e 86). Ou os alo es
(p z.: como isso, como sykis, como ka as, ge bū is) a osenos equências panašus an o nos
mais an igos, quan o nos mais ecen es ex os. Higualmen e, não se pode aze uma conclusão
ní ida, que nos ul imos anos ne eik ini alo es azosi neak ualūs pode ala apenas sob e conc e us nyks ančius ou ainda equen emen e usacumus alo es.
3.4. Mo i ação de uso de nãoe eik inos alo es Nes e a igo nãoe eik inos alo es mo i ação é
a ibuída p incipalmen e a enção, po que a pa i des es dados mais p ecisamen e e , se DKKS
o nece alo es são usados conscien emen e, i. e. pe cebendo que isso é e o, mas de ido
es ilis inos ou ou osokios sume imen os isso é necessá io pala a, ou os usuá ios da língua não
sen em es animidade de alo es e po isso os usa como habi uas os pala as da linguagem comum.
P imei amen e discu ida, que casos são conside ados mo i ou a osena. J. Šukys (2003: 2526)
a i ma que es ilis iicamen e mo y uo i no ms iolações, ge almen e apaziguan es g ožinėje
li e a ū oje, publicis ikoje, bui inėje kalboje, não conside am e ados. Na li e a u a g ožinha
es animidades api elhiam pe sonagens cha ac e ui ansmi ido, po ém elas de em se u ilizadas
saikingai, con á io caso o ex o o na nemeniškas.
Nemo i uo i iolações da linguagem, segundo J. Shukio, ge almen e são não ičinamen e. A eles
a ibuem aqueles e os, que os usuá ios da língua azem, po que não ap enda comun inês
língua, não conhece suas no mas. Inčiniais são conside adas ais iolações da linguagem, quando
o usuá io da linguagem sabe, como de e ia dize egula men e uma ou ou a pala a, mas se opõe às no mas e conscien emen e a iola (Šukys
2003: 25–26).
P. Rudze ičius, is y ęs ne eik inas eląsias s e imybes, no a igo S e imybių a ojimo polinkiai
Lie u ių kalbos eks yne (2005: 214215) po iolações mo i adas das no mas conside ė: 1) exis amas
ou numanumas não a uais in a pus da língua comuni á ia: (a) hau osacos; b) elosios li e a u as;
(c) ansminių eks ų; 2) ac ualizuado es animibes, quando somes es ilis ís icos edesenham e
em con ex o inse em-se elemen os u osenos de empos mais an igos; 3) a ual da neno minesa
língua ci ação: a) quando ci ado um ex o mais longo, pa a man e a au en icidade da linguagem; b) kai ik
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
E RIMKUTRIKA. É ainda a ual a lis a de g andes e os de linguagem? Valinių casois | 8 pala a
sepa ada esc e e-se kabu ėse; c) quando es animidade é usada como meio emocional-exp essi a
es ilaus; d) nos diálogos; e) ecomendações de linguagem.
In es igando não es imik inos, não encon a de odos P. Rudze ičiaus lis ados casos, po an o
mo i uo i casos se di idem não ão inamen e. Pa a o p esen e a igo, uma a osena
mo i ada conside am-se os seguin es casos:
1) esc e e kabu ėse ou pas i uoju ipo de le a;
2) as i ci a ose iš senų eks ų;
3) encon a em no madiosas publicações, des inadas a ensino,
educação; 4) pa a o i de li e a u as g ožinas na língua dos ac o es; 5)
encon a šnekamąją kalbą, kieno no s pala as nas ci ações
ansmi ikianças; 6) encon a saky inės língua na pa e exyno.
Sumen ando os casos de a osena mo i ada e não mo i ada, e elou-se que não mo i a ai
pa a o i 74 po cen o. e inių, e mo i a ai 26 po cen o. Es es dados ob e após con e odos
os casos a osena em odas as pa es do ex o.
Já mencionado, que odos os casos encon ados na pa e da linguagem saky inės conside a em
mo y uo a a osena. Isso não é comple amen e p opósi o, po que nes a pa e exyno há e
públicas, o iciais da língua exemplos de (Seimo s enog amas, aio, g a ações de p og amas de
ele isão), aos quais le an am eg as exigências. No en an o, a maio pa e da linguagem saky nej
cons i ui neo icialioji bui inė šnekamoji kalba, não se pode sepa a da língua o icial exemplos,
po an o odos os casos da linguagem saky nej conside a em mo y uo ais. Ou a e us,
saky inėje kalboje pode encon a e an e io men e mencionė ų ou os mo y uo a a osenos
ipų, exemplo., pe pasako a kieno embo a ne aisyklinga kalba, ne eik inas e inys pa a o as
pa a que desc e e in ų ce a pessoa e pan. Assim, nes a pa e do ex o pode se c uza alguns
casos de a osena mo i ada, mas uma análise mais de alhė nãolik a. Tadamen e desca ando
DLKT pa e saky inės linguagem, os esul ados da análise de mo i ação quan o di e en es: nãomo i ada a osena ca ac e ís ica 84 po cen o. casos, e mo i uada 16 po cen o.
A segui são ap esen ados alguns exemplos de a osena mo i ada:
(10) Passando po si o homem apys o ų5 iscoičia imui, ansi a pa a a pa e desc end inando que
(11) Chegue a ge o ė lá su o mou ge bū izmo dimensão, que ebeplecia seus espaços espi i uais adicionais
al ybių.
Plnai - o almen e (12); išsi eikš i - dize ; pe gy en i - sob e i e , jaudin is, sielo is (13) Neužilgo -
no ukus, uoj. Nedakepėlis - alykėlis. Caui au - manau. (14) a i ma am que a ans e ência pasiun inybės
não pode de nenhuma o ma se en endida como um ac o li e ano iško, e as cha es a adu as escolhido o
mais baixo ango diplomá ico (15) J. Skaisgi is (Ten pa ). Šaulių sąjungos adas P. Saladžius: Jūsų obalsis
Li u a aos li uanianos! é bonzus e odos os li uanianos mielos.
o (16) e adução: a p nomes, mina o os pessoas es angei as do país, inse os deixiko neku ie seno idade
ag ami i nosso país homens...(p. 53-54). Robinzonas K uzas (17) Po yzos d ąsios, e sob e kožno os o
na sidade jydi. S o yla, ala e kožnas k oknis signi ica odos liuosus exis en es
5 Os casos de a osena mo i ada não co igi .
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
E RIMKUTRIKA. É ainda a ual a lis a de g andes e os de linguagem? Ve iniai caso | 9 (18) Ne imau seuam
kailyje, mui o ūpėjo descob i , an quan o, como dizem kauniečiai, sé io e a meu jogo
(19) mas eu só que ia me passeendy kažkiek, ani e sá io a, nãožilgo se á. Ai, cla o, men e as pe nas umpos,
mas isso aqui nada. Sob e can a agem. Ó imo.
(20) diz: ai, s Mako ai, odos os p o esso es ingles o çam nosis a esc e e sob e algumkokios é es úpnus
assun os, ais como as é ias de e ão ou nossa his ó ia de ida. g adualmen e mudado de papelênio, que
(21) adina „in e p e a y iuoju p o u“: adicinis iloso o aidmuo, ap ašy as „įs a ymda io“ me a o a,
melho cap u a (22) ações ainda não ap enhusias es abelece pacą. Rabani oi dado a opo unidade
lais ano iamen e enuncia .
Isso p ecisa aze a é o dia 21 de ma ço.
1011 exempla es não des inini alo es dis ingui g a icamen e, . i. kabu ėmis, desses casos
mo i uo a a osenos encon ado p incipalmen e, eles cla amen eamen e es abelecem. 1213
exemplos i ados de no ma i as ou de publicações des inadas a ins educacionais. 1415 exemplos
ci am língua de ou o homem (ma u , e a impo an e ansmi i udo com p ecisão, po an o
ci ações nada deixam e pa a o i nãoik ini aliniai). 1617 exemplos ilus am a passagem de elhos
esc i os, po an o nãoik inos pala as a osena aqui mo i ua.6 Aš uoniolik ame mo y uo a
a osenes pa yzdyje e s inė samplaika não só g a icamen e des aci a, mas e aki aizdžiai
pa a o a pa a que ansmi ik ų kauniečių kalbėjimo s ilis iką.
De yniolik ame exemplozdye ap esen a-se saca de linguagem saky inės, ad aqui pa a o
e inys ambém conside ado mo y uo a a osena. Po ou o lado, al ez alado neišmano
no mas da linguagem e nãožilgo a oja como eg as a pala a nesse caso a osená de e ia
conside a nemo i uada. No en an o, impossí el e i ica se o ex o saky inės kalbos dalyje
pa eik ų pasakymų au o es conhecem no mas da língua, po an o, como mencionado
an e io men e, embo a e não in ei amen e p opósi o assim a i ma , mas odos os casos
saky inės kalbos são conside ados mo y uo a a osena. Ti idixime exemplodye des inaliai meios
de linguagem ansmi ik a neišsila inusių paauglių kalbėsena, po an o ób io, que nele e inys pa a o o mo y uo ai.
Ce os ambiguíssimos le an am 2122 exemplos: neles kabu és podem se esc i os não só po causa
de que assim se que ap edisa con a e o, paci uando, mas al ez pa a i oniza nesse caso pode
se assim, que o esc i o do ex o não pe ceba, que legisymda os, li e ano icialmen e são
pala as inco ec inhas, e kabu ês necessá ias apenas i oniei pa a exp essa .
A segui é dada algumas não mo i uada a osena exemplos e seus comen á ios: (23) nada não dizendo, como
se nada não oco essem, êsiau seu abalho ainda. Apys o os (=Aplinkybės) me seiklos é a o a ie -
pasi aikė komandi uo é em Moscow ą (24) Eu pensei: es es žiū o ai, u in ys shi okį ma e ialinį ge bū į
(=ge o ę), ex ekę eginiais, em mui os p og amas de ele isão, sėdės e žiū ės mano
(25) de duas s e as, que uma a ou a is em, em ou as pala as - como Fich e exp essi eiškia (= eigia, diz) - elas são
dalios (kiekybiškos).
6 Tokie exemplos da elha língua li uânica um pouco dis o cem os dados es a ís icos: 1) de ido à se dis ibuição ex yno
pa es, po que o ex o pode se a ibuído, exemplo., neg ožinei li e a u aū ai, e nele pe ci uá el g ožinės li e a u a
ob a ex ac ; 2) po se dis ibuição de aco do pe íodo, po que analisada conco danso linhau ê pode se de bas an e
no o ex o, e nele encon a-se a elha língua li uânica ou a minão con e são ilus uojan e ci a a. Po ou o lado, ais
casos não são mui o mui os, po an o pode-se alega que eles não azem uma in luência signi ica i a aos esul ados ap esen ados no a igo.