scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Mokyklos įvaizdis Šalčininkų rajono gyventojų autobiografiniuose pasakojimuose

Abstract

The study aims to investigate, using the oral history method, the role of school in the autobiographical narratives of older residents in the Šalčininkai district, the prevailing attitudes towards it, and the cultural and social aspects of the past century reflected in the narratives under study. The research material consists of autobiographical stories of the older generation recorded during the 2012 and 2016 expeditions to the Šalčininkai and Dieveniškės regions. The analysis highlighted the importance and sensitivity of this topic, the impact of hard labour and the dangers of war that distanced the participants from school, as well as their desire to share their experiences with others. A change in attitudes towards school was also observed: as living conditions changed, attending school came to be seen as a natural and accessible phenomenon for all. Finally, the analysed narratives revealed the self-esteem of the participants: a tendency to underestimate and devalue their own achievements, abilities and intelligence, or, conversely, a tendency to emphasise facts that demonstrate their other abilities.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Mokyklos įvaizdis Šalčininkų rajono gyventojų autobiografiniuose pasakojimuose

Author: Violeta Švaikovskaja
Year: 2025
DOI: 10.35321/bkalba.2025.98.04
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/2466/2503
Bend inė ala S anda d Language /
2025, No 98, p. 120
Re e ência de con eúdo Con en s link /
ISSN 2351-7204 (elec ônico online) /
Copy igh © 2025 Viole a Š aiko skaja. Published by he Ins i u e o he Li huanian Language. This is an Open
Access a icle dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons A ibu ion Licence, which pe mi s
un es ic ed use, dis ibu ion, and ep oduc ion in any medium, p o ided he o iginal au ho and sou ce a e
c edi ed. // Issueido Li u ians idioma ins i u o. Es e a igo é de acesso abe o, dis ibuído sob e mos de
licença de C ea i e Commons a ibuição, pe mi indo ilimi adamen e usa , dis ibui e ep oduzi o con eúdo
em qualque supo e, indicando au o es e on e.
Recei ed: Gau a: 2025-02-28. / Accep ed: Adop ado: 2025-05-28. 1
MOCYKLOS PENSADIS ŠALČININK RAJONO GYVENTOJ
AUTOBIOGRAFINIUOSE PASAKOJIMUOSE
The Image o he School in he Au obiog aphical Na a i es o he Inhabi an s o
he Šalčininkai Dis ic
VIOLETA ŠVAIKOVSKAJA
Ins i u o de Li e a u as e nau osacos Li uães
El. e-mail: [email p o ec ed]om
ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0001-5658-0890
Mokslinių pesquisas di eções: e noling is ica, azeologija.
h ps://doi.o g/10.35321/bkalba.2025.98.04
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ANOTACIJA O obje i o des e a igo pasi elkus saky inės is o ijos me odą, esnag ina , que papelį nos na a i os
au obiog á icos da ge ação sênio da população do aio Šalčininkų inha a escola, que isão pa a ela p e a o e quais
que aspec os cul u ais e socialiniai se e le em nas na a i as conside adas. Ma e ial de pesquisa cons i ui 2012 e
2016 m. expedições em Šalčininkų e Die eniškių apylinkes Записать жители старшего поколения автобиографические
рассказьи. A análise e e uada salien ou a impo ância e sensibil um a des e ema, do abalho du o e dos pe igos da
gue a da escola a i adas expe iências dos pa icipan es do es udo e seu desejo aos ou os ansmi i em suas
i ências. Pas ebė a e de a i ude pa a escola: mudando às condições de ida, escola ização começado a se
pe cebido como na u al e acessí el a odos eškinho. Ges e analisada na a i amen e mos ou os pa icipan es de
pesquisas au oc e e: p opensão de menosp ecia e des alo iza suas ealizações, possibilidades e in elec ão ou, ao
con á io, seekí en a iza ac os, e idenciando ou os seus capėjimos.
ESMINIAI VOODŽIAI: escola, Šalčininkų ajonas, saky inė is o ija, e noling is ika, mokymasis,
au obiog a inis con a jimas.
ABSTRACT
The s udy aims o in es iga e, using he o al his o y me hod, he ole o school in he au obiog aphical na a i es o
olde esiden s in he Šalčininkai dis ic , he p e ailing a i udes owa ds i , and he cul u al and social aspec s o he
pas cen u y e lec ed in he na a i es unde s udy. The esea ch ma e ial consis s o au obiog aphical s o ies o
he olde gene a ion eco ded du ing he 2012 and 2016 expedi ions o he Šalčininkai and Die eniškės egions. A análise
des acou a impo ância e sensibilidade des e ema, o impac o de ha d labou e os pe igos de gue a que dis ancia am os
pa icipan es da escola, bem como o seu desejo de compa ilha suas expe iências com ou os. A change in a i udes
owa ds school was also obse ed: as li ing condi ions changed, a ending school came o be seen as a na u al and
accessible phenomenon o all. Finalmen e, he analyzed na a i es e ealed he sel -es eem o he pa icipan s: a
endency o unde es ima e and de alue hei own achie emen s, abili ies and in elligence, o , con e samen e, a
endency o emphasise ac s ha demons am hei o he abili ies. KEYWORDS: school, Šalčininkai dis ic , o al
his o y, e hnolinguis ics, lea ning, au obiog aphical na a i e.
2
ĮVADAS
Bend inês dicioná io da língua li uânica ap esen am ês da pala a escola de inições: 1.
‘ins i uição de ensino e de educação; 2. ‘ap endizagem, ap endizagem, ciências, expe iência; 3.
‘a e, ciência, li e a u a di eção, pak aipa, mé odo (BLKŽ). Ap esėž ys ilus a que
p incipalmen e escola pe cebe-se como edi ício ou ins i uição, na qual oco e a la inagem e
ansmissão de conhecimen os. Es a signi icação es á in imamen e elacionada com a segunda,
abs ak esne e amplasne noção escola é a a i idade, ensino e ap endizado yksmas, quando
ansmi idas e adqui idas conhecimen os sob e o mundo. Assim, a escola mais iden i ica-se com a
educação ou a é mesmo ao longo de oda a ida acumulada expe iência. Te cei a de inição
elacionada com a di eção de pensamen o ou ideais conjun o, que uma pessoa com semelhan es
me odológicas puzu as pode assumi e aplica em seus cien í icos, a ís icos ou li e ú icos
abalhos. Em ou as pala as, a escola é e edi ício, e p ocesso de ap endizagem, e ciência, a e
ou li e a u a. Nes e abalho a escola pe cebe-se não só como local ísica, mas e como ugdymo,
p ocesso de ans e ência de conhecimen os e in odução, i. i. a segunda BLKŽ de inição. Tal
escolha baseia-se no a o de que nos analisados imi éio au obiog á icos na a i os a a enção
mui as ezes di ige-se não à escola como locação, e em expe iência de ap endizagem e sua impo ância na ida dos esponden es.
Apibend inhasse e cū us Li uânia independência acei a a Lei de Educação, an opologê K is ina
Šlia ai ė cons a a que na Li uânia p e alece ole an iška edukacinė polí ica, ga an iojan e
e ninemas mino i á ias ugdymą escola ja gim ąja lingua e ao mesmo empo consolidaninando
s a us da língua Li u ias como es a ís icas e públicas línguas (Šlia ai ė 145 2018: 150). No en an o
ainda an es cen ome ê na Li uânia, especialmen e i inha e sulinha pa e do país, klos ėsi de oda
ou inhos ci cuns âncias. XX a. Vilniaus k aš e susida é ex emamen e ins abil poli inė padė is.
1918 m. Li uânia decla ando independência do ca ine Rússia, já 1920 m. es ado pe encen e Vilniaus
k aš as oi ocupado da Polônia e pe maneceu em sua composição a é mesmo 1939 m. 29 de ou ub o.
Po Po pouco mais do que meiomecio 1940 m. 15 d. es e e i ó io oi ocupado da União So ié ica, e
1941 m. naci da Alemanha. 1944 m. Vilniaus k aš as, como e oda a Li uânia, en ou em USSR
compos o, de es a ap eensão sai ilais ino só quase depois de cinco décadas 1990 m. Tokia
complexa e pe maininga geopoli ická si uacija eikė e dessas localidades habi an es kasdienybę,
aigi e skolų a ką ela sulig ou o no o go e no es abelecidos mudanças. 1920 m. Polônia po êmus
Vilniaus k aš ą, yko a šus polonizacijos p oces. Ele o emen e in luiu a polí ica educacional.
Lenkų kalba įsi iešpa a o como es a al, ugdymo e casa lingua, e d asininkai ka alikybę ligou com
lenkų au a (Vidugi is 1995: 429). No en an o polkų língua consolidação em odas as á eas não
a endeu de odas Vilniaus país população necessidades. Ry o companhia gua dá onse posições
Li u iškose Die eniškių apylinkėse p ese a lie u išką palikimą e ga an i ilhos edukação
gim ąja lingua, embo a de ido ao limi ação de a i idade da comunidade implemen a es e obje i o
enha sido di ícil. An ai Li u iškas p imá ias escolas s eig i leis a só com o ecebimen o
consen imen o das au o idades polkų e ap o ando ela ensinando o mes eį (Ma inkėnas 1968: 52;
E eminas 2013: 117). Isso não in e om eu a companhia, con a iamen e incen i ou a Li u iânica
es i ação e pa io ines ideias di undi em seg edas escolas bem como biblio ecas.
Visando e o ça lenkiškas mokyklas, Li u iškų mokymosi ins i ucijų oi enunciando. Isso
inspeciona-se e Vilniaus k aš o isuomenės eikėjo Vinco Ma inkėno na his ó ia. 1923 m.
Didžiuliuose ins i uída lie u iška p adinė mokykla já 1925 m. oi ce ada, po ém após p o es os
dos habi an es locais suas a i idades eno adas 1926 m. inal e man idas a é 1933 m. O 1932 m.
suspendeu Žižmų lie u iškos š ie imo ins i ucijos a i idades (Ma inkėnas 1968: 5255). Kalbininkas
Zigmas Zinke ičius assemelha, que em Li u iškėse localo ėse lições de línguas Li uanhas
ealiza am pelo menos empo a iamen e. Em suas pala as, em 1934 m. línguas li uãs e a
ensinado em 98 escolas, po ém isso não e a ei o quybiamen e, pois ensinando p o esso es não
inha su icien e línguas li uanas compe encias (Zinke ičius 1992: 225226). Ano his o iiko
S anislo o Bucha ecko, du an e a ocupação polonesa Vilniaus k aš e e Šalčininkų ajone mui os
aikų nelankė p imá ias escolas, embo a em 1927 na Lenkijoje ado ado uma lei sob e o
3
ob iga ó io p imá io (Bucha eckas 1992: 120). Como p incipais nãoi isão ao ins i uição de ciência
mo i us au o indica a nega i a pais a i udeem em ugdymo ins i uição e esc ie imen o,
complexos en ão condições econômicas e li a ians neno ą sh ies i c ianças em seu polkų kalba. A
al a de ole ância oi ca ac e ís ica não só polkų go e no. Pa ece-se que no XX a. p imei a
me ade, encaixados empos, nãoes o ça a busca comp omissos e de mės, e p ocu a a
mos a no a pode do pode menkai ea conside ando em e dadei uosius de á ios g upos
é nicos necessidades. An es 1940 m. so ie as okupação, 1939 m., Li uânia e omou Vilniaus k aš ą.
Es e umpas pe íodo oi a o á el à cul u a dos li uanos, po ém disc imininojan e em elação
aos di ei os de ou os indi íduos. Segundo his o iikês Ba ba os Jundo-Kaliszewskos, o pe íodo
de go e no li uano se ca ac e izou pela eliminação da polkų língua de publica, lenkiškos simbolicas
e ga ė a džių aniquilação, pa agem de a i idades lenkiškų mokyklų, demissão de p o esso es e echamen o da Uni e sidade S epono Ba o o (Jundo-
Kaliszewska 2019: 6364).
Du an e o pe íodo de anexação nazí os habi an es do k aš o Šalčininkų expe imen a am
desiguodą e ei o. Apesa de oco eu ge manização, os li uanos consegui am man e a educação
língua li uãs (Lesys, Niūnia ai ė-Lesienė 2012). E nas polkiškos escolas p imá ias polkų, li ú ios e
ge mãos línguas núme o de aulas e am iguais, isso omen ou polkų pasios ionamen o, educacinių
ins i uições não isymą e sec e as polkiškų mokyklų kū imąsi (Bucha eckas 1992: 144147). Po Poo
Segundo mundo gue ei o a si uação na Li uânia ainda pabligou. Asalia e e não só en en a com
as consequências da gue a, ais como nep i eklius ou sunioko i luga es e caimai, mas e
expe imen a a segunda so ié ica ocupação. No en an o, condições pa icula men e di íceis
p e aleciam k aš e de Vilnia, que no inal do quin o dezmeio ocupou as úl imas posições segundo
p adiná escola equen an es ilhos núme o (S a inskienė 2024: 7475). Sla is a Vale ijus
Čekmonas ala sob e ês azões lem ą des e echo econômico e cul u al ao decli uk:
ep essões do go e no e o ça con a in elligen ija, epa iação pa a Lenkiją e jo emomenê
k aus ymasis pa a Vilniaus mies ą (Čekmonas 2017 [1995]: 97). Du an e a p imei a (19451947 m.) e a
segunda (19551959 m.) epa iação pa a a Polônia Vilniaus k aš ą deixou sob e 220 milha es de polkų
(Gó ecki 2005: 7172). Es e p ocesso o emen e a ec ou e Šalčininkų ajoną nele es ou apenas 1/3
da in eligência (Čekmonas 2017 [1995]: 97). Sem dú ida, melho es condições de ida dai ėsi e os
p o esso es. 19451946 m. Vilniaus apilinkes deixikusių quali icados pedagogų pode iam se sob e 1300
(S a inskienė 2011: 17). A pa i des es indicado es explica-se kebli e sma kamen e camu lan es
demog a inė egiãoo es adoamen o bem desen ol au as, economicamen e es á eis sociedade
pa eik iems gy en ojams, ypač susibū usiems uš ėjančiuose kaimuose.
ne ek is. Sem ela oi di ícil ecupe a as pe dekções da gue a Nos p imei os anos poka io a
condição das escolas e a ex emamen e complexa: i a o pob eza, al a a e de li uãos, e polkų
línguas p o esso es, docomosios ma e iais, kancelia inių p iemonių e mesmo escolasinių suolų
(S a inskienė 2011: 18; 2024: 6668). Tais a ganas condições educacionais ilus ação his o iikė
Vi alijos S a inskienės exemplo, que 1946 m. Die eniškių lie u iškoje p adinėje mokykloje
ensinada usų kalba, po que naquela época abalhou p o eso a lie u iškai kalbė i nemokėjo (S a inskienė 2011: 19).
Ap endimen os linguís icos ambém a ia am. Que en es adqui i em educa imen o língua
li uãs não ha ia possibilidades op imalių. Geóg a o Pe as Gaučas lecciona que seš ajame
década em Pie yčių Li uânia e i ó io ac ua a apenas poucas Li u iškos ugdymo ins i ucijos
e só mo endo S alinu, 1957 m., lenkiškose mokyklose a i adas pa alelines lie u iškos klasės. No
en an o, sob o go e no de B ežne não usos ensinomomaya língua eikiančių es abelecimen os de ap endizado oi apčiai abandonada
(Gaučas 2000: 47).
Mokslas polkų kalba ambém oi nepageidau inas (S a inskienė 2011; KamilewiczRucińska
2017). 1944 m. lenkiškų ugdymo es abelecimen os e am 213, e 1947 m. já 197, enquan o isso
Li u iškų e usiškų mokyklų núme o augo (S a inskienė 2011: 20). O p incipal obje i o do
go e no oi não p ese a kalbinę į ai o ę, e usi ica habi an es da Li uânia e inse i
ideologia comunis a. Em pa e es es objec i os o am alcançados. Pesquisado a de ciências
sociais Danu a Kamilewicz-Rucińska apon a que já do sé imo década do início usiškos
mokyklos cons i uí am 60 % de odas as ins i uições educacionais da Li uânia
(Kamilewicz-Rucińska 12 2017:6). Tendo em con a o p es ijão da língua usas e semelhança à
4
língua polkás, pa e polkás p agma iicamen e mais equen emen e op a am deixa c ianças
deixa p ecisamen e em usiškas edukacine ins i u ionas, embo a exis am e po ciência hom ąja língua apisakiusių amílias (S a inskienė 2024: 78).
Ap a i abalhos acadêmicos mos am que no e i ó io do dis i o de Šalčininkų no início do
XX a. a o dem polí ica e a ins á el, que dezme į besikeičian i. Pessoas i iam
desconhecidamen e os in oduzidas ino ações e am subs i uídas po ou as. De ido a isso
pa e dos pas u inhos saiu em busca de ambien e mais segu o, e os es an es en a am
adap a -se à no a san o kas. Nos es abelecimen os de educação maziuios ambém i e am
que adap a -se à cada ez di e en e de língua de ensino ou de ido à disc epância dos pais ou ebelião con a as au o idades ins agiama polí ica à escola não e am pe mi idos.
1. TYRIMO OBJEKTAS, TIKSLAI IR UŽDAVINIAI Nes a pesquisa di igida pela e noling is a e
dialek ologês Halinos Pelcowos (2014; 2023) é le an ada a p essupos o eó ica de que cada e minė
exp essi a é cul u almen e mo i u, e le i p aei as ealidades e adições, humanas i ências e
jun a a expe iência de ge ações an e io es com o p esen e. Assim, ja base le an ado abalho
obje i o pasi elkus saky inės is o ijos me odą, išnag inė i, que papel ao au obiog a iniuose
his ó iasjamen os da população da ge ação sênio do aio Šalčininkų desempenhou a escola, que
abo dagem a ela y a o e quais que aspec os cul u ais e socialiniai se e le em nas na a i as
conside adas. Pa a a ealização do objec i o delimi ado, le an am-se as seguin es a e as: 1)
discu indo comunumas de his ó ia saky inė e e noling is ica de e mina , como a sua
ha monização pode ia se p a a us no exame mul iakalbį e mul iakul ū į Šalčininkų ajoną; 2)
baseando dados quali a i os, escla ece o que papel inha a escola na ida da ge ação mais elha
dos esponden es; 3) e ela , como muda am a concepção e impo ância da escola bes ici ando ao
con ex o social e his ó ico.
O S aipsnyje ap esen a-se 14 ap esen ado es (10 mulhe es e 4 homens) análise de ex ac os
de his ó ias au obiog á icas. P is a oma ma e ial g a ações de som, cons i uindo pa e 2012 e
2016 m. expedições em Die eniškių e Šalčininkų apylinkes esul adosų. 2012 m. expedição ao
1
Die eniškių mies elį e Die eniškių bei Poškonių seniūnijas o ganizou Lie u ių kalbos d augija, e
ela oi lide ada Ri a U nėžiū ė e habil. d . Boni acas S undžia. Seu obje i o ixa o
sociokul ū inão, lingubinão e e nologinho pa imônio do país. Sociokul ū inas anke as
pasi elc as como e amen ais pe gun as sis ema i i e de alhem pa eikėjų au obiog a iniams
na a i os ex au a . Pab ėž ina, que embo a as ques ões o am es u u adas, pašneko ai
podiam escolhe , quais emas desen ol e e quais e i a . 2016 m. ma e ial consis e p o . d .
K is ina Ru ko skos pessoal dos a chi os pa e isso Šalčininkų ajão honbaus século
in o man os au obiog a icas his ó ias. Realizando es e es udo analisa am a du ação das
g a ações sono as 9 ho as. 2012 e 2016 m. ecolhidos dados p óximos no que que o es udo im į
cons i uiu de um semelhan e idade 19241948 m. nascusi ge ação sênio , que con ou sob e
passadoi i: in ância emposus, a amília, abalho, š en es e pan. Tal ma e ial pe mi e analisa
não só indi iduais his ó ias de ida, mas e mais amplos p ocessos cul u ais e sociais, o m usius
opiniões das pessoas pa a escola e elação com ela.
Embo a pe expedições acumulada mui o cas mais pokalbių com in o man ais, conduzindo es e es udo o ien a-se
em gilesnę au obiog a inių pasakojimen os análise, po an o escolhida apenas maža pa e ma e ial. Como
en a iza o kalbinis a de o igem ung ã Zol ánas Dö nyei, in es igando dados quali a i os, in e iu núme o menos
ele an es, pois semelhan e analísias obje i o é melho en ende cada na a i ão, aigi kompleksiškus
eiškinius (Dö nyei 2007: 3942), nes e caso en e a concepção escola e a expe iência de ap endizagem da ge ação
mais elha. Como po exemplo polkų e noling is o Damiano Gocóło es udo, no qual são examinados penkių 3565
anos Šio s aipsnio au o ė nuoši džiai dėkoja ekspedições líde esams p o . d . K is inai Ru ko skai, Ri ai
1
U nėžiū ei e habil. d . Boni acui S undžiai pela possibilidade de ap o ei a o áudio en ado.
5
esponden es au obiog á icas na a i as (Gocół 2020). Mokslininku é impo an e, como
ep esen an es de di e en es ca ego ias de idade cons uem na a i amen e, como expe iência
pessoal se in e põe com cul u ais bem socialícios a o es e que in luência a in luência de ou os
g upos de alo es êm in o man os ações. Com base nes e abalho abo dado po uma his ó ia
au obiog á ica, au o es nasce am e c esce am no dis i o de Šalčininkų ou pa a ele se muda am
jo en emen e e lá passa am a maio pa e da ida. Jão in ância pa ilhnada de mudanças polí icas,
ad e expe iências de ap endizagem, como se á discu ida, sma kly di e en e dos a uais ealijas.
Es o çando-se ga an i a con eniência aos ap esen ado es e c ia condições pa a um ag adá el e
de alhado diálogo, as con e sas oco e am a um código linguís ico con o á el pa a eles. Ta me
Li uães alou 3 in o man és, 8 op ou po polkų língua ou sua a mę, po um esponden ă alou usų
kalba bei usų i gudų a mėmis. Alguns indica am que escolhida língua ou sua a miná a usa
dia iamen e, po ém há a e ais, que na comunicação quo idiana comunica am-se po p os u, mas escu ou dian ezaje delas consumi neno ėjo.
Os con osjismos, cuja du ação s y uja en e 15 minu os a é 2 ho as, bene odos pašneko ai pelo
menos em algumas pala as zazimininda am sob e escola. Alguns com on ade e de alhe con a am
sob e p o esso es, nas aulas acon ecidos his ó ias, lanky os núme os de classes, ou os a si
não inham o que dize , po que escolas nãoankê ou lankê pouco. No en an o e nas suas his ó ias
ala-se sob e educação, e o con eúdo na a i o é ão amplo e alioso, que suas apos ações
cons i uem a maio pa e ma e ial ci ado nes e a igo. Responden es codi icam-se po sexo (mãe
ou mulhe ), de nascimen o ano ou amžių in e iu empo e mo ado ia luga . 2. ŠALČINK KRAŠTO
DEMOGRAFIN IR LINGVISTIN PADTIS Pa a se jus i ica a ac ualidade do mé odo, az sen ido pelo
menos b e emen e a isa a si uação lingubiná e e niná da egião es udada. Šalčininkų ajonas
e nine sudė imi nepanašus em ou as locais da Li uânia. Nele in e ope icauja li uãos, polkų, usų e
2
bal a usių e ninês g upos. K aš o cul u alena di e sidade e idencia dados do Depa amen o de
Es a ís ica. Em 2021, no dis i o de Šalčininkų mo a a quase 85 % dos ep esen an es de cul u as
sla akalbių (76,3 % polkų, 5,0 % usų, 2,9 % bal a usių e 0,6 % uk ainiečių), os li uanos cons i uíam
apenas 12,6 %. Tokia esla as cul u as dominada e ninė composição lemia e des a localidade albinę
padė į. Kalbininkės Danguolė Mikulėnienė e K is ina Ru ko ska Šalčininkų ajone dis ingue os
3
seguin es codos lingüís icos: língua Li uães, língua Li uães, língua polkų, língua polkų, a mę gudų
(ne e ai pačių gy en ojų adinamą po p os u), língua usų e a mę usų. De eles, a adução da
língua li uana é usada Die eniškių apylinkėse, e usų língua e sua a minė a maina, segundo
au o es, di undida en e Šalčininkų ajone i an es sen ikių (Mikulėnienė, Ru kowska 2013: 464).
Inz algas sob e kalbinę padė į Šalčininkų k aš e papildo dialek ologės Viole os Meiliūnai ės
in es igações. Com base no k aš o aizdžio linguís ico do dis i o de Šalčininkų e aos dados de
anúncios escabin os jun o aos sag alinių pas a ų, V. Meiliūnai ė (2022: 160171) ixa d ikalbys ės e
a é ikalbys ės casos, po ém ê o papel dos li uãos apenas como o malųjį als ybinės, ačiau
silpnai komunikacinę unkciją a liekančios kalbos. Apa ece-se que as ins i uições públicas anúncios
esc e e em li uanos e polkų línguas, e negócios p i ados e singula es indi íduos mais
eqüen emen e endem a o nece in o mações em li uanos e usų línguas, e ka čiais pas eiko
e ikalbių li uãos, polkų i usų kalbų anúncios. Tendenção publica in o mação não polkų, e dos
li uanos e usų línguas V. Meiliūnai ė a alia como eales Šalčininkų k aš o kalbinės ambien e
e lexo. Além disso, pesquisado a menciona e sob e Šalčininkų egionalinio laik aš į Šalčia,
essencialmen e publicada em usų kalba, apenas em pa e o necendo aduções de a igos pa a
Li uães e polkų línguas (Meiliūnai ė 2022: 170). Dialek ologė Nijolė Tuomienė p idu ia, que usų kalba
Šalčininkų egione conside ada p es ižiškesne, po isso amplamen e usada em espaços públicos na
população de ge ação média e jo em; ela mui as ezes ocgozia polkų língua, assim cada ez esme camen e compe indo com a ge ação mais no a
2
Nuodugni Šalčininkų k aš o lingubinės padė ies apž alga y a dialek ologės Nijolės Tuomienės s udijoje Kalba i
apa ybė Pie yčių Lie u os i Bal a usijos pa ibiuose (XX a. II pusė XXI a. p adžia) 1 (Tuomienė 2023: 3362).
3
ž čiau.
h psosp.s a .go .l /l /s a is iniu- odikliu-analize?hash=58bdd9a5-b274-42c9-98d0cd83c5724724#/.

6
g e ose populia ėjančia língua li uanas (Tuomienė 2022: 187189). Essas conclusões pe mi e ala
sob e ainda exis en e p edominância das línguas esla as, e especialmen e nemažėjan į usų
kalbos y amame egione, embo a c escendo impo ância da língua Li uânia ambém seja no ada.
A i a-se a a enção, que numa plu iakalbiame egione línguas não uncionoja sepa adamen e uma
da ou a, e in e aceikauja e di e en emen e eiškiasi comunicciniame ak e. N. Tuomienė,
baseando-se nas unções das expedições 19641990 m. e 20112013 m. em Pie yčių Lie u os localidades,
es udou nelas ca ac e ís icas dos códigos kai os ap aiškas e. Las a ųjų es abeleceu cinco:
e e encinem, maldomąją, apa ybina, me o ina e me aling is ina (Tuomienė 2023: 103117). Amžius
é iden i icado como kodų kai ą de e minan e a o es. Mokslininkė cons a a que a ge ação sênio
em s ip esnę sąsają com localne a me po p os u, e mu uamen e comunicando-se meiaine e
jounnie a ge a encon a-se elemen os de línguas lie u ių, polkų e usų. Es e es udo es emunha
exclusi a Šalčininkų k aš o kalbinę padė į e de odas egione a ojamų línguas
signi ica i idademin ims e albančiojo iden idade eikš i.
3. SAKYTINS METODO HISTORIJOS ATSIRADIMENTO
Ano ienos au o i e ingiausių Glazgo uni e si e o saky inės is o ijos y ėjų i
me odológicos guiões au o esų Lynn Ab ams, saky inė is o ija en endida d ejopai: como
p ocesso, i. e. mé odo de pesquisa, con e sbis, du an e o qual é cole a in o mação sob e o
passado, e o esul ado cole ado e g a ado ma e ial, aí, o inal esponden e na a ion (Ab ams
2010: 2). Es e e mo de his ó ia saky nej é associado com o his o iado e jo nalis a Allanu Ne ins,
em 1948 undado da Uni e sidade de Columbia Saky nej his o ie Resea ch Bu eau (Columbia O al
His o y Resea ch O ice) (Ri chie 2003: 22). Saky inė is o ija oi e ainda é aplicada com o obje i o
de econs ui acon ecimen os, da as, a os ou locais do passado, po ém no inal do XX. chamou a
a enção que em al na a i a sob e o passado, como a gumen ação conhecido o p a ican e des e
mé odo Alessand o Po elli, e le e não an o pe ipe ias his ó icas, quan o o p óp io na ado ,
seu pon o de is a, a aliação de acon ecimen os eal, disposições e elação passado e p esen e
(Po elli: 1981 99 100). Tendo em con a es a a i mação, na opinião des a ob a au o a, con ando an es
de algum empo (juolab an es de mui os anos) nuci adas his ó ias, um homem pode e a ,
con undi a os, á ios episódios sulie i em um, nep esme i ou delibe adamen e não de e aliza
alguns dos episódios passados, que al ez mé odo aplicando ao cien is a osse essencialmen e. No
en an o, apesa de possí eis in icslumos ou dis o ções de acon ecimen os, pode-se islumb a ,
que in luência a nu icimais passados ez à iden idade do na ado , como eles o am pe cebidos
an e io men e e como isso é ei o du an e alamen o. Em ou as pala as, a pa i na a i o
sob e anuos empos mais sužinoma sob e o p óp io pa lado , seu subjecy ius a aliações, sen imen os e žiū os ašką.
3.1. Sagy inės is o ijos mé odo su gimen o e aplicação na Li uânia
a. início XXI o mé odo saky inės is o ijos
4
começou a aplica e cien is as li uanos.
Mé odo conside ado ex emamen e pa ankiu buscando e ela so ie mečiu po causa imp udas
censu as e usadas ep essões nemu ne iksuo as pessoas i ências e iššūkius. Poli ologês Inga
Vinog adnai ė, Ainė Ramonai ė, Jū a ė Ka aliauskai ė, Jogilė Ulinskai ė e Ry ė Kukulsky ė
cole y inėje monog a ia Saky inė is o ija kaip so ie mečio me odas discu e sob e es e mé odo
op imalų p i aikimą analisando um complexo pe íodo de ocupação so ié ica (Vinog adnai ė e k .
2018). O his o iado Au imas Š edas não só aplica es e mé odo, mas e discuinėja o malius seus
aspec os, po exemplo, saky inės is o ijos me odo a an aumus e limi o ums (Š edas 2010), e
esc e o sob e seu desen ol imen o na Li uânia (Š edas 2018). Usando-se de dezenas de mulhe es
4
Au imo Š edo no a igo Fo my dialogu pamięci i his o ii w humanis yce li ewskiej po oku 1990 (wyko zys anie me ody
o al his o y) susci a-se que ainda no pe íodo en e o XX a.uka io e o so ie mecio ecolhendo dados sob e cos umes
da cul u a e ninesa, his ó ia e co idienybę lauko y imai o am apoi i e nog a ine applicausa, que po causa da
es u u a não em uma o ma de pe gun a, pasak y ėjo, não é conside ada uma o ma de his ó ia e com ela comuns
aožos (Š edes 27 2018:2).
7
his ó iasjimus his o iado a Dalia Ma cinke ičienė (2007) es uda so ie mečiu i ências modelos de
iden idades das mulhe es li uanas e p ocu a de e mina joms in luência u ėjusia ideologia
comunis a g au. Sociologê I ena Šu inienė (2020) analisa so ie mečiu, . i. passado século no 8o
década, nascidos e c escidos, po ém em ida adul a independen e na Li uânia in oduzidos
pessoas lemb anças da in ância, So ie as União aplicadas p á icasas a aliações bem como con os
sob e pais e a ós expe iências. Apibend inando discu ido mé odo aplicação na Li uânia pode-se
dize , que ele domina analisando so ie mecio condições de ida e ocupação e ei o na ida da
sociedade, po ém ambém en a iza, que saky inė his o ia ajuda cien is as a descob i , como eles
mesmos pessoas en endem e analisa am acon ecimen os passados. Em ou as pala as,
k yps ama não só em his ó ia, mas ambém em pessoas subjeci as pon o de is a.
Folklo is ikoje ade e à con icção de que cada his ó ia humana me ece a enção. Seu con eúdo e
o ma, mais amosos apiscamen os e e icências, piadas e lág imas, expe iências e i ências,
emas, às quais é o necida p io idade ou das quais não deseja lemb a , pe mi e en ende o
p óp io ap esen ado , sua elação com ci cuniniais e supančiu mundou. Em poucas pala as,
olklo is as não êm lūkesčių ex ai conhecimen os sob e eles dominan e campo de pesquisa,
po que, em sua con icção, sob e a na a i a alê diz não gausa ac s, e nele e le i o esponden e esidade (Būgienė
2018: 200). Social ilosó icas Ju gos Jonu y ės, olklo is ės Linos Būgienės e li e ū ologo Aleksand o
K asno o monog a ia em Li huanian bo de owns memo y and iden i y: Valkininkai, Vilkyškiai,
Žeimelis (Jonu y ė and k . 2013) olhada em memó ia do homem, sua a ian iškumą, di e en es
daqueles mesmos acon ecimen os ap esen amen os e e ei o das ealidades a uais con iniui e
o mai. Sociologê Sigi a K aniauskienė (2005) é pesquisusi e compa usi em au obiog a jões con os
a espindinhas p a icas masculinas e emininas social sexinas. Conclusão Au o ê con i mou e
complemen ou L. Būgienės (2012) es udo sob e na a i os au obiog á icos a ispindinçada a
iden idade de ambos os sexos e ela ugdančius acon ecimen os, kalbinę aišką e elação com olklo u.
Como obse ado, na li e a u a cien í ica li uana popula a i an o em ak ologiją, quan o em
indi idą o ien ada saky inės is o ijos acessiga, e às ezes, po exemplo, D. Ma cinke ičienės (2007: 8)
abalho, e sua mú ua ha monização.
Pab ėž ina, que de ido ao mé odo p imá io aplicação aos ac os his ó icos econs i ui , e não
indi íduos conhece em ou seu a minčiai i i, o e mo saky inės is o ijos não pa icula men e
5
a o ecido olklo is as, eles p e e idamen e escolham na a i o ou au obiog á ico na a i o
concei os. Tendo em con a a e olução me odológica da saky inė his ó ia e cada ez c escendo
a enção sujei a, ac edi a-se que é undamen o menė us e minus usa sinonimiamen e. Embo a
saky inė is o ija nep i os se au obiog a inė, em mui as de suas na a i as apa en a-se
elemen os au obiog á icos, subjec i a a aliação de acon ecimen os passados e e elação da
pe spec i a do na ado (Ab ams 2010: 26). Es a a i mação acen ua saky inės his ó ia e
au obiog á ico na a i o (especialmen e e bainas sua o mas) bend ums.
3.2. Aplicação da his ó ia sagi á ia em e noling is ica
O mé odo da his ó ia Saky inė ecebeuu g ande da a enção e noling is os o ien ados em indi íduo.
Ele pe mi e aos pesquisado es e , como os enômenos passados são pe cebidos do homem que os
sob e i eu. P ecisamen e al acesso domina saky inę his o ię pasi elkiančius e noling is us (Pelcowa
2014; 2023; Ru ko ska 2018; 2019; 2020; Gocół 2020; 2023), aos quais impo a não uma pessoa obje i a
e dade, e pala as de cada pessoa ansmi ida in e p e ação subjec i a ik o ės. E noling is ê
K is ina Ru ko ska o e ece ino ado a, na Li uânia ainda só populia ėjan į mé odo da his ó ia
saky inė aplicação. Com base nas alegações da polkų dialek ologės Halinos Pelcowos, que o ex o o al é
uma on e de his ó ia, cul u a e adições, que o con ado olun a iamen e ansmi e a ou as
ge ações, e a na a i a de uma pessoa que i e na aldeia ykš a subjec i idade bem como i ências
pessoais e a aliação baseada em alo es (Pelcowa3), 2023: 13 K. Ru ko ska indica adicionalmen e que al
ex o é adequado à […]pap as o[…] memó ia e iden idade humana (Ru ko ska 2018; 2019; 2020).
Subjek i us žiū os pon o
5
Na li e a u a acadêmica, a exis en e di e sidade de e mos é discu ida po Joanna Bo na (2004).
8
aqui é conside ado an agem, po que semelhan e análise de ma é ia pe mi e conhece a
comunidade es udada concepção do mundo, iden idade e sis ema axiológica. Naudodamasi
discu iamu mé odo, K. Ru ko ska examina os lenkakalbių municípios si uados em Kauno apylinkėse
(Ru ko ska 2020) e Li uânia no e e les e pa ibio Meikš ų e Smal ų apylinkių (Ru ko ska 2018)
ge ação sênio dos ap esen ado es saky ine his ó ias e suas memó ias su likusį e ala
ansmi ida d a o imagem. Assim cien is asua imo zina do comum mo ado da aldeia menamus
aspec os, ais como d a o ex aizdą, ao lado exis en es edia os, als ieços e ponų elações,
la e os gene olina a i idade, em eles o ma ius o pon o de is a e k . Šalčininkų ajonas,
daugiakalbis e daugiakul ū is Lie u os kampelis, cons i ui pa icula men e a o ankią e pę
saky inės is o ijos in es igações, e elando os habi an es locais a min e e iden idade sanda ą.
Pa a os seguido es da e noling is ica, um dos mais impo an es bene ícios do mé odo da
his ó ia sakí nica é o de que, a a és de con e são sob e o passado, os in o man e podem
li emen e c ia con eúdo na a i o e en a iza os assun os desejados. Tiksnę i wyszamesnę
aišką do con eúdo ga an eia aos con ado es dada a possibilidade u iliza lhes ap oximότερο
kalbiną kodą bend inę język, a mę ou á ios linguís icos kodów elemen s, isso pa icula men e
impo an e endo em con a a egião discussado nes e a igo e ninę e kalbinę į ai o ę. Não
menos signi ica i a e a o ma na a i a. Lingubinês e não- e binês ins umen os emocional
ca ga, in oduções, modi ica o iais ou nu ilėjimas ajuda a en ende não só o que é con ado, mas
e como o p óp io ela ado a alia acon ecimen os, qual sua elação com o passado.
Apibend inando a me odiká do es udo, pode-se a i ma que o mé odo da his ó ia saky inė
g a ado na ação e le e a manei a de ida passada, sua a aliação, bem como o cul u al legado bem como sua impo ância no p esen e.
4. SOCYKLOS ENVIZADIS ŠALČININK E DIEVENIŠKI KRAŠTO
GYVENTOJ AUTOBIOGRAFINIUOSE PASAKOJIMUOSE Nes a pa e se á olhada em esponden as
saky inėse is o ijose plė ojamą mokyklos em. Como já assinalado, pa eikei pouco ala sob e sua
exaes dą ou nela expe ienciadas i ências. Jás na a i as mais p op iamen e a iscob eiam
ci cuns ância apsu ginhas escola a equen ação, a i ude pa a ela e com o ugdymo ins i uição
(ne) iscimu elacionado esponden ų sa i e ê.
4.1. Mokyklos lankymą apsunkinusios aplinkybės
Nes es empos a escola pe cebe-se como nossa e pequenos, e adul os pa e da ida. No en an o,
como discu ido nes a in odução do abalho, ainda na p imei a pa e do úl imo século e em
meados p e alecia bem di e en e polí ica e social isso e le e e os p óp ios pa eikėjų na a i a.
Pe gun a , quan os klasias acaba am, maio ia in o man as econhecem que lhes pe deu e e que
busca a educação escola ou isso podia aze apenas alguns anos. Se al pe gun a osse
pe gun ada no ques ioná io, o in o man e e ia possibilidade ou mesmo de g a a baig as classes
núme o, ou escolhe uma das suge idas opções de espos a com os in e alos indicados. No
en an o, du an e pokalbį, con ando sob e elhas ealidades, pessoas ecebem opo unidade pa a
poquen a sua espos a e explica , po que acon eceu exa amen e assim. Isso signi ica, que o
ma e ial ob ido mé odo da his ó ia saky inė o nece o necedo p o agonismo e c ia condições
a alia e mais amplamen e a aca i ências do passado. Responden es lápides, mais equen es
ausen ismo escola culpado es gue a, abalho e dis ância. A gue a suja a de odos, a é e
c ianças, kasdienybę (1), (4), du an e a gue a ins i uições educacionais e a am sudeginadas (2), (3)
ou ocupadas a aldeia zag obusios ka iuomenes (3). Anais caso, esc e endo sob e Eišiškių
secunda ina mokyklą, documen a S. Bucha eckas. Segundo ele, em 1943, pe nacių okupaciją, ela oi
passea in a okiečių okupan ų (Bucha eckas 1992: 145). V. S a inskienė Vilniaus k aš e ambém
ixa a de iciência de edi ícios ísicos, nos quais e ia sido possí el ealiza aulas. Mokslininkė
comen a que em 1948 es a p oblemá, embo a sem sucesso, en ou esol e com uma lei, pela qual
abandonados e abandonados obje os a ibuem ocação educacional (S a inskienė 2024: 67).
9
(1) e (2) na a i a em simili udes em ambos os casos é u ilizado conjuninys i wsio, i wszys ko i udo.
No p imei o caso ele pa a odama esponden ė b ėžia on ei a en e ealijas an es b u alaus do
Segundo mundo gue a o início e depois dele. Assim na a i o au o ė pe mi e en ende , que udo, que
se passou a é sang ino a inkluo o con li o, oi šal ak aujiškai in e ompida. En ajame exemplozdy
em ag adado assim indica baig as classias núme o, po ém após pausa explica que es a si uação
susiklos ê ambém po causa da gue a en isiescimen o. (4) na a i emos quan o mais amplamen e
comen ados mudanças da sis emá ica polí ica, acon ecimen os seca e no a o dem educa i a. Da
pa eikėjos sabe-se que ainda 1939 m. ha ia possibilidade de ensina polkų kalba, pe SSRS okupação
bal a usių, a nazis inės Vokie ijos pe íodo ambos idiomas. Nes a na a i a e a ado a
de e minação adqui i conhecimen os apesa que cada algum empo se mudičian e au o idade. Sua
on ade de ap ende esponden ê acen ua de á ias manei as. Visão p imei a epe indo į a dį ja aš
e eiksmažodį chodziłam ėjau, isso dá ao na a i o mais ca ga emocional e desc e e-a como a i ia
na a i o eikėja. Em segundo, menė ą eiksmažodį mulhe con as a com o p imei o pessoa plu al
eiksmažodžiu p zyszli a ėjo, assim pa yškindando não só a po ência kai ą, mas e o e ei o educimui,
que ambém é ansmi ido eiksmažodžiu uczyli mokė:
1. I: A ja não umiem pisa [ isos V. Š.]. Ja ozpisać się yko umiam. A czy ać o o ocho czy am bo ja
nie. Ja ja yko escolas p imei a classe e minaczyła. Wojna zaczęła się i wsio (M1931, Rūdninkai). I: O
eu não sei esc e e [ isos V. Š.]. assina só moku. Eu O le isso a osi ão lei au, po que eu não.
escolas só a p imei a classe Eu acabei. A gue a começou, e é udo.
2. I: Pan aż siedem klas skończył?
I: Não. Dwie. Dwie po polsku, dwie po usku. I qua o. I... Po em udo nie es a a daquela escola am.
Spaliła się w czas wojny i ak zos ało (V1933, Šalčininkėliai).
E Você a é sé imo ano e mina am?
I: Não. D i. D i polkiškai, d i usiškai. E qua oas. E udo... depois não ha ia lá aquela escola.
Sudegou du an e a gue a e assim icou.
3. I: Cz e y, u nas więcej nie było klas. Só qua o. <...> Szkoła, duża była szkoła cz e echklasowa.
A... po em jak była wojna, u aj zasiądli Niemcy w ej szkole. Jak ods ępowali Niemcy, incendiili
a szkoła (M1924, Rūdninkai).
I: Ke u ios, em nós mais não ha ia klasias. Só qua o. <...> Escola, g ande e a escola qua o das classes. O...
mais a de quando oi a gue a, aqui okiečiai sėdėjo [užg obė mokyklą V. Š.] nes a mokykloje. Quando
aukėsi okiečiai, suja ono aquela escola. 4. A czy pa a e a jaka szkoła może? Czy można było do szkoły
chodzić koło ych G awżyszek? I: Ja chodziłam. Pani jaka am była u nas jeszcze polska szkoła zos awszy
się w ej naszej wiosce Bo ci. <...> Była a szkoła. Ale já jej nie ma. Rozw ócili. To ja chodziłam. Jaka o e a
minha escola ês classes. Do e cei a chodziłam. Chodziłam za Niemcami, chodziłam za... Sowie y jak
p zyszli. Ale MNIE nauczyli, jeszcze ja byłam w domu mała, a był u nas kaleka aki dziadźka. I he mnie nauczył
czy ać że ja w domu już po polsku czy ałam. To poszłam do szkoły ylko ygodzień i wojna zaczęła się.
Wym 39- oku zaczęła się wojna. W edy już Sowie y p zyszli. W 40-ym oku. Uczyli po biało usku. No. Nu o ja
i... ale mnie już było le ko, bo ja znałam li e y znałam, umiałam czy ać po polsku. To mnie już, ja p ędko...
ależ w edy nie było gdzie... jak... we am po em na kolonia p zeb ali się. Dwa kilome y longe do ej escola.
Po em p zyszli i Niemcy. I za Niemcami uczyli po polsku i po biało usku. Za Niemcami. A depois ja já i nie
chodziłam... (M1931, Šalčininkėliai).
Ou al ez lá enha sido alguma escola? E a possí el i à escola jun o daqueles G aužiškias? I: Eu ėjau. Kokia
lá em nós ainda e a polkiška escola es ada naquela nossa aldeia, Ba čiuose. <...> Foi aquela escola. Mas ela
já não exis e. Sug io ė. En ão eu ėjau. Kokia lá e a a minha escola ês classes. A é e ças ėjau. jau,
quando ha ia okiečiai, ėjau, quando... eio so iai. Mas MANE ap endê [lei a V. Š.], ainda es a a namie maža,
e e a em nós al luošas homem. E ele me ensinou a le . Tá eu e namie já polkiamen e con ei. Tá ui pa a
aquela escola e depois semanaesa começou a gue a. em 39 começou a gue a. En ão já so iai ie am. 40-ais.
Mokė bal a usiškai. Na. Na isso eu e... mas pa a mim já oi ácil, po que eu aides conheço, mokėjau lenkiškai
skai y i. Isso pa a mim já, eu ápido... mas en ão gi não ha ia onde... como... nós mais a de mudik ausemos
em umkiemį. Dois quilôme os, longe a é aquela escola.
16
can o e danças (6), lemb am-se p o esso es: alguns e a ados como g iež i (9), e ou os
po menką a lygį con ibuí am à meno es das populações do bai o de Šalčininkų ugdymo (10).
IŠVADOS Nes e a igo p ocu ou esp ei a como alguns dos locais de Šalčininkų k aš o habi an es da
ge ação mais anciã nos ela os au obiog á icos se e le em o papel da escola e sua si uação na
p imei a me ade do XX a. O con eúdo das na a i as analisadas e elou que a mui os dos
in o man os c escidos nos 35 décadas e e que equen a apenas algumas classes, e alguns de
odo não inham al expe iência. Segundo os au o es, os con li os mili a es e a necessidade de
ajuda os pais na amília dis inguem como mais equen es educa imen o limi ouusas causas.
Segundo eles, du an e o Segundo mundial gue a a ins i uições educacionais e am usadas
za u biadas ou queimadas, ambém mui as ezes oi ėsi a língua de ensino. Pa eikėjai ambém
lemb a que após a gue a, du an e a ocupação so ié ica, de ido no dis i o nusmukusios condição
econômica e população pa icula men e mais pasi u inças mig ações y a o complexas condições
educacionais: al ou an o escolas, quan o pedagogas. Po es as azões os de icien es dos
p o esso es compensada am olun á ios, e suas emune ação cuidadosa aos pais dos
besimucá ios. Vê-se que a escola em mui os habi an es des e k ai co idienybę en a em pouco a
pouco. An e io men e, ainda XX a. 3 e 4 décadas de anos, a ausência da escola lhes pa ecia bas an e
no mal e habi ual enôshinhos, e qua oas classes um acon ecimen o signi ica i o. Após a Segunda
Gue a Mundial obse a-se nos discu sos dos esponden es uma maio impo ância às ins i uições
educacionais e es o ços pa a pa icipa no p ocesso ugdymo. Ago a, julgando a pa i dos
ag adecedo es passado a aliações e in e p e ações, escola em g ande signi icância e é uma das
al ybių an o a esiden es mais jo ens, an o aqueles que igualando o p esen e com o passado
lemb a ou aquê sua imagem na sua in ância. Olhando pa a os ela o es au o pe cepção a a és
sua cons uída na a i a, em des aque uma si uação bas an e complexa. Alguns esponden es
endem a des alo iza seus gebėjim e ealizações, se chama em ne aš ingais ou pașep i lanky ų
klasių skaičių, e ou os como conseguindo p ocu a ma ca ou os u imus skills, assim a si mos ando sua alê, apesa de pouco educado.
LITERATŪRA E CHALTINIAI
Ab ams Lynn 2010: O al his o y heo y (2nd ed), London, New Yo k: Rou ledge, Taylo
& F ancis G oup.
BLKŽ: Bend inės lie u ių kalbos žodynas ( engiamas) [Dic iona y o he S anda d Li huanian
Language (in p epa a ion)], y . ed. D. Liu ke ičienė. Vilnius: Ins i u o das línguas Li uãs. DOI:
h ps://doi.o g/10.35321/blkz.
Bo na Joanna 2004: O al his o y. Quali a i e esea ch p ac ice, eds. C. Seale, G. Gobo, J. F.
Gub ium, D. Sil e man, London: Sage Publica ions, 3447. Bucha eckas S anislo as 1992:
Šalčios žemė [The Land o Šalčia], Vilnius: Min is. Būgienė Lina 2012: Re lec ion o he Wo ld
in Au obiog aphical Na a i es o Men and Women [Re lec ion o he Wo ld in
Au obiog aphical Na a i es o Men and Women]. Homo na ans: Folklo inė a min is iz
a i, ed. B. S undžienė, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i nau osakos ins i u o, 6995.
Būgienė Lina 2018: En e o campo e cidade: iden idade kons a imas au obiog á icos
poka io ilniečių pasakojimuose [Be ween Coun y and Ci y: Cons uc ion o Iden i y
in he Au obiog aphic Na a i es o he Pos -Wa Vilnius Inhabi an s]. –
Ob as da Nação 56, 199217.

17
Čekmonas Vale ijus 2017 [1995]: Da sykį sob e hand aščių likimą, ou p a a mė do a igo
in odu ó io [Once Again on he Fa e o Manusc ip s, o a P e ace o he In oduc o y
A icle]. Vale ijus Čekmonas: línguas con a os e socioling is ica, sud. L. Kalėdienė,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 61107. Dö nyei Zol án 2007: Quali a i e, quan i a i e,
and mixed me hods esea ch. Resea ch me hods. Applied linguis ics: Quan i a i e,
quali a i e, and mixed me hodologies, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess, 2447.
E eminas Gin au as 2013: Li huanian Educa ional Socie y's Ry as ac i idades Vilniaus
k aš e (19201939 m.) [Ac i i ies o he Li huanian Educa ional Socie y Ry as in Vilnius
and Vilnius A ea (19201939)]. Genocida e esis encia 1(33), 112136. Gaučas Pe as 2000:
Dės omosios kalbos Pie yčių Lie u os bend ojo išsila imo mokyklose 19451999 me ais
[Languages o Ins uc ion in Comp ehensi e Schools o Sou heas e n Li huania in
1945-1999]. Geog a ia 36(2), 4755. Gocół Damian 2020: Pamięć ujęzykowiona w elacjach
osób w ok esie ś edniej Adul hood]. Ve edades li uãs e polkų línguas
do osłości [Memo y Lingualized in he Accoun s o People in he Pe iod o Middle
mundialė aizdyje: eó icas p essupos os e in e p e ações, sud. K. Ru ko ska, S.
Nieb zegowska-Ba mińska, Vilnius, Lublin: Vilniaus uni e si e o leidykla, 433445.
Gocół Damian 2023: His o ia mówiona: geneza, ozwój, koncepcje [O al His o y: O igins,
De elopmen , and Concep s], Lublin: Wydawnic wo UCMS. Gó ecki Da iusz 2005: Realização
de di ei os mino i á ias poloneses na Li wie i mniejszości li ewskiej w Polsce [The
Implemen a ion o he Righ s o he Polish Mino i y in Li huania and he Li huanian
Mino i y in Poland]. Dziennik Us aw 17, 69111. Jundo-Kaliszewska Ba ba a 2019: Zakładnicy
his o ii: mniejszość polska w pos adzieckiej Li wie [Hos ages o His o y: The Polish
Mino i y in Pos -So ie Li huania], Łódź: Wydawnic wo Uniwe sy e u Łódzkiego.
Jonu y ė Ju ga, Būgienė Lina, K asno as Aleksand as 2013: Li huanian bo de owns
memo y and iden i y: Valkininkai, Vilkyškiai, Žeimelis [Memo y and Iden i y in he
Li huanian Bo de line Communi ies: Valkininkai, Vilkyškiai and Žeimelis], Vilnius: Vilniaus
uni e si e as.
Kamilewicz-Rucińska Danu a 2017: Walka o szkolnic wo polskie na Li wie (1945 2000)
[Figh o Polish Educa ion in Li huania (19452000)]. Rocznik SNPL 17, K aniauskienė
121–139.
Sigi a 2005: Ly ies apa ybės aiška XX a. lie u ių au obiog a ijose [Gende Iden i y
in he Au obiog aphies o Li huanians in XX Cen u y]. Pon es
2(31), 73–81.
Lesys An anas, Niūnia ai ė-Lesienė 2012: Ko a po Šalčininkų k aš ą i lie u ybės
išsaugojimą [The S uggle o he Šalčininkai Region and he P ese a ion o
Li huanian Iden i y], Vilnius: Ve smės.
Depa amen o de Es a ís ica da Li uânia [S a is ics Li huania]. acessí el na
in e ne : h ps: www.s a .go .l [supe isada 2025-04-08].
Ma cinke ičienė Dalia 2007: P ijaukin os kasdienybės: 19451970 me ai. Biog a iniai
Lie u os mo e ų in e iu [Tamed Reali ies, 19451970: Biog aphic In e iews wi h
Li huanian Women], Vilnius: Vilniaus uni e si as. Ma inkėnas Vincas 1968: Š ie imas
19201941 m. [Educa ion in 19201941]. Die eniškės, ed. komisija: V. Ba auskienė, V.
Milius (p esiden e), A. S a inskas, A. Tyla, N. Vėlius, A. Vidugi is, Vilnius: Vaga, 5156.
18
Meiliūnai ė Viole a 2022: Fea u es o he Linguis ic Landscape o he Šalčininkai
Dis ic . Lie u iškumo (sa i) aiška Šalčininkų ajone: ci cuns âncias e
opo unidades, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 144 171. Accesso na in e ne :
h plki.l /wp-con en /uploads://2023/05/Lie u iskumosa i aiska-Salcininku- ajone-1.p-
d .
Mikulėnienė Danguolė, Ru kowska K is ina 2013: Współczesna sy uacja językowa na
Li wie: aspek geolingwis yczny i nowe możliwości opisu [Con empo a y Linguis ic
Si ua ion in Li huania: Geolinguis ic Aspec s and New Desc ip i e Possibili ies]. Ac a
Bal ico-Sla ica 37, 459471.
Pelcowa Halina 2014: Teks gwa owy o al his o y w pe spek ywie e nolingwis ycznej
[O al Tex O al His o y in he E hnolinguis ic Pe spec i e]. Padania dialek ologiczne.
S an, pe spek ywy, me odologia, ed. M. Rak, K. Siko a, K aków:
Księga nia Akademicka, 113122.
Pelcowa Halina 2023: Dziedzic wo leksykalne wyznacznikiem ożsamości egionu
lubelskiego [Lexical He i age as a Sign o Iden i y o he Lublin Region], Lublin:
Wydawnic wo uniwe sy e u Ma ii Cu ie-Skłodowskiej. Po elli Alessand o 1981:
The Peculia i ies o O al His o y. His o y Wo kshop 12, Ri chie, Donald A. 2003: Doing
96–107.
o al his o y: A p ac ical guide, 2nd ed, Ox o d: Ox o d
Uni e si y P ess.
Ru ko ska K is ina 2018: Językowo-kul u owa wizja dwo u na Li wie [A Linguis ic and
Cul u al Image o he Mano in Li huania]. Ac a Bal ico-Sla ica 42, 122. DOI:
h ps://doi.o g/10.11649/abs.2018.010.
Ru ko ska K is ina 2019: Línguas, nacionalidade e es a alidade sąsejas pie yczych
Lie u os lenkų na a i os [The In e ela ions Be ween Language, Na ionali y, and
S a ehood in he Na a i es o Poles in Sou heas e n Li huania]. Kalba, Tau a, Vals ybė,
I ena Sme onienė, Ma ius Sme ona, K is ina Ru ko ska, Vilnius: Vilniaus uni e si e o
leidykla, 179251.
Ru ko ska K is ina 2020: Wa ości ludowe i sposoby ich odczy ania. Teks gwa owy na
wa sz acie e nolingwis y [Na ional Values and he Ways o Reading Them. Dialec Tex
a he E nolinguis s Wo kshop]. Vilnius Uni e si y Open Se ies 1, 102133. DOI:
h ps://doi.o g/10.15388/DOVLLP.2020.6.
S a inskienė Vi alija 2011: Lenkų š ie imas Ry ų i Pie yčių Lie u oje: 1944 m.
an a pusė1947 m. [Educa ion o he Poles in Eas e n and Sou heas e n Li huania:
1944 ( he second hal ) 1947]. His ó ija. T abalhos de ciência das escolas supe io es da Li uânia
82(2), 14–23.
S a inskienė Vi alija 2024: Es uda de em odos: a si uação do ensino ge al na Li uânia
(19441953 m.) [E e yone Mus S udy: he S a e o Gene al Educa ion in Li huania
(19441953)]. His ó ija. T abalhos de ciência das escolas supe io es da Li uânia 136(4), 6386.
Šlia ai ė K is ina 2018: Palba, his ó ia e cons uídas ligações com Li uânia: do concei o
de jus iça social nas escolas usas mokomąja kalba [Language, His o y, and
Cons uc ed Links wi h Li huania: Concep s o Social Jus ice in Russian-Medium
Schools]. Social e his ó ica jus iça na sociedade mul ié nica Li uana: concei os,
expe iências e con ex os, Monika F ėju ė-Rakauskienė, Ne inga Klumby ė, And ius
Ma cinke ičius, K is ina Šlia ai ė, Vilnius: Li huanian social esea ch cen e , 141186.
19
Šu inienė I ena 2020: En e o C i ique o Socialism and Childhood Nos algia: he Memo y o
So ie E a in he Li e S o ies o he 1970s Gene a ion. Sociologia. Men e e ação 46(1), 728.
DOI: h ps: doi.o g/10.15388/SocMin Vei.2020.1.18.
Š edas Au imas 2010: Saky inės is o ijos galimybės so ie mečio i poso ie inės epochos
y imuose (a min ies kul u i is o ijos poli ikos p oblema ikos aspec s) [Possibili ies o
Adap O al His o y o he Resea ch o So ie and Pos -So ie Epoch (The P oblems o he
Cul u e o Memo y and he Poli ics o His o y)]. Es udos de his ó ia da Li uânia 26, 148161.
Š edas Au imas 2018: Fo my dialogu pamięci i his o ii w humanis yce li ewskiej po
oku 1990 (wyko zys anie me ody o al his o y). Ac a Bal ico‐Sla ica 42, 271287. DOI:
h ps://doi.o g/10.11649/abs.2018.008.
Alis ai Thomson 2007: Fou Pa adigm T ans o ma ions in O al His o y. The O al
His o y Re iew 34(1), 4970.
Tuomienė Nijolė 2022: Kalbų unkciona imas Šalčininkų apylinkėse: kai a i konku encija
[The Func ioning o Languages in Šalčininkai: Change and Compe i ion]. Lie u iškumo
(sa i) aiška Šalčininkų ajone: ci cuns âncias e opo unidades, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as, 184206. Accesso na in e ne :
h plki.l /wpcon en /uploads23/20/05/Lie u iskumo-sa i aiska-Salcininku- ajone-1.pd .
Tuomienė Nijolė 2023: Kalba e apa ybė Pie yčių Lie u os i Bal a usijos pa ibiuose (XX a.
II pusė XXI a. p adžia) 1 [Language and Iden i y in he Bo de lands o Sou heas e n
Li huania and Bela us (2nd hal o he 20 h Cen u yBeginning o he 21s Cen u y). Pa 1],
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. acessí el na in e ne :
h ps://lki.l /nijole- uomiene-kalba-i - apa ybe-monog a ia-2023/. Tu ska Halina 1995: O
pows aniu polskich obsza ów językowych na Wileńszczyźnie [On he Fo ma ion o Polish
Linguis ic A eas in he Vilnius Region], Vilnius: Min is. Vidugi is Aloyzas 1995: Die eniškių
šnek os sa i umas [The Speci ici y o he Die eniškės Dialec ]. Die eniškės, sud. V.
Mačiekus, Vilnius: Min is, 428447. Vinog adnai ė Inga, Ka aliauskai ė Jū a ė, Ramonai ė Ainė,
Ulinskai ė Jogilė, Kukulsky ė Ry ė 2018: Saky inė is o ija kaip so ie mečio y imo me odas
[O al His o y as a Me hod o S udying So ie E a Vilnius: Vilniaus uni e si e o], edi o a.
Zinke ičius Zigmas 1992: Lenkų ocupou da pa e da Li uânia o e s inė polonização
[Fo ced Poloniza ion o he Polish-Occupied Pa o Li huania]. Bend inesa língua
sob e i ência, Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidykla, 222245.
VIOLETA ŠVAIKOVSKAJA
IMAGE OF THE SCHOOL IN THE AUTOBIOGRAPHICAL NARRATIVES OF
THE INHABITANTS OF THE ŠALČININKAI DISTRICT
Summa y
A abo dagem me odológica a o al his o y em e oluído om a ool o econs uc ing his o ical
e en s in o a me hod ha enables an in-dep h unde s anding o he memo ies, iden i y,
sel -pe cep ion, and ela ionship wi h bo h he pas and p esen o indi iduals who ha e
expe ienced hose e en s. This ocus on he indi idual is closely linked wi h he heo e ical
ounda ions o he Lublin School o E hnolinguis ics. Based on he esea ch conduc ed by Halina
20
Pelcowa and K ys yna Ru kowska, his a icle highligh s he alue o o al his o y in
econs uc ing he linguis ic wo ld iew. Such an app oach is especially aluable o s udying he
Šalčininkai egion, which uni es Li huanian and Sla ic languages and cul u es. The s udy aims o
in es iga e, using he o al his o y me hod, he ole o school in he au obiog aphical na a i es
o olde esiden s in he Šalčininkai dis ic , he p e ailing a i udes owa ds i , and he
cul u al and social aspec s o he pas cen u y e lec ed in he na a i es unde s udy.
An analysis o he na a i es o ou een esponden s e eals accoun s o school nona endance
and he ac o s ha con ibu ed o his phenomenon. As azões mais comumen e ci adas among
esponden s who comple ed only a ew g ades include he impac o he Second Wo ld Wa and he
necessi y o wo king in he household. The obliga ion o assis pa en s wi h home du ies a ec ed a
signi ican p opo ion o in o man s, pa icula ly he eldes child en in hei amilies. Gi ls we e
ypically esponsible o household cho es such as spinning o wea ing, while boys ended o he
household main enance. Du an e o in e wa pe iod, ou -yea p ima y schools we e commonly
ope a ional, ye he numbe o esponden s who comple ed hese schools was limi ed. Du an e he
Second Wo ld Wa , many schools we e ei he seized o des oyed by i e, esul ing in he absence o
acili ies o o mal educa ion. Addi ionally, he e was a sho age o quali ied pe sonnel capable o
ins uc ing mul ilingual child en, and he language o ins uc ion equen ly changed wi h each new
go e ning au ho i y.
In he i s hal o he wen ie h cen u y, schooling was no widely ega ded as a social alue, and
non-a endance was a ela i ely common occu ence. Howe e , he in o man s na a i es e eal
a g adual shi in a i udes and p ac ices ega ding educa ion. Es a ans o mação é
pa icula men e apa en e quando compa ando he sca ci y o educa ional oppo uni ies in he
pas wi h he mo e accessible possibili ies a ailable oday. Na a i es om hose who did no
a end school o en con ain elemen s o sel -c i icism, e lec ing low sel es eem and nega i e
sel -assessmen s ega ding hei abili ies. Ne e heless, some accoun s seek o mi iga e he
limi ed o mal educa ion by emphasising he achie emen s and me i s a ained du ing hei ime a
school.
INTRODO: SUPLIJ CRIPTONIMAI
[M1924, Rūdninkai] mulhe , nascida em 1924, Rūdninkai, Šalčininkų . [M1930, Ju gelionys]
mulhe , nascida em 1930, Ju gelionys, Šalčininkų . [M1, Rūdninkai] mulhe , nascida em 1931,
Rūdninkai, Šalčininkų . [M1931, Šalčininkų .] mulhe , nascida em 1931, Ba čiuose
(Bal a usija), em 1959, Šalčininkų . [M1936, Gojus] mulhe , nascida em 1929, Gojus, Šalčininkų
. [M1933, Gojus], 1936, R. [M1933, Gojus], R. [M1933, R.] mulhe , nascida em 1936, R. [M1933, R.]
homem, nascida em 1936, R. [M. 1936, R.] mulhe , nascida em 1948, R. [M.], Gojus, nascida em
1948, R. [M.], Gojus, Gojus, Gojus, Gojus, Gojus, Gojus, Gojus, R.]