Page 1LIETUVIŲ KALBOTYROS KLAUSIMAI, III LIETUVOS TSR MOKSLŲ AKADEMIJA
SEENAMEN
B. SAVUKYNAS
Dieser Artikel, der die mit dem Buchstaben A beginnenden Seenamen umfasst, ist lediglich ein Teil einer in Vorbereitung befindlichen größeren Arbeit über litauische1 Seenamen. Diese Arbeit soll ein etymologisches Wörterbuch der Seenamen und einen Abschnitt umfassen, in dem charakteristische Fälle der Wortbildung, Morphologie und Semasiologie dieser Namen eingehender behandelt werden.
Bei der Etymologisierung wird der Grundsatz befolgt, dass Ortsnamen in erster Linie mit Ortsnamen und Personennamen zu vergleichen sind. Für jeden Seenamen werden zunächst Entsprechungen im litauischen, lettischen und preußischen Namenschatz gesucht; erst danach wird versucht, den zu etymologisierenden Namen mit entsprechenden Gattungswörtern der baltischen Sprachen in Verbindung zu bringen. Wo die Semantik anhand des baltischen Materials nicht hinreichend klar ist, wird auch auf den Wortschatz anderer indogermanischer Sprachen zurückgegriffen.
Die Stämme der Ortsnamen werden erst dann in Wortbildungselemente zerlegt, wenn verschiedene Varianten baltischer Eigennamen derselben Wurzel miteinander verglichen worden sind. Daher wird mitunter ein Formans oder Suffix nicht abgetrennt, wenn seine Abtrennung durch das vergleichende Namenmaterial nicht gestützt wird und für die Etymologie nicht erforderlich ist.
Das toponymische Material stammt aus den Namenkarteien des Instituts für Litauische Sprache und Literatur der Akademie der Wissenschaften der Litauischen SSR. Es wird durchgehend angestrebt, die literatursprachlichen Formen anzugeben und nur gelegentlich Dialektformen, da in den genannten Sammlungen nur wenige Seenamen in dialektaler Form verzeichnet sind. Ferner wird versucht, sämtliche Namen desselben Sees sowie alle benachbarten Formen jedes Namens anzuführen. Der eine oder andere Seenamen, bei dem sich anhand des verfügbaren Materials die Akzentuierung nicht feststellen ließ, wird ohne Akzent angegeben.
Abkürzungen
Akm Kreis Akmenė; av. Avestisch; Al Kreis Alytus; avd. Personenname; An Kreis Anykščiai; balt. baltisch; ang. englisch; BgEŽ Karteien des etymologischen Wörterbuchs von K. Būga im Manuskriptarchiv des Instituts für Litauische Sprache und Literatur der Litauischen SSR, Akademie der Wissenschaften; ap. Umgebung; aps. Landkreis; Ar Kreis Ariogala
1Als litauisch gelten hier auch Seenamen fremdsprachlicher Herkunft, die sich jedoch den Regeln der litauischen Sprache angepasst haben.
19. Kalbotyros klausimai, III
289
Page 2BgRR K. Būga, Rinktiniai Raštai, Vilnius, I t. 1958, II t. 1959.
BgŽ Lietuvių kalbos žodynas. Sudarė K. Būga, I ir II sąsiuvinis. Kaunas, 1924.
bl. Sumpf
brus. belarussisch
Brž. Rajon Biržai
buv. ehemalig, -e
CD Codex diplomaticus ecclesiae cathedralis necnon dioeceseos Vilnensis, Kraków, 1948.
ček. tschechisch
dan. dänisch
dv. ehemaliges Gut
dž. häufig, häufiger
Eiš. Rajon Eišiškės
EnGF J. Endzelynas, Baltų kalbų garsai ir formos, Vilnius, 1957.
EnLV J. Endzelīns, Latvijas PSR vietvārdi, I daļa, Rīgā, 1956.
EnVV J. Endzelīns, Latvijas vietu vārdi, I daļa, Vidzemes vārdi, Rīgā, 1922.
EnKLV J. Endzelīns, Latvijas vietu vārdi, II daļa, Kurzemes un Latgales vārdi, Rīgā, 1925.
ež. See
ežl. kleiner See
FrLEW Ernst Fraenkel, prof. dr, Litauisches etymologisches Wörterbuch, Heidelberg — Göttingen, 1955 irt.
FsEWG Sigmund Feist, Etymologisches Wörterbuch der gotischen Sprache, Halle, 1909.
germ. germanisch
GerON Die altpreußischen Ortsnamen von Dr. Georg Gerullis, Berlin und Leipzig, 1922.
got. gotisch
gr. altgriechisch
grv. Graben
ide. indoeuropäisch
ind. indisch
isl. isländisch
JbLŽ K. Jablonskis, Lietuviški žodžiai senosios Lietuvos raštinių kalboje, I dalis, Tekstai, Kaunas, 1941.
Jńš Rajon Joniškis
Jon Rajon Jonava
Jrb Rajon Jurbarkas
Jz Rajon Jieznas
k. Dorf
Kdn Rajon Kėdainiai
kel. der Straßen
kl. Berg
Klp Rajon Klaipėda
KILWK W. Kalvaitis, Lietuwiszku Wardų Klėtele, Tilžėje 1910.
Kvr Rajon Kalvarija
Kn Kreis Kaunas
Kp Kreis Kupiškis
Kps Kreis Kapsukas
Krtn Kreis Kretinga
Kš Kreis Kaišiadorys
KzR Kreis Kazlų Rūda
poln. polnisch
lett. lettisch
Feld. Feld
LAV Litauens besiedelte Orte, Kaunas, 1925.
lit. litauisch
Schriftsprache
LKŽ Wörterbuch der litauischen Sprache, Bd. I—V, Vilnius, 1941—1959.
lat. lateinisch
LsBN Die Bildung der Nomina in Litauischen von August Leskien, Leipzig, 1891.
LVV K. Mühlenbachs Wörterbuch der lettischen Sprache, herausgegeben, ergänzt und fortgeführt von J. Endzelīns, Bd. I—IV, Riga, 1923—1932.
Lzd Kreis Lazdijai
Mlt Kreis Molėtai
Stadt
Städtchen
Wald
Mžk Kreis Mažeikiai
Nmč Kreis Nemenčinė
norwegisch
Pgg Kreis Pagėgiai
Pkr Kreis Pakruojis
Sumpf
vgl.
Burgberg
Pln Kreis Plungė
Pn Kreis Panevėžys
Pnd Kreis Pandėlys
preußisch
praef. Präfix, Vorsilbe
Prn Kreis Prienai
Ps Kreis Pasvalys
pv. Wiese
ret. selten, seltener
Rk Kreis Rokiškis
Rs Kreis Raseiniai
Rt Kreis Rietavas
rus. russisch
290
Page 3RŽ Lietuvių kalbos rašybos žodynas, Kaunas, 1948. senovės.
SchmTL Raymond Schmittlein, Toponymie lituanienne (Etudes sur la nationalité des Aestii, I t.), Bade, 1948.
Skd Kreis Skuodas.
Skdv Kreis Skaudvilė.
skr. Sanskrit
SkŽD Pranas Skardžius, Lietuvių kalbos žodžių daryba, Vilnius, 1941.
sl. slawisch
SRP Scriptores rerum Prussicarum, Leipzig, 1861—1874.
suf. Suffix, Nachsilbe.
Šd Kreis Šeduva.
Šk Kreis Šakiai.
Šl Kreis Šiauliai.
Šlčn Kreis Šalčininkai.
Šlu Kreis Šilutė.
Šr Kreis Širvintos.
Švnč Kreis Švenčionys.
Tl Kreis Telšiai.
Trak Rajon Trakai
TrAS Die altpreussischen Sprachdenkmäler von Dr. Reinhold Trautmann, Göttingen, 1910.
Trg Rajon Tauragė
trm. dialektal
TrPN Die altpreußischen Personennamen von Dr. Reinhold Trautmann, Göttingen, 1925.
TŽ Tauta ir Žodis, eine Publikation der Fakultät für Geisteswissenschaften, Bände I—VII, Kaunas, 1923—1931.
Ukm Rajon Ukmergė
up. Fluss
upl. Bach
Ut Rajon Utena
Užv Rajon Užventis
va. Hochlitauisch (Hochdeutsch)
Varn Rajon Varniai
Viln Rajon Vilnius
Vlkj Rajon Vilkija
Vlkv Rajon Vilkaviškis
vls. Gemeinde
WlVW Alois Walde, Vergleichendes Wörterbuch der indogermanischen Sprachen, herausgegeben und bearbeitet von Julius Pokorny, Berlin und Leipzig, 1927—1930.
vok. Deutsch
Vrn Kreis Varėna
vs. Einöde
vv. Ortsname
Vvs Kreis Vievis
vž. Niederdeutsch
Zr Kreis Zarasai
žr. siehe
< = Ein Gewässername, der aus dem Namen eines Wohnorts gebildet wurde; das Wort stammt aus (was).
Ⅱ = wird gleichberechtigt daneben verwendet.
A
Abis-avas (BgŽ6) Drobai Žr. Plg. Abis-tà up. Al, Abiz-dra (z < s prieš d) Žvirgždėnai Daugų ap. Al; pr. vv. Abis-wange GerON 7, avd. Abs-ico ir Abes-tik Tr PN 11. Suf. -ava-, plg. Säg-avas ež. Seirijai Lzd, žr. SkŽD 379.
Abramaučiznos See < Abramaučizna Dorf, Bezirk Giedraičiai, Mlt. Ortsname slawischen Ursprungs.
Abrōm-iškio See < Abrōm-iškis Dorf, Bezirk Užpaliai, Ut: Personenname Abrōmas + Suffix -iškja-.
Abrōm-iškių See < Abrōm-iškės Dorf, Bezirk Pakalniškiai, Vvs. Vgl. Abrōmiškio See.
Ac-intas Bezirk Pabradė, Nmč, vgl. Personenname Ačys BgŽ 11. Suffix -inta-, vgl. Gáil-intas See im Bezirk Savilionys, Al, Živv-intas See im Bezirk Padovinys, Kps.
Adamāvo See < Adamāvas Dorf, Bezirk Kirkutai, Švnč. Ortsname slawischen Ursprungs.
Adom-aitis Bezirk Mindūnai, Mlt: Familienname Adom-aitis BgŽ 14: Personenname Adōmas + Suffix -aitija-.
Agar-ynė Bezirk Didžiasalis, Ign.: āgaras „Wassernuss, trapa natans“ (LKŽ I 21) + Suffix -ynė. Vgl. lett. Agarina En LVI.
291
Page 4Agar-inis 1. Gemeinde Pakniškiai. Siehe; 2. Ign. Vgl. Agar-iniai Dorf der Gemeinde Šventežeris. Lzd. Siehe Agaryńė. Suffix -inja-.
Aginsko ežeras Dorf Pavirinciai, Gemeinde Kurkliai. Kvr. < Familienname Aginskas < poln. Ogiński.
Aguónio ežeras < Aguònis Dorf der Gemeinde Liubavas. Klvr, vgl. Aguoną Familienname. BgŽ 18: lit. aguonà „Mohn“. Siehe FrLEW 2.
Ai-būtis Gemeinde Labanoras. Švnc BgŽ 20. Vgl. Aibut-óžys Dorf. BgŽ 20, Ez-butas Flurname. RŽ 393; pruß. Ey-buth TrPN 27. Ai- < Ei-.
Ai-but-iškis Gemeinde Labanoras. Švnc, siehe Aibutis. Suffix -iškja-.
Aik-úotas Dorf Galmyniai, Gemeinde Degučiai. Siehe. Vgl. Eik-in-iškis Dorf der Gemeinde Čedasai. Pnd; Familiennamen: Aika, Aik-inas, Aikÿs, Eikÿs; lett. Ortsnamen Ažka ir Ažkas EnLV I 6, Eikáu-ežers, Eikava EnLV I 267; pruß. Ortsnamen Eyke-medie GerON 33, Flurname Aycke TrPN 11. Aik (< *Eik)- + Suffix -uota-. Siehe Sk ŽD 345—50.
Ais-età BgŽ 24 || Ais-etas || Ais-etai Gemeinde Labanoras. Švnc, 1429 Ise-to CD 747, und Oyszyero CD 133; Ais-età Fluss ebendort. Vgl. Aisė Fluss. Klp, 14. Jh. Ayse SRP II 667, Ais-énai Dorf der Gemeinde Pėžaičiai. Klp, Familienname Eis-inas; lett. Ortsnamen Ais-iņi EnLV I 6 und Eis-purw EnLVI 268; pruß. Ortsnamen Ayssen GerON 8 und Flurname Eis-utte TrPN 27. Suffix -eta. K. Būga (RR I 503—5) meint, dass Flussnamen mit Ais- oder Eis- mit skr. eša-h „eilig“ und s.isl. eisa „heftig vorwärts eilen“ in Verbindung zu bringen seien. Vgl. auch lit. aisùs „dröhnend, düster; bitter, schmerzlich“ LKŽ I 34.
Aj-òčis Ajóčiai, Gemeinde Samaniai. Siehe. Vgl. Ej-účiai Fluss der Gemeinde Karklėnai. Varn, Aj-ut-iškis Fluss der Gemeinde Aukštadvaris. Pnd, Aj-utis Familienname. BgŽ 28; lett. Ortsnamen Ajas-puros EnLV I 13 und Ej-ušas En LVI 268. Suffix -otja-, vgl. Karp-óčius Fluss KzR, Drag-óčiai Dorf Jon.
Ak-ėlė 1. Menčtrakys Kps. BgŽ 30, 2. Gemeinde Semeliškės. Vvs. Siehe Akis. Suffix -elė.
Ak-ėlės du ež. Gečialaukis, Gemeinde Nemunaitis. Al. Siehe Ak-ėlė.
Ak-inis Garbūnai, Gemeinde Zuikai. Ign. Siehe Akis. Suffix -inja-.
Akis 1. Talokis. Al BgŽ 37, 2. Gemeinde Gelvonai. Šr, 3. Gemeinde Rečionys. Kš, 4. ebendort; vgl. Ak-jà Fluss Užv, Ak-ilnà Fluss Jz, Akis Fluss Kp; lett. Acis See, Acireņģe Bach EnLV I 4; pruß. Akicz See GerON 8: lit. akis „Auge; kleiner See“ áras, akà, aketė; lett. aka „Brunnen“.
Akių ežerėlis Likiškiai. Al. Siehe Akis.
Àklas 1. Gemeinde Vepriai. Ukm, 2. Gemeinde Liubavas. Klvr. Vgl. lett. Aklajs ezeriņš EnLV I 14; lit. áklas „blind“.
Àklas ežerėlis Činčikai. Švnc.
Aklÿs 1. Teil des Sees Ežeriekiai. Vrn, 2. Ditkūnai, Gemeinde Kovališkiai. Siehe. Vgl. lett. Aklis See EnLV I 14. Siehe Aklas.
Aklà-ežeris Kreis Laukuva, Rt. Siehe Aklàžeris.
Aklàžeris 1. verlandeter See, VIkv; 2. Dorf Ulišiškiai, Kreis Vindeikiai, Šr; 3. Dorf Baltrakys, Kreis Gižai, VIkv; 4. Dorf Raišeliai, Kreis Juodupė, Rk; 5. Dorf Subartonys, Kreis Merkinė, Vrn; 6. Dorf Skaiščiai, Kreis Liubavas, Klvr; 7. Teich, Dorf Būriškiai, Kreis Butrimonys, Jz; 8. Bach, Kreis Pivašiūnai, Jz; 9. Teich, Kreis Svėdasai, An. Vgl. lett. Aklęzers EnLV I 14. Siehe Aklas.
Aklėžeris 1. Kreis Imbradas, Žr; 2. Kreis Antazavė, Žr; 3. Dorf Trumsiškiai, Kreis Duokiškis, Rk; 4. Dorf Vilkaičiai, Kreis Rimučiai, Tl. Siehe Aklàžeris.
292
Page 5Akležerys 1. Dorf Kalučiškis, Kreis Jūžintai, Rk, 2. Dorf Ščiūris, Kreis Kriaunos, Rk. Siehe Aklažeris.
Akl-ėlis 1. Dorf Lynežeris, Kreis Dubičiai, Vrn, 2. Wald Puščia, Leipalingis, Lzd. Siehe Aklas. Suffix -ėl-ja-.
Akl-ikas Kreis Marcinkonys, Vrn BgŽ 40. Siehe Aklas. Suffix -ika-.
Akl-inis 1. Kurtuvėnai ŠI BgŽ 41; 2. (1. Oklin Seeufer in Kuków, BgŽ 41). Siehe Aklas. Suffix -inja-.
Akl-in-ūkas (1. Oklinek) Dorf Akliniai (1. Dorf Okliny), Gemeinde Vižainis, Kreis Suwałki, BgŽ 41. Siehe Aklinis. Suffix -uka-.
Akl-iūkas Weiler Lukojo, Klm. Siehe Aklas. Suffix -jūka-.
Akulioriai zwei kleine Seen im Gebiet des Dorfes Jatkunai, Kreis Sadūnai. Siehe: akulioriai „Brillen“ < 1. okulary „Brillen“ < lat. ocularis.
Akulėriai Dorf Šilėnai, Ign. Siehe Akulioriai.
Akmenà Viln RŽ 383, vgl. Akmenà 1. Fluss Viln, 2. Fluss Šiluva Klm, 3. Fluss Kp, 4. Fluss Trg; lett. Akmen̨-iškų-ežers EnLV I 15: lit. akmuõ, lett. akmens „Stein“.
Akmenis 1. Dorf Šiukščiai, Kreis Degučiai, Zr, 2. Kreis Obeliai, Rk; vgl. Akmenė Stadt, Akmeniai Dorf, Kreis Subačius, Kp, Kreis Miškiniai, Lzd; Akmenyš Ortsname BgŽ 43. Siehe Akmenà.
Akmenių ežeras < Akmeniai Dorf, Kreis Miškiniai, Lzd. Siehe Akmenis.
Ākmeno ežeras || Āpvalasai Kreis Juodupė, Rk: akmuõ (Mundartwort ākmenas).
Akminių ežerėlis < Akminiai Dorf, Kreis Vaiguva, Užv.: Mundartwort ā˙kminc ~ ākmīnas „Stein“, vgl. Akmenių ežeras.
Akn-ystõs ežeras < Akn-ystà Ortschaft Rk und Akn-ystà 1. Fluss ebendort; 2. Fluss im Amtsbezirk Debeikiai, An. Vgl. auch Akn-ysčiai Dorf im Amtsbezirk Debeikiai, An; lett. Akn-iša beziehungsweise Akn-iste, Akn-upe EnLV I 7, 18. Suffix -ysta, vgl. Lok-ystà Fluss, Trg.
Akn-yst-ėlis Amtsbezirk Leliūnai, Ut. Siehe Aknystos ežeras.
Akuōtis Dorf Peleliai, Amtsbezirk Krasnavas, Kreis Seinai; vgl. Akuočiai Dorf, Amtsbezirk Meteliai, Lzd, lett. Akuoti EnLV I 18, preußische Ortsnamen Akotin GerON 8: litauisch akuõtė „Plötze, Rotauge, Hasel, leuciscus rutilus“, ā́kūotas „Granne“; lettisch akots „Granne“; preußisch ackons „Granne“; lateinisch acus „Stachel“, FrLEW 5.
Alaušai Balninkai, Uk m. Siehe Ālaušas.
Ālaušas 1. Svėdasai, Rk; 2. Sudeikiai, Ut, Alaušà Fluss, Užpaliai, Ut. Vgl. lettisch Alauksts EnLV I 19; vgl. auch Āl-ovė Ortschaft, Al.
Ald-ikis Dorf Paaldikis, Mlt, vgl. Ald-ij-ėlės Bach, BgŽ 51, Ald-ōnas Personenname, BgŽ 52; Aldos Birkenhain im Dorf Mockai, Amtsbezirk Punkas, Kreis Seinai; lettisch Alde EnLV I 19; prußische Personennamen Aldegut ir Aldewisse TrPn 11, 12; vgl. auch Audrėlis ir Audėnis.
Aleinikai (?) < Aleinikai Dorf, Amtsbezirk Kiviškiai, Zr, Aleinikai Dorf Šeimyniškiai, An; lettisch Aleimiki EnLV I 20, vgl. auch Alejà.
Alejà (Flur Alajà; See und Bach) Amtsbezirk Subačius, Kp (< *Eleja BgŽ 50), vgl. Al-ėjà Fluss, Amtsbezirk Viduklė, Rs, Al-ėjai Dorf, Rs, BgŽ 53; lettisch Alejas-kalns EnLV I 19, El-eja Fluss, EnLV I 268. K. Būga (Ž 53) verbindet diesen Stamm mit litauisch alėti „vom Wasser umspült werden“. Suffix -eja, vgl. Asv-eja See, Nmn.
Alekn-iškis Dorf Polekniškiai, Amtsbezirk Daugailiai, Ut: Aleknà Personenname < weißrussisch Oaex-ho BgŽ 53. Suffix -iškja-.
Aleksandrāvo ežeras < Aleksandrāvas Dorf und ehemaliges Gut, Amtsbezirk Pajevonys, Vlkv. Slawischen Ursprungs w.
293
Page 6Alionių-See < Aliōnys Dorf Šr, vgl. den Ortsnamen Aliō-nis, Alit Dorf, Kreis Mackenai, Ut; lett. Alenis EnLV I 20.
Alkà Dubingiai, Nmc, BgŽ 57, Alkà Dorf, Kreis Imbarė, Krtn, Alkas Dorf, Rt; vgl. Alk-upỹs Fluss, Vanduogala, Kn, Elk-evičė Ortsname, Bg AV 25; lett. Ėlk-ezars EnLV I 269; pruß. Ortsnamen Alk-ayне GerON 8, Ortsnamen Alke, Alk-ethe TrPN 12: lit. alkas, alkà „Heiligtum, mit Bäumen bewachsener Hügel“, alkà „Moor, Teich“ LKŽ I 84, lett. ęlks „der Götze, der Abgott“ LVV I 567, got. alhs „Tempel“ FsEWG 27.
Alkas Kareivonys, Kreis Jokenai, Vrn. Siehe Alka.
Alksnà Kreis Rimšė, Ign. BgŽ 59, Alksnà Bach, BgŽ 59 (Ort nicht angegeben), lett. Alksna Bach EnLV I 20; vgl. Alksnė Bach und Alks-n-ėnai Dorf, Vlkv; pruß. Ortsnamen Alxowe ir Alxwangen GerON 9: lit. alksnà „Erlenbestand“, alksnis „Erle“, lett. aleksnis „Erle“, pruß. alskande TrAS 295, siehe abskande.
Alksn-aitis 1. Dorf Salos II, Kreis Motiejūnai, Svnč, 2. Dorf Čižiūnai, Kreis Medeišiai, Ign. Vgl. Alksnaitė Bach, Kreis Užpaliai, Ut. Siehe Alksna. Suffix -aitja-.
Alksnas 1. Dorf Salos II, Kreis Motiejūnai, Svnč, 2. Dorf Perkasynė, Mlt, 3. Dorf Daugilis, Kreis Bikūnai, Ut. Siehe Alksna
Alksn-ėlis Dorf Antalksnė, Kreis Motiejūnai, Svnč. Siehe Alksnas. Suffix -elja-.
Alksnis Dorf Pūšliai, Kreis Bainiai, Zr: alksnis „Erle“. Vgl. Alksnà, Alksnas.
Alkus Dorf Pašiliai, Vlkj. Vgl. Alka.
Alm-ajas Dorf Ginučiai, Kreis Palūšė, Ign, Alm-ajà Bach, ebenda; vgl. Almė Bach, An, BgŽ 62, Almis Ortsname, BgŽ 62; lett. Almji Ortsnamen EnLV I 22; pruß. Alm-oyn GerON 9: lit. almėti „ununterbrochen fließen, tropfen, eitern“ LKŽ I 88. Zur Etymologie siehe auch BgŽ 62 und FrLEW 8. Suffix -aja-, vgl. Indr-ajas See, Kreis Labanoras, Svnč, Kam-ajà Bach, Kreis Čiobiškis, Šr.
Alm-enas Svnč, BgŽ 62, vgl. Alm-ajas und lit. almuõ, -enìs „Eiter“ LKŽ I 88. Suffix -ena-, vgl. Dėm-enas See, Lzd.
Al̃nas Dorf Kučiūnai, Kreis Gudeliai, Lzd, Alnà Bach, ebenda, Alnaĩ ehemaliges Gut, ebenda; vgl. Aln-upis Bach, Varn, BgŽ 63; lett. Aln-ava Dorf EnLV I 22; pruß. Alna Bach, Alnow Ortsnamen GerON 9: lit. álnis ir élnis „cervus“, lett. alnis „лось“, pruß. alne „tyer“, siehe GerON 9. K. Būga (Ž 63) hält diesen Ortsnamen wegen des Akzents für jotwingisch.
Al̃nis Kreis Mindūnai, Mlt, Alnė Dorf ebenda, Alnės upėlis ebenda, BgŽ 63: lit. Mundartwort álnis „cervus“ LKŽ I 88. Vgl. Alnas.
Āl-ovė-See < Āl-ovė Städtchen Al, Al-ov-ėlė Bach, ebenda; vgl. pruß. Al-owe See GerON 9. Vgl. auch Āl-au-žas See (Suffix -auša-, vgl. Lōk-auša Bach, Rm) und Al-ytùs < *Al-yta (1503 m. Olyte CD 654₂₈ und Olita CD 669₅,₁₂ sowie Ortsname Al-ytà, Suffix -yta, vgl. auch Ap-ytà Bach bei Dieveniškės, Ščn, siehe Sk ŽD 355).
See Al-sėdžių (1421 lacus Olsedy CD 741) < Al-sėdžiai Ortschaft Al+sėdžiai, vgl. Trak-sėdžiai Dorf Šlu, Mō-sėdis Ortschaft Skd. Vgl. auch Ortsnamen mit Al-: Āl-ovė Ortschaft Al, Al-ytùs Ortschaft.
Als-età || Ruopiškis-See Dorf Ruopiškis, Rk; Als-età Bach, Wald, ebenda; vgl. Alsà Bach, Jrb, Rs, Alsė Kreis Šveikšna, Šlu, Als-aitis Bach, Rs, Als-iina Bach, Juodupė, Rk, Als-ūnė Bach, Mlt, Als-ēja Bach, Aukštadvarýs, Jz, Als-ut-ura Wald, BgŽ 65; vgl. auch Personennamen Als-butas, Als-ežiba, Als-aitis (Ян Алсайтисъ 1583. Акты Виленской Археолог. Комиссии XIV 268) und Alsiai Dorf, Akm, Als-iōnys Kreis Adutiškis, Svnč; lett. Als-ava, Alsi, Als-upes Flüsse, Alsin-kalns EnLV I 22; pruß. Ortsnamen Als-itten, Ortsnamen Als-utte GerON 9, Als-aute, Alse-but, Als—une, Als-uthe TrPN 12.
294
Page 7Als-uōdis Dorf Paalsuodė I, Gemeinde Salduškis, Ut. Vgl. Als-etā. Suffix -uodja- (?). Siehe BgŽ 65.
Alšià || See Pieštuvėnai < Pieštuvėnai Dorf, Jz, Alšià Fluss ebendort. Vgl. Alš-iena Fluss, Gemeinde Upytė, Pn, lett. Alši vs., Alš-eni vs. EnLV I 23.
Al-uonà (See und Fluss) Rūdiškės, Trak, Al-uonà Fluss, Josvainiai, Kdn. Vgl. Al-uotis Fluss, Svedasai, An; lett. Al-uot-ava Dorf, EnLV I 25. Siehe auch Al-ovė. Suffix -uona, siehe SkŽD 283.
Ām-alvas || See Am-alv-iškiai < Am-alv-iškiai Dorf, Gemeinde Padovinys, Kps, Am-alvė Fluss ebendort; vgl. Am-alė Fluss und Am-ālai Dorf, Gemeinde Kužiai, Šl, Am-ālis Fluss, Gemeinde Josvainiai, Kdn, Am-ālai Kn, Am-ata Fluss, Gemeinde Pūšalotas, Ps; Ortsnamen: Ām-alas, Am-āliūs, Ām-aras; Am-ule, Am-uļi, Am-alkra, Am-ata || Am-ada, Am-eļi, Am-uoli Dörfer, Am-eliņk, Amit Fluss. GerON 9, 110. Vgl. lit. āmālas „eine solche parasitäre Pflanze, viscum album“, āmālas, āmāras „Pflanzenläuse, aphididae“, lett. amu(o)ls „Mistel“; siehe FrLEW 9. Suffix -alva-, siehe Sk. ŽD 389.
See Ambraz-iškiai < Ambraz-iškiai ehemaliges Gut, Gemeinde Giedraičiai, Mit, vgl. Ambraz-iūnai Dorf, BgŽ 72: Ambraziejus (slaw.) < lat. Ambrosius, siehe BgŽ 72. Suffix -iškja-
See Amērikos < Amērika Teil des Dorfes Šarnelė, Gemeinde Žemaičių Kalvarija, Pln: Amerika „Name eines Kontinents“.
Ānčia Veisiejai, Lzd, Baltōji Ānčia Fluss, Kapčiamiestis, Lzd, Juodōji Ānčia Seinai, Ānčia Fluss, Kražiai, Klm, Ānčia Skdv, vgl. Anč-iupis Šilavotas, Prn, Anta Rt, Antē² Gemeinde Alko, Rt, Ant-ýt-upis Fluss, Gemeinde Rimiškiai, Šd, Ant-ininkai Dorf, Skdv, Ant-in-iškių Dorf, Eiš; Ortsnamen: Anča, Ančas, Anč-iūlis, Ančius, Ant-inis; lett. Antes Dorf, Ant-ene Flur, Ant-inu-plava Flur, Ant-inenes Flur und andere. EnLV I 33, 34; pr. Ortsnamen Antetau, Antiken GerON 10; Adv.: Ant-evke, Ant-ewe, Ant-ix, Anth-ike TrPn 13: lit. antis, siehe FrLEW 11, WIVW 60. Gewässernamen mit ant- erklärt R. Schmittlein TL 110 etymologisch anders.
See Ang-ininkai < Ang-ininkai Dorf, Simnas, Al; vgl. Ang-er-ingis Flur Merkinė, Vrn; lett. Ang-ere See, Angar-lama ehemaliger See, Ang-aza Flur, Ang-eri Dorf. EnLV I 30; pr. Ang-etete, Ang-erow GerON 10: lit. angis „Schlange“, anginas „Ringelnatter, eine als groß vorgestellte Schlange“, pr. angurgis „Aal“, siehe FrLEW 10. Suffix -ininka-
Āngl-inis (mundartlich Ūnglini.s) 1. Bajoriškiai, Gemeinde Pakalniai, Ut, 2. Salakas, Zr.; vgl. Āngl-inē Wald, Lapės, Kn, Angl-ytė Sumpf, Dorf Pedžiai, Vandžiogala, Kn; pr. Ortsnamen Angil-nyken, Angl-iten GerON 10: lit. anglis, lett. uogle, pr. anglis, siehe FrLEW 10. Suffix -inįa-
An-ýkščiai Kš, An-ýkštis See Butrimonys, Jz, An-ýkšta Fluss, An, An-ýkščiai Stadt; vgl. Ān-iškio ežeras See Ūdrija, Al, und die Personennamen: Anys, An-āitis, An-iūškšis, An-ýkštis, An-eikà; lett. Ortsnamen An-eni, Ani EnLV 30; pr. Personennamen: An-eyde, Anno TrPn 12. Suffix -ykštja-, vgl. Luod-ýkštis See Salakas, Zr, Ligaj-ýkštis See ebendort, Nemun-ýkštis Nebenfluss Švendubrė, Vrn.
An-ýkštis Butrimonys, Jz, siehe An-ýkščiai
²Anta und Antē verhalten sich zu Ānčia wie Bāla Fluss, Vrn, zu Bāldžia Fluss, Skdv.
295
Page 8An-iškio-See < An-iškis ehemaliger Gutshof in Ūdrija, Al. Siehe An-yksčiai. Suffix -iškja-.
Ant-akšiai < Ant-akščiái Dorf in der Gemeinde Alanta. Mlt. Präfix ant- + akstis: lit. akstis || akstis „Wurfwaffe, Spieß, Fischgräte, Stachel, Stecher“ LKŽ I 71, ákstinas; lett. aksa|laks „schnell, flink, wendig“. Vgl. auch Akštinai Dorf in Trg, Klm und den Familiennamen Ákštinas.
Antā-pusnės-See < Antā-pusnė Dorf, vgl. Pusnė Dorf in Mlt, Pusnėlių Dorf in der Gemeinde Antaplaškiai, Kvr. Präfix antā-.
Antā-veršio-See < Antā-veršis Dorf in der Gemeinde Užuguostis, Jz.; vgl. Verš-ėlis See im Dorf Ažubaliai, Gemeinde Verksnionys, Rk, Verš-upis Bach in Kiduliai, Šk, Verš-upys Bach in Veluona, Vilk, Veršiai Dorf in der Gemeinde Leipalingis, Lzd, und Gemeinde Žiūriai, Jnš; preußische Ortsnamen Wersz-niken, avd. Vers-enik GerON 200: lit. veršis, lett. vēršis „Stier“, preußisch verstian „Kalb“. Präfix antā-.
Ant-āvìlio-See < Ant-āvīlis Ortschaft in Nmč, vgl. Avilys. Suffix ant-.
Antā-kolio-See < Antā-kolis Dorf in der Gemeinde Krokialaukis, Al., slawisierte Form von Antā-kalnis, vgl. Antakalnis, ein Vorort von Vilnius > 1. Antokol.
Ap-eik-iškio-See < Ap-ēk-iškis Dorf in der Gemeinde Antanašė, Rk, Ap-eikė Bach ebendort; vgl. die Familiennamen Ap-ēkis, Ap-on-iškis, Dorf in der Gemeinde Suginčiai, Mlt; lett. Ap-ani Ortschaft, EnLV I 36; preußischer Familienname Apus Tr. PN 13. Suffix -eikja- + -iškja-.
Api-demė, Straciūnai, Gemeinde Šauliai, Lzd; vgl. Apý-demė Bach in der Gemeinde Seredžius, Vlkj, Āp-demis Feld, Mžk, Āp-demės Wiese und Feld in der Gemeinde Seda, Mžk, Āp-demis Wiese im Dorf Plaušiniai, Skd, Api-dėmes (trm. Api-damas) Wiese im Dorf Mažionys, Gemeinde Jūžintai, Rk, Api-demės Waldstück im Dorf Remeikiai, Gemeinde Juodupė, Rk, Api-demė Wiese im Dorf Šadžiūnai, Lzd, Api-demė (trm. Api-dama) im Dorf Šiaudinė, Gemeinde Mielagėnai, Ign, Api-demės Feld im Dorf Gatakiemis, Gemeinde Linkmenys, Švčn. Vgl. JbLŽ I 1 und 330, die Flurnamen des 16.–17. Jahrhunderts: Anudeme, Anudema, opideme, Abdeme, opidoma, Anudemicъ Старе. Vgl. die Appellativa: apidėmė „(böse) Gottheit“ WP 85“, apidėmė || apýdėmė „gemeinsames Grundstück zwischen zwei Gehöften“, apidėmės „buschbewachsene Weiden; Gräber“ und apýdėmis „Umgebung“ LKŽ I. Präfix apy-.
Apidemis || Apidmis Gemeinde Bernotiškiai, Žr. Siehe auch Apidemė.
Apyn-ėlis Stelmūžė, Zr, vgl. Apýnė Graben im Dorf Stagariai, Gemeinde Kriukai, Jnš., Apyn-ėliai Dickicht im Dorf Zybalai, Rk; lett. Apinis Ortschaft, Apiņi Ortschaft, EnLV I 37: lit. apynys, lett. apiņi.
Api-ritýs Gemeinde Degučiai, Zr. Präfix api-, vgl. Ap(i)-vardai See in der Gemeinde Rimšė, Ign. Vgl. Rit-iškis See und Rit-iškė Bach, Mlt, Rit-inės upelis Bach in der Gemeinde Pikeliai, Mžk, Rit-inų Dorf, Šk, Rit-rikių Dorf in Baisogala, Šd, Rit-ul-iškių Dorf in der Gemeinde Meižiškiai, Klm, Familiennamen: Ritas, Rit-ikis, Rit-ēnas; pr. vv. Rytt-eym, Ritt-in und Familienname Rit-il GerON 142; Familiennamen Ritt-aw, Ritt-auwe TrPN 83: lit. rìsti, riẽsti, lett. ritens „Rad“, lit. rãtas; idg. *reth- „laufen, rollen, sich wälzen“ WIVW II 368; baltisch rat-: rit-, vgl. Ratà Bach im Dorf Tauručiai, Gemeinde Paliepiai, Ar.
Apskritas Vepriai, Ukm: āpskritas.
Apskrityš Joniškis, Nmč, siehe Apskritas.
Apskrit-eilis in den Dörfern Jutkiškiai und Vainiūnai, Gemeinde Apsas, Rajon Vidžiai, BTSR. Siehe Apskritas. Suffix -eilja-.
Āpso-See < Āpsas Ortschaft im Rajon Vidžiai, BTSR; vgl. Aps-ingė Bach bei Merkinė, Vrn., Aps-uonà Bach bei Kruonis, Kš, Āpus-inas Bach bei Viduklė, Rs. und Āpšė Bach, Skd;
296
Page 9lett. Apsa See, Apšas See EnLV I 39; pruß. Abs-owe, Abs-wangen, Appos-yn GerON 10: lett. apse, pruß. abse, lit. apušė || epušė (siehe BgRR II 251).
Ap-šlavas See beim Dorf Stabulankiai, Amtsbezirk Leliūnai, Kreis Ut; Präfix ap-, vgl. Ap-vardai See, Kreis Ign. Die Wurzel šlav- findet sich in folgenden Ortsnamen: Šlav-ínas See, Joniškis, Kreis Nmč, Šlav-anìtas See, See Švent, Kreis Lzd, Šlav-antà Fluss, Amtsbezirk Igliškėliai, Kreis Kps, Šlavė Fluss, An; lett. Slav-ašas, Slav-ieši, Slav-iešas, Slav-eka, Slav-ites EnVV 15, 24, 25, 26, 27. Ortsnamen mit dieser Wurzel sind mit lit. šlioti, šluostyti, lett. slaucīt „fegen“ zu verbinden. Šluoti verhält sich zu šlav- wie duobė zu dauba. Die Semantik der Gewässernamen mit dieser Wurzel wird durch Entsprechungen in anderen indogermanischen Sprachen deutlich: lat. cluo „ich reinige“, clocāca „unterirdischer Kanal zur Ableitung von Unrat“, gr. χλύζω „spülen, waschen, abspülen, reinigen“, got. hlūtrs „lauter, rein“, tschech. klouditi „reinigen“, russ. клúdь „Ordnung“; idg. *klōu- „waschen, spülen, reinigen“, siehe WIVW I 496.
Apval-ainis bei Denionys, Amtsbezirk Svedasai, Kreis An: apvalis. Suffix -ainja-.
Apvalas || Akmeno ežeras eine attributive Form für Juodupė-See, Kreis Rk; siehe EnGF 139. Vgl. Apvalainis.
Ap-vardai, Amtsbezirk Rimšė, Kreis Ign. < Apy-vardai, vgl. Apý-vardė Fluss ebenda. Präfix ap(y)-, vgl. Ap-šlavas See, Amtsbezirk Leliūnai, Kreis Ut. Die Wurzel vard- kommt in zahlreichen litauischen Gewässernamen vor: Vard-uva Fluss, Kreis Mžk, Vard-ikšnė Fluss, Amtsbezirk Baisogala, Kreis Šd, Vardas Bach, Amtsbezirk Želva, Kreis Ukm, Vard-auka Fluss, Kreis Vrn, Vardàžis Bach, Anykščiai, Kreis Al, Anu-vardė Jrb, Dorfname Ne-vard-ėlis, vgl. lett. Vard-upe Ortsnamen, pruß. Wardo GerON 195. K. Būga (RR I 136) verbindet die Wurzel vard- der Eigennamen mit lit. vardas, lett. vārds, pruß. wirds, dt. Wort, lat. verbum.
Arim-aičių ežeras < Arim-aičiai Dorf, Amtsbezirk Sadūnai, Kreis Rd, vgl. Arim-ėnys Dorf, Amtsbezirk Triškonys, Kreis Pkr, Dorfname Arim-ėvi-čius.
Ar-inas Joniškis, Kreis Nmč, vgl. Arió-gala, Ar-iškė Dorf, Amtsbezirk Zarėnai, Kreis Tl, Dorfname Arýš, Arius; lett. Aruona Fluss EnLV I 43, pruß. Ar-yngine See, Arys GerON 11. Suffix -ina-, vgl. Šlav-inas See, Joniškis, Kreis Nmč.
Arklia-šūdis bei Laugagalis, Amtsbezirk Labanoras, Kreis Švnč.: arklys + šūdas.
Arm-ėlis bei Palivarkas, Amtsbezirk Bikėnai, Kreis Zr, siehe Arm-onà. Suffix -elja-.
Arm-onà (See und Fluss) bei Šinkūnai, Amtsbezirk Meilūnai, Kreis Ukm, vgl. Arm-enà Fluss, Veliuona, Kreis Vki, Arm-en-ūkas Fluss, Seredžius, Kreis Vlkj, Arm-ukšna Fluss, Kreis Kvr, Arm-ul-iškis Fluss, Dorf Pavešėčiai, Kreis Pn, Arm-on-iškis Fluss, Vabalninkas, Kreis Brž: lit. armėnys „Tiefe, Abgrund, Schlund“; armuō „Sumpf, Morast, Abgrund, Tiefe“; arma „Ackerschachtelhalm, equisetum arvense; schlammiger Weg, Sumpf“ LKŽ I 251—2. Suffix —oma.
Arm-onių ežeras < Armonys Dorf, Amtsbezirk Lukštai, Kreis Rk. Siehe Armona. Suffix -oni-.
Arm-ud-iškių ežeras <Armudiškiai Dorf, Amtsbezirk Dotamai, Kreis Klvr. Siehe Armona. Suffix -ud- + -iškja-.
As-alnai, Amtsbezirk Linkmenys, Kreis Švnč, vgl. As-asà Fluss, Amtsbezirk Žirmūnai, Bezirk Rodūnė, BTSR, As-ėha Fluss, Amtsbezirk Linkmenys, Kreis Švnč, As-upis, Amtsbezirk Smilgai, Kreis Šd, As-upýs, Amtsbezirk Eržvilkas, Kreis Skdv, Dorfname As-ýris; lett. Aši See, Ašene Fluss, As-upe Fluss, As-ūne Dorf, As-uote See EnLV I 45; pruß. Ase-lauken, As-initen, Assa-kayn, Ass-echen, Ass-un GerON 12, Fluss As-ayde TrPN 14: lit. ašys „Schachtelhalm, Ziegenbart, equisetum“, lett. aši „equisetum“. Suffix -alna-, siehe SkŽD 291.
As-aln-ykštis bei Salų I, Amtsbezirk Motiejūnai, Kreis Švnč. Siehe Asalnai. Suffix -ykštja-.
As-ėkas bei Ginčiai, Amtsbezirk Palūšė, Kreis Ign. Siehe Asalnai. Suffix -ėku-, siehe SkŽD 126.
297
Page 10As-õnas im Dorf Liaukiškės, Amtsbezirk Beižonys, Kreis Vvs. Siehe Asalnai. Suffix -ona-.
Asv-ejā Dubingiai Nmč, vgl. lett. Asva ež. EnLV I 45; pruß. Assuenus ež., Aswin ež. Asswene Fluss GerON 12; siehe Bg RR I 500, TŽ I 34. Suffix -ėja, vgl. Alėja ež..
Atāvaras Kruopiai Kd, vgl. lit. Atãvarai Flurstück im Dorf Rukeliai Rk; lett. Atvars See, Atvarums Flussschleife EnLV I 49: lit. atãvaras „Flusstiefe, tiefe Stelle im Fluss, Gumpen; eisfreie, offene Stelle in einem Fluss oder See; Morast“ LKŽ I 294; lett. atvars „der Abgrund, die Tiefe im Flusse, der Strudel, Wirbel; eine von einem Fluss gebildete, von Sträuchern umgebene tiefe Stelle LVV I 207.
At-esýs im Dorf Atesninkai, Amtsbezirk Simnas, Kreis Al, vgl. At-ēzas Flurstück Užmelnýčis Vrn; lett. Ata See EnLV I 47; pruß. Personenn. Aete TrPN 15: lit. atīs „Weichflosser aus der Familie der Plattfische, rhombus maximus“ LKŽ I; lett. āte „rhombus maximus“, siehe BgRR II 299, FrLEW 21. Suffix -esja-.
Aud-r-èlis im Dorf Rudeliai, Amtsbezirk Ragelai, Kreis Rk, vgl. Ald-rà || Aud-rà Fluss Jūžintai Rk, Aud-r-uvė Fluss Iñš, Patronym Aud-r-inis; lett. Aud-r-uve Fluss Aūd-r-up-(j)i See EnLV I 50: lit. audra || aldra „Sturm“, siehe FrLEW 6, vgl. auch Aud-ēnis See Ign.
Aud-ēnis im Dorf Ožionys, Kreis Ign, vgl. Aud-upė Nemunėlio Radviliškis Brž, Aud-iniai Dorf Užv, Aud-en-ėlė Nebenfluss Tverečius Ign, Patronym Aud-ēnis; lett. Aūda See Audēns See EnLV I 49–50; pruß. Aude, Audda Flurnamen GerON 13: lit. aūdenis, audinis „Nordostwind“ LKŽ I 374–5. Vgl. auch lit. aud-rà und Gewässernamen: Aud-rà Fluss Jūžintai Rk; Audrelis See Rk., siehe WÜW I 222.
Au(j)-ēdas (mundartl. Aujiedas) Žiežmariai Kš, vgl. Au(j)-ēdà (mundartl. Aujiedà || Spengla Fluss ebendort; lett. Aūjas-plava EnLV I 53; pruß. Gewässern. Azw-eidin GerON 14, Personenn. Awyorth, Auw-yot, Au-yot TrPN 15. Suffix -ēda-, siehe SkŽD 100.
Aūk-rakštis im Dorf Daugai, Kreis Al, vgl. Aukãi Teich Surviliškis Kd, Aūkai Flurstück Antanašė Rk, Aukūpė Nebenfluss im Amtsbezirk Taučiūnai Kd, Patronym Auk-ūnas; lett. Aukas See, Aūkas See, Aūkas-ežers EnLV I 53; pruß. Auco, Aucken GerON 12: lit. aukà. Zum zweiten Bestandteil vgl. Rakšt-ėliai See im Dorf Rakšteliai Ign., Rakščioji Moor im Dorf Pagranda, Amtsbezirk Bikėnai Zr, Flurstück Meškaraištis Lzd, Rākščios Wald im Dorf Papiškiai, Amtsbezirk Suginčiai Mlt, Flurstück Kapčiamiestis Lzd, Rākš(t)-daubis Fluss Laukuva, Rākšt-uoĭs Flurstück im Dorf Andriūnai, Amtsbezirk Daugai Al, Rakšt-ulė Flurstück im Dorf Bajorai, Amtsbezirk Musteikiai Ut; pruß. Raxite, Raxow, siehe GerON 140: lit. rakštis „Grube, Loch“, rãkti „graben, ausheben“ BgRR II 195, lett. rakt „graben“.
Aukšl-inis 1. im Dorf Aukšlinė, Amtsbezirk Bagdononys Vvs, 2. See im Amtsbezirk Kaltanėnai Švnč: lit. aukštlė „Ukelei, Laube, Ukelei, Oberflächenfisch“ LKŽ I 393, lett. aukšlēja (aūslēja) LVV I 223, russ. уклейка „albunus lucidus“. Suffix -inįa-.
Aukšta-giris Amtsbezirk Akmenynai Klvr: aukštà + girìa.
Aukšta-kalnis < Aukšta-kalniai Dorf im Amtsbezirk Diviliškiai Lzd: aūkštas + kálnas.
Aukšta-kalnių ežeras <Aukšta-kalniai Dorf im Amtsbezirk Mickūnai Rk. Vgl. Aukštā-kalnis.
Aukšl-kalnių ežeras < Aukšl-kalniai Dorf im Amtsbezirk Parvalkai Ps. Vgl. Patronym Aukšl-kalnis. Zum Bindevokal -i- siehe SkŽD 419. Vgl. Aukštā-kalnis.
Aus-ièn-iškių ežeras<Aus-ièn-iškės Dorf Vvs, vgl. Patronym: Aus-eikà, Aus-iējus, Aus-iōnis. Suffix -ienja- + -iškė.
298
Page 11Aũslas See Aũslo, Gemeinde Girsių. Vgl. lett. aũsl-eja „Ukelei, alburnus lucidus“, LVV I 227, vgl. Aukš-linis See.
Av-ik-inis Joniškis, Nmč.; vgl. Avikinės Hof, Dorf Kegų, Gemeinde Janapolės, Varn; av-ik-inė „Schafstall, Schafhürde“, LKŽ I 425.
Avil-ãitis Gemeinde Kovališkių. Siehe Avilys See. Suffix -aitja-.
Avilỹs||Aviliai Gemeinde Imbrado, vgl. Avilà Nebenfluss, Vaškučiai, Gemeinde Degučių, Avil-ėliai Hof, Gemeinde Juknėnų, Ut, Avil-ikỹs Teich, Dorf Stebulių, Gemeinde Teizų, Lzd, Nebenform Avil-tis; ferner Aulė Fluss, Kl, LWK 68, Aul-amas Fluss, Pn; lett. Aulà See, Aũli Dorf, Aũleni Dorf. En LVV I 53: lit. aũlas; aulỹs || avilỹs; lett. aũlis, aũle, avelis „Bienenstock“, aũrins „Nistkasten“. Lit. avilýs ist eine Umbildung von aulio nach Bildungen mit -ila-, -ilja-, siehe LsBN 483, SkŽD 181. Die Semantik der Ortsnamen mit dieser Wurzel lässt sich möglicherweise durch die Bedeutungen von Entsprechungen in anderen indogermanischen Sprachen erklären: gr. αὐλός „Röhre, Flöte, röhrenartiger Körper“, αὐλών „Schlucht, Tal“, sl. ulica „Straße“, norw. mundartl. aul „Rohr, Stängel“; idg. * aulo-s „längliche Vertiefung, Rinne“, siehe Fr LEW 25. WIVW I 25.
Avi-n-ėlis See, Dorf Runionių, Gemeinde Alantos, Mlt; vgl. Av-in-ėlis Fluss, Tl, Av-in-upis Fluss, Židikai, Mžk, Av-in-iškė Fluss, Šilavotas, Prn; lett. Aveni || Avini Dorf. EnLV I 58, Präposition Av-yne-medien GerON 14: lit. ãvinas, lett. avins, avens: altpr. awims. Suffix -ėl ja-.
Av-in-úostas Dorf Maniuliškių, Gemeinde Samanių, Zr.; vgl. Fluss Av-in-úosta ebenda, siehe Avinėlis; avinas + Suffix -uosta-, siehe SkŽD 372, vgl. Grab-uosta Fluss, Mlt.
Av-in-uost-ėlis Dorf Gruodiškių, Gemeinde Baibių, Zr.; vgl. Avinėliostas. Suffix -ėl ja-.
Av-iris Gemeinde Leipalingio, Lzd; Fluss Av-ire ebenda, mündet in die Nemunas. Suffix (?) -irja-.
Ažãgis Dorf Vilkanastrų, Gemeinde Didžiasalio, Lzd. K. Būga (RR II 100) verknüpft es mit altpreußisch assegis „Barsch“, lit. ėžegỹs „Kaulbarsch, acerina cernua“, und hält es für jotwingisch; vgl. lit. Ažagis || Ažagỹs Fluss, Šd, Ažag-ėlė Fluss, Smilgiai, Šd; altpreußisch Asege-wad See, GerON 11.
Ažù-balių ežeras <Ažù-baliai Dorf, Gemeinde Obelių, Pnd; Präfix ažu- + balà. Vgl. Ažù-baliai Dorf, Rk, Kp, Mlt, Kvr.
Ažù-kalnis Želvos, Dorf Mikėnų, Gemeinde Zr; siehe: Präfix ažù- + kálnas. Vgl. Ažù-kalniai Dorf, Gemeinde Tabariškių, Šlčn; Už-kalniai Dorf, Al, Klvr, Nebenform, Už-kalnis.
Ažuol-inis Vajasiškio II, Dorf Baibių, Gemeinde Zr; vgl. Ažuol-upis Vlki, Jnš: ąžuolas „Quercus“ + Suffix -inja-.
Ažũo-žerių ežeras (<Ažù-ažerių) < Ažùožeriai Dorf, An.; Präfix -ažù- + ãžeras, vgl. Pa-ežerių ežeras VIkv.
Až-vìntis Dorf Ažvinčių, Salakas, Zr. K. Būga (Ž CXXIX) leitet es, indem er es mit dem Fluss Ventà, Mžk, und dem Dorf Ventė, Gemeinde Kintų, Šlu, verbindet, aus *Až-véntis her und stellt es weiter mit der baltischen Wurzel vėnt- „biegen, sich neigen“ in Verbindung, die in Appellativa vorkommt: lit. vénteris, ven-terỹs, lett. vénteris, altengl. windel „Korb“, got. wandus „Rute“, idg. * ṷendh- „biegen, drehen“, Bg RR II 325. Vgl. ferner lit. Vint-arà (< Ventara?) Fluss, Pabaiskas, Ukm, altpreußisch Winerinen GerON 203. Präfix až-.
Page 12DIE NAMEN DER SEEN DER LITAUISCHEN SSR
Б. И. САВУКИНАС
Zusammenfassung
Dieser Artikel mit etymologischen Deutungen von Seenamen ist Teil einer umfangreicheren Arbeit über litauische Seenamen, die derzeit vorbereitet wird.
Nach dem Vergleich mit entsprechenden litauischen, lettischen und preußischen Eigennamen werden die Seenamen auch mit baltischen Appellativa in Verbindung gebracht. Wenn das Material der baltischen Sprachen die Semantik eines Seenamens nicht hinreichend erklärt, wird auch der Wortschatz anderer indoeuropäischer Sprachen herangezogen.
Der Artikel erläutert etwa 140 Seenamen, das heißt fast alle litauischen Seenamen mit dem Anfangsbuchstaben A.