106 ac a Linguis ica Li huanica LXIV–LXV
Ma kus odune
Ins i u o das línguas Lie u ių
Di eções de pesquisas acadêmicas: sin aksê dos idiomas li uanos,
sin aksê de línguas bal as, his ó ica sin aksê, a ealinė ling is ica, ansla ologia.
aMbiPe sonaLas es a
ca ego ia ale-se
ambém baL ų kaLboMs?
ambipe sonal: a sui able ca ego y
o he bal ic Languages oo?
ano ação Nes e a igo a a-se, como Li uães e só b e amen e la ios línguas ambipe sonalo
ca ego ia ealizada cons uções com não iikiamosios ūšies pa icipan es. uma ez que
ambipe sonal mesmo em uma e na mesma língua pode se eiškiado po á ios meios, aqui
concen oa-se em cons uções com não iekiamaisiais pa icipan es. como só ambipe sonale,
eiškiamame cons uções com não iekiamosios ūšies pa icipan es, pode-se islumbi uma
ce a sug ama ização. abo da-se e dessas línguas passy o in e ace com mencionada
ca ego ia.
anno a ion his pape discusses he ealisa ion o he ambipe sonal using pa iciple o ms,
adi ionally called passi e pa iciples, in Li huanian and o a much lesse ex en La ian. as
di e en means can be used o exp ess he ca ego y o he ambibe sonal, we concen a e in his
pape on cons uc ions wi h passi e pa iciples as a mean o exp essing he ambipe sonal. his
decision was made, as hese cons uc ions wi h neu e passi e pa iciples show a high deg ee o
g amma icalisa ion. we u he discuss he connec ion be ween he passi e and he ambipe sonal.
ĮVadas concei os ambipe sonalas au o ys ė pe ence suomių kalbininkui sää ommola
( ommola 1993), e su giu lhe examinando suomių i es ų kalbų dia ezės ( eiksmažodžio
ūšies) p oblemas, plg. (2). (1), esMiniai Pala os: ambipe sonalas, passy as,
eiksmažodžio ūšis, bal ų kalbos, a ealinė ling is ika.
keywo ds: ambipe sonal, passi e, oice, bal ic languages, a eal linguis ics.
ambipe sonalas – a ši ka ego ija inka i bal ų kalboms?
107s aipsniai a icles /
(1) suo. Tanskassa puhu aan anskaa.
danija. Loc.1 ala . aMb. P aes. daniamen e
Danijoje é alado danialmen e (ka lsson 2000: 190).
(2) es . Teh i ä a suu abalho.
abalha . aMb. P ae . espe a g ande abalho. noM.
Nudi b a g ande abalho ( ommola 1997: 3).
Šie pa yzdžiai ge ai ilius uoja bal ijos inų kalbų eiksmažodžio ūšies aiškini-
mo p oblem. nas anesnesses bal ijas inas linguas g ama icas passy u chama-se
mais ca ego ia emena okiečių kalbos (a ou os linguas) beismenį pasy ą ( ok.
unpe sönliches Passi )2 e pode se cons i uída de quase odos os ipos de
açõesmajodzes, a é e de es ado de le ou neakuza y inių3 (plg. augama, k en ama,
zampiegama). Simila cons uções encon ada e em mui as ou as línguas, po ém
as bal ijas inas línguas não exis em g ama ónicos meios ao ope êjui in oduzi 4 e,
dependendo de dependendo do ad e bó io alen ingum, possí el só dois-pessois ou
único-pessois pasy as. osas línguas ambipe sonalog ama izado.
um dos p imei os a examina de alhadamen e o p oblema ismo passi o do inno já e Wol gang
schlach e is na p óp ia sua ob a de design em albingo nomeado Ha das Finnische ein Passi (a
suomių kalba u i pasy ą, schlach e : 1985) no começo ci a pa a as línguas innas bál icas mas
não só pa a elas aplici ino oswaldo szeme ény (1970) a eiginha de que é pa icula men e
impo an e usa a cons ução passi o de ias ias, po que o iasmenino (suib i u e e b) é
apenas uma ans o mação do e ba i o co esponden e (daí apenas sin aks), e o d iasmen
(being in o) é uma a ian e da essan ia, uma ez que a al a de alo in o ma i o (neapposi o) em
i: akuza i , Loc. loca i , noM. nomina i , gen. geni y as, aMb. ambipe sonal, P aes. a ual ho a,
P ae . ha e áis (ka inis) empo, a . a ikelis, Pag. auxiliis eiksmažodis, PPP. бы ojo empo
nãoikiamosios ūšies day is, PPa. ha e ojo empo eikiamosios ūšies daly is, idiomas: ai . ai ių,
es . es ų, la . la ių, lie. lie u ių, p anc. p ancūzų, suo. suomių, ok. okiečių, al. alų.
2
Plg. ommola (1997): es u u al elação dado яв ление рассматривалось традиционно
как особый случай пассива: „им пер со нальный“ пас сив“.
3 ais eiksmazodžių passi ão em mui as línguas neegzis ia, is o que a i o sen inhas eiksnys é não ac o
(agen as), e ge almen e passi ian ysis. 4 e dade, língua es ų al possibilidade exis e e o e cei o memb o
pode se in oduzido cons ução com polinksniu pool( )nuo ‘, de [...] pusės (plg. auli 1983: 32). Manninen,
hiie am (2005) em seu a igo ambém o nece exemplos de an o do es ų (su já menė u polinksniu pool ),
quan o do suomių (su p ielinksniu ( oimes a ‘kieno указанием) linguagem, quando o agen e pode se
in oduzido mesmo e usando sin é icas ( ik ąsias) o mas ambipe sonal ou sen inha semân ica e čia
en ende assim. Es e enômeno de e ia con inua a se in es igado sob a base de um maio ex o, pa a que
osse possí el de e mina , a é que pon o ele já di undído naquelas línguas e se con inua a espalha e dá
começo a oda e čiam passi o.
108 ac a Linguis ica
Ma kus odune
Li huanica LXIVLXV
a dijamas ac o e k .). edo ka lssono suomi dos idiomas g ama ikoje (ka lsson
2000: 187) ašoma, kad šios kalbos pasy ą ge iau bū ų adin i „inde ini u“. kaip
ma ame, nenhum um des es kalbininkų, desc ibindo bal ijas inas linguas não
iikiamąja espécie, não es a a endęs a su apa i i com žinomesnių Vaka ų eu opos5
kalbų pasy u. linguo y oje ais ambipe sonalinhos sen iniai como (1) adicionalmen e
chamados ape soniais passi os, uma ez não exis e abe amen ei in oduzi ijamo
eikėjo / pa i iančiojo. po ém isso p oblemiška de ido suas cons i uomidade de odos
os ipos de eiksmažodžių. o desc eúdo como impe sonalo (plg. hol oe 2001, ble ins
2003 e k .) é p oblemiškas seman iniu pon o de is a, po que p o agonis a
passi ian ysis não nomeijamas só supe íciue da ase, po ém do con ex o
en endedamas como ‘ i o ou mesmo ‘žmogus pa yzdyje (1) isso é habi an es da
danija. po causa do o concei o ambipe sonal (com ambi alen išku eikėjo
pe i iančiojo e e en o) mais co esponde iam es e eiškinį. além disso eja no
p óximo pa ág a o isso pe mi e compa a a exp essão ambipe sonalo a á ios meios, não só a o mas e bi ocal, em línguas do mundo6.
O p óp io ommola (1997) em discussão sob e a ca ego ia ambipe sonalo seu
p imei o aku in oduzi ija igo į Melčuką, p oponliusį dia ezes, pelas quais
sup esuojam ak an es, apelidados sup esy u (Melčuk: 1991: 65). e ommola usa sa oką
sup esy as (plg. seu 1993 m. a igo nomeamen o), po ém assim chama sup esi izações,
ope ações sin aksinas, pela qual sup esuojam ak an a, esul ado, e ambipe sonalu
seman ineap agma inea ca ego ia, que pode se eiškiama á ias cons uções,
exemplo., sug ama inama sepa adas o mas de e bamaggio como suomios e es ões
línguas. a desc ição de ambipe sonalo como uma ca ego ia seman ino-p agma ica
como a i mações em que o a o não é nomeado (sup escindí el), po ém
e e en ialmen e iden i icado ou conc e amen e, ou como gené ico pe mi e
ommolaiano sem sug ama in o ambipe sonalo em línguas inlandesas bál icas
di e sas eu oposas, en e elas a segunda o ma de e bas ambipe sonal (p. ussianos),
as o mas ambi usipal (p.p., i alianos, anceses on), as o mas sang ąžines (p.p.,
suedeses) e ambike sonal (k. .) ambém exis em. ambém, em elação às o mas de
e bos a iados, eles são sepa ados de sang ąžinas, passwo ds e e bos.
Nes e a igo se á concen ok a em bal as, p incipalmen e li uãs, línguas
passi ões o mas de uso ambipe sonalui eikš i.
5
Žinomesnių, uma ez que em ou a eu opos línguas po aš ia cel as línguas de uma das pasy ų
o mas unção ambém é aqui desc i oja, plg. al. sia edi (kalbė i aMbP. P aes.) cym aeg
(‘ ališkai) yma (‘čia) čia kalbama ališkai ou ai . Labh aí ea (‘kalbė i aMbP. P aes.) Gaeilge anseo
čia ala-se ai icamen e.
6 Anašus caso do pon o de is a da di e sidade aiška é a ca ego ia e idencialumo.
ambipe sonalas – a ši ka ego ija inka i bal ų kalboms?
109s aipsniai a icles /
aMbiPe sonaLas
Lie uVių kaLboje po que nes e abalho começa-se a gumen a a pa i das
línguas bal as pa a línguas inas izinhas? ogi po que, que e línguas bal as
nãoekiamosios ūšies a in e p e ação como oda e čio passy o é bemaž ão
mesmo p oblemiškas, como e bal ijas inų. Visa e iu passi o, em conco dância
com já mencionados au o es, nes e a igo chama-se apenas iasmenis passi os,
i. i. al, no qual o complemen inho di e o da sen ença a i a é le an ado in o posição
do adjun o, e o agen e (agen e do adjun o a i o) in o p ielinksnine cons ução ou
indi ec o esque niu al, qual abo da-se em mui as (daba dinas) línguas da Eu opa
Ociden al:
(3a) ok. De Mann schläg a . Masc. noM.
homem boš i. P aes. 3. sg.
Hund den a . Masc. acc.
shuo. acc. sg.
Homem ba e um cuninho.
(3b) ok. De Hund wi d om a . Masc. noM. shuo.
noM. sg. Pag. P aes. 3. sg. desde
Mann geschlagen
homem puš i. PPP.
O cão é mušamas homem.
embo a as a i mações cão é ba ado homem ou cão é ba ado homem em língua li uânica
ambos g ama iški, co esponde odas eg as da g amá ica, eles não são
eminen emen e na u al7. P z., de 202 ipiško galininkinio eiksmažodžio muš i, não
a as ezes ci ojamo pa a ilus a pasy ą, nãoikiamosios ūšies esamojo laiko
daly io8 mušamas dLk exemplos apenas 12 es á com eikėjo kilmininku. deles apenas
uma pode ia se desc i a como plenas passy inį sen inho (pa . 4):
(4) Pijau, Maleckis, que e p o esso , ele mesmo é pode mušama! em ou os
exemplos o pa icipio da não a uamose espécie é usado a ibu i o (3) ou
eikian ysis não nomeijam (4).
7 Plg. amb azas 2006: 492: subje o (agen inis) kilmininkas oses cons uções [pasy o com não accioná eis
pa icipan es nomininko combininamas o mas M. R.] usado a amen e. 8Nes e a igo se á p incipalmen e
a gumen ada exemplos com o p esen e empo não iabilo da espécie pa icipan es, uma ez que
cons uções com o u u o empo não iabilo da espécie pa icipan es mui as ezes são usados e de ou as
ca ego ias aiškai po exemplo, esul a i o (plg. geniušienė 1988) ou e idencial (plg. holė oe , semnienė 2004).
110 ac a Linguis ica
Ma kus odune
Li huanica LXIVLXV
(5) Ainda e ago a quase em cada diá io pode-se ap aza sob e homens mušamas, any ų
sk iaudžiamas ou de nãopoleimo ida ssuicidiuses, e às ezes e assassinado jo emama es.
(6) O homem e a espancado, azugiado, e seu casai expulsi, p ocu ando dinhei o. Es e
úl imo ipo sakiniai sem kilmininko aleg niu in oduzi ijamo eikėjo na a ual
bend ininha alboje bas an e papli ę. embo a algumas ca ac e ís icas, ais como a
combinação do pa icipio com a dininku in oduzíamu elemen o (pa i iančiuoju
pacien u), e indica que o complemen inys di e o ele a-se em posição de ação, po ém
a o eikėjo in oduzijamen o e iasmenio passy o bas an e a o uso indica sua
sąsajoj com ambipe sonalu.
e a i mação (6), ao con á io de oda e ius iasmenio passy o, não em de
e dadei o a i ino co espondmens. no seu ac i o co esponden e homem de mušė,
smaugė, e o seu namus in e ė, eškodami dinhei o ambém não nomeado ac o (jie).
Veikėją iden i ica consegue-se só a pa i do con ex o, como e passi ino sen ença (5)
eikėją. po ém isso oli g ažu não signi ica, que ele impe sonis, po que como e exemplio
(1), aqui a ua i a, a pa i do con ex o iden i icada bū ybė nes e caso a é mui o
a i amen e eikią nusikal ėliai. ais es as a i mações ambas são bons exemplos de
ca ego ia ambipe sonalo e mos am que seus aiškai podem se usados á ios
ins umen os lingubinés. ommola (1997) a gumen a que a unção ambipe sonalo é
di e en e qual do iasmenio passy o. Na úl ima só oca-se ac ualioji skaida, . y.
a i inio sen inho di e o suplemen inys é le an ado em ação posição. po isso passi os
ca ac e ís ico a línguas, nas quais ele é um meio de ase a i a ao di e o
complemen ini ema iza . e bal as e bal iça inas línguas pa a isso bas a a gumen os
sukeis i nos luga es (Gediminas įkū ė Vilnių Vilnių įkū ė Gediminas). bjö nas wieme is
(2001: 9) a gumen a que ais sen inhas como Jokios e os não obse ada ou Aqui on em
oi comido a ibuição à ca ego ia passi é p oblemiškas, is o al a a gumen o
sin ác ico p i ilegiado (angl. p i ileged syn ac ic a gumen ). Compa ando eiginį Nokios
e os não obse ada com eiginio D i e os obse ados cla amen e e , que e do
úl imo sen inha unção é ambipe sonalinė. abejuose a i mações pe sonagem
numanomas, só sup esuojamas.
Um iasmenio pasy o b uožų é o que ele de ido ao di e o adicional le an amen o pode
se cons i uído apenas de anzi y inių eiksmažodžių. sakinių com non anzi y iniais
eiksmažodžiais pasy izua não é possí el. Šiam eiginiu supos amen e con i a iauja
cons uções da língua Li uânia com non anzi y inių eiksmažodžių ne eikiamosios
ūšies pa icipan es, plg. (7):
(7) Memb os da Expedição Lukina Jamas ca e passa am qua o dias. Miegama es a a em
acampamen os basís icos, cuja ca e es ão ins aladas 750 m e 950 m de p o undidade (dLk ).
ambipe sonalas – a ši ka ego ija inka i bal ų kalboms?
111s aipsniai / a icles
iasmenio passy o sen ício com eiksmažodžiu do mi i de ido seu alen iškumo
nemicaip nepa yk ų o ma . ambém aqui não há possibilidade de con eúdo
na a i o exis en e de pa icipan e combina com alguém, po que não há o que
expo em ação posição. po ém ais e bo é bios como do mi i ou kosė i, embo a
sejam in anzi i inhos, em algumas línguas, ex., okiečių, deixam-se pasi yziá eis
como ambipe sonal (ap esenis passi o), plg. (8):
(8) es wu de au dem Boden geschla en Pag. P ae . 3. sg. an a . da . M. g indys
do mi . PPP. do migama oi no chão do migojome no chão Vokiečių kalboje
sinonimicamen e pode se u ilizada e kons ukcija com ambipe sonaliniu į a džiu man,
p z. man schlie (miego i P ae . 3. sg.) au dem Boden. em ambas as a i mações
do min ji só não in oduzem-se, po ém numanomi memb os da expedição, se isso
na aia memb o da expedição mes. desses açõesmajodžių eiksnys é a i os
( eikėjas), eiksmajodis chama-se nee ga i iniu. po ém na mesma ala gêmeas sakinių
com neakuza i ias açõesmaodžiais, ais como allen (‘k is i) ou e s icken (‘(už)dus i),
não pode pasi yzua . P z., *es wu de in den Abg und ge allen (bu o k en ama in o
p a ają) é neg ama iškas aseys, e lie u iškai ele comple amen e g a iškas,
embo a al ez e nelabai eqüen e (Lke in o заklausą k en ama são o necidos
apenas 6 exemplos). non anzi y inių eiksmažodžių ambipe sonalo o mas são
cla amen e iden i icadas isso nãoekiamosios ūšies daly ių be a dės giminės o mas.
como imos, gene inemen e nos alamen os li uãos iasmenis passy as exis ia,
po ém ealizuojamo a amen e. e em mui os a mių papli ę sakiniai9 com indeinamais
pa icipan es ainda mais lemb a bal ija inų ambipe sonalą, is o que o pa icipan e
nede izado com o nomina i inio elemen o:
(9) camposai a iama (amb azas 2001: 407)
(10) nu isso monumklas cons ua y a (k okšlys, Va ėnos ., expedições egis os) ais em sakiniuose
suplemen inis di e o žymimas a dininko linksniu, mas não é ele ado in o eiksnio poziciju, pa icipio
do con o com ele nede inamas. Zymėjimas se sakiniuose be a i ai eiškiamo eiksnio a dininkas
a dininko linksniu nebū inai eiškia iškėlimo į eiksnio poziciją, nes šiose a mė-
usado e di e o suplemen iniu žymė i (plg. amb azas 2001 e lá indicada li e a u a). nesse caso e a
ausência de ha monização não é p oblemá ico, uma ez que a dininkas ma ca não g ama ínio 9 deles
apascido e ex os, po ém, como e a dininko obje o, mais ikika iniuose. en e sob e 15 000 exemplos de
dLk com be a dės giminės não iekiamaisiais pa icipan es, cole adas disse ação, conseguiu
de e a apenas um sen inho com aqui mencion es u u a.
112 ac a Linguis ica
Ma kus odune
Li huanica LXIVLXV
sujeu. is o con i ma-se e po cas que oco em linguís icos exemplos em que
pe i ian esis ma cação não a dininku, mas galininku, plg. com geiniu de d ei ių
medų kopama (amb azas 1990: 205)10.
cons uções com be a dês giminês não iekiamosios ūšies pa icipan es não o am
encon ados exemplos com do p imei o ou segundo pessoa (ambos ou odos ês
núme os) in oduções, sen ício com di ec ícios complemen á ios galinho links […]
mos os, nesse caso é possí el só ambipe sonal com de inamu pa icip iu, plg. *mane
oi mušama aš bu au mušamas11. isso é in e essan e, po que na língua inomiá
p ecisamen e es es in oduzgios ambipe sonaliniuose sakiniuose eiškiami galininko
linksniu, a daik a a džiai a dininku. além já a isados meios, ambipe sonal em língua
li ians como e, po exemplo, usos alados pode se eiškiamas e segundo ao
unisci os psmeniu (casas com a adicional pala a человеком).
(11) us. Quando ublén, não замечаешь quando ama ė i
PPP. noM. sg. M. não no a P aes. ind. 2. sg.
недостатков любимого человека.
de icias gen. PL. amlimas gen. sg. M. homem gen. sg. Quando es ás apaixonado, não
no as do amado homem de iciências. desc end ída do segundo uso da pessoa
con i ma e ais exemplos como ok. man (į . aMb.) is (‘bū i P aes. 3. sg.), was
(‘kas acc.) man iss (‘ algy i P aes. 3. sg.), que, como e co espondência li uânica
és, o que comgai, pode se di o e em segundo pe sonneniu: du bis , was du iss .
aMbiPe sonaLas
La Vių kaLboje
Em la ians alamos não iekiamosios ūšies o mas o mam com auxilia es eiksmažodžiais ik ( ečiau
e ap , kļū , eiksmo passy ais) ou bū ‘bū i (būsenos passy ais) e - sdaly iais. como en a êzia nicole
nau (1997: 37, plg. e hol oe 2001: 370), quase odos açõesmazodžiai podem se pasi izuados12: 10 ais
cons uções com se do empo não iabilamaisiais be a dės giminės pa icipan es e gal esul iniu
suplemen ininkinu são bas an e di undusios e em algumas sla as línguas (plg. wieme , gige 2005)
issoa y ai.
11
e ii ių língua ambipe sonale a i ino sen inho complemen inys não é le an ado em ação posição,
plg. Ma aíodh (‘mo di i aMb. P ae .) (léi) (‘su ja) é (‘jis acc!): li e almen e nužudy a (su ja) ele
ele oi dela mo o, ela o ma ou.
12 axelio hol oe o ( en bem) menciona es ição que di e en e do que suomių kalboje, la ių kalboje negalima
pasy izuo i / ambipe sonalizuo i jung ies bū i. as pa galioja i lie u ių kalbai – sakinys *bū a gud-
aus gud iam y a neg ama iškas /; só à conjunção in oduzindo e eikėją, ele o na egula : sua esama nau
ambipe sonalas – a ši ka ego ija inka i bal ų kalboms?
113s aipsniai a icles /
u ika (Pag. P ae . 3P.) lasī i (‘skai y i PPP. noM. PL. M.) p iekšā (‘p iekyje) odos o eiz
esošie bu laku omāni un pa aganām ika unā s (‘kalbė i PPP. noM. sg. (12) M.). Lá o am
lidas odas os bu liokų omances naquele empo exis en es e sob e b uana alado (nou
1997: 38).
(13) ad ika dalī s en ão Pag. P ae .
di idi PPP. noM. sg. M.
en ão oi di in a(si).
a i ma, que ambipe sonal (passi ) na alada saky inėje é usado a aznai, especialmen e com do p imei o ou
do segundo pessoa e bos (1997: 38), s u la be g-olsen que o passi o uso em la ias línguas é limi o esco do
que em línguas em que a o dem das pala as es á de e minada (2001: 220). po ém de e ia chama a a enção,
que unção ambipe sonalo e aqui é isso, que o pe sonagem ma cado como numanomas e i o, mui as ezes eu
ou nós, plg. (13). isso pode ia explica ac a, que nau menciona ali mesmo: que é possí el uni sen ença com
pasy u e be eiksnį sen ença com plu isci os 3 pessoa eiksmažodžiu, plg. Vecākais b ālis ika ie aino s un
iņu paņēma ācu gūs ā Velíssimo i mão oi sujei ado e o paėmė em okiečių nelais ę. ambas es as
sen inhas segundo aqui es abelecida ca ego ia são ambipe sonal e po isso podem se combinadas.
aožu, que anzi y um do e bom quase não em signi icado, pa a azê-lo pasi izua , la ių kalba labai
panaši não só a lie u ių, mas ambém a kaimynene inų kalbas. au idade, que às línguas la ias é comum
com bal ijas inas, po ém não com li uãs, é o que na comun ininha la ias, como e em mui os a minos, ao
eiksmo passy o com auxiliini eiksmažodžiu não há possibilidade de in oca ik eikėjo (plg. be g-olsen
2001: 219, nau 1997: 38, hol oe 2001: 371). po ém be g-olsen ( en pa ), ci ando endzelīną (1951: 984), o nece
exemplos de ex os le ões mais an igos, nos quais o pe sonagem in oduz-se uma ez kilmininko linksniu
(caimo e da língua li uânica), segunda ez com p ielinksniu no (‘nuo): (14) Bal i man aidziņi ne ūdeņa balinā i
[...] asa ām balinā i no nelieša Bal i sk uos ne balin i [...] aša omis balin i andens p iešo ambos es es
exemplos são, po ém, não de ação passi a. al edas gā e sas (1993: 295 97) obse a que em canções la ias
o pessoal pe sonagem quase nunca não nomeiam, e en a iza cons uções com - sdaly iais a umo
cons uções com p edika y as. sag aus. mais uma pa alela é a ii ių língua, na qual ambém quase odos
açõesmažodžius podem ambipe sonaliza se, excep o sen inius com jung imi is. hi d, wi h he excep ion
o sen ences o med wi h he copula e b is, all i ish sen ences ha e an impe sonal coun e pa : his
includes in ansi i es, copula sen ences o med wi h he copula e b bí, and e en passi es, oge he
wi h he expec ed hol oe as (2001: 332335) p es a ia a enção ao a o de que no la ian a pessoa pode usa
ambipe sonal 3 pa a 1 e 3 as ezes. no mesmo a igo inspeciona e a di e ença en e as duas o mas de 3
pessoas a oji mo plu al usado não- e e en á io, gené ico agen e exp esss i, singula e e en á io14.
no mesmo a igo indica-se ainda ou as em passi o pa ecidos cons uções, que são comuns à línguas
ansi i e sen ences; only ansi i e clauses ha e passi e coun e pa s“ (noonan 1994: 5).
114 ac a Linguis ica
Ma kus odune
Li huanica LXIVLXV
la ians e izinhas inas línguas. sob e o es ado de passī u, como e di inos de língua li hu com
p edika i iais adaly iais, po causa de suas in e ligações com esul a i e p edika y inėmis
cons uções aqui não discu i emos15.
aMbiPe sonaLo aiŠka
KAI Ku IoSe KI oSe eu oPos calLbose como mencionada na e cei a innaço, em
ou a eu opos po aš ie, oca uos, cel as línguas ambém emog ama in o
ambipe sonalo o mas. Šiuolaikinė ii ių kalba a é dis ingue dois pasy us
ambipe sonalą e ik ąjį pasy ą (plg. noonan 1994):
Rinneadh a ai e agus a hadhlacadh (12)
aMb aze . P ae . seu she menis e seu unido u és o ganizada seu she menis e seu
unido u és alguém o ganizou seu she menis e unido u és16 /
(nolan 2005: 3)
(13) Bhí sé á bhualadh aici17 oi
ele em+jo muš i-Vn. pas+ji
Ele oi espanamos sua (noonan 1994: 6) cla amen e e , que a ii ių kalboje como e em ou as línguas cel as
ambipe sonalas sug ama in o, passi ui eikš i é sepa adas aiškos p iemonės. Las a ųjų passi ui 13 uma
ez que em línguas bal as a pe sonalização da e cei a pessoa da o ma eiksmažodžio não di e e do
pon o de is a do núme o, ele ėmėsi eiksmažodžių o mas, onde al di e ença é, exemplo., pa icipan es.
14Nes e con ex o se ia in e essan e examina se na língua Li uânica semelhan e seman iicamen e
di e em do segundo pessoa uniscai o e do e cei o pessoa plu al ambipe sonalo consumo. 15 Es e ema,
como e eikėjo į a dijimu kilmininku ou ou as aleg niais cons uções, é nemaža li e a u a, например.,
sob e eikėjo kilmininko ž . amb azas 1990, hol oe 2000 e en nu odomą li e a ū ą. 16 someone o ganised
his bu ial and wake. [do(x) cause [make(x, a ai e agus a hadhlacadh)]], whe e x is an unspeci ied indi idual
o anima e and human ype, and in e p e ed as ‘(some)one, ha is, a speci ic (because hey exis )
inde ini e pe son. 17 Es a a i mação, di a di o sem nomeijan eikėjo, é d ip asmiška: Ele oi mušamas ou
Ele o mušė.