scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Apie naujas ir iš naujo surandamas kalbų ir kultūrų sankirtas

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Apie naujas ir iš naujo surandamas kalbų ir kultūrų sankirtas

Author: Violeta Meiliūnaitė
Year: 2012
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/988/1078
191apž algos su eys /
VioLe a MeiLiūnai ė
Lie u ių kalbos ins i u as
aPie no o e iŠ no o su andaMas caLbų e cUL ū as c uzi as di e si ê de línguas e
cul u as num mundo cada ez mais globêjančiame é uma das essencialidades p ealá eis
da sob e i ência da iden idade uikalias. Lingua anca ampan i inglês ala, ienodėjan is
cul u a peizažas coloca impo an esus e nea idėlio inus assun os aos pesquisado es. é
especialmen e impo an e dedica a enção o mando pe cepção, que ien isas pasaulis
no en an o pe manece e di e sos indi iduais de suas pa es his ó ia, cul u a, língua,
nacional cha ac e ak e iu e e c. eu opos linguas e cul u as associação de
in es igado es de diálogo, suscū si 2010 ano, jus amen e po isso escolleu obje i o i
pesquisa , di isi e o alece linguas e cul u as di e si ê. ob iamen e, que só uma
cul u a comple amen e isol isolada pode escapa de ou as cul u as e expe iências
in luência. em ou as pala as, o diálogo de línguas e cul u as é um p ocesso con ínuo.
e dade, alguns aspec os dele, algumas ob as pe manecem p imi š i e po a iadas
azões ecebem menos a enção. pa a eles localiza e inclui em cien i icaci co a um
dedicado associação de ac i idades g upo. ou as a i idades con empo ânicas, mais
ecen es apa ações des e diálogo pesquisas.
isando ap esen a mais ecen es pesquisas cien í icas, mais ecen es a chy ų
a adimus associação começou pe mi i se iją Kalbų i kul ū ų sanki ų a chy ai.
enquan o que a sé ie pode se conside ada e alogia publicadas qua o li os. es e é o
esul ado de um p oje o co- inanciado de undos da união eu opeia e o ço e
desen ol imen o da Associação de pesquisado es de diálogo eu opeu de línguas e cul u as
(p oje o n . VP1-3.1-ŠMM-05-k-01-010) De aco do com as condições do p oje o sé ie expulsa
ela i amen e insideliu i aju, ela não oi come cializada, e só dis ibuída a a és
Pi moji knyga Vilniaus gimnazijos p o okolai (1915–1940 i 1953–1955 me ai)1 –
ai kul ū os pa eldo šal inio publikacija, komen uojama moksliniais s aipsniais. ji
biblio eas, aigi целеiga ela b e emen e a isamgi e ap esen a ao lei o . p epa ada
jun amen e com Vilniaus Vy au o o g ande gimnazia e lei o au ap esen a os p o ocolos do
gimnasio desde 1915 a é 1940 m. (publicados aksimilės, a kompak inėje plokš elėje e 19531955 m. p o ocolos).
1
Vilniaus Vy au as Biggio gimnasio p o ocolos (19151940 e 19531955 me ai) (Kalbų i kul ū ų
sanki ų a chy ai 1), sud. danu ė b onė Pucho ičienė, i ena aščiu ienė, jolan a Zaba skai ė.
Vilnius: eu opos línguas e cul u as diálogo in es igado es associação, 2011.
192 ac a
VioLe a MeiLiūnai ė
Linguis ica Li huanica LXVII
Vilniaus Vy au o o g ande de gimnazia a uou complexo no pe íodo da his o ia de
Vilniaus e e le e que me o Vilniaus cul u a speci iką. embo a a é ago a es es
documen os enham sido pouco acessí eis aos pesquisado es, mas p óp ias
comunidade do Vy au as g andíssimo gimnasio mui o desejada, que com eles se
amilia izassem odos os alunos, p o esso es, ou os memb os da comunidade, pa a
que nela possam ap o unda lingüis as e educólogos, especialis as educacionais e
polí icos, pa a que ela seja acessí el a oda a sociedade (p. 18). i a Miliūnai ė chama
a a enção que į pi mųjų gimnazijos [...] posėdžių p o okolų kalbą ž elan šių dienų
akimis [...] podemos e a mesma naujųjų amžių bend inės lie u ių kalbos [...]
ju en ude (p. 59). ela seka, como du an e odo os p o ocolos ab angido pe íodo ou o
e o ma osi bend iné da língua Li uânica. kalbà kaba a uma ce a sociedade. da iaus
kuolio opina, nos p o ocolos sob essai o iõs, sua alo sen ida, solida ios e
o ganizuo as, sua ida olidamen e c ian es imagem da comunidade nacional (p. 10). No
en an o es a sociedade exis ia de de e minadas ci cuns âncias his ó icas e iama.
Pa a es as ci cuns âncias, em Vilniaus cul u a mul ia au iškumą a idesnį ž ilgsnį
a k eipia Libe as klimka. ilgame is guiões de línguas li uanas au o ius b onius
dob o olskis discuia 19151939 m. pedagogines disposições. obse a que dos p o ocolos
êem mui a a enção e dedicação à pe sonalidade do aluno, ciência e cul u a de
compo amen o, a i idade e au a ankiedade à educação, ao desen ol imen o do
aki acio cul u al e à ma u idade social, psicológicos e aspec os de ensino e
ap endizagem em ge al (p. 40). em ou as pala as, aki aizdus p ocu is o ma uma
di e sai apasê, sa a ankiamen e mąs ança pe sonalidade. se à ci ação não osse
indicado ano, acilmen e a imagino á amos e XXi a. ugdymo con ex o. Nes e omo
ap esen adas publicações cien í icas o necem no os dados a uais de línguas
comuni á ias, de iden idade cul u al, de desen ol imen os pedagógicas de men e e de
apsmo de es ado nacional e ac ualizoa alguns alguns a é ago a menos i os
aspec os. ão ão impo an es e os p óp ios p o ocolos aksimilés, po que elas são
di ícilmen e ap eciá el ma e ial in es igado es, que decidi am ap o unda em XX a.
p imei a me ade Vilniaus kolo i o de ales.
apie naujas i iš naujo su andamas kalbų i kul ū ų sanki as
193apž algos su eys segundo omas Knygnešys, edi o , publicis as Pe as
Mikolainis (18681934) em ca as e a iminimen os 1932 des inado à his ó ia da
lie u iškos knygnešys ės. Nesse li o, pela p imei a ez, mais amplamen e
esumidas e comen adas li onešio e in luen e de cul u a agen e ida e
a i idades. sem isso, aqui gausu dele e ele esc ey ų zinomų o me o žmonių laiškų,
ap esen a-se pluoš elis p óp io Pe o Mikolainio (18681934) a siminimų. em ou as
pala as, no li o publicam-se documen os a qui inos, que o am escassamen e
acessí eis às pesquisas cien í icas. danguolês Mikulėnienės e Valdo selenio
es údio exibido oda pluoš as Mikolainio eiklų: knygnešys, publishe , publicis as,
ado ėlių au o ius, lie u iškų laik aščių edak o ius. No en an o em que
no a -se que a é ago a de um abalho cien í ico (monog a ias, es údios ou e c.),
no qual es a pe sonalidade osse desc i a, não hou e. não lhe mais acessí eis
suas ca as e memó ias. como só co espondenciá ia p abyla mui os da época dos
agen es da cul u a Li uana, no aja a sclõe suas ob as, disposições, obje i os,
pe sonalidades.
Es e li o já dаba em encododuo o con íns inumą. ap aizando o con ex o cul u al,
p is aços Mikolainį e seus nuopelnus, a enda a pe spec i a a olha mais a en amen e
pa a os in e esses da cul u a daquele empo, emas de susi ašinėjimo, da língua
li uânica e da esc i a li u iška e . . selenio pala as pa a dize , susi ašinėjimas
a skleidžia não só o con ex o de á ias publicações, pe iódicos e e is as, Va po,
ūkininko, ideologien Lie u os e publicação, publicação, p oblemas de publicação de
a igos, mas ambém as peculia idades da a i idade das o ganizações jaV, dos
agen es do enascimen o nacional li uano e dos edi o es 58 (p. 58). aigi segundo omas
e alogias se á puikus amplinam smalsiam men e ap ominando em XX a. início
con ex ą, ilgainiui len emusį e mode naikines sociedade susi o mação.
2
Knygnešys, edi o , publicis as Pe as Mikolainis (18681934) em ca as e a eminimen os (Kalbų i
kul ū ų sanki ų a chy ai 2), sud. danguolė Mikulėnienė. Vilnius: eu opos línguas e cul u as diálogo
in es igado es associação, 2012.
ac a Linguis ica
VioLe a MeiLiūnai ė
194 Li huanica LXVII
O des ino da Mažosios Lie u os e seu abalho de cul u a em con ibuição pa a a g ande
Li uânia o maçãosi neišsemiama ema. Majoji Lie u a: Pa ibio kul ū os y i mai3
e cei o se iados leidinys. es e é uma coleção de a igos, des inado à his ó ia da P ússia
Li uânia e ago ais p oblemas cul u ais discu i . nea si idamen e p a a mės au o ė
nijolė s akauskai ė pe gun a: quoquê P ūsijos Lie u a impo an e à a ual iden idade
cul u al? (p. 9). ób io, que a espos a não pode se acu a a e ienplanis. as espos as
pa ciais pode iam se qualque dos a igos publicados. no os a os sob e, pa ece, já
pe ei amen e conhecidas o mas cul u ais joną b e kūną, yd ichą ku šai į,
adalbe ą bezzenbe ge į; a é ago a p as okai conhecido ied icho haacko (au o idade
de e ia con iadamen e p o a -se) es udos de ocabulá io das línguas li a ians okiečių,
análise p oblemá ica da iden idade li a ians da P ússia, ap esen ação de a e ac os da
cul u a Li uânia da P ússia são es o ços pa a mos a que isso não oi isoliui o e simples
egião. cul u almen e, economicamen e, poli icamen e e ou os aspec os ele
pa icula men e complexo e jus amen e po isso imensamen e in igan e. g asilda
blažienė analisa e publica no seg edo no a qui o es a al P ūsijos kul ū os pa eldas
gua dado 1633 m. documen o, e elando no os dados sob e b e kūno amília. isso pode ia
se p imei o passo à sociedade ap esen ando mais ma e ial documen á ia sob e a
pe sonalidade b e kūno. ilja Lemeškinas pela p imei a ez ap esen a XViii a.
manusc ip inho y ų P ūsijos leksikog aphijos pamink lą lie u ių okiečių kalbų žodyną,
que mui o impo an e ainda e po causa de que nele puikiai a sclleidžia XiX a. kalbininkų
bend a imen o e coope ação. ku šaičio e dyno lexicog a ico mé odo análisei des inado
de alus a igo de Vincen o d o ino.
En e ai ios pe íodos das egião cul u inê sa imonê e suas o maçõesis
abo dam-se s akauskai ės, a ūno baublio e iljos demen je o a igos. pa icula
a enção à p ese ação do pa imónio e nocul u al dos li uanos p ussianos em eas e n P ūsijā XiX a. pasku i-
3
Majoji Lie u a: pa ibio kul u y imai (Kalbų i kul ū ų sanki ų a chy ai 3), sud. g asilda blažienė,
nadežda Mo ozo a, jolan a Zaba skai ė. Vilnius: eu opos línguas e cul u as diálogo
in es igado es associação, 2012.
apie naujas i iš naujo su andamas kalbų i kul ū ų sanki as
195apž algos su eys nį qua oXX a. início
sie ina com o con ex o do nacionalismo
gêmeos e endências de o alecimen o da
iden idade local, az a conclusão s akauskai
ė (p. 10/8). abipus on ei as do Es ado da
Li uânia essidês ês egião semp e oi
in luenciada de á ias cul u as okiška e
so ie inė, okiška e bal iška e c. Es a egião
peculia idade p o ocada mudanças cul u ais
e sa imonés desc e e demen je a que
in luência a iden idade e e okiško,
so ié ico e bal iško cul u a klodų sąweika?
baublys apon a que klaipėdos e klaipėdos
k aš o is o ija, iniciada e ninėse bal ų
žemėse, o ma a-se o a da ex-es ado
Li uano, po an o e noso bal iço de
e oluções his ó icas e cul u ais, sua
linguís ica, cul u al iden idade paisechas,
sob e i ência e adap ação pode iam se
excelen es pa alelė à globalização des es
dias (p. 232).
Majoji Li uânia semp e oi abundan e de igu as cul u ais da Li uânia. melho
amilia iza com bezzenbe ge io (18511922) pe sonalidade e a i idades pe mi e
danguolės Mikulėnienės e jolan os Zaba skai ės a igos. sa o iamen e oda a
Mažosios Lie u os is o iją į ėmina omano Ši oucho o e ju ijaus kos iašo o a igos,
nos quais desde a queologia adinių pe einama a é egiono so ie izacijos analizės.
qua o edição do qua o […] coleção de a igos Noujausi línguas e cul u as pesquisas4
ema ica não pode cabe sob um skėčiu. desse obje i o e não e e. Nes e li o
p e ende esumi as p incipais a i idades da associação 20102012 anos, ap esen a os
mais impo an es abalhos nu eic os. é como ela ó io de inais de ês anos da
associação p esen a y a, o que mais encon ado em a qui os es angei os, que de
idėjų pasisem a, e e c. quisėjosi mos a odo o espec a desde Ldk aš iias a é XX
a.XXi a. início das línguas ki imų. Li uânia nunca oi unaly ė nela desde os mais an igos
empos con i ia e in e ageuja odo o g upo de nações e cul u as. cada uma delas
a aia inha sa i ą comp eensão cul u al, que ine i a elmen e em in luência uns aos
ou os. Po exemplo, galina Miškinienė skai y oją supažindina com a uk aine gua dada
Li huanian o o ių hand aščių kolekcija, e do ilė osko ai ė pasidalija įž algomis sob e Li uânia ka aimų au inį na a y ą.
4
No as línguas e cul u as pesquisas (Kalbų i kul ū ų sanki ų a chy ai 4), sud. Viole a Meiliūnai ė,
nadežda Mo ozo a. Vilnius: eu opos línguas e cul u as diálogo in es igado es associação, 2012.

196 ac a
VioLe a MeiLiūnai ė
Linguis ica Li huanica LXVII
Ma inos Čis iako os s aipsniuose a siskleidžia Ldk s ačia ikių pa ali u ginės li e-
a ū os peculia umai. Um in igan es dos úl imos me o Ldk ci ilinas aš iias
descobe as, bylojanças sob e Ldk c is ãos e judões cul u ais con ac os, anosios
heb aijs kalbos ado ėlis bei žodynėlis, предназначен для христиан и записанный
кириллийскими письмими, publikuojamas e analizuojamas se gejaus emčino a igo.
sociais, es ilis ís icos e geog á icos a ian es de línguas analisa em des inados
Viole os Meiliūnai ės, as os Leskauskai ės, Ma i Me s e gied iaus amaše ičiaus
a igos. nelas são discu idas me odologias de pesquisa, compa a-se Li uânia e
expe iências es angei as. Po exemplo, amaše ičius chama a a enção pa a o a o de
que žiū o ai e ou in es com maio in e esse ou em espon aniško, imp o isado la
ededo es e pa icipan es do discu so, e não de an emão su ežisuo o (p. 248). Me s
explica-se, como dependendo da o ça das elações sociais das pessoas espalha
ino ação linguís ica o que de uma língua pa a ou a, de um sociolek o pa a ou o
ans e e ino ações? En isinhas em ex os analisa imen o Vaida bui ydienė e Lau a
Lau ušai ė e elam, como no ex o a spei a apsma de linguagem e albančiojo
ašančiojo iden idade /. alando sob e odos os que u is publicações como une ada
p ecisa dize , que o espec o das a i idades da associação ealmen e mui o amplo e
di íceis exhaemiamos. po an o sé ie, iniciada como uma das a i idades do p oje o,
de e ia se con inuada. Uma das mais p óximas pe spec i as […] jo nalis a Pe o
Mangače o li o sob e jono basana ičiaus ida e abalhos bulga ijoje. isso ab i ia
mais uma página da nossa p óp ias cul u a. espe a-se que as in e cul u a
ep esen ando a in e acção ep esen ando eikalos seja pe mi ido e mais pois an o
na Li uânia, quan o o a das suas on ei as Li u iška bal iška cul u a unciona e cons an emen e é exe ciada de ou as cul u as. /
Į eik a 1913 m. janei o 21 d.
VioLe a MeiLiūnai ė
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uânia
[email p o ec ed]