318 ac a Linguis ica Li huanica LXXI
iLja LeMeŠkin
P ahos ka olio uni e si e as
O ien ações de pesquisas acadêmicas: elha li e a u a bal os e
aš ija, compa a i oji olklo is ika, leksikog a ija, bal is ikos his o ia.
man aŠ inis yd ichui
WiLheLMui hakui
P iski iaMas
VokieČiLie uVi kaLb Pala ynas Čekijoje1
Manusc ip ge man–Li huanian dic iona y
c edi ed o ied ich-Wilhelm haack
in he czech epublic2 ano ação klemen inume conse amos li uanis inis leksikog a inis on e,
da adoado XViii a. e cei oke i uoju dezmečiais, na acadêmica Viena e P ahos e pę en ou não
mais a de como 1777 m. a igo analisama P ahos manusc ip inio okiečiųlie u kalbų žodyno
elacionado com aus ia his o ia 17771861 m. en a-se de e mina o ocódino p op ie á ios,
y ėjų-naudado es g e as. le an a-se a ques ão de como e em que ci cuns âncias o diccioná io
en ou em Viena, e mais a de em
P ahą, a quem ele e a impo an e.
A igo 1 p epa ado sob p oje o inanciado pela Es adoybinė lie u ių kalbos komisija p ojek ą F ied ichui
Vilhelmui Haackui a ibuído manusc ip inio okiečiųlie u ių kalbų žodžio (XVIII a. p .) pesquisa e p epa ação
p ensa (su a ies n . k-4/2012, suda y a 2012-02-01). 2 he a icle is w i en unde he amewo k o he p ojec
The esea ch and Redac ion o he Manusc ip Ge man-Li huanian Dic iona y C edi ed o F ied ich-Wilhelm
Haack (beginning o he 18 h cen u y). (con ac no.k-4/2012, conclusion da e 01/02/2012). esMiniai Pala as:
okiečiųlie u ių kalbų žodynas, y ų P ūsijos leksikog a ija, yd ichas Wilhelmas hakas, Mo iejus Philonomas
benešo skis, jose as Valen ínas zlobickis, jose as dob o skis, Pa elas jose as Ša aříkas, an i Ladisla as
Čelako ský, Leopoldas gei le . keyWo ds: ge manLi huanian dic iona y, lexicog aphy o he eas P ussia,
ied ich-Wilhelm haack, Ma ouš benešo ský Philonomus, jose Valen in zlobický, jose dob o ský, Pa el jose
Ša ařík; an išek Čelako ský, Leopold gei le .
319s aipsniai a icles anno a ion he Li uanis ic lexicog aphic sou ce s o ed in he
ank aš inis yd ichui Wilhelmui hakui
p iski iamas okiečių–lie u ių kalbų žodynas Čekijoje
clemen inum and da ing back o he hi d and ou h decades o he 18 h cen u y ound i s
way o he academic en i onmen o ge man Li huanian dic iona y be ween he pe iods o
17771861 is analyzed in he a icle. Codexo, chamado Hacke. Lexicon Li huanicum (už ašas an
Vienna-P ague no la e han in 1777. he aus ian his o y o he P ague manusc ip o he
nuga ėlės), a ualmen e gua dado clemen inume, Biblio eca Nacional da República Checa
i is a emp ed o iden i y he owne s o he dic iona y alongside wi h he esea che s – ‘use s’.
he ques ion why and unde wha ci cums ances he dic iona y appea ed in Vienna and la e
in P ague, and wha signi icance i con ained is aised.
man aščių i senųjų leidinių sky iuje (Ná odní kniho na Oddělení ukopisů a s a ých isků, sig
na ū a XVi. .30). XViii a. e cei o-qua u o decmeços da ojamo manusc ip i a li o cons i ui
duas pa es. Pi moji (2 344 ) é okiečiųlie u ių linguas diccioná io, que ep esen a Mažosios
Lie u os nuo ašų g upei, apimančiai: Lexicon Li huanicum3, k au ses žodyną4, ich e io žodyną5,
Cla is Ge manicoLi h ana6, žodyną su signa ū a Msc. 84 4°
7
. segunda pa e (nuo 345 ) mui o mais au ên ico, mais a ançado lexicog a inis sumanymas
Obse a io de o igine Ve bo um Li whanio um, mais p ecisamen e, seu começo (de mais
sob e manusc ípio on e, seu sanda ão, cons i uedam os pa es na u eza e au o idade
e . Lemeškin 2012, 2013). esol endo de aco do andenženklius Mažojoje na Li uânia c iado
leksikog a inis monumklas, ko acho, logo a sidū ė halėje. sob e isso ela a halės ealijas
minįs donacinis egis o (1 ), no qual a pala a au o ys ė a ibuída yd ich Wilhelmus
hakui ( ied ich Wilhelm haack):
Auc o Hacke
Wa P edige in Li hauen. Ha zu
Halle s udi . Seine Sp ach=
leh e soll au dem Weisenhause
ged uck seyn. Dono dedi
[D]. Baumga en
3 XVii a. meio; p o egido LMab s: . 13710; aksimilė: Lexicon Li huanicum 1987. 4iii a. e cei oqua as
décmečiai; LL saugomas ib : . 1 5792. sob e a da ação do manusc i o e d o inas 1984.
5 ich e io (ou klaipėdiškių) diccioná io da ado em 1728; gua dado anckes ins i uições a chi e halėje:
a s j 84.
6 saugomas LMab s: . 137 13-14; išleis as Vincen o d o ino 1995–1997 m. – Cla is Ge manico-
Li h ana 1995–1997.
7 iki an ojo pasaulinio ka o saugomas ka aliaučiaus slap ajame ka ališkajame a chy e ėzos onde; šiuo
me u laikomas neišlikusiu.
320 ac a
iLja LeMeŠkin
Linguis ica Li huanica LXXI
au o ius hacke oi pamokslininkas na Li uânia. Mokėsi halėje. o lingubinis abalho
de e se seu u bū expleis as Weisenhause imp us u ê. Pado anojo baumga enes.
sekan i p o eniencija (1 ) indica já ou a lexicog a ico monumen o de i ência
con ex ą acadêmico aus ijos Veng ijos:
Ex Lib is Josephi Zlobický
P o esso is li e a u a Bo=
hemica Vienna 1777.
1875 m. ank aš inio žodyno duomenimis kukliai pasinaudojo čekų sla is as,
li uanis as Leopoldas gei le is (1847–1885). Į sa o Bei äge zu Nesselmanns li auis-
wö e chembuch ele incluukė (gei le 1875: 74123) leksemas me lė (p. 96), pa upelis (p.
103) e p ana as (p. 104) com a no a aus einem in de p age biblio hek au biblio eką, i. i.
bewah en li . wö e buche. kelin ais me ais jo panaudo as žodynas pa eko į „P ahos
pa a a en ão impe a o iškąją ka ališkąją iešąją bei uni e si á ní knihou, não es á
cla o. an spaudas biblio eca REGIAE BIBLIOTH. ACAD. PRAGEN., insc i o em alguns
manusc i os do li o nas páginas, oi usado desde a undação da biblio eca, i. i. desde
1777 m., a é XiX a. começos. A pala a ambém igu a no mais an igo (XiX a. p imei a
pa e) ap axe dos undos da biblio eca, conc e amen e em sua pa e p incipal, que
ab ange pe íodo a é 1861 m. aigi Mažosios Lie u os kilmės leksikog a inis da bas
pe iod pe iodijos aus ijos Veng ijos é a amen e paliudi ado já 1777-1861 m. no
e i ó io. jun o su gem as seguin es ques ões: 1. quando mais p ecisamen e, i. e.
1777 d. ou an es deles, po que e em que ci cuns âncias o nou-se diccioná io jose o
Valen íno zlobickio (zlobický) nuosbea y? 2. po que e quando de Viena o dicioná io saíu
pa a P ahą, de qual pessoa inicia i a passou pa a a undação da biblio eca pública
uni e si á ia? 3. aos quais P ahos bal is as o diccioná io oi acessí el, i. i. como e a
quem pau ou XiX a. chekų ilologijos aidą?
as espos as a es as e ou as pe gun as p ocu a emos nes e a igo.
1.
p ocu ando nuc ia li uanis ina leksikog a inesa ma é ia apa ecimen o, sua
dislaidą, ak ualidade Čekijoje, a enção de início enc eixa emos em an e io men e
g ęžimas į ling is ikos is o iją, konk ečiai į XVi a. pabaigą, padeda ge iau sup as-
i XViii–XiX a. P ahos ilologų požiū į į bal ų kalbų leksikos iš eklius.
epochą. a scolbos esponsum ní elenu li uanis inė ema Čekijoje p imei a ez
suskamba 1587 m. P o osla is o Mo iejaus Philonomo benešo skio (Ma ouš
benešo ský Philonomus, 15501595) P aho élei o eikalas Knijžka slow Cžeských wyložených
321s aipsniai a icles odkud swůj počá ek magí ( o iž) yaký ges gegich ozum (Čekiških slo ích
ank aš inis yd ichui Wilhelmui hakui
p iski iamas okiečių–lie u ių kalbų žodynas Čekijoje
knygelė, paaiškinan i, de onde eles são kelę e qual a sua signi icação) é conside ado p immuojuo
ocálinu e imologiniu da língua sla as. Li u ians língua nele igu uja não no ex o p incipal (cais
ago a habi ual), mas au o iaus p akalboje, onde escla eciamas Czechas linguagem g ynimen o
men os. incomum, nosso pon o de is a con empo âneo, e o papel das li uãs nes a p akalboje. ela
en ende-se não como uma das ealizações de p okalbia oda e ças, mas como gąsdinan e exemplo.
Li u ian língua aqui i s a ekoling is ine baidykle, que sąmoningesnius chekus de e ia ad e ida e
apel i à pu a čekiškos kalbėsenos: ou mui o quan o di i memos de papūgos, sha kos e ou os
pássa os, que sabem humano ala ala , mas sem azumo, po que não sabe, o que ala? ais,
quando mui os de pala as êmmichas e la inichas pa a a nossa lingua p imixi emos e delas
nebei en i emos, se emos semelhan es a aqueles ne azumnus paukščius, que, como seus
klegėjimui oi p ak a, assim (como oi ap endido) e p opos aalba. galų gale ine i a elmen e
acon ece á assim, que e emos linguagem mis u a, nelyg como Li uânia, nau a, segundo seu nomeą
susidedan e de á ios liaudžių, is o Li u a é Knijžka slow Cžeských wyložených odkud swůj
počá ek magí yaký ges gegich ozum, kniho na ná odného musea, sign. : 26.d.41
322 ac a
iLja LeMeŠkin
Linguis ica Li huanica LXXI
Collec iuum nomen, signi icando de á ias pessoas mul idão, que [žmonės] de g eikos, sla os,
i alų e okiečių línguas em um pinklybę. po isso an o não su p esa innocu as humanas, que
não conside ando o aciocínio [ eikšmių] mas como epe ia ou os. su p eendo aqueles que
dedasi ensini os ou na e dade [ okie] é, que nos seus esc i os incluiu mui os desconnomos,
nemalonių e p onunciamen o mui as ezes ealmen e di íceis pala as. pa a aquela pala a
E banuňky, pa a Halspan , A mpan e ou as ne ik ūs pala as, das quais não en ende a
nãoescu i icada mul idão de pessoas? po que čekiškai não enho de dize Přezwěděnij, e
pagadin ą a pala a g eikos p anos yka, que obscu ece signi icado e sen ido? (benešo ský
1587: 67)8 pa ece incomum, que M. benešo skis, ainda conhecido e como 1577 m. G amma ica
bohemica au o ius, en ão a sociedade é baugina p ecisamen e língua Li uânia. Chekų ou ims
ela de ia se negu di ada. al ez semelhança igo osidade asse ção, p o e ida sob e qual é
checs mui o acessinamesnę linguagem, de lei o ojos eceuka iam con aš a a imen os.
olimas ne a už e š os e maiši as exemplo da língua nes e sen ido podia se mui o
kokių sume imų au o ius be u ė ų, kalbėdamas bei šį ą apie lie u ių kalbos pobūdį
eigdamas, is iek sa o pas a s ymuose u ėjo em is kuo no s konk ečiu.
upanhan e. po ém não se pode desca a a possibilidade de que ele i esse ce a
pe sonalidade, i. e. i a, que e agmen á ia, pa i ies (yha undamen o a pensa que como
pasiun inybės acompanhando pessoa b e emen e isėsi Polônia). opinião sob e es a língua
podia po oma e de ou ou , i. i. podia ela em seu es abelecale apenas epe ei . pode indica
e uma on e admissí el. ais conhecimen os Cecônia podiam espalha checos jesuí as
bal aza as hos ounskis (*15351600 06 07), que em 1571 e o nęs de Vilniaus P ahos jesui ų
kolegijoje dės ė la ynų, g eikų kalbas, eologiją (plačiau ž . na bu as 2011: 5860). Minhei o na
collegia jus amen e naquela época os es udos inham de e mina Mo iejus benešo ie is
(ab e al sua in enção e mina es udos com jesuí us sužinome de documen á ios on es,
mais amplamen e e koupil 2007: 2234).23 Požiū į à língua li uães como língua de mis u a podia
pode su o ma Vilniaus kolegiją s eigian es jesuí as, po ém ele podia se he dado e de
empos an e io es. seus e lexos encon amos já XiX a., po exemplo, simono daukan o
li e á ias em polemike com e udi os homens, cujos olhos Li u os kalba būk esan i sąmėžiniu
isokių kalbų (daukan as 1976: 64). além disso, de e ia e em con a mais uma impo an e
ci cuns ância. M. benešo skis oi in imamen e elacionado com o mos ei o emaus, no qual
klebona a a é 1592 m. Nes e mos ei o u ak is os da cidade no a de P aga, ago a chamado
ambém Na Slo anech, mais longamen e sob e i iu sla ų li u gija (huňáček 1975). Ac edi a-se
que aqui, de aco do com unda o iaus ca olio iV sumanymą bem como seus planos polí icos,
o am acúmulos de o ças e co esponden es esíduos da escš ija, necessá ios ao impé io
expandi -se em y us. no início do século es a sla ão aš ija pa icula men e signi ica i a
luga , ko ge o, p a e ė e F anciškui sko inai, que, segundo Pe o Voi o a ibução, pa aiza a
(caip ag adkos ženklą) o mosol seu usėniškoje P ahos biblijoje ilus acija Осада
Иерусалима (Книги... царьствъ... P aha, 1518, Voi . 183; 2014). desg a, nossos 8 Šią e ou a
ci ação aduziu o au o do a igo.
323s aipsniai a icles dienų nepasiekė
ank aš inis yd ichui Wilhelmui hakui
p iski iamas okiečių–lie u ių kalbų žodynas Čekijoje
ienuolyno biblio ekos ap ašas, a pa i
do qual podíamos decidi sob e
ienuolyne en ão gua do os sla is inius
bem como bal is inius moninklus. /
Šiaip ou assim, em P aho em 1587. skleis a opinião sob e as ca ac e ís icas da língua
li uãs dedicada. Las a , . i. sla os, línguas g ama ical sanda a en ão já oi neblogai
bu o kilusi iš g e inimų su sla ų kalbo-
mis, ku ioms ap a iamoji knyga iesiogiai
desc i a ( aip ambém e p óp io M. benešo skio g aças), po ém g amá icos da língua
li uânica ainda p ecisa am espe a a é 1653 m. na u al, que des a o us concei o de
linguagem li uânica baseiam não em g ama ical compa ingimo de coisas, mas em
manusc ip os, neling is inos monumen os, conc e amen e a sua leksika. aigi eo ias
de componen es (dini 2009) ėmuos o am in e p e ados ecu sos do léxico. O
ocodyne das línguas Li uãs oi espec i amen e dis inguidos cons i uedamios
camoksniai: g eikų, sla ų, i alų e okiečių kalbų. pa a al assun o o melho ica am
como só on es léxicog á icas (medu amiais elbingo ocodyno ipo). de eles,
especialmen e o a da e ninesa Li uânia on ei as, longgai decide-se sob e línguas
especi icá e suas mú ua elações. al mé odo de abalho, desg aça, não se limi ou aos
empos, quando Čekijoje o ma a-se paleokompa a y is inės concepção
zauomazgos. ele oi di undído XViii a. e mesmo XiX a. na p imei a pa e. adicional, de
an iguidade he eldi ada endência abalha com diccioná ios, co pa o, nulym e
Mažosios Lie u os okiečiųlie u ių kalbų žodį a si adimą
Viena, e mais a de P aho.
Zumbisnis pa a M. benešo skio li o e ela mais uma impo an e a ci cuns ância, que
i XVi a. pabaigoje, i XiX a. p adžioje ska ino domė is i y inė i lie u ių leksi-
kog a iją. Lie u ių kalbos žodynai bu o ypa ingai s a būs nus a an sla ų kalbų,
esp. as populações di le imen o. M. benešo skio eikale es e es o ço ealizada
apa en emen e. au o , en a izando čekų-sla ų kalbos signi icado e menkindamas okiečių
kalbą, en a ab êpi oda a la gada sla ų pasaulio geog a iją: čių kalba como sumaišy a
an a p iežas is ska ina mane šį dalyką išleis i – idan žino ų isi okiečiai, kad okie-
não é só só okiečių, mas a aquela mesma okiečių línguas ainda ou as lhes mais
nemažai ki ų k aš ų [p iklauso], pa yzdžiui, ba a ija, Š abija, nyde landų žemės i
324
iLja LeMeŠkin
ac a Linguis ica Li huanica LXXI
conhecidas. Lignamen e assim mesmo e checas língua nea si anda só na mesma checas
e a, mas há mais do que cem e as, nas quais nossos sla as língua é alado: Čekija,
Mo a ija, silezia, Lužica, Pequenas Polanhas, g andes polanhas e as, Mozū ija, Palenkė,
g ande usija, bal oji usia, Voluinė, Podolė, kije o země, se e ščina, kašubů e mui os
ou os no eino polonês. além disso, Kunigaikš ys ėje de Moscou mui a coisa de á eas.
se bų nau oje. mui os e enos u cos [ aldoma]. Veng ijos ka alys ėje, dalma ijos,
c oa ijos, bulga ijos, Libu nijos, slo ėnijos, bosnijos ka alys ėje. Toda es a nação uma
língua sla as usa, po isso es eu a nossa língua se não pode. [...] cice onas em queênia
língua alcançou g andes hon es e pagy as? É cla o, que na sua na al ojoje. ambém
assim e demos enes naquela língua, na qual nasceu, amésia como iscalbingas exês.
ambém e sob e isso sabemos, que nem g eikos, nem la ynos língua não pode p e e i
sla ų língua, po que odas aquelas g eikos e as já sla iškai ala. e u cos dominos
c oa ų língua ge okai papli o. dos g egos e la ynos língua mo eu, um pouco
con undijoasi en e moky ų pessoas, mas não há nenhuma e a sepa ada, que ou
g eikiškai, ou la yniškai kalbė ų. e nossa língua g ande pa e do mundo ab angeu a al
ex ensão, que nenhuma ou a [linguagem] sob o cliau a do céu não pode lhe
comple amen e iguala . (benešo ský 1587: 5, 78) em si mesma comp eendida, que de ido ao
seu supos o za e š umo a língua Li uânia não encaixa en e seus p es ižinių sla ų kalbų.
Collec iuum nomen da Li uânia ne endame longo na lis a de sla as zemias en e Čecijos,
Mo a ijos, silezijos, Lužicos, Lenkijos e pan. au o iaus a gumen ação lemia XVi a. ní el
de min ia lingu is ina. Ž elhando de pe spec i a con empo aniês, ha século pesquisas
pobūdis pa ece bas an e sa o iškas, po ém seu a anço su p eende a p incipal conclusão,
que lie u ių kalba nep iklauso sla ų kalboms. 1587 Es as m. conclusões in e p e a yškėja
XiX a. p imei a pa e da ilologia con ex o, quando b an os ainda não in equen emen e
a ibuídos sla as. não deixa dú idas que halės p o eniencijos dicioná io XViiiXiX a. oi
a auklus e necessá io, pa a esol e do M. benešo skio laikų ak ualų bal ų i sla ų
a pusa io san ykių klausimą. p o a elmen e po isso o diccioná io su giu em Viena, e
Minčių, ling is inio y imo ęs inumą ge ai ilius uoja XiX a. pi mosios pusės
čekų ilologo an išeko Ladisla o Čelako skio (Čelako ský, 1799–1852) eikla.
kaip bal is as . L. Čelako skis pi mą ka ą pasi eiškė 1825 m., leisdamas Slowans-
ké ná odnj pjsně ( . 1 – 1822, . 2 – 1825, . 3 – 1827). Į an ą omą jis įdėjo is
mais a de e em P aho. caninas Li u ias, i ado de Pilypo uigio Li u ias língua de o igem,
y inėjimo: Laučenj newěs y (Asz a sisakiau sawo mocžu ei…, p. 200–202 = uhig,
modo e sa ybių n . 3, p. 7778), Nep acowi é děwče (Asz u ějau ži gužěli..., p. 202205 =
uhig, n . 2, p. 7677), Dce uška wyp owodiw uhšj milého (Anks i y ą, y uži..., p. 205206 =
uhig, n . 1, 7576). Todas des a g ambaus i omio compilação caninos expos as o iginalalo
língua com pa aleliu adução em chekas língua. isso e a ei o pa a que o lei o seus
olhim es abelecessem línguas pa iniškumu. A apa ição de canções Li uãs nes e cole i o
indica, que o ganizêjui p eocupou bal as e sla as línguas semelhança.
325s aipsniai a icles po quê caninos li uanos su gido em uma coleção de canções
ank aš inis yd ichui Wilhelmui hakui
p iski iamas okiečių–lie u ių kalbų žodynas Čekijoje
sla as, bas an e de alhe, baseando-se em a gumen os linguís icos e M. benešo skias
eiginhas, explica ele mesmo . L. Če la ko skis: ao seu ocodyno e à sua sūnaus
Šios ys ža ingos dainos y a paim os iš uigio ak a o apie lie u ių kalbą, p idė o
g amá ica. Lesingas e he de is su icien emen e denuncia am sob e sua g ožį.
Pag įs ai ou não elas pe encem à coleção sla as canções? A isso e a ou a pe gun a
ainda mais impo an e: pode-se a língua li uânica a ibui a línguas esla as? pode
acilmen e esponde .
Compa ando li uãos e sla os línguas g ama icana sanda á e ocínio, de imedia o e , que
odas gausas sla iškosios línguas são semelhan es e mais elacionadas mu uamen e, do
que qualque uma das sla as línguas e lie u ių ala, compa ando [jas] a pa i de ambas as
posições. enquan o que não es á decidida, a quais de sa a ankiškesnės línguas se ia
possí el a ibui es e idioma de mis u a mul ia au ês. nãousp ęs a, se é possí el (caip
a i ma e dokazinėja moky as lenkas p. [ksa e as] bogušas) ele, a imai giminingą la ių,
ou a pala a, ku šo kalbai, in i uli i sa a ankiška kalba. uigys acima mencionado na sua
loja g egos conside a a língua dos li uãos senele e o nece, isso comp o inhando, sob e
qua u iscen os ambém soamban es ou da mesma šaknies pala as. po ém igualmen e
ambém e línguas sla as podem se conside adas a mesma senele.
326 ac a
iLja LeMeŠkin
Linguis ica Li huanica LXXI
Pe žiū ėjęs o mesmo uigio
Dic iona y (kad e nepilną), acha a mais
negu šešis šim us žodžių, ku ie pa-
našiai skamba a ba u i bend ą šaknį9
com sla as línguas, sudu inių e
de es inių não con ando. po ém
conco da ia, que [lie u ios línguas]
g ama ical sanda a em mais
kų negu sla ų10 kalbomis, no s i o
gana mažai. ki a giminys ė andama
comun ybių com g aisu la ynų,
ge manų línguas, ambém e com omų
(čigonų11) língua, mas suas azões
de em se sea chomas ainda
pasi elhando sansk i ą. a pa i disso
ê-se que se línguas li uãs e não pode
a ibui a sla as, ainda assim es a
língua jun a com la ians e ex inguida
eląja p ūsų língua (quan o pode
julga de suas emanescen es)
a imesne giminis e mais eslieja a
sla as, do que g egos, la ynos e
ge manos línguas, en ão pelo menos em pa e ao nosso kamieno a ibuí.
adul e aqui, nessas páginas, caninos li uãos pe cebidos como olimesnis sla ų gimnai is. Plnesnį coleção de
canções li uãs d . ėza p ižadėjo uoj (1818) edi ado; se assim acon eceu não sei. (Čelako ský 1825: 220222)
1825 m. Sla ų liaudies dainose publicada uma no a bas an e de alhada sob e a língua li uânica, geddus
ex ologinis yšys su 1587 m. P ahos ling is ine publikacija (M. benešo skis: Ly wa ge Collec iuum nomen
jos pobūdį i san ykį su ki omis kalbomis, isų pi ma sla ų; šioje pas aboje aki-
lidu wi oličného name nagj cý K eři Rckého Slo anského Německo lakého a Wykę yanu pl 9le u Sla ų
y annus aiškin ojas kai ku ių žodžių, которую gim di icul y (gim osios kalbos žodiais) o en e in o he
language, and he image o he language can be easily in e p e ed by he ansla o . Po exemplo, a pala a
não se casa, lie. ne édes o iginado de edu, in . es i, que signi ica: a) nosso edu, b) ženjm se, wdàwám se,
simila men e como la ynų duce e (uxo em). aigi nossa невеста como se ia ne edžiojama, ne es a, apesa
minkš o ě, que sla ų lūpose acilmen e in is o em minkš ą. ambém pljce [plaučiai] de iszplěčiu e k . 10 inka
no ado, que no empo esamojo 1 a. ienaskai os -u (ou -mi, o que é g eikų) isu cons an iai co esponde,
como sla as línguas, bend a į - i, lygiai ambém kai oma, например.: mes i, glaudžiu, glaus i e . . 11 como,
po exemplo, lie. àsza a, o. a s ‘aša a, a sa a ‘aša uo i; lie. bá as, o. ba […]da žas[…]; lie. bu inay, o.
bu ‘daug; lie. àndas, o. anda ‘ška bi; lie. y as, o. aťaha ‘ish mo o e . .
333s aipsniai a icles de a o P. j. Ša aříko opinião sob e sla ų p o ė ynę nadacuo
ank aš inis yd ichui Wilhelmui hakui
p iski iamas okiečių–lie u ių kalbų žodynas Čekijoje
não di e e do j. do b o skio ma cadamen e an e io men e colocados minços. / j.
dob o skį como on e de sua posição ele indica di e amen e (p. 360) em seus Sla os
an igos: Li u ių kamieno au as nós pe cebemos como seus ė ynės senbu ius, que
elhos p o undamen e p é-his ó icos empos jun o com seus sla os i mãos i iam na
bal ija pama yja (Ša ařík 1837: 366). sob e bal as e sla os kininys é con inua esc e e:
p iešis o ických časo li ú ios bei sla ů ná odom ozumo ame como do mesmo kamien
a šakas, a šak his o ickými časy z powodu zewnę ích dô odo ich is andi ala, že
e az je po ažujeme ski ingimi. No en an o a es es kamienos olhamos como a mais
p óximos en e odos os ou os indoeu opeos. de ido o indoeu opeos ibos no odo
es es dois b oliškus kamienus colocamos jun o e ao lado um do ou o, chamando-os
conjun amen e indai (Vendae). a secessão do li uãos kamien oco eu neabejo inai logo
após a sua ans e ência pa a eu opą (Ša ařík 1837: 361). olesnę de elopá, segundo P.
j. Ša aříkou, de e minou es angei as nações in e enhimen o em comum bal os e
sla os espaço. aiklų ida sua dê go ai e ou os ge manai. di e en e eação à p essão
gó ica ao longo do empo de e minou di isão en e sla as e bal as. conc e amen e em
seus luga es pas imê os b an os en ou go os aldžion, e libe dade aspi an es sla ai pasi aukė olyn
giliau em zemas ao lado a ų. sanda os mo ológicas das línguas bal as, compa ado
com sla os, albinis a e his o iado explicam suaip de aco do com Czech (i ou os
sla os) nacional egene im p o isão: iena (lie u ių kalba) mui os séculos an es k is ų
s e immisybė p isipilė e suakmenėjo, ki a (sla ų) ėjo seu caminho, desen ol eu-se
li emen e e ela mesma a si mesma, e como uma esca e pode osa plan a isu izada,
espalhou seus a a a žalos galhos, olas, cedus e aisius (Šákřík 1837: 362). aigi j.
dob o skio pon o de is a mais adian e omou e p a ęsė slo akas P. j. Ša aříkas.
Paçimė inas papel, que desempenha b an ai. sla ų p o ė ynės XiX a. P ahoje oi
a i amen e p ocu ada, po ém senųjų bal ų localização ques ões não le an (320 p .
k . 175 po k .). Ele mesmo P. j. Ša aříkas bal os mo ados baseia do ma bál ico
nomeamen o bal iškaja e imologia. endo em is a semelhança de línguas e cul u as,
pesquisado es baseando-se bal ais lokalizuada o e sla us. b an ai, sla os p o ė ynės
p ocu ando, passe na o a spi ies ašku. isso p ecisamen e lėmė sla os (aqueles
mesmos bal os, só i libe dade okš ančiosios sua pa e) p o ê ynês kildinimą de
cos a do ma Bál ico. como P. j. Ša aříko mąs ysenos exemplo ap esen emos es a
desc eend inamojo ipo ex ac á: anks y ieji bal ijos pama io habi an es ao lado
Vyslos žiočių o am sla ai, os quais mais a de (ko ge o, iV a. p . k .) a pa i aqui
изs ūmė go ai. sob e isso, qual e a a de ambas as a e ís icas, Li uãs e sla as,
nações, e pa icula men e ao longo do gin a o p an ą, e quais e am as suas elações
mú uas, nada i memen e não podemos dize . po ém pode-se acha que como um
mesmo kamieno ilhos en ão eles ala pouco ou nežimiai esisky ė, e ikyba e
cos umes e am es eudamen e elacionados. Em odo ame pama yia calmamen e e
paci icamen e sozinhas ao lado ou os i ia. gin a u p ekiaudando de sla as con inua po a us ad ijos pama io pa a eles o am conhecidos aos an igos au o es indos nome. ka ingos
334 ac a Linguis ica Li huanica LXXI zemes, em pama į e Vyslą, indos exo cismo de aqui
iLja LeMeŠkin
e das nações li uanas conquis ação enceu modi icingus ambos os elacionos das
go ų i jų gen ainių, daba žinomų kaip indilai a ba andalai, įsi e žimas į indų
nações. esla os go os e ou os ge manos expulsa do ma Bál ico, e cel as expulsa
do ma ad ijos, não endo ou a saída e amando li e e pací icas ida, pasi aukê
ainda mais pa a o nó dę, onde não a ingiu pasip esis ência. das nações Li uá ias se
mis u a šem com gó icos e ou os ge mânicos e endo mu uamen e ainda inoug ų
seu pu yną au iškumą pouco a pouco pe deu e po isso nu olo de ambém sėmėsi
dados de Mažosios Lie u os aš inio okiečių anklie u ių kalbų žodino. encon am-se
sla ų“ (Ša ařík 1837: 366).
ačiau su P. j. Ša aříko požiū iu nesu inka li uanis as . L. Čelako skis, ku is
comuns bal as e sla as lexicos aožai . L. Chelako skį pas ūmėjo oma , como já oi
mencionado, especial de um abalho lexicog a ico. Oodynas, ao qual abalha a a é
mesmo mo e13, pediu sepa a a concepção linguís ica. . L. Čelako skis amplamen e a
expunha em comunhão com colegas, lendo pales as em V ocla o e P ahos
uni e sidades:
Po im emos peculia e in e essan e das línguas li uãs (e ao mesmo empo e suas d elhini la ias e
mo usios elhos p ūsų línguas) e sla as línguas elação, que a ele a ai a a enção de cada sla is o. Es a
língua é digna de que lhe seja concedido mais cuidado em ge al, especialmen e enquan o ela ainda i e na
mundo; pois, endo em con a a espa ã sua nykimą e izinhas línguas (de uma pa e okiečių, de ou a
usų) expansão, pode acon ece , que p abėgs menos do que cascen ená ios e em ão descendonys
dai ysis li a ios. A g ama ica das línguas Lie u ių mui o au en iška e iksli, po ém leksika s e imybių
pe illdy a e затаща. kone meia da mode na Li uânia língua pala as de são comple amen e sla iški.
maio ia des a léxica eio de polkų e usų línguas, e isso mui o acilmen e explica-se his o icamen e bem
conhecido ida izinhança milanmečiu. que ainda ou a comuns li uãs e sla as línguas kamienų,
eiškiančių simples concei os, pa e ambém su giu só na e a k ikš o, c e não pode: mais inclins ame à
aquele on e p éhis ó io, a pa i do qual su ge, po exemplo, e sansk i o kininys é com sla as línguas.
ainda ou a undamen os pala as sankaupa é bas an e peculia e ca ac e ís ica só de línguas li uãs.
da pa e aqui ambém encon amos emp és imos de ge manas, suomias e ou as línguas. Línguas
Li u ias e nau a di undimen o campou an es qua u is cen os anos ainda emos como mui o pla os os
g andes kunigaikščiai seu skep u lieda o mesmo juodąją jū ą. mas calgy en e es in il e pa am
p o undamen e em Midu io eu opą. o que gi ou a pode se pensa , quando Pome ania, iūgeno,
Meklenbu go, b andenbu go esc i os desde Xi século e con inua 13 1851 m. início da a da a 1850 um
bo y a ka ais nuš iečia i okius amžius, apie ku iuos nu yli is o ija. Šiam mokslui
padedan , sužinome, kad lie u ių gen is ne ik palei isą bal ijos jū ą gy eno, be sa o
ex a o dos e mos da giminys é ei a do m. g. . nesselmano.
jį . L. Čelako skis iš knygų pla in ojo ga o 1851 m. asa io 13 d.
335s aipsniai a icles conclusão pode aze ? / só naquela que es a gen e aqui alguma ez
ank aš inis yd ichui Wilhelmui hakui
p iski iamas okiečių–lie u ių kalbų žodynas Čekijoje
gausu ie o a džių, ku ie y a sup an ami ik emian is lie u ių kalba. kokią gi ki ą
de ia i e . a šakos Lie u ių, sem nenhuma dú ida, longe em sla ų á ea esidencial
in asia a; ambém e isso é ób io, que sla us de elhas an iquidade p incipalmen e i a am
à es a nação, com ela pouco a pouco em um odo unido. o que gi aqui é es anho? can os
aziços em oda pa e e am su icien es; os gen es li uãos leal modo, endindo pa a o
anquilo ag icul o ida, bem encaixou com nossos sla iškuoj, po an o uma nação podia
não só puikiai es abelece -se ao lado da ou a, mas e ambém dela a pe ( okios exemplos
emos jun o nossos izinhos ung u). que aqui expos os alegações com qualque apoia ei,
de mui as e idências escolhe ei uma, que se á a mais in e essan e, po que elacionado
com nossa ė yne. é conhecido que sla as línguas con ém ais pala as kamienų, que
paliudi i isu , . i. em cadaje sla as alboje são conhecomi e consumami. há ambém
desses pala as, que epli o só na maio ou meno na língua de g upo. galas im há e dos
que só em uma ou a apa ecem, mas po isso, cla o, ninguém não du ida seus sla iškum.
ambém e nós emos um ce o núme o de kamienas, que são conside adas suas, embo a
eles e oco em só em língua checa. quando olhamos pa a ais pala as e nomes, aos
quais não encon amos co espondências nem sla os, nem em ou as kininiškas línguas,
no amos que eles iguais a mesma ou nãoimigamen e mudada o ma usados em línguas
Li uãs. en ão, que conclusão somos o çados a aze ? indignčijamai aquela, que nós,
cheks, alguma ez i emos com os con empo âneos li u os de en en a e
es ei amen e comunica .
mas his ó ia, isso que ela ab ange, não o nece nem meno es pis as de pis as,
es emunhanços sob e al comunhão, que en e nós e es a nação ilongнее empo
se ia ouxida. po isso não deixa nada ou o, mas só nãožy i min ai, que aquela
bend ys ė p e ende ais empos, dos quais não sob e i i dos ašy inių paminklų.
de mui as dessas pala as que eu consegui jun a , ap esen a ei apenas algumas:
š a ný: szwa us; ná amný: ne ammus; sluka = slankě, la. slohka; luňák = lingě ide. Waihe de
lingau a u o i em cima; ožanka (žolė euc ium): ožys, ambém e a nossa e a é chamada
kozlík oželis; zákampí: kampas; chomol: kamuolys; k ba ý: ka bů as; mę, po exemplo:
y adi i : iszwadoju; klábosi i : kalbu, kalběsis; ša apa ka : sze pé os; louda i se = len-
du; kmen = kaměnas; z íře nice : ž ě inně i . .
Vel ui dė ume pas angas sla ų kalbų duomenimis išaiškin i kai ku iuos sa o ie o-
a džius i hid onimus; uo a pu lie u ių kalboje jie uoj įgauną skambėjimą i p as-
Úpa, Úpice, opa a: lie . uppě; Labe de labas; og a, ohře de bom; Řisu y ako niko e
Ploušnice upė p ie m. děčín, ku i į eka į elbę, iš plusze (pagal oky nice); ie os
Li omyšlio nos dis i os: lie . eszu is; Lkouš em m. Lokšany desde lokis ( ambém emos
e Med ědí); ula, nome do homem hula e hulin, hulice, lie . ůla (slála luga skalky); Lobze de
lobis; doksy pa a doksany: equen e li uãos i il é o nome doksa, paliudi ado desde XiV
século. Anais nomes de, indicando em li uãos língua, pode encon a ambém Mo a ijoje,
silezijoje, Lužicoje e ou ou . Tudo isso mos a, como já pa a nós desconhecidos
empos isso e a espalha nação e como g andemen e ago a sumenkėjo.
(Čelako ský 1877: 6466)
336 ac a Linguis ica Li huanica LXXI
Li e ský slo ník, kniho na ná odního musea, sign. iV.a.11
337s aigsniai a icles /
338 ac a Linguis ica Li huanica LXXI aigi . L. Čelako skis empenhou-se e ela
iLja LeMeŠkin
izinhança p é-his ó ica, quando cheks e li a ios an eê iai ex emamen e
es eudamen e e sucessoi con ac a am. Šiuolaikinė lie u ių kalbos mo ologija . L.
Čelako skio en endida como au en iška i iksli, ela mais co esponden i sla ų kalbų
g ama iką. p ecisamen e po causa das bal as e sla as, checas e li uais línguas
semelhança, suas ín imos pa inys és, XiX a. p imei a pa e c ia-se peculia concepção,
segundo a qual li au os (bal ai) kildinami da p óp ia Chéquia. . L. Chelako skio es o ços
e ela em p é-his ó ica izinhança, quando cheks e Li uães p o ê iais mon anhosas
ce cadas baixumoe (Česká ko lina) i in es eudamen e e com sucesso comun a am,
b ilhan emen e isí eis suas V ocla e bem em P ahoi cadi y em leções aos
es udan es. comum bal as e sla as aidos epochos idėjai, sua (epochos) Chequia
localização e undamen imu como jus amen e passe na a o dicioná io da língua Lie u ių
(Kniho na Ná odného muzea, sign.: iV a 11). am cabe pala as de sel anka, sua
in e p e ação manei a, polinkis em e imologiza imen o. pode-se dize que pela sua
na u eza . L. Čelako skio diccioná io, caso ou assim desen ol ido de M. benešo skio
knygelės, é einholdo au manno Bal isch-Sla isches Wö e buch (gö ingen, 1923)
p ecu s akas. diccioná io co igia nossa comp eensão sob e ke ino bal as e sla as
. L. Čelako skio keliamos min ys i jas a i inkan is ank aš inis lie u ių kalbos
ques ão his ó ia. bal ís icas e sla is icas me aščiuose de aco do com o su gimen o
seką lide auja a. schlei ukusią uni os aidos epochą, quando oco eu dessas línguas
che io hipo ezė apie bend os bal ų i sla ų p okalbės egzis a imą. Pagal susiklos-
čiusią adiciją ji adinama klasikine, uo a pu siekimas a ku i am ik ą laiką
sua ização, classi ica-se a no os modelos. po ém algumas páginas da his ó ia bal ís ica
checa mos am, que supos aji naujo ė é apenas de odos p imi š a concepção, que pela
p imei a ez oi em eikš a e a gumen uada já XiX a. p imei o lado. pa ece que a.
schleiche io Šal inio y os espei o pa icula men e impo an e en a iza , que . L.
bal ų i sla ų p okalbės idėja a si ado i ys ėsi kaip p iešp ieša senesnei . L. Če-
lako skio eo ijai.
Čelako skis, c iando sua linguís ica concepção, u iliza a manusc i o okiečiųlie u ių
línguas dicioná io ma e ial. isso mos am a igos de dicioná io, nos quais igu an
pala as, paliudi os . W. hakui a ibuído e a ele kininingos diccioná ios. aigi, Leopoldas
gei le is 1875 m. não se á o p imei o ocynu ap o ei ando pesquisado . a é seu Mažosios
Lie u os leksinę medžiagą analisou ilologas oman ikas . L. Čelako skis, desde 1825 m.
a é 1852 m. esc eęs bal ų i sla ų leksinių bend ybių žodyną, que sėmė sua sculpžiamą
bal ų i sla ų kilmės, e nogenezės i glo ogenezės eo iją. O p óp io e bo
apa ecimen o clemen inume, . y. P ahos impe a o iškoje ailiškoje ja noje i
uni e zi e o knjižke, ko aljda, se á elacionado com ki a izkilia XiX a. p imei a pa e
bal is ikos bei sla is ikos s e a osobnos í P. j. Ša aříku, que, baseando-se a
semelhan es on es, a mesma bal ų i sla ų p oblema iką esol eu em subs ância
339s aipsniai a icles di e en e. / seus pon os de is a coincidi am com j. dob o skio
ank aš inis yd ichui Wilhelmui hakui
p iski iamas okiečių–lie u ių kalbų žodynas Čekijoje
esul ados das pesquisas. o jesuí a j. dob o skis como ín imo j. V. zlobickio
compan amin is bei kolega in e p e e uo inas como pessoa in e mediá io, g aças ao
qual okiečiųlie u ių kalbų žodynas(-ai) ( . L. Čelako skio e ou os usado P. uigio lexínio
ambém podia se de j. V. zlobickio pe sonal lib a y) su giu em P aho.
Todos os mencionados indi íduos, êsdami M. benešo skio di eção de
y inėdami bal ų i sla ų kalbų san ykių p oblema iką, sis emingai di bo su spaus-
din ais, ank aš iniais žodynais. a. schleiche io pažin is su P ahos žodynu u i
in es igação, i. i. nuodugniai se examinada sepa adamen e.
Li e a Ū a benešo ský Ma ouš Philonomus 1587: Knijžka slow Cžeských wyložených odkud swůj
počá ek magí ( o iž) yaký ges gegich ozum. Sepsaná od Kněze Ma hausse Philonoma, Pjsaře
Konsys oře P ažské. Wy iss ěna w s a ém Měs ě P ažským w jmp essy jiřijka dačického.
cla is ge manicoLi h ana 19951997: Cla is Ge manicoLi h ana. Manusc i o do século XVII
okiečiųlie u ių linguas 14. Vilnius: Mokslo e enciklopedijų publikla. Čelako ský an išek L. 1825:
Slowanské ná odnj pjsně seb ané F an . Ladisl. Čelakowským. . 2, V P aze: Pjsmem j. owd.
Ve e lowé z Wildenb unu. Čelako ský an išek L. 1850: quí í Časopis Musea k álo s í
českého 24(1), Čelako ský an išek L. 1877: Č ení o počá cích dějin zdělanos i a li e a u y
slo anských. P aga: V kommissí u an iška Ři náče. daukan as simonas 1976: Raš ai 1. Vilnius:
99–102.
Vaga. Pie o dini u. 2009: bal os kalbo y os apyauš iai. línguas bal as paleokompa a y is inas
comp aa as kalbo y os his o iog a ia con ex o. A chi um Li huanicum 11, 439462. dob o ský
jose 1788: uibe die äl es en si ze de slawen in eu opa, und ih e We b ei ung sei dem
sechs en jah hunde ; pa icula men e übe das s amm olk de Mäh e , und ih e geschich e
bis zu einse zung des he zogs as islaw jose V a isla Monse. Ve such eine ku zge aß en
poli ischen Landesgeschich e des Ma kg a hums Mäh en. bd. 2. Vom jah 1182 bis 1306. Mi
o ausgeschick e abhandlung übe die äl es en si ze de slawen. olmu z, iXLii.
d o inas Vincen as 1984: quando esc i o chamado de k auzės diccioná io. Bal is i ische beispiele,
ca 20(2), 163–167.
gei le Leopold 1875: Li auische s udien. Auswahl aus den äl es en denkmäle n, dialec-
lexikalische und sp achwissenscha liche bei äge on D . Leopold Gei le . P ag: . Mou ek.
ac a Linguis ica Li huanica LXXI 340 huňáček Václa 1975: kláš e na slo anech a
iLja LeMeŠkin
počá ky ýchodoslo anských s udií u
nás. – Z adic slo anské kul u y Čechách. P aha: uni e si a ka lo a.
koupil ondřej 2007: G amma ykáří. G ama ologická a kul u ní e lexe čes iny 1533–
1672. P aha: ka olinėm.
Lemeškin i l j a 2010: an išeko Ladisla o Čelako skio diccioná io da língua li uânica.
Lexicog a ia e lexicologia. Vilnius: Ins i u o das Lí u ias, 98113. Lemeškin ilja 2012:
ied ich wilhelmu haackui a ibuímos P ahos manusc ipcional okiečiųlie u ių línguas
dicciona . Majoji Lie u a: pa ibio kul u y imai. Vilnius: Pe o o se as, 3158.
Lemeškin i l j a 2013: P ahos okiečiųlie u ių manusc ip ino dicodyno au o ys ės
ques ãoimu. Ac a Linguis ica Li huanica 69, 269279.
Lexicon Li huanicum 1987: Lexicon Li huanicum. Handesc i inis XVII a. okiečių diccioná io das
línguas li uãs. Vilnius: Mokslas. na bu as s i g i as 2011: P ahaVilnius: e ei o jėzui ų lie u ių
kul ū os aidai. Academia Li uânica Mokslų V uble skių biblio eka. 2007 / 2008. Vilnius, 5270. eichel
Wa l e 2004: jose Valen ín zlobický p imei o p o esso českého jazyka a li e a u y: ži o ,
působení a zásluhy na pozadí os ícens í. Vídenský podíl na počá cích českého ná odného
ob ození. J. V. Zlobický (17431810) a současnicí: ži o , dílo, ko espondence.
P aga: academia, 2442.
schleiche augus 1853: o jazyku li e skom, z láš ě ohledem na slo anský. Jo nal
Českého Museum 27. P aga, 320334.
schleiche augus 2008: a. schleiche io ca as de Li uânia P. Ša aříkui. Legado Li uanis Augus o
Schleiche io 1. Vilnius: Ins i u o das Lí u ias, 670739. Ša ařík Pa el jose 1837: Slo anské
s a oži nos i w P aze: iskem Jana Spu ného. Vykypělo á aťána 2012: Maximilian schimek:
beme kungen zu seine Mi a bei an jose zlobickýs P ojek eine gesam slawischen sp achleh e
und zu beide ze wü nis. Miscellanea Vindobonensia Bohemica. In E inne ung an den 200. Todes ag
on Jose Valen in Zlobický. Wien: holzhausen, 3761 (bohemosla ica abscondi a 1.) Voi Pe 2014:
No as in o mações sob e a i idade F anciska Скорины в Праге (1517 he coming o he manusc ip
ge man Li huanian dic iona y in Vienna was mos p obably decided by he scien i ic in e es s o j.
15 (adi ado pa a imp ensa)19)
341s aipsniai a icles
ank aš inis yd ichui Wilhelmui hakui
p iski iamas okiečių–lie u ių kalbų žodynas Čekijoje
Manusc ip ge man–Li huanian dic iona y
c edi ed o ied ich-Wilhelm haack
in he czech epublic /
suMMa y
While analysing he his o y o he P ague manusc ip o he ge man Li huanian dic iona y a e y
special aus o-hunga ian con ex can be clea ly obse ed. he dic iona y was wi nessed in Vienna
in 1777 and in 1875 he dic iona y was undoub edly e e ed by Leopold gei le . howe e , he owne
o he dic iona y jose Valen in zlobický and Leopold gei le will emain he only ones who
ouched his lexicog aphical sou ce. há uma subs ancial azão pa a p esumi que an es de gei le ,
in he i s hal and he middle o he 19 h cen u y, he lexical ma e ial o he eas p ussia was
analyzed by he philologis he coming o he manusc ip dic iona y in clemen inum, i.e. in impe ial
oman ic an išek Čelako ský who was compiling he dic iona y o bal ic – sla ic lexical
gene ali ies in he pe iod o 1825 – 1852.
and oyal Public and uni e si y Lib a y o P ague will mos p obably be ela ed o one mo e
pe sonal e e ing o he same sou ces, bu app oached he issues o he bal s-sla s di e en ly
i y o bal is ics and sla is ics o he i s hal o he 19 h cen u y Pa el joze Ša á ik. he was
han an išek čelako ský. his app oaches owa ds he e hnogenesis and glo ogenesis o he
bal ssla s acco ded wi h he a i udes o his p edecesso jose dob o ský. he jesui j.
dob o ský, as a close suppo e and a colleague o j. V. zlobický, should be p esumed as a pe son
media o wi h he help o who he ge man Li huanian dic iona y appea ed in P ague.
V. zlobický, he unde aking o he compa a i e g amma o all sla ic languages o be p ecise. he
czechs a e inclined on ea ing he Li huanian language as a sepa a e, i.e. non-sla ic language om
he ime o Ma ouš benešo ský (1587). j. V. zlobický could compa e i o he so bian language.
howe e , in his case, he bal ic-sla ic issue was impo an o he esea che in he se en h
decade o he 18 h cen u y, and his hen a ailable manusc ip sou ce was con enien in sea ching
o an app op ia e explana ion and easoning o a gumen s o lexical cha ac e . all he abo e
men ioned indi iduals ook on he esea ch di ec ion o Ma ouš benešo ský ing he issues o
bal ic-sla ic language ela ions.
i.e. hey consis en ly wo ked wi h p in ed and manusc ip dic iona ies while ho oughly analys-
Į eik a 2014 m. dezemb o 5 d.
iLja LeMeŠkin
P ahos Ka olio uni e si e as
Jana Palacha 2, 116 38
P aha 1, República Checa
[email p o ec ed]