296 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI
VYTAUTAS KARDELIS
Uni e sidade de Vilna
As di eções de pesquisas acadêmicas: dialec ologia, sinch oninė
e diach oninė onologia, his ó ia da língua, kogni y inė semân ica.
RYTIS AMBRAZEVIČIUS, ASTA
LESKAUSKAIT
PRIBALSI AKUSTINS
YPATYBS: PALATALIZACIJA IR
BALSINGUMAS
Kaunas: Tecnologia, 2014, 312 p.
ISBN 978-609-02-1135-9 ISBN 978-609-02-1135-9 ISBN 978-609-02-1135-9 ISBN 978-609-02-1135-9 ISBN 978-609-0135-9 ISBN 978-609-0135-9 ISBN 97-1135-011-011 is an abb e iado em po uguês com a sigla em inglês
Em 2014 m. edi o a Technologija lançou Kauno Uni e sidade de ecnologia e Li uânia
de música e ea o academia p o . d . Ryčio Amb aze ičiaus e uncioná ia
cien í ica sênio do Ins i u o de língua Li uânia d . As os Leskauskai ės
monog a ia de ciência P iebalsių akus inės ypa ybės: pala alização e balsingumas.
Musicos e linguagem acus iko, e nomusikologo e pe y usias dialek ologês, one ica
e onologijas specialis ês andemes já a é es a monog a ia é publicado comuns de
abalhos cien í icos de acus ína oné ica. Mencionadoji e aqui esumida
monog a ia é sólido esul ado da colabo ação de dois cien is as.
A p epa ação da monog a ia apoiou a Es adoybinė lie u ių kalbos komisija de undos
da Vals ybinė kalbos no minimo, a ojimo, ugdymo i sklaidos 20162015 m. p og ama.
Monog a ia oi ecensa o expe ienciada oné ica specialis ês p o . d . As a
Kazlauskienė, doc. d . Lina Mu inienė, d . Ju gi a Ja osla ienė. Monog a ia cons i ui
Į adas, dois s ambūs seccioniai P iebalsių pala alizacija e P iebalsių balsingumas,
Iš ados, bem como lis as de li e a u a, pa žių odyklė, dalykinė odyklė, dicynėlis e
sum auka inglês. Į ade esumem-se pesquisas das ca ac e ís icas acús icas
p iebalsias no mundo e na Li uânia; di o o obje o e obje i o do es udo, discu ido o
ma e ial de es udo e me odologia de abalho; indica, que au o p epa ou
especí icos capí ulos da monog a ia.
Ry is Amb aze ičius, As a Leskauskai ė. P iebalsių akus inės
ypa ybės: pala alizacija i balsingumas
Re iews Re iews 297 /
Tolesnė es u u a da monog a ia é aiški, logicamen e compos aliada, con o á eis
lei o ôju. Quan o possí el ha moniza o p imei o e o segundo capí ulos. Ambos
eles começam sky eliu Bend osios žinios e e minam Apibend inimu. No p imei o
capí ulo P iebalsias pala alização a a-se sonan as, pučiamų p iebalsių,
exploss amųjų p iebalsių, a ika ų e p iebalsių samplaikų pala alização. No segundo
capí ulo P iebalsias balsingumas analisa-se pučiamųjų p iebalsių, sp ogs amųjų
p iebalsių, a ika ų e p iebalsių samplaikų balsingumas. Assim o p imei o capí ulo
cons i ui se e, e o segundo seis um com ou o mais ou menos co eliuojan es
sky elhas. Ainda é necessá io dize que abudu sky iai e eles cons i uin es sky eliai
spli em duas pa es: uma delas des inada pad ãoá ias (au o es us a a e mão
bend inês) dos p iebalsios dos idiomas li uanos, e ou a dos idiomas li uanos šnek ų
(pie ų and y ų aukš aičių ilniškių bei u eniškių) p iebalsių pala alização e
balsuiingum. No início de cada sky elio são discu idos ca ac e es comuns
(pa yčiais, ca ac e es comuns de pala alização, ca ac e es comuns de pučiamųjų
p iebalsių pala alizacijos, ca ac e es comuns de balsingumo p iebalsių, ca ac e es
comuns de balsingumo sampikų e . .), pos e io men e sky elis um des inado à
análise de ca ac e ís icas acús icas das p abalsių da língua li uânica pad ão, e
ou o das línguas li uanias. Es a es u u a consis en emen e man ém-se em oda
monog a ia e a alia-se, na u almen e, posi i amen e. Ela acili a abalho
especialmen e àquele lei o , que se in e essa, po exemplo, só em língua pad ão ou
só a mėmis. Além disso, es a es u u a pe mi e acilmen e euni e compa a as
mesmas ou di e en es ca ac e ís icas em á ias pjū as. À comodidade
sma kamen e con ibui e dalykinė odyklė. Mais adian e nes e esumo b e emen e
lis a ei e ou os, meu en endimen o, posi i os aspec os da monog a ia em
discussão. a) Mui o boa imp essão az na monog a ia sumanamen e e concen ada
ap esen adas acessos eó icas e insigh s, ėmimen o clássicos e mais ecen es
abalhos eó icos de oné ica acs ína. A eo ia con iá el e i memen e
elaciona-se com me odologia os aspec os me odológicos e o ça e boni amen e
elaciona com in es igada empi ine ma e ial.
b) Ou o posi i o aužas condição com ipologia, ėmimasis de ou os idiomas
( usų, ancūzų, anglų e . .) pesquisas, me odologia e aqueles esul ados de
pesquisas. Ve dade, excessi ag exaus a de compa ação é e i ada, po ém
língua Li uânia aqui de imedia o a idu ia em amplisnias ipologiniame con ex o
isso a si ce os gai as u u os in es igações.
c)É impo an e que nãoapei i e one icos li uanos clássicos e mais ecen es
abalhos, deles baseamasi, discu ida com aqueles abalhos au o esis.
Desdešalyje não deixa e colegas de la ios abalhos, alguns aze
jun amen e com colegas li uãos. d) Regoia que não sejam deixadas à ma gem
as ques ões de e minologia ( Li u ian linguis icinha espa ê linguís ica
ques ões semp e ak ualús, especialmen e po causa de g ande sua
VYTAUTAS KARDELIS
298 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI esul an es de ce a con usão). Te minos,
cuja pa e na li e a u a oné ica li uanas é no as ou ainda não es abelecida,
es o ça-se cla amen e explicikua , ambém a gumen ando o e ecem, au o ais
opinião, ap op iamíssimas a ian es. e)É necessá io en a iza mais um pon o,
que na monog a ia e seus au o es mencionam: Isse monog a ia pode se usada e
como pon o de e e ência pa a subsequen es abalhos mais de alhados, e em
pa e como didác ico e e amen a me odica (p. 14). Embo a na monog a ia
es eja apenas apenas ex o comp eensí el pa a especialis as de oné ica, mas
pa e dos ex os, especialmen e in oduções chy elių no início, ealmen e pode
se usados aos alunos p opósi os. Além disso, esses ex os boni os e u ilmen e
elacionam-se com um dos monog a ia au o es […] R. Amb aze ičiaus em 2011 m.
ihaleis u me odiniu publicainiu Kalbos akus ika glaus ai. E bene o mais
impo an e e mais gi ino é a monog a ia em discussão inse ida no inal
Žodynėlis excelen e ins umen o pa a es udan es, aos quais é ensinado o cu so
de oné ica. ) É impo an e que a monog a ia aboce ilus acinas ma e iais,
obje i amen e undamen zian es au o es esea ches, samp o a imas e
insz asões. g) Al in posi i amen e é p eciso a alia o es udo de sampiais de
p iebalsias em e mos de pala alização e ocalidade especialmen e es udos da
ma é ia in e minê. Au o es aqui são ag adadas impo an es insj algos,
le an ada p oblemá ica, que não só oné icos, mas e dialec ologos, onologos
ale oma no u u o. h) Do p incípio posi i amen e é p eciso a alia e de
pesquisa de ma e ial de línguas e a mínios li uânicas pad ão e compa ação dos
esul ados al manei a em suas an agens, além disso, coloca e ce as
ques ões diskusionais e isso ambém é an agem da monog a ia.
di e sidade, e às ezes e po causa não nucoesclessão e i) Também ambém é
p eciso acen ua mais um aspec o posi i o, que é decla ado e in odução
(Monog a ia p es a a enção p incipal ao es udo a ibuí eis, i. y. não
endências, e a cla os sumos, p. 13), e espindi conclusadose (Vis en an o,
desc e endo as ca ac e ís icas de á ias classes de p ospbalsi de de não
aplica um mé odo de es udo, mas um deles, p. 264). Ski umų paieška olhando
pa a ela pe kompleksiškumo p izmę é salu in ino en oque me odológico.
E algumas discusionais ano ações e pensamen os, que su gi am es udando
abo dada monog a ia.
a) De ido à me odologia do abalho quaisque c í icas obse ações
al a am a dize monog a ia au o es me odiką į aldę puikiai. No en an o,
de ido à seleção de ma e ial se ia possí el le an a uma ques ão discu i a.
S anda ine a língua i i u iliza Aldono Pupkio e An ano Pake io li os
Li u ias línguas bend inė a is. Compak ines plokš elės eks ai (2004) anexo
compac inio disko g a ações. Ta minė ma é ia in es igada com base sep ynių
pa eikėjų y ų spon aninės kalbos ga so į ašais. Os au o es da monog a ia
a i mam: Visų p imei o há que dize que a base des e es udo é em condições não ideais (isolados ou a i iciais
Ry is Amb aze ičius, As a Leskauskai ė. P iebalsių akus inės
ypa ybės: pala alizacija i balsingumas
Re iews 299 junções), como habi ual em abalhos de oné ica acús ica, e
espon aneamen e na ala (monólogos, diálogos) pa a o i sons p iebalsiai (p. 11).
Absolu amen e conco do que o c i é io de espon aneidade cabe a língua
a mina, po ém de ido à aplicação des e c i é io à língua pad ão abejočiau.
S anda inė língua nes e caso não é comple amen e spon aninė. Jukinį diską
į ašė dik o ius e o obje i o da g a ação cla ous lie u ių kalbos bend inė a is,
ou seja, pode-se numinhi, que dik o iui o am aplicados co espondem os
equisi os, a is inha se pa yzdinė. Tad sob e al espon aniškumo, qual es á
em a miniuose į ašuos, caso de linguagem pad ãoinha di icilmen e é possí el
ala . Juk e os p óp ios au o es dizem que Be adejo, aos deba edos enómenos
in luência pode e e di e en e espon aniškos a minės linguagem e
demons acinės ak o a linguagem p onunciškumas (p. 62). Juk o pad ão em si
exigem quan o menos a ian idade e acul a i idade, e spon aniška a minė
língua como só ai nes a di ecção. No en an o al compa ação de p incípio é
bas an e in e essan e e aliosa. Na e dade, es a obse ação mais de ido aos
e mos, e não pelo p óp io es udo. Šiaip já ao lei o cla amen e di o, qual ma e ial
é in es igado e compa ado. Te minai a língua pesquisa <...> não aciden almen e
escolhe a ge ação mais elha de alan es (amžiaus médiau kis 70 anos) eles
melho man êm as ca ac e ís icas adicionais da língua (p. 12). Teo icamen e
sim, p a icamen e não necessa iamen e; além disso, e ia sido mais in e essan e
e al ez alen e, caso não osse igo osamen e seguida o c i é io NORM. Tal ez
os esul ados do es udo nesse caso ossem saí am mais in e essan es e mais
e le ido es eal a šnek ų padė į. b) Ou a ambém mais com a e minologia
elacionada no a é po causa dos e mos pala alinis, pala alizuo as, pala alização
e minkš asis, kie asis de consumo. Eles monog a ijā são usados p amaišiui,
embo a, meu en endimen o, se ia melho i essem escolhido só pala alinis,
pala alizuo as, pala alização. c) Embo a monog a ia seja apa en emen e
abalho de di ecção one ís ica, po ém algumas onde oco e e um ou o e mo
onológico, po exemplo, oposição, di e enciaciai sinais, ele an inė pozicija (p. 14,
20, 38, 41). Quando cá se encaminha um pouco em pe cep y inę one iką su ge o
e mo de pe cepção (p. 33, 36, 53, 54, 86). O e mo de econhecimen o às ezes
o çam suclusa e cla i ica , se aqui em em men e pe cep y inis aspec o, ou
econhecimen o de som one iquemen , i. e. de aco do espec a (plg. 54 p.) pois
expe imen ou one ikai mui o que pode sob e som a dize olhando pa a espec a.
Tal ez ais excu sões em essência e não g ande malis, po ém um pouco paa do
ha nią one ina monog a ia idėją e es u u a. Além disso, às ezes é di ícil
su a ica se o e mo é usado no one ís ico, ou no onologís ico con ex o, po
exemplo, depala alização (p. 61). Alguns onde oco e um pon o de is a sinc oninio
neko ek iškų o mulaočių, po exemplo, P isimin ina que sul de e eas e n alš aičių
šnek ose juninys lė supe dai kie ai
(p. 68), se aleado len o, en ão ele não é die as compoinys.
VYTAUTAS KARDELIS
300 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI d) E o úl imo discís ico assun o, mais
elacionado com a dialek ologine monog a ia ma e ial e sua pesquisa. Au o es
espon aneamen e são začiuopę p oblemą (plg.: Pie ų i y ų aukš aičių ilniškių
aukš aičių a ealų y iniuose pak aščiuose kie umo e mexz umo oposição é
cin an i, alguns po an o quais his o ico e asimiliacinio mex umo p iebalsia
pode se a iami ne ienodai, p. 42), mas não a em a é o im cla amen e
su o mula ę. O a p oblema, ou, mais p ecisamen e dizendo, impo an e aspec o
da pesquisa e lingubinis enomenas a ian iškumas e de alguns linguinių
enomenos akul a i idade espon inėje kalboje. Aquele, que é con on ado com
as a mių da língua li uanas ma e ial empi ine, acho, cla amen e ê, que um
ca ac e ingíssimos da língua li uanas a mių aužų é não só clássico
dia opinis, dias a inis e dia azinis a ian iškumas, mas e g ande akul a y ių,
konku uojančių a ian ų gausa, ca ac e ís ica bene odos os ní eis da
es u u a da língua. Mui o impo an e e é isso que acul a i as, conco endo
a ian es ca ac e ís icas de um e do mesmo in o man e língua. Tokia
compe ição pa icula men e se ca ac e iza y ų aukš aičiai ilniškiai, embo a,
como que só saído, ele em essência ca ac e ís ico de odo o espaço da língua
Li uânica. Embo a os au o es en endam cla amen e a impo ância das
peculia idades da linguagem de indi íduos, plg.: Vai-se dize , indi iduais
peculia idades da linguagem de pa eikėjo podem de e mina p iebalsių F2 lokusų signi icados, po an o as calcula , pa ilha e in e p e a de e ia cau ela
(p. 124), po ém maio a enção ao a ian iškumui em ge al e acul a i umui,
conco endo às a ian es nes e caso monog a ia, seemis, p i ūko. No en an o,
es as no as mais des inadas a u u os, sob e eles os au o es da monog a ia
êndendo u u os abalhos pode iam sepa adamen e ponde a . Concluindo es a
b e e esumo ald a que o Colegos deseja con inua con inua a inicie a
abalho e linguis as comunidade pa aaleg a no os esul ados de pesquisas.
Ap a a monog a ia e nela ealizados esul ados de pesquisas o çam pasi emp i
não só oné ica specialis as, mas i uk i cabeça e onologus como mais ecen es
esul ados de oné ica acús ica inco po ados em onologia eo ia e p á ica.
Į eik a 2017 m. junho 3 d.
VYTAUTAS KARDELIS
Uni e sidade de Vilnia Filologijos akul e as
Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Lie u a
y au as.ka delis@ l . u.l