scieee Open visual document viewer

Rytis Ambrazevičius, Asta Leskauskaitė. „Priebalsių akustinės ypatybės: palatalizacija ir balsingumas“

Vytautas Kardelis

Full text

296 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI VYTAUTAS KARDELIS Uni e sidade de Vilna As di eções de pesquisas acadêmicas: dialec ologia, sinch oninė e diach oninė onologia, his ó ia da língua, kogni y inė semân ica. RYTIS AMBRAZEVIČIUS, ASTA LESKAUSKAIT PRIBALSI AKUSTINS YPATYBS: PALATALIZACIJA IR BALSINGUMAS Kaunas: Tecnologia, 2014, 312 p. ISBN 978-609-02-1135-9 ISBN 978-609-02-1135-9 ISBN 978-609-02-1135-9 ISBN 978-609-02-1135-9 ISBN 978-609-0135-9 ISBN 978-609-0135-9 ISBN 97-1135-011-011 is an abb e iado em po uguês com a sigla em inglês Em 2014 m. edi o a Technologija lançou Kauno Uni e sidade de ecnologia e Li uânia de música e ea o academia p o . d . Ryčio Amb aze ičiaus e uncioná ia cien í ica sênio do Ins i u o de língua Li uânia d . As os Leskauskai ės monog a ia de ciência P iebalsių akus inės ypa ybės: pala alização e balsingumas. Musicos e linguagem acus iko, e nomusikologo e pe y usias dialek ologês, one ica e onologijas specialis ês andemes já a é es a monog a ia é publicado comuns de abalhos cien í icos de acus ína oné ica. Mencionadoji e aqui esumida monog a ia é sólido esul ado da colabo ação de dois cien is as. A p epa ação da monog a ia apoiou a Es adoybinė lie u ių kalbos komisija de undos da Vals ybinė kalbos no minimo, a ojimo, ugdymo i sklaidos 20162015 m. p og ama. Monog a ia oi ecensa o expe ienciada oné ica specialis ês p o . d . As a Kazlauskienė, doc. d . Lina Mu inienė, d . Ju gi a Ja osla ienė. Monog a ia cons i ui Į adas, dois s ambūs seccioniai P iebalsių pala alizacija e P iebalsių balsingumas, Iš ados, bem como lis as de li e a u a, pa žių odyklė, dalykinė odyklė, dicynėlis e sum auka inglês. Į ade esumem-se pesquisas das ca ac e ís icas acús icas p iebalsias no mundo e na Li uânia; di o o obje o e obje i o do es udo, discu ido o ma e ial de es udo e me odologia de abalho; indica, que au o p epa ou especí icos capí ulos da monog a ia. Ry is Amb aze ičius, As a Leskauskai ė. P iebalsių akus inės ypa ybės: pala alizacija i balsingumas Re iews Re iews 297 / Tolesnė es u u a da monog a ia é aiški, logicamen e compos aliada, con o á eis lei o ôju. Quan o possí el ha moniza o p imei o e o segundo capí ulos. Ambos eles começam sky eliu Bend osios žinios e e minam Apibend inimu. No p imei o capí ulo P iebalsias pala alização a a-se sonan as, pučiamų p iebalsių, exploss amųjų p iebalsių, a ika ų e p iebalsių samplaikų pala alização. No segundo capí ulo P iebalsias balsingumas analisa-se pučiamųjų p iebalsių, sp ogs amųjų p iebalsių, a ika ų e p iebalsių samplaikų balsingumas. Assim o p imei o capí ulo cons i ui se e, e o segundo seis um com ou o mais ou menos co eliuojan es sky elhas. Ainda é necessá io dize que abudu sky iai e eles cons i uin es sky eliai spli em duas pa es: uma delas des inada pad ãoá ias (au o es us a a e mão bend inês) dos p iebalsios dos idiomas li uanos, e ou a dos idiomas li uanos šnek ų (pie ų and y ų aukš aičių ilniškių bei u eniškių) p iebalsių pala alização e balsuiingum. No início de cada sky elio são discu idos ca ac e es comuns (pa yčiais, ca ac e es comuns de pala alização, ca ac e es comuns de pučiamųjų p iebalsių pala alizacijos, ca ac e es comuns de balsingumo p iebalsių, ca ac e es comuns de balsingumo sampikų e . .), pos e io men e sky elis um des inado à análise de ca ac e ís icas acús icas das p abalsių da língua li uânica pad ão, e ou o das línguas li uanias. Es a es u u a consis en emen e man ém-se em oda monog a ia e a alia-se, na u almen e, posi i amen e. Ela acili a abalho especialmen e àquele lei o , que se in e essa, po exemplo, só em língua pad ão ou só a mėmis. Além disso, es a es u u a pe mi e acilmen e euni e compa a as mesmas ou di e en es ca ac e ís icas em á ias pjū as. À comodidade sma kamen e con ibui e dalykinė odyklė. Mais adian e nes e esumo b e emen e lis a ei e ou os, meu en endimen o, posi i os aspec os da monog a ia em discussão. a) Mui o boa imp essão az na monog a ia sumanamen e e concen ada ap esen adas acessos eó icas e insigh s, ėmimen o clássicos e mais ecen es abalhos eó icos de oné ica acs ína. A eo ia con iá el e i memen e elaciona-se com me odologia os aspec os me odológicos e o ça e boni amen e elaciona com in es igada empi ine ma e ial. b) Ou o posi i o aužas condição com ipologia, ėmimasis de ou os idiomas ( usų, ancūzų, anglų e . .) pesquisas, me odologia e aqueles esul ados de pesquisas. Ve dade, excessi ag exaus a de compa ação é e i ada, po ém língua Li uânia aqui de imedia o a idu ia em amplisnias ipologiniame con ex o isso a si ce os gai as u u os in es igações. c)É impo an e que nãoapei i e one icos li uanos clássicos e mais ecen es abalhos, deles baseamasi, discu ida com aqueles abalhos au o esis. Desdešalyje não deixa e colegas de la ios abalhos, alguns aze jun amen e com colegas li uãos. d) Regoia que não sejam deixadas à ma gem as ques ões de e minologia ( Li u ian linguis icinha espa ê linguís ica ques ões semp e ak ualús, especialmen e po causa de g ande sua VYTAUTAS KARDELIS 298 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI esul an es de ce a con usão). Te minos, cuja pa e na li e a u a oné ica li uanas é no as ou ainda não es abelecida, es o ça-se cla amen e explicikua , ambém a gumen ando o e ecem, au o ais opinião, ap op iamíssimas a ian es. e)É necessá io en a iza mais um pon o, que na monog a ia e seus au o es mencionam: Isse monog a ia pode se usada e como pon o de e e ência pa a subsequen es abalhos mais de alhados, e em pa e como didác ico e e amen a me odica (p. 14). Embo a na monog a ia es eja apenas apenas ex o comp eensí el pa a especialis as de oné ica, mas pa e dos ex os, especialmen e in oduções chy elių no início, ealmen e pode se usados aos alunos p opósi os. Além disso, esses ex os boni os e u ilmen e elacionam-se com um dos monog a ia au o es […] R. Amb aze ičiaus em 2011 m. ihaleis u me odiniu publicainiu Kalbos akus ika glaus ai. E bene o mais impo an e e mais gi ino é a monog a ia em discussão inse ida no inal Žodynėlis excelen e ins umen o pa a es udan es, aos quais é ensinado o cu so de oné ica. ) É impo an e que a monog a ia aboce ilus acinas ma e iais, obje i amen e undamen zian es au o es esea ches, samp o a imas e insz asões. g) Al in posi i amen e é p eciso a alia o es udo de sampiais de p iebalsias em e mos de pala alização e ocalidade especialmen e es udos da ma é ia in e minê. Au o es aqui são ag adadas impo an es insj algos, le an ada p oblemá ica, que não só oné icos, mas e dialec ologos, onologos ale oma no u u o. h) Do p incípio posi i amen e é p eciso a alia e de pesquisa de ma e ial de línguas e a mínios li uânicas pad ão e compa ação dos esul ados al manei a em suas an agens, além disso, coloca e ce as ques ões diskusionais e isso ambém é an agem da monog a ia. di e sidade, e às ezes e po causa não nucoesclessão e i) Também ambém é p eciso acen ua mais um aspec o posi i o, que é decla ado e in odução (Monog a ia p es a a enção p incipal ao es udo a ibuí eis, i. y. não endências, e a cla os sumos, p. 13), e espindi conclusadose (Vis en an o, desc e endo as ca ac e ís icas de á ias classes de p ospbalsi de de não aplica um mé odo de es udo, mas um deles, p. 264). Ski umų paieška olhando pa a ela pe kompleksiškumo p izmę é salu in ino en oque me odológico. E algumas discusionais ano ações e pensamen os, que su gi am es udando abo dada monog a ia. a) De ido à me odologia do abalho quaisque c í icas obse ações al a am a dize monog a ia au o es me odiką į aldę puikiai. No en an o, de ido à seleção de ma e ial se ia possí el le an a uma ques ão discu i a. S anda ine a língua i i u iliza Aldono Pupkio e An ano Pake io li os Li u ias línguas bend inė a is. Compak ines plokš elės eks ai (2004) anexo compac inio disko g a ações. Ta minė ma é ia in es igada com base sep ynių pa eikėjų y ų spon aninės kalbos ga so į ašais. Os au o es da monog a ia a i mam: Visų p imei o há que dize que a base des e es udo é em condições não ideais (isolados ou a i iciais Ry is Amb aze ičius, As a Leskauskai ė. P iebalsių akus inės ypa ybės: pala alizacija i balsingumas Re iews 299 junções), como habi ual em abalhos de oné ica acús ica, e espon aneamen e na ala (monólogos, diálogos) pa a o i sons p iebalsiai (p. 11). Absolu amen e conco do que o c i é io de espon aneidade cabe a língua a mina, po ém de ido à aplicação des e c i é io à língua pad ão abejočiau. S anda inė língua nes e caso não é comple amen e spon aninė. Jukinį diską į ašė dik o ius e o obje i o da g a ação cla ous lie u ių kalbos bend inė a is, ou seja, pode-se numinhi, que dik o iui o am aplicados co espondem os equisi os, a is inha se pa yzdinė. Tad sob e al espon aniškumo, qual es á em a miniuose į ašuos, caso de linguagem pad ãoinha di icilmen e é possí el ala . Juk e os p óp ios au o es dizem que Be adejo, aos deba edos enómenos in luência pode e e di e en e espon aniškos a minės linguagem e demons acinės ak o a linguagem p onunciškumas (p. 62). Juk o pad ão em si exigem quan o menos a ian idade e acul a i idade, e spon aniška a minė língua como só ai nes a di ecção. No en an o al compa ação de p incípio é bas an e in e essan e e aliosa. Na e dade, es a obse ação mais de ido aos e mos, e não pelo p óp io es udo. Šiaip já ao lei o cla amen e di o, qual ma e ial é in es igado e compa ado. Te minai a língua pesquisa <...> não aciden almen e escolhe a ge ação mais elha de alan es (amžiaus médiau kis 70 anos) eles melho man êm as ca ac e ís icas adicionais da língua (p. 12). Teo icamen e sim, p a icamen e não necessa iamen e; além disso, e ia sido mais in e essan e e al ez alen e, caso não osse igo osamen e seguida o c i é io NORM. Tal ez os esul ados do es udo nesse caso ossem saí am mais in e essan es e mais e le ido es eal a šnek ų padė į. b) Ou a ambém mais com a e minologia elacionada no a é po causa dos e mos pala alinis, pala alizuo as, pala alização e minkš asis, kie asis de consumo. Eles monog a ijā são usados p amaišiui, embo a, meu en endimen o, se ia melho i essem escolhido só pala alinis, pala alizuo as, pala alização. c) Embo a monog a ia seja apa en emen e abalho de di ecção one ís ica, po ém algumas onde oco e e um ou o e mo onológico, po exemplo, oposição, di e enciaciai sinais, ele an inė pozicija (p. 14, 20, 38, 41). Quando cá se encaminha um pouco em pe cep y inę one iką su ge o e mo de pe cepção (p. 33, 36, 53, 54, 86). O e mo de econhecimen o às ezes o çam suclusa e cla i ica , se aqui em em men e pe cep y inis aspec o, ou econhecimen o de som one iquemen , i. e. de aco do espec a (plg. 54 p.) pois expe imen ou one ikai mui o que pode sob e som a dize olhando pa a espec a. Tal ez ais excu sões em essência e não g ande malis, po ém um pouco paa do ha nią one ina monog a ia idėją e es u u a. Além disso, às ezes é di ícil su a ica se o e mo é usado no one ís ico, ou no onologís ico con ex o, po exemplo, depala alização (p. 61). Alguns onde oco e um pon o de is a sinc oninio neko ek iškų o mulaočių, po exemplo, P isimin ina que sul de e eas e n alš aičių šnek ose juninys lė supe dai kie ai (p. 68), se aleado len o, en ão ele não é die as compoinys. VYTAUTAS KARDELIS 300 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI d) E o úl imo discís ico assun o, mais elacionado com a dialek ologine monog a ia ma e ial e sua pesquisa. Au o es espon aneamen e são začiuopę p oblemą (plg.: Pie ų i y ų aukš aičių ilniškių aukš aičių a ealų y iniuose pak aščiuose kie umo e mexz umo oposição é cin an i, alguns po an o quais his o ico e asimiliacinio mex umo p iebalsia pode se a iami ne ienodai, p. 42), mas não a em a é o im cla amen e su o mula ę. O a p oblema, ou, mais p ecisamen e dizendo, impo an e aspec o da pesquisa e lingubinis enomenas a ian iškumas e de alguns linguinių enomenos akul a i idade espon inėje kalboje. Aquele, que é con on ado com as a mių da língua li uanas ma e ial empi ine, acho, cla amen e ê, que um ca ac e ingíssimos da língua li uanas a mių aužų é não só clássico dia opinis, dias a inis e dia azinis a ian iškumas, mas e g ande akul a y ių, konku uojančių a ian ų gausa, ca ac e ís ica bene odos os ní eis da es u u a da língua. Mui o impo an e e é isso que acul a i as, conco endo a ian es ca ac e ís icas de um e do mesmo in o man e língua. Tokia compe ição pa icula men e se ca ac e iza y ų aukš aičiai ilniškiai, embo a, como que só saído, ele em essência ca ac e ís ico de odo o espaço da língua Li uânica. Embo a os au o es en endam cla amen e a impo ância das peculia idades da linguagem de indi íduos, plg.: Vai-se dize , indi iduais peculia idades da linguagem de pa eikėjo podem de e mina p iebalsių F2 lokusų signi icados, po an o as calcula , pa ilha e in e p e a de e ia cau ela (p. 124), po ém maio a enção ao a ian iškumui em ge al e acul a i umui, conco endo às a ian es nes e caso monog a ia, seemis, p i ūko. No en an o, es as no as mais des inadas a u u os, sob e eles os au o es da monog a ia êndendo u u os abalhos pode iam sepa adamen e ponde a . Concluindo es a b e e esumo ald a que o Colegos deseja con inua con inua a inicie a abalho e linguis as comunidade pa aaleg a no os esul ados de pesquisas. Ap a a monog a ia e nela ealizados esul ados de pesquisas o çam pasi emp i não só oné ica specialis as, mas i uk i cabeça e onologus como mais ecen es esul ados de oné ica acús ica inco po ados em onologia eo ia e p á ica. Į eik a 2017 m. junho 3 d. VYTAUTAS KARDELIS Uni e sidade de Vilnia Filologijos akul e as Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Lie u a y au as.ka delis@ l . u.l