scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Rita Miliūnaitė. Įvairuojantys ir nauji lietuvių kalbos reiškiniai XXI a. pradžioje: sistematika ir pokyčių kryptys

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Rita Miliūnaitė. Įvairuojantys ir nauji lietuvių kalbos reiškiniai XXI a. pradžioje: sistematika ir pokyčių kryptys

Author: Erika Rimkutė
Year: 2023
DOI: 10.35321/all88-16
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/2252/2345
Recenzijos / Re iews 309
ERIKA RIMKUTĖ
Vy au o Didžiojo uni e si e as
ORCID id: o cid.o g/0000-0003-0858-8593 Di eções de pesquisas
Cien í icas: eks ynų ling is ika, kompu e inė ling is ika,
au oma inė mo ologinė analizė, au oma inė sin aksinė
analizė, cul u a do idioma, mo emika, pas o ieji žodžių
junginiai.
DOI: doi.o g/10.35321/all88-16
Ri a Miliūnai ė
ĮVAIRUOJANTYS IR
NAUJI LIETUVI TALBOS
REIŠKINIAI XXI A. PRADŽIOJE:
SISTEMATICA E POCHIC
CRYPTYS
Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as, 2022, 721 p.
DOI.o g/10.35321/e-pub.42.lie u iu-kalbos-pokyciai nog a iją Į ai uojan ys i nauji
ISBN 978-609-411-322-2
2022 me ų pabaigoje Lie u ių kalbos ins i u as išleido Ri os Miliūnai ės mo-
lie u ių kalbos eiškiniai XXI a. início: sis ema ika i pokyčių k yp ys. Nes a e isão,
se á esumida es e li o. A monog a ia au o ė con inua sis emicamen e ęsia
pesquisas de a ian idade da língua. Segundo R. Miliūnai ės, [k]albos a ian iškumo
es udos ab angem mui os aspec os eó icos e p á icos: a ian as iden idade, suas
classi icações, uncionamen o a oseno, ecip ocio compe ições, linguagem
mudanças, elação com no mas de linguagem bem como linguagem planeamen o e
ou as ques ões semelhan es. (p. 9). Tal di ecção de pesquisas saludin ina, pois
man ém-se R. Miliūnai ės em di e sos ipos de abalhos acen ua-se idéia, que a
língua de e se cambiada (codi ikujada) pe a ius, e eó icas e p á icas (o meia
eó icas, meia p á icas) pesquisas sob e a ian iškumas, sem R. Miliūnai ės
p óp ias abalhos, não há gausu, po an o monog a ia es a publicação é mui o
necessá ia an o eó icos, quan o p a ican es.
ERIKA RIMKUTĖ
310 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII
Como posi i a p a a mês (p. 9), [s]kai y ojams nes e li o é ap esen ada uma
abo dagem sis emá ica pa a kai ųjį a ual pública língua li í ia a osenos
camoksnį. Is o simul aneamen e e en a i a olha -se em neap êpiamas á eas de
a osena da língua li uãs e apčiuop i mais impo an es o ien y us, que leis ų
XXI a. p adžioje unkcionuoja i kin a iešai a ojama bend inė lie u ių kal-
ba i jos no mos.“ (p. 9). 11-ame puslapyje R. Miliūnai ė aiškiai p is a o sa o
pe cebe , como monog a ia esmę e simul aneamen e eó ica bem p á ica alê:
pa eik oji classi icação pode se base da codi icação de consumo da língua
li uanas aze sis emiškesnę e k yp ingesnę, a alia no os não pa ienios
enómenos da língua, e s amb la ge sis em hei g upus. Isso pe mi e a pa i da
pe spec i a do empo mais consis en emen e pe mensa o con eúdo das
ecomendações da língua e a alia sua eiqüidade bend inês no mas da língua
li uanas da e olução, e olhelhando ainda mais amplamen e passins y i sob e as
p óp ias línguas bend inas, como a mainos, sen ido e alo em pe mainingame mundo des es dias.
A segui algumas pala as sob e a monog a ia sanda ą. A es u u a do li o é cla a
e lógica. Melho pe g as i es u u a ajuda o li o no começo o nece ilus ações e
abelas lis as (monog aphijoje gausu au o ės suda y ų schemų, abelas, de pública
po osenos omados omados anúncios, ek an aizdžių e e c., e dade, alguns deles
qualidade não i in boa, imagem saúcęs, np., p. 179, 181, 185, 190, 387 e mui o onde elseu ),
cla amen e o ma in o mi us con eúdo. P a a mėje (p. 10) a mesma au o a
ap esen a a es u u a do li o e esmę assim: [m]onog a ija sumany a assim, que,
examinando cin anças des es dias comun ines linguagem enomená, osse andada a
pa i dos mesmos conc e iais a osenos enômenos e suas mudanças à
comun esnių emas comun inês linguagem, como umõs de língua nacional a mainas,
dinamicas peculia idades, com obje i o de e ela a elação e di eção dessas
mic o.i mak opokycies. Como e habi ual em abalhos de ciência, monog a ia
começa-se Į adu, nele ap esen am-se bū ini elemen os: obje i o, obje o,
ak ualumas, no umas e pan. Nes a pa e ambém são discu idos os e mos mais
impo an es: bend inė kalba, subs anda as, a ian iškumas, no ma de linguagem,
codi ikacija; ap esen a-se me odologia do es udo. Daqui em dian e p imei a pa e da
monog a ia Į ai uojančių i naujų kalbos eiškinių sis ema ikos kū imas
ap esen am odos as línguas li uanas c ia no minamieji leidiniai, di e sos
ecu sosus ( iesa, não odos publicamen e acessí eis). Isso alo izá el como um dos
monog a ias p i alumas, pois a mesma pode se conside ada e a ual ( ambém e
quan o an e io es anos) abalhos de no minamen o da língua li uãs manual, na qual
de alhadamen e explicado, o que e onde pode encon a , em que di e e um ou ou o
publicação. Nes a pa e ainda g ande a enção é dada ao Į ai ujojančių e naujų
kalbos eiškinių są adui ( oliau Są adas): explica-se, que dados e como classi icados,
mui o de alhadamen e ap esen a-se Są ado sanda a, es a pa e da monog a ia e mina-se acen uando a alo eó ica do Są ado e suas possibilidades de aplicação eó ica.
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Re iews Re iews 311 /
Segunda pa e da monog a ia bas an e adicional (isso não signi ica, que neįdomi
ou ne e inga): aqui de aco do con encionais ní eis da língua (lexikos, pala as
sanda os, mo ologias e sin aksés) e no minamuosias publicações con encional a
classi icação a iadas discu idas no mas da língua, suas mudanças, a iação,
endências de consumo. Nes a pa e nos co esponden es posky iuos explica-se,
ieni pa yzdžiai labai išsamiai p is a omi, ki i pa eik i kaip a i inkamos po emės
po quê e como a ijua unidades de linguagem, ilius aciniai exemplos, mas é
p eciso elogia , que nes e li o não al a exemplos bem escolhidos, dos quais se
pode en ende , como muda a língua, o que causa neaiškumų e agua da pesquisas adicionais.
Įdomiausia (e u bū pode dize alegiausia) apa eceu e cia pa e do li o Bend inės
kalbos i jos eiškinių dinamika. Aqui é possí el encon a explicações, pa a onde ai
bend iné língua li uãs, o que isso lemb a, com o que essas endências semelhan es a
ou os comuns línguas aid. De e econhece -se que nos abalhos de linguo y os
li uanos al a cien í icamen e baseadas bend ines análise de mudanças da língua, de
ou as línguas baseadas pa i imi pe spec i as. A es a pa e con inua á a se
a ibuída g ande a enção, ap esen ando-se mui os ci a os, que aqueles que al ez
ne as empo de ec ia odas aqui abo dadas monog a ias, sus idessem quan o
mais examesnija imagem. Monog a ia acabaama conclusões desc i end inamosias,
on es e li e a u a lis ašais, de alia sin auka inglês. Tan o no p óp io abalho,
an o li e a u a lis ache e , que baseia-se em mui os es angei os e li uãos
au o es de abalhos. Pode-se a i ma que au o ê é bem amilia izada com sua á ea,
po an o ou as pesquisas em con ex o de línguas eu opeias podem ap esen a
bas an e obje i as comun inês imagem da língua li uanas. Como e pode espe a -se,
monog a iias ala aiški, logiška, aisyklinga. O ex o luido, acilmen e legí el.
P asp ūdo apenas alguns e os de co ek u as, po exemplo, p. 139 nes a ase:
Pa ychai, de inglês língua a ėjusių emp in os šaknies naujažodžių en e odos os
no os pala as ixada ce ca de 30%, onde que menos (mažėjimo a ka) de acūzų,
i alų, japonų, usų, ispanų e a abų kalbų (deli deles ambém neabejo inai pa eko pe angų (pajuodin a au o ė ND E R.)
[...].“
Mais adian e sob e os mais impo an es peculia idades da monog a ia, jun amen e
se á discu ida algumas especí icasin inas, discusso inas monog a ia luga es. Como
impo an e an agem des a monog a ia acen ua-se desejo sis emicamen e
desc e e a ian es da linguagem (não em ão a pala a sis emiškumas menciona e
í ulo do li o), pois mui as ezes em que en en a com eqünomis si uações,
quando ce as no mas da linguagem não co esponde comple amen e ao p incipio de
sis emicidade, po isso as é di ícil p a icamen e adap a , aos ou os explica , como e po que elas de em se aplicadas.
Apibend in ai monog a ia a an agem pode se ap esen ada com base p óp ia
au o ês Į ade (p. 22) suc ulado obje i o: In es igação obje i o c ia
me odológico p incipal à quan i a i a e quali a i a ca ac e ís icaingá ias
alguns en edianesa comum das línguas li uais a osenos enômenos análise, ap esen a sis emá ico es es concep á,
ERIKA RIMKUTĖ
312 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII es abelece mais impo an es da língua
comumenos a osenos polinquias e mudanças di eis. De e-se en a iza , que au o ei
conseguiu alcança as e ada obje i o. Assim, na publicação acen ua-se me odologia,
sis emiškumas. Są ado sanda ai, nele pa ei a iamas li o p. 129: Są ado cons i uição e
kiamų eiškinių klasi ikacijai paaiškin i monog a ijoje ski iama daug dėmesio.
Monog a ijoje ap a iamo Są ado e ę ge iausia ilius uoja ši iš auka iš ap-
illima em essência é sis emiškas na a ual a osenje uncioná eis ĮNKR1 ipos de e
conc e as suas aiškos ixação. Isso é necessá io pos e io es gene inês da língua
a ian idade condição dos abalhos in es iga i os e e lexi pon o é. Em ou as
pala as, Są adas necessá io pa a explo a a osenos mudanças e polinkius.
Nãou in pon o de e e ência, não conhecendo, qual a a osenos e codi ikação
si uação, não se pode es abelece e p a os mudanças, mais di ícil econhece no os
enominius. Assim ĮNKR concei o […] e amen a me odológica mudanças a osenos
medi , melho e sua na u eza: se é uma no a mudança, ou já exis en e enómeno
ans o mação, ou po celan, ou sis emá ico mudim. Cabe salien a que na monog a ia
op a-se linguís ico, e não sociolingüís ico, abo dagem à a ian iškidade da língua (p.
24). Po um lado, es a é a abo dagem adicional às no mas da linguagem, po ou o
lado, como con inua a esc e e a mesma au o ė (p. 24): o aspec o socioling is ís ico
monog a ijoje ambém não é comple amen e con o nado: ele é impo an e pe cebe
ao con ex o ge al de elações de sociedade e linguagem, que lemb a dinamica de
línguas comuns. Com es a a i mação pode-se conco da , pois especialmen e na
e cei a pa e da monog a ia pode encon a e socioling is inį aspec o da análise da
língua, i. i. como acon ece bend inês linguagem aida pe íodo pos anda ização.
Embo a au o ė u bū não i esse al obje i o, mas pode-se a i ma que es e li o
pode se usado e como ma e ial de es udos, pois nela são ap esen adas mais
impo an es consis emidas de inições, ap esen am-se on es ac uais ao
no minamen o da língua, discussam-se abundús casos de no minamen o de ní eis da
língua, ap esen a-se ac uais exemplos. Žiū in a pa i his ó icas pe spec i a, pode
p a e s i R. Miliūnai ės ap esen ada no miná eis publicações abž alga.
Pa icula men e mui a a enção dedicada à P á ica da Língua des inada conselhos
(abiem leidimams), mas isso pode se en endido, po que es a publicação a ual (nuo
p aei o amžiaus aš un ojone in ojo dešim mečio) no mas da língua li uanas discu i
li o, sua base p epa ada e mui as ou as publicações ou ecomendações; g ande
pa e das no mas de linguagem ago a igen es em da essa publicação (xe o, há e
mui as no mas an e io men e ap o adas, que são a uais e ago a). Leidinys é
ap esen ado obje i amen e, não é e i ada mos a e nenuoseklumų, mas, endo em
con a as ci cuns âncias da sua o mação, ais de iciências en endem-se. Como mais
um a gumen o, que Są adas pode se usado e de ensino(se) p opósi os, pode-se
menciona es a R. Miliūnai ės men į: Suda ius ĮNKR sąwadą, yškėja į ai uojančios
kalbos eiškinių s i ys i ma y i, ku bend inės 1 Monog a ijoje labiausiai san umpa žymimi į ai ujuan ys i nauji kalbos eiškiniai.
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Re iews Re iews 313 a no ma de linguagem não é o e. Esses dados podem se
u ilizados pa a ensina uma língua comum, e o çando a p óp ia implan ação de
no mas e e elando no ma a iações a spal ius, e não aplicando a i ussio mé odo
de co eção de e os. (p. 27). Kažin ou aduiu o nece passenusių linguagem
enominių, po exemplo., de mon no signi icado ‘iš ninku (p ie okiečiais).
anks o’, daba inėje kalboje labai ne ipiškų a minių a ejų, p z., p ie su įnagi-
Na u almen e, é possí el con es a a al opinião da e isão au o a e alega , que
Są ade é p eciso ap esen a odos a é ago a es abelecidos não no ma i os,
a ijuojanços casos (p ecisa en a iza , que no ex o, mais de alhadamen e
abo dando alguns casos, não é a ibuída a enção a ais a os, não ipiskios casos).
Mas a ques ão su ge, quan o empo ainda nos con empo âneos á ios con oscos,
nos no mamouciosos publicações se á mencionado aquilo que na a ual linguagem já
não é ele an e? Pois ais casos za ia em an e io men e em saídos publicações,
caso a caso, lá é possí el nos encon a , po an o em no os abalhos já não
ale a seus ka o i. Su não eydí el si uação au o ė con on a, quando que
discu i mui o discussões causelan e eiškinį, exemplo., p. 187190 abo da-se a
pala a segan is. In o mações ap esen ada ealmen e mui o, compa am-se alguns
dicioná ios da língua li uãs, no minamieji leidiniai, usų kalbos žodynas. De oda
es a in o mação aos lei o es cla amen e é mos ado que aki aizdu, que es a
e bi ódio se i signi icância e pa icipio sequan is, -i signi icância, co esponden e naступающий, появляющийся signi ica i os da língua us
di e amen e em seguida po quem, quan o-l., p óximo em ila e вот такой, именно
такой, который следует далее, não exis e na u alõs esul ado da aida da língua
li uânica (p. 190). Também desc e e-se que bas an e nenuoseklamen e seguan e
signi icação oi dada Daba inės lie u ių kalbos žodyne e Kalbos p ak ikos
pa a imuose. E oda es a discussão e mina com a seguin e conclusão: Pa a de ini
mais cla amen e es as no mas de a ian es de signi icação de pala as des a
espécie, é necessá ia uma análise de dados a osena ex emamen e de alhada, que
pe mi i ia bem p ecisa po es a de inição as de inições de signi icações das
pala as (p. 190), mas, pa ece que a ques ão das discussões não al a , e a au o a
p óp ia p. 187 sumini abalhos des inados a es e ema: Vosyly ė: 48: 198650;
Jakai ienė: 104: 1995; Adomnasė: 34; Kniš a: 224 246; Rūkus 2008: 23523. En ão al ez
simplesmen e al a al a de no mmin ojos da linguagem ap esen imen o (bem que
pa a isso já há mui o empo p ib endo empo), o que aze com o seguin e
signi icado ‘ou o, indou o, u u o? Isso não é ec iš as R. Miliūnai ei, po que, de si
en endida, au o ė nes a monog a ia não em esol e casos diskusinių; is o é
simplesmen e ilus ação mui os anos cla amen e no mamuosi nas publicações
neap ašy o enómeno da língua, po que aqueles usuá ios da língua, que analisuos só
no mmuosi publicações: a kim, DLKŽ, conselhos de linguagem po ale
h ps://ekalba.l / (e não es a monog a ia, não nes e ema dedicus a igos), ne as
in o mação aiškios, se na a ual se pode usa kalan is no signi icado ‘ki as,
a einan is, būsimas, ou. Pode-se elogia au o ę, que posky ę sob e seman inos alo es e mina al pa ág a o esumidi om: [s]eman inas mo y ações c i é io é um de

ERIKA RIMKUTĖ
314 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII
kodi ikacijos p incipų – sis emiškumo iš aiška. No in jį aiky i sp endžian
no mas ques ões, em de se baseadas p eciciamen e esnagunhe as e compa adas
a iações cons i uindo memb os es u u a semân icas. No en an o, como oi is o
a pa i de alguns exemplos, as on es de léxicog a ia da língua li uânica nes e
aspec o não semp e são con iá eis. Além disso, sozinho es e c i é io não é
su icien e, pois pode encon a -se com ou os p incípios e c i é ios (pu eza,
dis in i idade, adições de no mminho, e c.). Po an o, essas in e ações de
c i é ios podem se pe cebidas de o ma di e en e cada no mando , e aqui su ge
subjec i idade (dėl ac o de idade, lingubinês pa i ies, emá ica de p epa ação,
a i ude pa a inno ações, e c.). (p. 198). En ão é cla o, que os no mmin ojams da
língua o am e no u u o se á cada ez mais abalho, como a ua senokai
usado e no aia plin anças signi icados das pala as a uais das línguas li uãs,
ge almen e su gindoças de ido a ou as línguas in luência. Monog a ia
ap esen a-se no os azeologismos, e o icos azios (p z., e assim; e não; e
aškas; não, negi dėjau) exemplos. Na u almen e, gos a ia-se que deles hou esse
as i in o macijos apie naujus, ypač pas o iuosius kalbos iene us be eik neį-
manoma. Lieka bandy i laimę as i okius duomenis kokiame no s s aipsnyje,
ainda mais, po que no minamuosiças on es (nes impo a, que enume menu as)
ecenzijoje ou pan. En ão, como já não ez mencionado, es a monog a ia mui o
p a a i e como p á ico on eço abalhan es com li uãos língua. Pa a as p á icas
da língua alioso capí ulo é dedicado Žodžių sanda os eiškiniai, po que, como é
conhecido, a é šiol nepa eng a sanda ai das pala as Kalbos pa a imų knygelė.
Nãono maniais eniscos de sanda os de pala as em um luga lis ados apenas Lis a
de E os da Língua, eles podem se encon ados e Są ade, ambém au o ė o nece
e de no os do Naujažodžių duomenyno ou ou as on es em yškėjusių kalbos ak ų,
po exemplo, bas an e de alhadamen e discu e p eceigos - consump ion edinių
polinkius; endências o ma no os dú inius com não mudis a segundo o dėmens
galūne e pan. Nes e capí ulo quan o n'su p eendeu isso, que ainda ão ak ualús
p incipalmen e de usas língua a ėję ža goniški pala as com p e egações -(i)akas
(p z.: mobiliakas, naujakas), -o as (p z., s ilio as), -kė (p z.: labda kė) e k . Ou a
kiškėja“, ad a ojami okie žodžiai, ku ių anksčiau pasi aikyda o ik p i ačioje
ez, mui o su p eende -se não p ecisa, po que, como a i ma R. Miliūnai ė, no
públicojoje a osenoje usada língua šnešnekamojoje kalboje. Assim pode aze
conclusão, que [a]p ge al e con inuam sendo c iados no os ediniai com
ja goniskaisiais baigmenimis mos am que so ie mečiu ex-in luência das línguas
usas em línguas Li uanhas ainda aindaė a jun ama. (p. 272). O capí ulo de Sanda os de Pala as abo da-se e mais bas an e no os ou não ípicos meios de da pala as: p e iksoidai, su iksoidai, menamosios mo emos
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Re iews Re iews 315 /
(a skalos in e mediá ias pa es da pala a en e a iksos e šaknų)2 e k . Knygoje
ap esen ados não odos encon a da iniai, mas a pa i gausaus seu quan idade
(maisicamen e de Naujažodžių duomenyno) é possí el aze ce os
apibend inimen os sob e no os pala as da ybos polinkius. Es e capí ulo e mina
com impo an es esumidos, eles ap esen ados na subscy ia 2.2.7. Bend osios
com as pala as sanda a elacionadas di ecções de mudanças. Quan o mais
in o mação espe é as encon a 2.3. posky yje, des inadoame mo ologia.
Na u almen e, aqui é o necido mais dados do que em publicações no ma i as
lançadas a é ago a, conside á eis exemplos de meios de comunicação ou ou as
on es, mas às ca ego ias g ama icais especí icas pos ky as eqüen emen e e minam com ais ases:
Tô en ão no caso abs akcionais doik a a dzes a osenoje a on ei a en e a
no ma e suas iolações nusi ynê. A oxicidade do uso de o mas múl iplas indica
que exis e necessidade de e is a e ajus a da essas mudanças a codi icação
e iliança, po que só o ic a ó dio abs ac o já não é con iá el no mane c i é io
de di isão da no ma. (p. 343 sob e núme os). Išsami compa a i amoji sen in, nos
quais eiškiam passado ação, ak ualus alamuoju momen o, aiškos analizė
de e ia mos a , se o mas sudė inės de a osenos aziasi, se compe ição
com ien isinėmis o mas é s ip i. No en an o, euni quan i ybiamen e
ep esen a i ias exemplos de sankaupą, como e nou os não lexikalizuadosis
g ama inių o mų casos de consumo, se ia keblu. (p. 352 sob e os empos).
2.3.1.1.3. posky is Į ai ias mo ologinės o mos (p. 374375) ex emamen e lakoniškas.
Como R. Miliūnai ė a i ma, isso não ecebe uma banda, cons i uída de pa ienias
di e en es pa es da língua a iações. Aqui en a em con a o uso de kuopinių
nume a džių não kuopiniam kiekiui eikš i, pa ūpinamieji eiksmažodžiai (p z.:
pasiū i: pasisiūdin i, apagu endin i: apagu en i). Todo es e subscy io e mina des a
sen ença: Va osenoje es as a iações unciona am, mas de ido à sua a idade
quaisque de quaisque mais b iskes mudanças não epa ada. (p. 375). Pe maneceu
não limpo, se isso no minė, ou neno minė a osena, kokių se ia possí el o nece
ecomendações elkando unokią ou ou ookią o mą.
P ecisa conco da com R. Miliūnai e, que casos de mo ologia euni mui o mais di ícil do que léxicos,
pala as de da ybos ou leksikalizuo as o mas, mas o ma-se imp essūdis, naujažodžių da bos ogos,
2 Y a disku uo inų, ne isai ikslių da inių in e p e acijos a ejų, p z., p. 324 30-oje len elėje žodis
a os ogos pa eik as kaip skolinys – menamųjų mo emų šal inis. Galima su ik i, kad šis žodis y a
o ni os ogos e e c. da ybos base, mas o p óp io pala a di icilmen e ou pode se conside ado
skoliniu. Ve dade, p. 325 au o ė aço assim: Nebū ų keis a, caso, nos li uãos se mul iplicassem maišinių,
pouco a pouco começa iam a as is e sa akilmių menamųjų mo emų. Po exemplo, apli us e iniu
(maišiniui) da bos ogos, seu exemplou começado c ia ou adui no os pala as. ND ixa mais ês (já
menciona ): au os ogos, o ni os ogos, spo os ogos [ isualizado 2022-07-13]. En ão pode-se dize que
em línguas li uãs o maojasi a skala -s ogos. Vádiome, po an o, aqui é ias não são conside adas dí iniu.
ERIKA RIMKUTĖ
Ac a Linguis ica 316 Li huanica LXXXVIII que du an e 2030 anos quase neiš yškėjo no os mo ologinių
no mų pokyčių. Na u almen e, pode o gulha -se, que es ubu as da língua li uãs mo ologias sis ema
pe manece inal e ada, mui o não a e ada ou os idiomas. Ou a ez, ki ba men is, que al ez
nãož iksuada, desape ce ada des a s a poslinkių. Em odas posky iuas, des inas eas a ce o ní el
de língua no mas discu idas, no começo ap esen a-se desc end inan e Są ado abelha. Nele indica-se
on e da no ma, possí eis a iações, a ijamen o undas, conc e ūs exemplos. Em ou as pala as,
p imei o aos lei o es é ap esen ada oda isklo inė, o que e como pode a ijua , e em seguida após
ais abelês é ap esen ado mais exemplos, alguns deles mais de alhadamen e pakomen ados.
Liguamen e ambém es u u ado ex o e pa e sin aksês. Conhecedo es aleg nių e p ielinksnių
no mas, al ez nem p ecise lemb a , quan o mui o há eg as, nas quais é discu ida es a a osena.
Kažin ou ealizado au o ê escolha de imedia o o nece oda a sussis imada Są ado in o mação
sob e linksnius e p ielinksnius, e não escla ece de aco do sin aksína unção ou conc e os linksnį
p ielinksnį, po que linksnių no mas des inada abelha es ensão desde 393 a 454 página, e p elinksnių
są adas desde 477 a 549 página. Não du ido que em ais abelês é ap esen ada in o mação
impo an e3, mas monog a ia deseja mais in e p e ação, explicações, a iojan es no mas
comen amen o, e não odas as possí eis isklo inas. Tu bū ais abelas aduiu inclui no inal da
monog a ia como anexos ou de ou a o ma es u u a ex o. No mas de sin axe Dedicada na pa e
da monog a ia alguns onde cain a nos olhos gausus núme o de exemplos (jos se ia possí el o nece
e menos, pois ainda assim de odos os casos cole ados impossí el o nece ), mas alguns casos mais
complexos a discu i apenas menca pa ág a o, exemplo., p. 474475 sob e g ama icalização, mais
p ecisamen e, sob e įnag, polinksnėjimą, não pa en a nenhum exemplo com um con ex o mais amplo.
Esses casos em no minamuosi publicações menos discu idos do que, digamos, d ejybiniai linksniai,
po an o eles de e ia mais de alhadamen e paanaliza . Po ou o lado, é p eciso conco da que a
alguns casos ap esen ado gausus núme o de exemplos ajuda melho a en ende codi ikuo ąją e
ealiąją no ma, ilus uoja no ma poslinkius. Como e nou os capí ulos, e aqui mui o aliosos R.
Miliūnai ės 3 Ka es al in o mação é bas an e echniška isso en ende-se, pa a osse consequekli
sis ema de classi icação, mas ao lei o ela pa e de excessklinė, plg. p. 402: aqui como dois egis os
sepa ados (pois um cai na classi icação S kilm. 5.1.1, e ou o em S kilm. 5.1.2) da exemplos do obje i o:
ealiza uma isi a de aios, o necendo dois aios (caipomada plu , onde as pala as di e em, pg. na
mesma página. éa 4.2 S gal. 5.1locai eikš i com alguns būdo p e eiksmiais: ap esen a-se al exemplo
p incipal: [P asmego] kiau ai e a: e as. Abaixo indica ainda algumas semelhan emen e usadas
pala as: įkypai, įs ižai, изilgai e k . ).
lanky is izi o, no s jų a osena labai panaši, odėl galėjo bū i apibend in i kaip ienas a ejis pa-
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Re isões Re iews 317 comen á ios abo ando mui as ezes pa a a g kąją zoną
pe encen es casos, sob e os quais não há mui a in o mação no minamuosias
publicações. / Monog a ia conside a-se em mais ecen es linguinos desa ios, po
exemplo, abo dam-se lyčiai sens ios aspec os da língua. Na página 337 a i ma-se que
Mo e iškosios giminės o mų gausėjimą (pe eklinį a ojimą) p omo e ainda XX a.
pab. iešojoje a osenoje ixada de ido a plin an ys eminizmo e gende izmo
ideologijas e oneamen e pe cebama ca ego ia de giminės da língua Li uânia,
es o çando es eu i o consumo de o mas de giminės a iškosios e não
econhece es as o mas esiduan e apibend inamąja unkção. Toliau (p. 338)
esc e e que mui as ezes ais o mas pa ecem não-na u almen e, pois es ão
elacionadas não com o sis ema linguagem aida, e com a p opagujada ideologine
posição.
Zasmenciona-se ambém sob e o a o de que mudanças de linguagem de e minam
esul ados de adução au omá ica ou de p og amas de ge ação au omá ica de
linguagem. Também na seção de sanda os de pala as desc i as polinhas não
ipicamen e da y is daik a a džius da eme iškosios ou y iškosios giminės (ž .
2.2.3. posky į). Na 474a página esc e e sob e in luência de edes sociais ao in és
šauksmininko a o i a dininką, i. e. quando se k eia a pessoa, que em socialinių
inklų pasky ą, au oma icamen e exibe-se seu nome e (ou) pa a dė a dininko linksniu.
R. Miliūna Kadi ė, discu indo no mas da linguagem, a ijuojanços enominos,
ab êpia amplos espec a, ilus uoja, a kim, oi o uonko alo exemplo (ž . p. 305306).
Isso não é bem ipicamen e compos o sudu ino pala a, ele, segundo au o ês,
pode se su gindo como esul ado de adução au omá ico. Vadiasi, abo dando
polinkius de da ybos naujažodžių da língua li uãs, às ezes é p eciso (e no u u o
ainda mais p ecisa á) conside a a é em ais assun os ecnológicos. Como a i ma
cien is a, [a]p ge al e ei o do adução au omá ico à língua li uãs bemaž
ne y inė as, ad nãoipiškų dū inių e imas se ia in e essan es s á eas de
pesquisas. Da omen abundam em di e sosa emas (culiná ia, espo es, modas,
ciência dislaidos, e c.) em po ais in e ne , que são au oma icamen e aduzidos
em mui os idiomas (no malmen e sem anúncios de dados). (p. 306). Pa e Sin aksês
abo dam-se bas an e ecen emen e a osenoje em yškėję casos, às ezes a é
nãoincluído em no minamuosius publicações. Po exemplo, subky ia 2.4.8. O dem de
Pala as dedica mui a a enção a manche es da mídia e ou os exemplos, nos quais
o dem de pala as causa d ip asmybių. Sakinys i ulação igual e egula es, en ão
su okiamų sin aksinių yšių, dėl pažeis os ak ualiosios sakinio skaidos apsun-
kina eks o su okimą. Ne i in išsamiai no minamuosiuose leidiniuose ap a ų
não ulnjea no mas da língua, mas po causa de ou as línguas in luência, po
causa de maças casos pode encon a e mais, ex., pala as modelis, sop anas,
es ela de combinação com adje i os ( odas es as pala as signi icam ilus es
pessoas, isso pode se an o homens, quan o mulhe es); sob e subdições como
mais acilmen e u ilizadas (nas não p ecisam combina com o sujei o) do que pa icipan es o ma pli imen o, pe sonalinių sakinių a ojimą ie oj beasmenių e k . Es es enômenos ce amen e p ecisam mais de pesquisas de alhadas, mas
ERIKA RIMKUTĖ
324 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII em ele en ou sendo ainda bas an e jo em,
Jono Jablonskio codi ico a paçada a XX a. início. Vá ios mais de cem anos de
codi icação e disseminação das suas no mas ainda não hou e su icien e empo pa a
es as no mas em odos os ní eis se es abelece em es abilemen e nas camadas
educadas da sociedade, po an o e a dinâmica ainda não assumiu uma di eção cla a.
Di e en emen e do pa e das línguas eu opeias, língua Li uânica longus amžius
i eu de o es p essões de ou as línguas, nuala a exe ciada línguas con ac os.
Bend inês no mas da língua li uãs du an e 50 anos da ocupação so ié ica ambém
não pôde espė osi na u almen e, pois expe imen ou didelho e ei o das usas.
Po an o e bend inês linguagem a osenos a ian iškumas desigualy is: esama e
es animų elemen s de, emk in an es de li u ians linguagem, como isumos,
sis emas e no mas. XX a. pab. XXI a. p . bend inė lie u ių kalba ainda não a i ačiusi
usi ikacijos pada inių, simul aneamen e so e con e genciją com no os
lingbinėmis sis emas (na maio ia dos casos com anglų kalba) e com ou as pačiõs
a amuns da língua lie u ių ( egiolek ais e subs anda u). Au o ê a i ma que
de ido a bas an e ecen emen e começassem e não chegassem pesquisas de
desen ol imen o da língua li uanas e linguís icas disposições na Li uânia a é que
seja nea sa gu sem exílios ca ego iza a na u eza da dinâmica da língua li uanas
comum, embo a obse ância da a osena e es udos das linguís icas disposições
ap esen em mudanças an o es u u al, an o de egulamen o da língua, quan o
de ní el ideológico. Aba iniu pe íodo de desen ol imen o das línguas li uanas
bend inas c escendo a a u ágio en e codi ikuo a e ealó ia no ma pode se
in e p e ado como subs anda o o mação de camada in e mediá ia en e
egiolek as e bend inas línguas . Na Li uânia p e ende an ina u almen e espa i
mudanças de ideologias de linguagem: no público espaço são o madas disposições
nega i as an o po causa da ideologia da comunhinha e adicional da comunhinha
no mas de linguagem, an o po causa das suas ins i uições de supe isão e da
polí ica da língua execu ada pelo es ado. O úl imo subcapí ulo da e cei a pa e
do li o e mina-se bas an e op imis a a i mação: In es igado s das mudanças de
línguas comuns eu opeias no am que em mui os casos as disposições linguís icas
da sociedade mos am sem du ida da necessidade das p óp ias a mainhas comuns.
Ge asis polinkis de mudanças mais eqüen emen e isí el não bend inês da
linguagem ideologia, e da linguagem sanda os ( a osenos) ni eleniu. Pa a a língua
comuni á ia Li uânica é pa icula men e impo an e a idéia de que, na comunidade
mundial mundial, língõs com poucos alan es opo unidades de sob e i e e de se expandi e ecupe a são maio es, se essa língua em comun inha a mainá [...]. Po an o, mesmo e no pe íodo pos anda ização bend inesa uncionamen o e mudança da língua li uanas não em se deixados sa i aidai.
(p. 668).
Monog a ia inal em pala a (p. 680) R. Miliūnai ė a i ma, que não p ecisa le an a
a ques ão, se p ecisa bend ines línguas (ku ios emos especialmen e ap ende ),
mas p ecisa pe gun a , qual a emos cons ui bend ină linguagem, pa a que ela
osse con o us e a auklus sociedade unijan e e amen a de comunhão. A
es a pe gun a an o a monog a ia au o ė, quan o es a e isão au o ė deixam esponde aos p óp ios lei o es.

Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Recenzijos / Re iews 325
Apibend inando pode dize -se que es a monog a ia excelen e, alioso abalho
cien í ico, necessá io aos usuá ios da língua: e eó icos, e p a ican es. Embo a
em á ios luga es da e isão esc e a, que que iamosa mais in o mações, mais
cla amen e ap esen adas no mas de linguagem, melho explicadas a ijuojan es
enómenos de linguagem, no en an o es as obse ações em essência des inadas
no miná eis publicações p epa ado es (en e eles, na u almen e, es á e discu idas
monog a ia au o ė), espe á el, u u as discussões, como de e ia ap esen a
no mas de linguagem, pa a que os consumido es osse con o á el e cla o.
En ende-se que numa única publicação mesmo e ão g ande olumeno (721 p.!), não se
pode espe a ob e odas as espos as desejadas. Jus o mais que umas mais
ques ões podem le an a -se unidas no mas de linguagem, e ou os de ou as. Aqui
exp essadas comen á ios diskusionais al ez incen i a ão ce as pesquisas,
a k eips no min ojos a enção a isso, de que in o mação al a aos usuá ios de línguas li uãs, se ela su icien emen e cla amen e desc i a, ou acilmen e encon a-se.
In oducida 2023 m. e e ei o 17 d.
ERIKA RIMKUTĖ
Vy au o Didžiojo uni e si e as
Vlado Pu inskio g. 23-216, LT-44243 Kaunas, Li uânia
e ika. imku [email p o ec ed]