Recenzijos / Re iews 309
ERIKA RIMKUTĖ
Vy au o Didžiojo uni e si e as
ORCID id: o cid.o g/0000-0003-0858-8593 Di eções de pesquisas
Cien í icas: eks ynų ling is ika, kompu e inė ling is ika,
au oma inė mo ologinė analizė, au oma inė sin aksinė
analizė, cul u a do idioma, mo emika, pas o ieji žodžių
junginiai.
DOI: doi.o g/10.35321/all88-16
Ri a Miliūnai ė
ĮVAIRUOJANTYS IR
NAUJI LIETUVI TALBOS
REIŠKINIAI XXI A. PRADŽIOJE:
SISTEMATICA E POCHIC
CRYPTYS
Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as, 2022, 721 p.
DOI.o g/10.35321/e-pub.42.lie u iu-kalbos-pokyciai nog a iją Į ai uojan ys i nauji
ISBN 978-609-411-322-2
2022 me ų pabaigoje Lie u ių kalbos ins i u as išleido Ri os Miliūnai ės mo-
lie u ių kalbos eiškiniai XXI a. início: sis ema ika i pokyčių k yp ys. Nes a e isão,
se á esumida es e li o. A monog a ia au o ė con inua sis emicamen e ęsia
pesquisas de a ian idade da língua. Segundo R. Miliūnai ės, [k]albos a ian iškumo
es udos ab angem mui os aspec os eó icos e p á icos: a ian as iden idade, suas
classi icações, uncionamen o a oseno, ecip ocio compe ições, linguagem
mudanças, elação com no mas de linguagem bem como linguagem planeamen o e
ou as ques ões semelhan es. (p. 9). Tal di ecção de pesquisas saludin ina, pois
man ém-se R. Miliūnai ės em di e sos ipos de abalhos acen ua-se idéia, que a
língua de e se cambiada (codi ikujada) pe a ius, e eó icas e p á icas (o meia
eó icas, meia p á icas) pesquisas sob e a ian iškumas, sem R. Miliūnai ės
p óp ias abalhos, não há gausu, po an o monog a ia es a publicação é mui o
necessá ia an o eó icos, quan o p a ican es.
ERIKA RIMKUTĖ
310 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII
Como posi i a p a a mês (p. 9), [s]kai y ojams nes e li o é ap esen ada uma
abo dagem sis emá ica pa a kai ųjį a ual pública língua li í ia a osenos
camoksnį. Is o simul aneamen e e en a i a olha -se em neap êpiamas á eas de
a osena da língua li uãs e apčiuop i mais impo an es o ien y us, que leis ų
XXI a. p adžioje unkcionuoja i kin a iešai a ojama bend inė lie u ių kal-
ba i jos no mos.“ (p. 9). 11-ame puslapyje R. Miliūnai ė aiškiai p is a o sa o
pe cebe , como monog a ia esmę e simul aneamen e eó ica bem p á ica alê:
pa eik oji classi icação pode se base da codi icação de consumo da língua
li uanas aze sis emiškesnę e k yp ingesnę, a alia no os não pa ienios
enómenos da língua, e s amb la ge sis em hei g upus. Isso pe mi e a pa i da
pe spec i a do empo mais consis en emen e pe mensa o con eúdo das
ecomendações da língua e a alia sua eiqüidade bend inês no mas da língua
li uanas da e olução, e olhelhando ainda mais amplamen e passins y i sob e as
p óp ias línguas bend inas, como a mainos, sen ido e alo em pe mainingame mundo des es dias.
A segui algumas pala as sob e a monog a ia sanda ą. A es u u a do li o é cla a
e lógica. Melho pe g as i es u u a ajuda o li o no começo o nece ilus ações e
abelas lis as (monog aphijoje gausu au o ės suda y ų schemų, abelas, de pública
po osenos omados omados anúncios, ek an aizdžių e e c., e dade, alguns deles
qualidade não i in boa, imagem saúcęs, np., p. 179, 181, 185, 190, 387 e mui o onde elseu ),
cla amen e o ma in o mi us con eúdo. P a a mėje (p. 10) a mesma au o a
ap esen a a es u u a do li o e esmę assim: [m]onog a ija sumany a assim, que,
examinando cin anças des es dias comun ines linguagem enomená, osse andada a
pa i dos mesmos conc e iais a osenos enômenos e suas mudanças à
comun esnių emas comun inês linguagem, como umõs de língua nacional a mainas,
dinamicas peculia idades, com obje i o de e ela a elação e di eção dessas
mic o.i mak opokycies. Como e habi ual em abalhos de ciência, monog a ia
começa-se Į adu, nele ap esen am-se bū ini elemen os: obje i o, obje o,
ak ualumas, no umas e pan. Nes a pa e ambém são discu idos os e mos mais
impo an es: bend inė kalba, subs anda as, a ian iškumas, no ma de linguagem,
codi ikacija; ap esen a-se me odologia do es udo. Daqui em dian e p imei a pa e da
monog a ia Į ai uojančių i naujų kalbos eiškinių sis ema ikos kū imas
ap esen am odos as línguas li uanas c ia no minamieji leidiniai, di e sos
ecu sosus ( iesa, não odos publicamen e acessí eis). Isso alo izá el como um dos
monog a ias p i alumas, pois a mesma pode se conside ada e a ual ( ambém e
quan o an e io es anos) abalhos de no minamen o da língua li uãs manual, na qual
de alhadamen e explicado, o que e onde pode encon a , em que di e e um ou ou o
publicação. Nes a pa e ainda g ande a enção é dada ao Į ai ujojančių e naujų
kalbos eiškinių są adui ( oliau Są adas): explica-se, que dados e como classi icados,
mui o de alhadamen e ap esen a-se Są ado sanda a, es a pa e da monog a ia e mina-se acen uando a alo eó ica do Są ado e suas possibilidades de aplicação eó ica.
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Re iews Re iews 311 /
Segunda pa e da monog a ia bas an e adicional (isso não signi ica, que neįdomi
ou ne e inga): aqui de aco do con encionais ní eis da língua (lexikos, pala as
sanda os, mo ologias e sin aksés) e no minamuosias publicações con encional a
classi icação a iadas discu idas no mas da língua, suas mudanças, a iação,
endências de consumo. Nes a pa e nos co esponden es posky iuos explica-se,
ieni pa yzdžiai labai išsamiai p is a omi, ki i pa eik i kaip a i inkamos po emės
po quê e como a ijua unidades de linguagem, ilius aciniai exemplos, mas é
p eciso elogia , que nes e li o não al a exemplos bem escolhidos, dos quais se
pode en ende , como muda a língua, o que causa neaiškumų e agua da pesquisas adicionais.
Įdomiausia (e u bū pode dize alegiausia) apa eceu e cia pa e do li o Bend inės
kalbos i jos eiškinių dinamika. Aqui é possí el encon a explicações, pa a onde ai
bend iné língua li uãs, o que isso lemb a, com o que essas endências semelhan es a
ou os comuns línguas aid. De e econhece -se que nos abalhos de linguo y os
li uanos al a cien í icamen e baseadas bend ines análise de mudanças da língua, de
ou as línguas baseadas pa i imi pe spec i as. A es a pa e con inua á a se
a ibuída g ande a enção, ap esen ando-se mui os ci a os, que aqueles que al ez
ne as empo de ec ia odas aqui abo dadas monog a ias, sus idessem quan o
mais examesnija imagem. Monog a ia acabaama conclusões desc i end inamosias,
on es e li e a u a lis ašais, de alia sin auka inglês. Tan o no p óp io abalho,
an o li e a u a lis ache e , que baseia-se em mui os es angei os e li uãos
au o es de abalhos. Pode-se a i ma que au o ê é bem amilia izada com sua á ea,
po an o ou as pesquisas em con ex o de línguas eu opeias podem ap esen a
bas an e obje i as comun inês imagem da língua li uanas. Como e pode espe a -se,
monog a iias ala aiški, logiška, aisyklinga. O ex o luido, acilmen e legí el.
P asp ūdo apenas alguns e os de co ek u as, po exemplo, p. 139 nes a ase:
Pa ychai, de inglês língua a ėjusių emp in os šaknies naujažodžių en e odos os
no os pala as ixada ce ca de 30%, onde que menos (mažėjimo a ka) de acūzų,
i alų, japonų, usų, ispanų e a abų kalbų (deli deles ambém neabejo inai pa eko pe angų (pajuodin a au o ė ND E R.)
[...].“
Mais adian e sob e os mais impo an es peculia idades da monog a ia, jun amen e
se á discu ida algumas especí icasin inas, discusso inas monog a ia luga es. Como
impo an e an agem des a monog a ia acen ua-se desejo sis emicamen e
desc e e a ian es da linguagem (não em ão a pala a sis emiškumas menciona e
í ulo do li o), pois mui as ezes em que en en a com eqünomis si uações,
quando ce as no mas da linguagem não co esponde comple amen e ao p incipio de
sis emicidade, po isso as é di ícil p a icamen e adap a , aos ou os explica , como e po que elas de em se aplicadas.
Apibend in ai monog a ia a an agem pode se ap esen ada com base p óp ia
au o ês Į ade (p. 22) suc ulado obje i o: In es igação obje i o c ia
me odológico p incipal à quan i a i a e quali a i a ca ac e ís icaingá ias
alguns en edianesa comum das línguas li uais a osenos enômenos análise, ap esen a sis emá ico es es concep á,
ERIKA RIMKUTĖ
312 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII es abelece mais impo an es da língua
comumenos a osenos polinquias e mudanças di eis. De e-se en a iza , que au o ei
conseguiu alcança as e ada obje i o. Assim, na publicação acen ua-se me odologia,
sis emiškumas. Są ado sanda ai, nele pa ei a iamas li o p. 129: Są ado cons i uição e
kiamų eiškinių klasi ikacijai paaiškin i monog a ijoje ski iama daug dėmesio.
Monog a ijoje ap a iamo Są ado e ę ge iausia ilius uoja ši iš auka iš ap-
illima em essência é sis emiškas na a ual a osenje uncioná eis ĮNKR1 ipos de e
conc e as suas aiškos ixação. Isso é necessá io pos e io es gene inês da língua
a ian idade condição dos abalhos in es iga i os e e lexi pon o é. Em ou as
pala as, Są adas necessá io pa a explo a a osenos mudanças e polinkius.
Nãou in pon o de e e ência, não conhecendo, qual a a osenos e codi ikação
si uação, não se pode es abelece e p a os mudanças, mais di ícil econhece no os
enominius. Assim ĮNKR concei o […] e amen a me odológica mudanças a osenos
medi , melho e sua na u eza: se é uma no a mudança, ou já exis en e enómeno
ans o mação, ou po celan, ou sis emá ico mudim. Cabe salien a que na monog a ia
op a-se linguís ico, e não sociolingüís ico, abo dagem à a ian iškidade da língua (p.
24). Po um lado, es a é a abo dagem adicional às no mas da linguagem, po ou o
lado, como con inua a esc e e a mesma au o ė (p. 24): o aspec o socioling is ís ico
monog a ijoje ambém não é comple amen e con o nado: ele é impo an e pe cebe
ao con ex o ge al de elações de sociedade e linguagem, que lemb a dinamica de
línguas comuns. Com es a a i mação pode-se conco da , pois especialmen e na
e cei a pa e da monog a ia pode encon a e socioling is inį aspec o da análise da
língua, i. i. como acon ece bend inês linguagem aida pe íodo pos anda ização.
Embo a au o ė u bū não i esse al obje i o, mas pode-se a i ma que es e li o
pode se usado e como ma e ial de es udos, pois nela são ap esen adas mais
impo an es consis emidas de inições, ap esen am-se on es ac uais ao
no minamen o da língua, discussam-se abundús casos de no minamen o de ní eis da
língua, ap esen a-se ac uais exemplos. Žiū in a pa i his ó icas pe spec i a, pode
p a e s i R. Miliūnai ės ap esen ada no miná eis publicações abž alga.
Pa icula men e mui a a enção dedicada à P á ica da Língua des inada conselhos
(abiem leidimams), mas isso pode se en endido, po que es a publicação a ual (nuo
p aei o amžiaus aš un ojone in ojo dešim mečio) no mas da língua li uanas discu i
li o, sua base p epa ada e mui as ou as publicações ou ecomendações; g ande
pa e das no mas de linguagem ago a igen es em da essa publicação (xe o, há e
mui as no mas an e io men e ap o adas, que são a uais e ago a). Leidinys é
ap esen ado obje i amen e, não é e i ada mos a e nenuoseklumų, mas, endo em
con a as ci cuns âncias da sua o mação, ais de iciências en endem-se. Como mais
um a gumen o, que Są adas pode se usado e de ensino(se) p opósi os, pode-se
menciona es a R. Miliūnai ės men į: Suda ius ĮNKR sąwadą, yškėja į ai uojančios
kalbos eiškinių s i ys i ma y i, ku bend inės 1 Monog a ijoje labiausiai san umpa žymimi į ai ujuan ys i nauji kalbos eiškiniai.
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Re iews Re iews 313 a no ma de linguagem não é o e. Esses dados podem se
u ilizados pa a ensina uma língua comum, e o çando a p óp ia implan ação de
no mas e e elando no ma a iações a spal ius, e não aplicando a i ussio mé odo
de co eção de e os. (p. 27). Kažin ou aduiu o nece passenusių linguagem
enominių, po exemplo., de mon no signi icado ‘iš ninku (p ie okiečiais).
anks o’, daba inėje kalboje labai ne ipiškų a minių a ejų, p z., p ie su įnagi-
Na u almen e, é possí el con es a a al opinião da e isão au o a e alega , que
Są ade é p eciso ap esen a odos a é ago a es abelecidos não no ma i os,
a ijuojanços casos (p ecisa en a iza , que no ex o, mais de alhadamen e
abo dando alguns casos, não é a ibuída a enção a ais a os, não ipiskios casos).
Mas a ques ão su ge, quan o empo ainda nos con empo âneos á ios con oscos,
nos no mamouciosos publicações se á mencionado aquilo que na a ual linguagem já
não é ele an e? Pois ais casos za ia em an e io men e em saídos publicações,
caso a caso, lá é possí el nos encon a , po an o em no os abalhos já não
ale a seus ka o i. Su não eydí el si uação au o ė con on a, quando que
discu i mui o discussões causelan e eiškinį, exemplo., p. 187190 abo da-se a
pala a segan is. In o mações ap esen ada ealmen e mui o, compa am-se alguns
dicioná ios da língua li uãs, no minamieji leidiniai, usų kalbos žodynas. De oda
es a in o mação aos lei o es cla amen e é mos ado que aki aizdu, que es a
e bi ódio se i signi icância e pa icipio sequan is, -i signi icância, co esponden e naступающий, появляющийся signi ica i os da língua us
di e amen e em seguida po quem, quan o-l., p óximo em ila e вот такой, именно
такой, который следует далее, não exis e na u alõs esul ado da aida da língua
li uânica (p. 190). Também desc e e-se que bas an e nenuoseklamen e seguan e
signi icação oi dada Daba inės lie u ių kalbos žodyne e Kalbos p ak ikos
pa a imuose. E oda es a discussão e mina com a seguin e conclusão: Pa a de ini
mais cla amen e es as no mas de a ian es de signi icação de pala as des a
espécie, é necessá ia uma análise de dados a osena ex emamen e de alhada, que
pe mi i ia bem p ecisa po es a de inição as de inições de signi icações das
pala as (p. 190), mas, pa ece que a ques ão das discussões não al a , e a au o a
p óp ia p. 187 sumini abalhos des inados a es e ema: Vosyly ė: 48: 198650;
Jakai ienė: 104: 1995; Adomnasė: 34; Kniš a: 224 246; Rūkus 2008: 23523. En ão al ez
simplesmen e al a al a de no mmin ojos da linguagem ap esen imen o (bem que
pa a isso já há mui o empo p ib endo empo), o que aze com o seguin e
signi icado ‘ou o, indou o, u u o? Isso não é ec iš as R. Miliūnai ei, po que, de si
en endida, au o ė nes a monog a ia não em esol e casos diskusinių; is o é
simplesmen e ilus ação mui os anos cla amen e no mamuosi nas publicações
neap ašy o enómeno da língua, po que aqueles usuá ios da língua, que analisuos só
no mmuosi publicações: a kim, DLKŽ, conselhos de linguagem po ale
h ps://ekalba.l / (e não es a monog a ia, não nes e ema dedicus a igos), ne as
in o mação aiškios, se na a ual se pode usa kalan is no signi icado ‘ki as,
a einan is, būsimas, ou. Pode-se elogia au o ę, que posky ę sob e seman inos alo es e mina al pa ág a o esumidi om: [s]eman inas mo y ações c i é io é um de
ERIKA RIMKUTĖ
314 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII
kodi ikacijos p incipų – sis emiškumo iš aiška. No in jį aiky i sp endžian
no mas ques ões, em de se baseadas p eciciamen e esnagunhe as e compa adas
a iações cons i uindo memb os es u u a semân icas. No en an o, como oi is o
a pa i de alguns exemplos, as on es de léxicog a ia da língua li uânica nes e
aspec o não semp e são con iá eis. Além disso, sozinho es e c i é io não é
su icien e, pois pode encon a -se com ou os p incípios e c i é ios (pu eza,
dis in i idade, adições de no mminho, e c.). Po an o, essas in e ações de
c i é ios podem se pe cebidas de o ma di e en e cada no mando , e aqui su ge
subjec i idade (dėl ac o de idade, lingubinês pa i ies, emá ica de p epa ação,
a i ude pa a inno ações, e c.). (p. 198). En ão é cla o, que os no mmin ojams da
língua o am e no u u o se á cada ez mais abalho, como a ua senokai
usado e no aia plin anças signi icados das pala as a uais das línguas li uãs,
ge almen e su gindoças de ido a ou as línguas in luência. Monog a ia
ap esen a-se no os azeologismos, e o icos azios (p z., e assim; e não; e
aškas; não, negi dėjau) exemplos. Na u almen e, gos a ia-se que deles hou esse
as i in o macijos apie naujus, ypač pas o iuosius kalbos iene us be eik neį-
manoma. Lieka bandy i laimę as i okius duomenis kokiame no s s aipsnyje,
ainda mais, po que no minamuosiças on es (nes impo a, que enume menu as)
ecenzijoje ou pan. En ão, como já não ez mencionado, es a monog a ia mui o
p a a i e como p á ico on eço abalhan es com li uãos língua. Pa a as p á icas
da língua alioso capí ulo é dedicado Žodžių sanda os eiškiniai, po que, como é
conhecido, a é šiol nepa eng a sanda ai das pala as Kalbos pa a imų knygelė.
Nãono maniais eniscos de sanda os de pala as em um luga lis ados apenas Lis a
de E os da Língua, eles podem se encon ados e Są ade, ambém au o ė o nece
e de no os do Naujažodžių duomenyno ou ou as on es em yškėjusių kalbos ak ų,
po exemplo, bas an e de alhadamen e discu e p eceigos - consump ion edinių
polinkius; endências o ma no os dú inius com não mudis a segundo o dėmens
galūne e pan. Nes e capí ulo quan o n'su p eendeu isso, que ainda ão ak ualús
p incipalmen e de usas língua a ėję ža goniški pala as com p e egações -(i)akas
(p z.: mobiliakas, naujakas), -o as (p z., s ilio as), -kė (p z.: labda kė) e k . Ou a
kiškėja“, ad a ojami okie žodžiai, ku ių anksčiau pasi aikyda o ik p i ačioje
ez, mui o su p eende -se não p ecisa, po que, como a i ma R. Miliūnai ė, no
públicojoje a osenoje usada língua šnešnekamojoje kalboje. Assim pode aze
conclusão, que [a]p ge al e con inuam sendo c iados no os ediniai com
ja goniskaisiais baigmenimis mos am que so ie mečiu ex-in luência das línguas
usas em línguas Li uanhas ainda aindaė a jun ama. (p. 272). O capí ulo de Sanda os de Pala as abo da-se e mais bas an e no os ou não ípicos meios de da pala as: p e iksoidai, su iksoidai, menamosios mo emos
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Re iews Re iews 315 /
(a skalos in e mediá ias pa es da pala a en e a iksos e šaknų)2 e k . Knygoje
ap esen ados não odos encon a da iniai, mas a pa i gausaus seu quan idade
(maisicamen e de Naujažodžių duomenyno) é possí el aze ce os
apibend inimen os sob e no os pala as da ybos polinkius. Es e capí ulo e mina
com impo an es esumidos, eles ap esen ados na subscy ia 2.2.7. Bend osios
com as pala as sanda a elacionadas di ecções de mudanças. Quan o mais
in o mação espe é as encon a 2.3. posky yje, des inadoame mo ologia.
Na u almen e, aqui é o necido mais dados do que em publicações no ma i as
lançadas a é ago a, conside á eis exemplos de meios de comunicação ou ou as
on es, mas às ca ego ias g ama icais especí icas pos ky as eqüen emen e e minam com ais ases:
Tô en ão no caso abs akcionais doik a a dzes a osenoje a on ei a en e a
no ma e suas iolações nusi ynê. A oxicidade do uso de o mas múl iplas indica
que exis e necessidade de e is a e ajus a da essas mudanças a codi icação
e iliança, po que só o ic a ó dio abs ac o já não é con iá el no mane c i é io
de di isão da no ma. (p. 343 sob e núme os). Išsami compa a i amoji sen in, nos
quais eiškiam passado ação, ak ualus alamuoju momen o, aiškos analizė
de e ia mos a , se o mas sudė inės de a osenos aziasi, se compe ição
com ien isinėmis o mas é s ip i. No en an o, euni quan i ybiamen e
ep esen a i ias exemplos de sankaupą, como e nou os não lexikalizuadosis
g ama inių o mų casos de consumo, se ia keblu. (p. 352 sob e os empos).
2.3.1.1.3. posky is Į ai ias mo ologinės o mos (p. 374375) ex emamen e lakoniškas.
Como R. Miliūnai ė a i ma, isso não ecebe uma banda, cons i uída de pa ienias
di e en es pa es da língua a iações. Aqui en a em con a o uso de kuopinių
nume a džių não kuopiniam kiekiui eikš i, pa ūpinamieji eiksmažodžiai (p z.:
pasiū i: pasisiūdin i, apagu endin i: apagu en i). Todo es e subscy io e mina des a
sen ença: Va osenoje es as a iações unciona am, mas de ido à sua a idade
quaisque de quaisque mais b iskes mudanças não epa ada. (p. 375). Pe maneceu
não limpo, se isso no minė, ou neno minė a osena, kokių se ia possí el o nece
ecomendações elkando unokią ou ou ookią o mą.
P ecisa conco da com R. Miliūnai e, que casos de mo ologia euni mui o mais di ícil do que léxicos,
pala as de da ybos ou leksikalizuo as o mas, mas o ma-se imp essūdis, naujažodžių da bos ogos,
2 Y a disku uo inų, ne isai ikslių da inių in e p e acijos a ejų, p z., p. 324 30-oje len elėje žodis
a os ogos pa eik as kaip skolinys – menamųjų mo emų šal inis. Galima su ik i, kad šis žodis y a
o ni os ogos e e c. da ybos base, mas o p óp io pala a di icilmen e ou pode se conside ado
skoliniu. Ve dade, p. 325 au o ė aço assim: Nebū ų keis a, caso, nos li uãos se mul iplicassem maišinių,
pouco a pouco começa iam a as is e sa akilmių menamųjų mo emų. Po exemplo, apli us e iniu
(maišiniui) da bos ogos, seu exemplou começado c ia ou adui no os pala as. ND ixa mais ês (já
menciona ): au os ogos, o ni os ogos, spo os ogos [ isualizado 2022-07-13]. En ão pode-se dize que
em línguas li uãs o maojasi a skala -s ogos. Vádiome, po an o, aqui é ias não são conside adas dí iniu.
ERIKA RIMKUTĖ
Ac a Linguis ica 316 Li huanica LXXXVIII que du an e 2030 anos quase neiš yškėjo no os mo ologinių
no mų pokyčių. Na u almen e, pode o gulha -se, que es ubu as da língua li uãs mo ologias sis ema
pe manece inal e ada, mui o não a e ada ou os idiomas. Ou a ez, ki ba men is, que al ez
nãož iksuada, desape ce ada des a s a poslinkių. Em odas posky iuas, des inas eas a ce o ní el
de língua no mas discu idas, no começo ap esen a-se desc end inan e Są ado abelha. Nele indica-se
on e da no ma, possí eis a iações, a ijamen o undas, conc e ūs exemplos. Em ou as pala as,
p imei o aos lei o es é ap esen ada oda isklo inė, o que e como pode a ijua , e em seguida após
ais abelês é ap esen ado mais exemplos, alguns deles mais de alhadamen e pakomen ados.
Liguamen e ambém es u u ado ex o e pa e sin aksês. Conhecedo es aleg nių e p ielinksnių
no mas, al ez nem p ecise lemb a , quan o mui o há eg as, nas quais é discu ida es a a osena.
Kažin ou ealizado au o ê escolha de imedia o o nece oda a sussis imada Są ado in o mação
sob e linksnius e p ielinksnius, e não escla ece de aco do sin aksína unção ou conc e os linksnį
p ielinksnį, po que linksnių no mas des inada abelha es ensão desde 393 a 454 página, e p elinksnių
są adas desde 477 a 549 página. Não du ido que em ais abelês é ap esen ada in o mação
impo an e3, mas monog a ia deseja mais in e p e ação, explicações, a iojan es no mas
comen amen o, e não odas as possí eis isklo inas. Tu bū ais abelas aduiu inclui no inal da
monog a ia como anexos ou de ou a o ma es u u a ex o. No mas de sin axe Dedicada na pa e
da monog a ia alguns onde cain a nos olhos gausus núme o de exemplos (jos se ia possí el o nece
e menos, pois ainda assim de odos os casos cole ados impossí el o nece ), mas alguns casos mais
complexos a discu i apenas menca pa ág a o, exemplo., p. 474475 sob e g ama icalização, mais
p ecisamen e, sob e įnag, polinksnėjimą, não pa en a nenhum exemplo com um con ex o mais amplo.
Esses casos em no minamuosi publicações menos discu idos do que, digamos, d ejybiniai linksniai,
po an o eles de e ia mais de alhadamen e paanaliza . Po ou o lado, é p eciso conco da que a
alguns casos ap esen ado gausus núme o de exemplos ajuda melho a en ende codi ikuo ąją e
ealiąją no ma, ilus uoja no ma poslinkius. Como e nou os capí ulos, e aqui mui o aliosos R.
Miliūnai ės 3 Ka es al in o mação é bas an e echniška isso en ende-se, pa a osse consequekli
sis ema de classi icação, mas ao lei o ela pa e de excessklinė, plg. p. 402: aqui como dois egis os
sepa ados (pois um cai na classi icação S kilm. 5.1.1, e ou o em S kilm. 5.1.2) da exemplos do obje i o:
ealiza uma isi a de aios, o necendo dois aios (caipomada plu , onde as pala as di e em, pg. na
mesma página. éa 4.2 S gal. 5.1locai eikš i com alguns būdo p e eiksmiais: ap esen a-se al exemplo
p incipal: [P asmego] kiau ai e a: e as. Abaixo indica ainda algumas semelhan emen e usadas
pala as: įkypai, įs ižai, изilgai e k . ).
lanky is izi o, no s jų a osena labai panaši, odėl galėjo bū i apibend in i kaip ienas a ejis pa-
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Re isões Re iews 317 comen á ios abo ando mui as ezes pa a a g kąją zoną
pe encen es casos, sob e os quais não há mui a in o mação no minamuosias
publicações. / Monog a ia conside a-se em mais ecen es linguinos desa ios, po
exemplo, abo dam-se lyčiai sens ios aspec os da língua. Na página 337 a i ma-se que
Mo e iškosios giminės o mų gausėjimą (pe eklinį a ojimą) p omo e ainda XX a.
pab. iešojoje a osenoje ixada de ido a plin an ys eminizmo e gende izmo
ideologijas e oneamen e pe cebama ca ego ia de giminės da língua Li uânia,
es o çando es eu i o consumo de o mas de giminės a iškosios e não
econhece es as o mas esiduan e apibend inamąja unkção. Toliau (p. 338)
esc e e que mui as ezes ais o mas pa ecem não-na u almen e, pois es ão
elacionadas não com o sis ema linguagem aida, e com a p opagujada ideologine
posição.
Zasmenciona-se ambém sob e o a o de que mudanças de linguagem de e minam
esul ados de adução au omá ica ou de p og amas de ge ação au omá ica de
linguagem. Também na seção de sanda os de pala as desc i as polinhas não
ipicamen e da y is daik a a džius da eme iškosios ou y iškosios giminės (ž .
2.2.3. posky į). Na 474a página esc e e sob e in luência de edes sociais ao in és
šauksmininko a o i a dininką, i. e. quando se k eia a pessoa, que em socialinių
inklų pasky ą, au oma icamen e exibe-se seu nome e (ou) pa a dė a dininko linksniu.
R. Miliūna Kadi ė, discu indo no mas da linguagem, a ijuojanços enominos,
ab êpia amplos espec a, ilus uoja, a kim, oi o uonko alo exemplo (ž . p. 305306).
Isso não é bem ipicamen e compos o sudu ino pala a, ele, segundo au o ês,
pode se su gindo como esul ado de adução au omá ico. Vadiasi, abo dando
polinkius de da ybos naujažodžių da língua li uãs, às ezes é p eciso (e no u u o
ainda mais p ecisa á) conside a a é em ais assun os ecnológicos. Como a i ma
cien is a, [a]p ge al e ei o do adução au omá ico à língua li uãs bemaž
ne y inė as, ad nãoipiškų dū inių e imas se ia in e essan es s á eas de
pesquisas. Da omen abundam em di e sosa emas (culiná ia, espo es, modas,
ciência dislaidos, e c.) em po ais in e ne , que são au oma icamen e aduzidos
em mui os idiomas (no malmen e sem anúncios de dados). (p. 306). Pa e Sin aksês
abo dam-se bas an e ecen emen e a osenoje em yškėję casos, às ezes a é
nãoincluído em no minamuosius publicações. Po exemplo, subky ia 2.4.8. O dem de
Pala as dedica mui a a enção a manche es da mídia e ou os exemplos, nos quais
o dem de pala as causa d ip asmybių. Sakinys i ulação igual e egula es, en ão
su okiamų sin aksinių yšių, dėl pažeis os ak ualiosios sakinio skaidos apsun-
kina eks o su okimą. Ne i in išsamiai no minamuosiuose leidiniuose ap a ų
não ulnjea no mas da língua, mas po causa de ou as línguas in luência, po
causa de maças casos pode encon a e mais, ex., pala as modelis, sop anas,
es ela de combinação com adje i os ( odas es as pala as signi icam ilus es
pessoas, isso pode se an o homens, quan o mulhe es); sob e subdições como
mais acilmen e u ilizadas (nas não p ecisam combina com o sujei o) do que pa icipan es o ma pli imen o, pe sonalinių sakinių a ojimą ie oj beasmenių e k . Es es enômenos ce amen e p ecisam mais de pesquisas de alhadas, mas
ERIKA RIMKUTĖ
324 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII em ele en ou sendo ainda bas an e jo em,
Jono Jablonskio codi ico a paçada a XX a. início. Vá ios mais de cem anos de
codi icação e disseminação das suas no mas ainda não hou e su icien e empo pa a
es as no mas em odos os ní eis se es abelece em es abilemen e nas camadas
educadas da sociedade, po an o e a dinâmica ainda não assumiu uma di eção cla a.
Di e en emen e do pa e das línguas eu opeias, língua Li uânica longus amžius
i eu de o es p essões de ou as línguas, nuala a exe ciada línguas con ac os.
Bend inês no mas da língua li uãs du an e 50 anos da ocupação so ié ica ambém
não pôde espė osi na u almen e, pois expe imen ou didelho e ei o das usas.
Po an o e bend inês linguagem a osenos a ian iškumas desigualy is: esama e
es animų elemen s de, emk in an es de li u ians linguagem, como isumos,
sis emas e no mas. XX a. pab. XXI a. p . bend inė lie u ių kalba ainda não a i ačiusi
usi ikacijos pada inių, simul aneamen e so e con e genciją com no os
lingbinėmis sis emas (na maio ia dos casos com anglų kalba) e com ou as pačiõs
a amuns da língua lie u ių ( egiolek ais e subs anda u). Au o ê a i ma que
de ido a bas an e ecen emen e começassem e não chegassem pesquisas de
desen ol imen o da língua li uanas e linguís icas disposições na Li uânia a é que
seja nea sa gu sem exílios ca ego iza a na u eza da dinâmica da língua li uanas
comum, embo a obse ância da a osena e es udos das linguís icas disposições
ap esen em mudanças an o es u u al, an o de egulamen o da língua, quan o
de ní el ideológico. Aba iniu pe íodo de desen ol imen o das línguas li uanas
bend inas c escendo a a u ágio en e codi ikuo a e ealó ia no ma pode se
in e p e ado como subs anda o o mação de camada in e mediá ia en e
egiolek as e bend inas línguas . Na Li uânia p e ende an ina u almen e espa i
mudanças de ideologias de linguagem: no público espaço são o madas disposições
nega i as an o po causa da ideologia da comunhinha e adicional da comunhinha
no mas de linguagem, an o po causa das suas ins i uições de supe isão e da
polí ica da língua execu ada pelo es ado. O úl imo subcapí ulo da e cei a pa e
do li o e mina-se bas an e op imis a a i mação: In es igado s das mudanças de
línguas comuns eu opeias no am que em mui os casos as disposições linguís icas
da sociedade mos am sem du ida da necessidade das p óp ias a mainhas comuns.
Ge asis polinkis de mudanças mais eqüen emen e isí el não bend inês da
linguagem ideologia, e da linguagem sanda os ( a osenos) ni eleniu. Pa a a língua
comuni á ia Li uânica é pa icula men e impo an e a idéia de que, na comunidade
mundial mundial, língõs com poucos alan es opo unidades de sob e i e e de se expandi e ecupe a são maio es, se essa língua em comun inha a mainá [...]. Po an o, mesmo e no pe íodo pos anda ização bend inesa uncionamen o e mudança da língua li uanas não em se deixados sa i aidai.
(p. 668).
Monog a ia inal em pala a (p. 680) R. Miliūnai ė a i ma, que não p ecisa le an a
a ques ão, se p ecisa bend ines línguas (ku ios emos especialmen e ap ende ),
mas p ecisa pe gun a , qual a emos cons ui bend ină linguagem, pa a que ela
osse con o us e a auklus sociedade unijan e e amen a de comunhão. A
es a pe gun a an o a monog a ia au o ė, quan o es a e isão au o ė deixam esponde aos p óp ios lei o es.
Ri a Miliūnai ė. Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai
XXI a. p adžioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys
Recenzijos / Re iews 325
Apibend inando pode dize -se que es a monog a ia excelen e, alioso abalho
cien í ico, necessá io aos usuá ios da língua: e eó icos, e p a ican es. Embo a
em á ios luga es da e isão esc e a, que que iamosa mais in o mações, mais
cla amen e ap esen adas no mas de linguagem, melho explicadas a ijuojan es
enómenos de linguagem, no en an o es as obse ações em essência des inadas
no miná eis publicações p epa ado es (en e eles, na u almen e, es á e discu idas
monog a ia au o ė), espe á el, u u as discussões, como de e ia ap esen a
no mas de linguagem, pa a que os consumido es osse con o á el e cla o.
En ende-se que numa única publicação mesmo e ão g ande olumeno (721 p.!), não se
pode espe a ob e odas as espos as desejadas. Jus o mais que umas mais
ques ões podem le an a -se unidas no mas de linguagem, e ou os de ou as. Aqui
exp essadas comen á ios diskusionais al ez incen i a ão ce as pesquisas,
a k eips no min ojos a enção a isso, de que in o mação al a aos usuá ios de línguas li uãs, se ela su icien emen e cla amen e desc i a, ou acilmen e encon a-se.
In oducida 2023 m. e e ei o 17 d.
ERIKA RIMKUTĖ
Vy au o Didžiojo uni e si e as
Vlado Pu inskio g. 23-216, LT-44243 Kaunas, Li uânia
e ika. imku [email p o ec ed]