BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN BIELINSKIEN, LOC BOIZOU, ERIKA RIMKUT
Vy au o Didžiojo uni e si e as
LIETUVI LIBBOS MORFOLOGIŠKAI IR STAKSIŠKAI
ANOTUOTI TEKSTYNAI
ESMINIAI VODŽIAI: eks ynas, au oma ική морфологическая анализе, au oma ická sin aksinė
анализе, lingu echnologijos.
ĮVADAS
Già 25-anni dell'Uni e si à Vy au as Maggio (VDU) Kompuu e inės ling is ikos cen e (KLC), engono
c ea e e s iluppa e ecnologie della lingua (U ka i k . 2017). VDU KLC p epa a i iso se e s umen i
1
della lingua li uane sono la base, senza cui neapsieinama compu e izzando la lingua li uana e 2015 m.
luglio mese VDU KLC e VDU In o ma ica acol à insieme con pa ne della Vilniaus uni e si e e
p i aikan jai naujas echnologijas. 2015 m. p adžioje Lie u a apo isa eise CLARIN ERIC na e, o
Kaunas echnologijos uni e si e onda ono CLARIN-LT conso ciumą e inizia ono iso se e
ecnologie in as u u a, a i en a o nel comune sis ema ecnologico eu opeo.
ykdy i p ojek ą „Lie u os na ys ė a p au inėje mokslinių y imų in as uk ū oje – Bend oji kalbos
2
Šio s aipsnio ikslas – p is a y i du lie u ių kalbos iš eklius, ano uo us lie u ių kalbos
eks ynus, p epa a i VDU KLC: mo ologicamen e ano uo u es o MATAS e sin aksialmen e ano uo u
eks yną ALKSNIS. Šie iš ekliai iešai p ieinami CLARIN-LT saugykloje, paiešką galima a lik i pe
sis ema ANNIS (plačiau ž . 3 sky ių), anche paieška au oma icamen e mo ologicamen e ano uo ame
3
ecnologie. Compu u e izzando il linguaggio, p epa ando s umen i compu e ini, des ina i all'au oma ica
eks yne galima s e ainėje h p://co pus. du.l
4
.
Ano uo i eks ynai – pag indiniai iš ekliai, a liekan ys s a bų aidmenį plė ojan kalbos
analisi del linguaggio, indispensabili g amma ica analisiè e da i s a is ici su linguaggio. Quindi eks ynai,
appielli i ma ca i g amma icali, è quasi ma e ia p ima ul e io e au oma ica analisi della lingua. Tokie
eks ynai u ilizza e pe al e iso se e s umen i di lingua na u ale cos ui e in ali campi come
1
P iega in e ne : h p:// eks ynas. du.l .
2
Accesso online: h p://cla in-l .l /.
3
P iega in e ne : h p158.129.51.247:8080/annis-gui://4.4.-3.
4
Ques o da 208 mln. pa ole cos i ui o au oma icamen e mo ologicamen e ano ua o es yno. Successi amen e su di lui
in ques o a icolo non si sc i e. Mol a a enzione iene assegna a 1,6 mln. pa ole del pa la o e pe esaminée a
mo ologicamen e ano uo am es o MATAS.
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 2
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
au oma ico sis ema di iconoscimen o linguis ico, macchinis app endimen o, au oma izia o aduzione,
es azione di in o mazioni e e c.
Di segui o nell'a icolo engono sepa a amen e p esen a i menziona i es ii e da i cau u a in
sis emą. Teks ynais i jų duomenimis gali pasinaudo i y ėjai bei s uden ai, i ian ys lie u ių kalbos
essi ia ANNIS sis ema g amma icos, insegnan i e insegnan i, compilando compi i, e u i, che in e essisi delle
echnologijomis.
ANOTUOTI LIETUVI TESTTYNAI DI KALBOS E J SUDARYMO YPATUMAI
1. Mo ologiškai ano uo as eks ynas MATAS
Mo ologica analisiè è la p ima ase di elabo azione del linguaggio e so en e p epa a il es o quan o più
olesnei sin aksinei a seman inei analizei, odėl labai s a bu, kad mo ologiniai ano a o iai eik ų
accu a amen e, poiché i e o i a i a li ello della mo ologia os acolano au oma ica analisi del
linguaggio di al i li elli.
Il p imois mo ologico della lingua Li uania ano a o ius c ea o ci ca p ima 25 anni. Suo au o e Vy au as
Zinke ičius (plačiau ž . Zinke ičius 2000). A ualmen e le lingue Li uanee pubblicamen e accessibili du
mo ologiniai ano a o iai: meni a a V. Zinke ičiaus p og amma, spesso chiama a Lemuokliu (nuo pa ola
lema an aš inė o ma), e po ale Lie u ių kalbos sin aksinės i seman inės analizės in o macinė
5
sis ema (www seman ika.l ) accessibile ano a o ius. In ques o a icolo p epa a o u ilizzando
seman ika.l mo ologico ano a o i. codice. Seman ika.l ano a o ius s iluppa o dalla pia a o ma
6
Hunspell come p og amma a codice ape o; ques o anno a o e è aggio na o, comple a o da nuo e
p is a omas eks ynas MATAS ano uo as naudojan Lemuoklį, o sin aksiškai ano uo as eks ynas
pa ole (co a comp ende 171 000 lemų), ges i e le sue egole (plačiau Dadu ke ičius 2017). 2017 m. esegui o
No s Lemuoklis eikia gana ge ai, be šios p og amos negalima a naujin i, nes ji y a užda o
una ice ca e alu ando la quali à di en ambi ano a o i, de e mina o che più p ecisamen e unziona
seman ika.l ano a o ius (Kapočiū ė-Dzikienė e k . 2017). Tolle ò p esen a o eks ynas MATAS
p epa a o 20022014 m. Come base p eso 1 mln. pa ole eks ynas, compila o 2006 m., esso comple a o
nuo i es ii, pe a ky as. P ima iamen e MATO es i ai sono s a i ano ua i au oma icamen e
mo ologicamen e, successi amen e essi pa la o e pe gua da e e su a ky i.
5
accesso in e ne : h p:// eks ynas. du.l /page.xh ml?id=mo phological-anno a o ; ques a p og amma non solo
mo ologicamen e annaggia es o, ma può e sin e izza e, i. i. sugge i e necessa ie o me; essa è ada a a e ai più
ecchi sc i i analizza e.
6
P ieiga in e ne e: h p://seman ika.l /Syn a icAndSeman icAnalysis/Analysis.
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 3
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
MAT cos i uisce 1,6 mln. es i, cos i ui ii da documen i, g ožinės li e a ū os kū inių,
mokslinių eks ų. Kaip i Daba inės lie u ių kalbos eks yne, didžiausią dalį (36 p oc.) suda o
publicis ikos eks ai (ž . 1 pa eikslą).
1 PAV. Mo ologicamen e ano uo o ex yno MATAS sanda a (p ocen ais) MATAS è
disponibile in di e si o ma i: cosidde o o ma o KLC, do e engono u ilizza i qualche
insoli a pa i linguis iche e ca ego ie g amma icali abb e iazioni (si o ques o o ma o
ano ua o e h p://cla in-l .l / po alo conse ykloje accessibile es ynas), ecc.:
<wo d="Ta p" lemma=" a p" ype="p ln">
<space>
<wo d=" ankiai" lemma=" ankiai" ype="p ks eig nelygin.l">
<space>
<wo d="suaugusių" lemma="suaug i(-ga,-go)" ype="dl eig nesng eik. bū .ka .l neį a dž y .gim dgsk
K">
<space>
<wo d="medžių" lemma="medis" ype="dk y .gim dgsk K">
<space>
<wo d="ku ne ku " lemma="ku ne ku " ype="p ks eig nelygin.l">
<space>
<wo d=" is" lemma=" is" ype="p ks eig nelygin.l">
<space>
<wo d="pasima yda o" lemma="pasima y i(- o,- ė)" ype=" ksm eig sng semplicemen e.nuos bū .d.l nsk
IIIasm">
<space>
<wo d="dangaus" lemma="dangus" ype="dk y .gim nsk K">
<space>
<wo d="lopinėlis" lemma="lopinėlis" ype="dk y .gim nsk V">
<sep='. ">
<p>
MATAS è anche anno a o in o ma o in e nazionale TEI P5. Ne le pa i linguis iche e
ca ego ie g amma icali abb e ia e una aide o skai meniu, ecc., a s d 3 signi ica ispe i amen e:
Scislinė
le e a u a
24%
Pe iodici à
36%
Adminis aciniai
eks ai
21%
G ožinė
li e a u a
19%
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 4
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
eiksmažodis, pe sona p o eggamoji o ma, posi i a o ma, sang ąžinis, iesioginė nuosaka, bu asis
equninis empo, ienaskai a, e za pe sona. Di segui o è ipo a o lo s esso es a o di es o
o ma o TEI P5: <w lemma=" a p" ana="# ">Ta pw>
<pc> </pc>
<w lemma=" ankiai" ana="#p n"> ankiai<w>
<pc> </pc>
<w lemma="suaug i(-ga,-go)" ana="# d n kn dk">suaugusiųw>
<pc> </pc>
<w lemma="medis" ana="#db dk">medžiųw>
<pc> </pc>
<w lemma="ku ne ku " ana="#p n">ku ne ku w>
<pc> </pc>
<w lemma=" is" ana="#p n"> isw>
<pc> </pc>
<w lemma="pasima y i(- o,- ė)" ana="# a s d 3">pasima yda ow>
<pc> </pc>
<w lemma="dangus" ana="#db k">dangausw>
<pc> </pc>
<w lemma="lopinėlis" ana="#db ">lopinėlis</w>
<pc>.</pc>
Un al o o ma o, con cui mo ologicamen e ano io i es ii accessibili h p://co pus. du.l si o,
compila o sulla base MULTEXT-Eas o ma o esemplu. Secondo ques o o ma à ogni pa e della
7
lingua ha di e en e nume o di ca ego ie mo ologiche (nuo 2 a 14), ques e sono isc i e con
abb e iazioni, ecc., in no imo NcmpnnN signi ica daik a a dį, c gene inį daik a a dį, m i iškąją
giminę, p mol i nep iskai ą, n a dininką, n nesang ąžinį daik a a dį, gale b ūkšnelis, che a ques a
pa ola, ad esempio, uni e si à non si isc i i alcun nome seman inė.
8
Nel e zo capi olo p esen e emo paiešką sia MATO che ALKSNIO nei es inini u ilizzando ANNIS
sis ema. Viene u ilizza o un al o o ma o di no azioni mo ologiche, è compila o secondo Leipcigo
glosamen o no ima (plačiau ž . 3 sky ių). Di e en i sis emi di ano azione ca a e is ici non solo delle
ecnologie della lingua li uane. Ques o p oblema ha s imola o la c eazione dello s umen o di
con e sione Peppe (Zipse e k . 2010). Ques o indica a ie asi di c eazione delle iso se e u ilizza i
s umen i di ano azione. Come is o da p eceden emen e da i degli esempi, KLC u ilizza e qua o
mo ologiche sis emi di cognymų. Quelli di e si di e si o ma i di ano azione è so o a causa del
a o che mo ologicamen e ano ua o ex ynus p epa a o lungo empo. Un empo in u o non
e ano applica i nessun s anda d di ano azione, semplicemen e u ono u ilizza i analizza o e
mo ologico c ea o V. Zinke ičiau c ea e delle pa i della lingua e g amma icali ca ego ie
abb e iazioni. Essi sono acilmen e comp ensibili ai consuma o i. Po cui empo a causa di
coope azione in e nazionale mo ologicamen e anno ua o eks ynas pe ano ua o usando
7
Accedo in e ne : h p:nl.ijs.si/ME/V/msd/h ml://index.h ml.
8
Più su ques a cognizione c . h p://co pus. du.l /l /mo ph.
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 5
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
in e nazionali. Come menziona a, seman ika.l (ques o sis ema obie i o p incipale è s a o c ea e
se izi in e ne ) nell'analisia o e mo ologico u ilizza e ma kedos MULTEXT-Eas o ma o. I segni
umpi, ma alle pe sone di icili da capi e, le sue adeguames e all'analisi compu e is ica.
MULTEXT-Eas o ma o mo ologicamen e ano ua o e sin assico eks ynas ALKSNIS. Teks ynų
paieškos į ankis ANNIS (ž . 3 sky ių) ha o ni o possibili à di uni e ALKSNIO e MATO o ma i di
ano azione mo ologico. La p ima idea è s a a usa e no azione Uni e sal Dependency (UD), pe ché è
abbas anza di usa sis ema di anno azione e essa acilmen e leggibile (inglese lingua). Tu a ia UD
ma ca i sono mol o lunghi e ques o isul ò scomodo eseguendo paesešką pe ANNIS: ogni pa ola
ma ca a occupa mol o spazio, quindi, analizzando le seškomo pa ola con es o, bisogna a slink i ino
odyklę in una o al a pa e. A causa di ques a p oblema ica p a ica decise di ada a e Leipcigo
glosa imo conoscenza, pe ché ques e acilmen e leggono e abbas anza umpos. Nonos an e qui
desc i i anno azione no amen i di e si o è, so oline ina che di en ambi eks ynų ANNIS sąsajoje
iene u ilizza o solo un unico (ada a o Leipcigo glosa imo) sis ema, e ques o do ebbe esse e g ande
age olamen o pe i consuma o i. Rice chiamo che MATE non indica a sen inių limi e, quella può esse e
a a apidamen e au oma icamen e, ma bisogna con olla e o imi isul a i. MATAS, come e
ul e io men e discussimo eks ynas ALKSNIS, accessibile h p://cla in-l .l / po alo saugykloje. In
9
esso è possibile e e ua e paesšką u ilizzando il sis ema ANNIS (plačiau ž . 3 sky ių).
10
2. Sin assicamen e anno a o es o ALKSNIS
del linguaggio Li uano sin assialmen e anno a o es o ALKSNIS p epa a o in 2016. Il suo
s iluppo è s a o sos enu o dal Conso zio di in as u u e comuni di iso se linguis iche e
ecnologiche eu opee (CLARIN ERIC) (MTI-02/2015). Teks ynas accessibile pubblicamen e
h p://cla in-l .l / po alo saugykloje. Come usa lo, spiega a la guida dell'u en e.
11
12
Teks ynas suppjana o come lie u iškosios sin aksinės analizės e alonas. Texynum ca a e e Tokio è
ca a e is ico il a o che essi nonideli, op imalii gen anè compos i, a sin aksinė analizė, sebbene e
esegui a au oma icamen e, ma pe žiū e a a e es esa kalbininkų. Sulla base del e alono di analisi
sin assis ica, è possibile c ea e un analizza o e sin assico che agisce su base s a is ica (angl.
s a is ically-based pa se ) e es ende e au oma ica analisi sin assica (Bielinskienė e k . 2016).
9
Accessibile online: h ps:cla in. du.l /xmlui/handle://20.500.11821/9.
10
Accedo online: h p158.129.51.247:8080/annis-gui://3.4.4.
11
Accesso online: h ps:cla in. du.l /xmlui/handle://20.500.11821/10.
12
P iega in e ne : h ps: h psyou u.be/PlE0PWu b4Y.

AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 6
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Poiché ALKSNIS è più ecen e iso se della lingua li uane che MATAS, meno desc i o, quindi in
ques o a icolo ALKSNIUI ski simo più maggio e a enzione, anche discu e emo
sin assialmen e ano uando le domande so gen i.
2.1. Texs yno Pa i
Teks yną ALKSNIS cos i uisce 30 599 pa ole, 2355 sin aksialmen e ano uo i sen ini. In con on o con i
es i dei linguaggi dei paesi a imų, ques o es o è abbas anza panašus e, si può di e, è di
su icien e dimensione: la ių kalbos eks yną suda o 3800 sakinių, 53 ūks . žodžių (P edkalnina e
13
k . 2016); della lingua es ų sin aksialmen e ano ua o es yną PENN (JAV) cos i uisce benokai più
14
– 1400 sakinių, 10 600 žodžių (Muischnek i k . 2014); lenkų kalbos
15
– 8227 sakinių. Pi mąjį
ci ca 3 mln. pa ole.
16
ALKSNIO eks ai apima ke u ias žan ines dalis (ž . 2 pa .). Bend osios bei specialiosios
pe iodikos e g ožinė li e a ū a pa i sono apylygės, e adminis a i inių eks ų pa e la più piccola,
speci inė lie u ių kalba: sakiniai dažnai būna ilgi, juose gausu dokumen ų pa adinimų, nuo odų į
ki us dokumen us i pan. Tokių sakinių ano a imas nea skleis ų ipiškos sin aksinės s uk ū os.
pe ché ques o 2 PAV. Sin assialmen e ano uo o ex yno ALKSNIS sanda a es i di gene i. G ožinės
Teks ynui suda y i im i iš isi, nesu umpin i eks ai. Sakiniai a ink i iš kuo į ai esnių
li e a ū os pa e cos i uiscono sakiniai da Li uanian au o ių kū inių. Selez i asi p epa a i
compu e inea analisi: e i ica o codi ic es o, es e na e abelle e immaginilai.
13
Accedo in e ne : h p://sin akse.ko puss.l index.h ml.
14
Accesso in e ne : h ps:
me asha e.u .ee/4/ eposi o y/b owsees onian eebank/eb86e5463411e2a6e4005056b400242c46832883754ad7bd89d07 69d6a0 c
15
P iega in e ne : h p://zil.ipipan.waw.pl/Sk%C5%82adnica.
16
Accesso online: h psca alog.ldc.upenn.edu/ldc://99 42.
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 7
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
2.2. S umen i di anno azione e isualizzazione del es s yno
Au oma ica sin aksinė analizė si basa sul p oge o VDU KLC Lie u ių kalbos sin aksinėsseman inės
analizės sis ema eks ynui, lie u iškam in e ne am i am publicam sek o iu applikazioni du an e p epa u
analizza o e sin aksiniu, che è s iluppa o Haskell kalba. L'analizza o e si basa alle egole analisi dei moduli
17
mo ologicamen e ano io i ile e come isul a o a o nisce asi, diskaidy us in oles) e unzioni
pag įs u (angl. ule-based) me odu. Šis į ankis skai o seman ika.l segmen a imo i mo ologinės
sin assiche (Boizou e k . 2014: 69). Se izi In e ne gene ano solo ile JSON, ma al o s umen o KLC
dėmenis a sin agmas, gene uoja sin aksinius medžius, nu odo jų eminius aidmenis (angl. hema ic
con e e i isul a i dell'analisi sin assica PML (P ague Ma kup Language) o ma o. Sin assialmen e
ano uo am isualizza e e edige e in o ma o PML albe i di dipendenze u ilizzando P ahos Ka olio
segmen a imen o sakinių bei mo ologica analisi, au oma ica sin assica analisi (co yklėmis bass u
eks ynui y a gene uojami p iklausomybių medžiai (angl. dependency ees). Šis o ma as leidžia
uni e si e o UFAL suku ą T ED edak o ių
18
(ž . 3 pa .). Visi au oma iškai suano uo i sakiniai
pa ik in i i iš aisy i kalbininkų. Taigi sin aksinė analizė apima is lygmenis: au oma inį žodžių i
me odu) i ankinį sakinių a kymą (plačiau ž . 2.4).
2.3. S u u a dei da i ALKSNIO
Dopo a e a o au oma ica analisi sin assica, le asi engono p esen a e g a icamen e
p incipio di albe o (ž . Fig. 3). Ogni cime dell'albe o app esen a la pa ola del ascio,
disc izione segno o al a uni à del ascio (simbolì, digi ale, ecc.). I legami d'appendimi à a le
pa ole sono indica i šakami o b iaunomi.
17
Analizza o e sin assico s iluppa o VDU Kompuu e inės ling is ikos cen e L. Boizou e F. Zamble aʼos.
18
Accedo online: h ps://u al.m .cuni.cz/ ed/.
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 8
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
3 PAV. Sin assialmen e ano ua o ase appa enom medisybių T Ed edi o e o ma o
P esso u e le pa ole ale o dine dell'o dine indica o (ž . 3 ig.): 1) conc e i asi
pa a o a o ma della pa ola (p z., esiden i); 2) an aš inė (žodyninė o ma) lema (p z.,
esiden e); 3) ma ca u e mo ologiche (p z., Ncmpnn-); 4) unzione sin assica (p z., Sub)
(su umpinimen i spiegazionimu c . ul e io men e).
2.4. Li elli d'analisi
Mo ologiche analisi li ello. Mo ologico ano azione è la p ima ase au oma ica analisi, quindi è
indispensabile a un li ello più ele a o sin assina o analisi del ascio. Mo ologica analisiè esegui a
u ilizzando seman ika.l ano a o ių (Dadu ke ičius 2017). ALKSNYJE u ilizza e le no e mo ologiche
sono compila e sulla base di MULTEXT-Eas o ma o esempla e (più desc i o in capi olo 1).
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 9
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Sin aksinės analizės lygmuo. Sin aksinis analiza o ius apdo oja mo ologiškai ano uo us
ile e o nisce asi, spezzi a i in dėmenis o sin agma, sugge isce albe i sin assici, (angl. dependency
nu odo jų elemen ų sin aksines unkcijas. Analizė emiasi p iklausomybių g ama ikos modeliu
g amma ). Egli gene almen e iene applica o ipologicamen e simili lingue, alle quali è ca a e is ica
delle o me delle pa ole cai yba e libe a o dine delle pa ole, ecc., alle lingue sla ie (PDT, SynTagRus), alle
19
lingue la is e e . . Sin aksiche dipendenzie esp esseam secondo hie a chiją. Comincia a dal
20
p incipale ascio dėmens albe o cimaūnės, alla quale si juncano al i asci del ascio secondo la lo o
dipendenza ( . y. sin aksinius yšius).
Abb e iazioni sin assiche e in o mazioni su cognizioni sin a iche nonché dipendomanze suppo i
chekų įdi biu (Hajič e k . 1999); lo o uno dei p imi s iluppa ono l'analisi sin assica sin e ico ipo lingua
cecă. A ualmen e ALKSNYJE è usa o 18 p incipali no azioni sin assiche (senza con a e le lo o
a ian i): Sub sogge o, P ed a inys (p edika as), Obj ogge o e . . (ž . 1 abelę). Pažymų a ian ų
eme ge quando a uno si aggiungono d ejopos o doppubo con assegni, eg., segnalando compos o uno
a dažodinio o a i mažodinio ipo a ino engono u ilizza i d ejopos con assegni: P edN e P edV
ispe i amen e; delimi azione del con assegnamen o (a ibuzione) del con assegnamen o
(a ibuzione) del con assegnamen o, al con assegnamen o del con assegnamen o del
con assegnamen o con assegna il doppio segno P ed_A ; pe mos a e il giunimen o connessione
(koo dinazione) ai uni o ma ūšių ammen i dėmenų come pa e del doppubo pažymos segnalima _Co, .
y. a ciascuno di elenca i uni o ma ūšių supplemen a i sc i oma Obj_Co e pan. By he way, composi i i
asi possono e i ica si e igubų pažymų, ad esempio, quando bisogna segnala e iena ūšius
la e u ini asi: P ed_A _Co ques o la e u inis pažyminio (a ibu inis) ase. 1 LENTEL. Funzioni sin assiche e le lo o ma ca e eks yne
Pažyma
Sin aksinė
unkcija
Sogge o P ed
P edika as (o
[Sub] ha de o Egli ėjo
auxiliis pa ola)
P edV
[P ed]; è s a o [P ed]
Pa yzdys
P edN
[P ed] È s a o acconsen i o [P edN]
Veiksmažodinė
p edica o pa e
soddis a o Tu i [P ed] a silygin i [P edV]
Va dažodinė
p edika o pa e Obj Objek as
Laukiu s ečio [Obj]; bisogna isol e e [Obj]
A ibu o
(pažyminys)
Vidu inė [A ] scuola; paese memb o [A ]
Adjink
Aplybės
[Adj] O a decp e à; Pa izanų ga ėje [Adj]
19
P ahos dipendomenscha en medžių banka (P ague Dependency T eebank), più s e amen e s .
h ps://u al.m .cuni.cz/pd 3.0.
20
Accesso in e ne : h pwww. usco po a. u/en.
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 16
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
9 PAV. Sugges ione ano azione degli ledemen ela i i a un collegamen o Se è un plu iadėmenis
mix usis uni icazione, ques o collegamen o in cos uzione è e eūnė, e da lui anno u i al i
senjun uki ledemen (cablelli con le lo o elencami pa ole sono nello s esso li ello di appa enenza).
Al i segni di dis inzione con assegna i Aux (ž . ig. 10).

AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 17
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
10 PAV. Miš iosios congiungamosios kons ukcijos ano azione esempio (pa eiksle is o e più
congiungamojo yšio casi)
Sujungiabili sakinių i šūnė è sujungiamasis swi ch. I congiun i i pa ole, che cos i uiscono
p ie eiksmiai, į a džiai o dalely ės (p z., p ie eiksmis odėl), dipendono dal secondo ascio dėmens
p edika o e s olge ci cos anza unzione (Adj), men e la congiunzione Coo d unzione s olge kablelis
come e bejunzioni sakiniuose o sakiniuose con ka ojamaisiais giun ukais, che qui sono conside a i
dalely ėmis (ž . 12), come e in caso di congiunzione pa men del ascio (ž ., 11, 12.).
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 18
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
11 PAV. Sujungiamojo asinio con jungiamuoju pa ola anno azione
esempio 12 PAV. Suje amosios kons ukcijos ano azione eks ynai | 19
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Sudė inga ano uo i skai ines iš aiškas, p z., alandas, me us. Jos ano uo os kaip aplinkybės
con pažyminiai o come pažyminiai (ž . 13, 14 ig.).
13 PAV. Da os ano a imas
14 PAV. Da ì e al e esp essioni nume iche ano azione (pa eiksle ipo a o solo
agmen o di ase anno a o sin assialmen e) eks ynai | 20
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Non è semp e acile anno a e composi i accon i. In un caso essi sono ano a i così come e in esi nelle
g amma iche della lingua li uana, i. e. come a dažodinio e a i mažodinio ipo a iniai (p z., è [P ed]
semplice [P edN]; può [P ed] esse e [P edV]), e in alcuni casi il secondo dėmo del accon o è conside a o
ogge o (p z., ke inu [P ed] suk ies i [Obj]). È s a o complica o ano ua e cos uzioni con po iniais
giun ukais, pe ché en ambi giun uki hie a chiamen e sono lygia e čiai. In ale caso è i enu o che più
al a posizione di ge a chia occupa 15 PAV. Sudė inių sakinių su po iniais jung ukais esempio di
pag indinio sakinio dėmens a inys, nuo jo p iklauso šalu inio sakinio dėmuo (ž . 15 pa .).
ano azione sujungiamojo yšio jung ukus deciseusia conside a e dalely ėmis, pe ché la lo o unzione
Galiausiai s a s y a dėl kai ku ių kalbos dalių s a uso. Pa yzdžiui, ka ojamuosius
appa enomybių s u u a dell'albe o simile a dalelyčių (ž . 12 ig.).
Ano uando sin assialmen e a mano è s a o isol o non pochi p oblemi, qui di lo o è s a o innomina i solo
pochi. Mol e delle di icol à di ano azione isol e man enendo la adizionale g amma ica di app occio,
solo susci ando pe un ce o ce o modo di ano azione. In al i casi ha do u o ada a si alla sin assino
ano a imo ypa umų i ano uojan nuosekliai laiky is susi a imo. Tikimasi iškilusias p oblemas
isol e e ul e io men e s iluppando au oma ica analisi sin assina. sis ema. Ques o è uno delle s ide
Ki ame posky yje p is a oma duomenų paieška ano uo uose eks ynuose naudojan ANNIS
u ilizzando es i anno a i, pe ché la paesaggio dei da i in ali es i, do e è mol a conoscenza e anche
pochi li elli di anno azione, de e esse e di e si ica a. Pe ques o mo i o è s a o scel o lo s umen o
ANNIS s iluppa o dai ice ca o i dell'Uni e si à Humbold (Vokie ija).
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 21
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
3. Pa ice ca ia ANNIS sis ema
Naudo i ANNIS į ankį nė a labai sudė inga (plačiau ž . Zeldes 2016). Reikia pasi ink i
ano ua o eks yną (MATO eks yno pa e (shis eks ynas sco sepi o in documen i, g ožinę li e a u ę,
mokslinius eks us i pe iodiką) a ba ALKSNIO eks yną (jis į a dy as aip: Alksnis_paula_1.0) i
pa eik i užklausą. Užklausų s u u a desc i a 3.1 e 3.2 posky iuose. ANNIS o nisce le pe inen i ighe di
conco danza con le in o mazioni co ela e (ž . Fig. 16). La iga di conco danza può espande si da 5 a 25
pa ole (įcaličiuojami e scy ybos segni) sia dalla sini ės che dalla dešinės; è anche possibile espo a e i
isul a i. In en ambi i es ini engono u ilizza e g amma icali pažym e, compila e secondo Leipcigo
glosa imo cognimo. Ci sono aggiun e pa ecchie pun e di cui non i sono menziona e pun e, ecc., ~COMP
signi ica supe io e g ado. P ima okie cognizione sc i e il segno ildės. Le pa i delle lingue indicano
21
secondo
Uni e sal Dependency o ma .
16 PAV. Paieškos pe ANNIS į ankį ezul a ų agmen as
Pa e MATO documen i di ice ca in lema o dinanzia
21
Accedo in e ne : h ps:www.e a.mpg.de/lingua/ esou cesglossing- ules.php. Ki ue in es i anno a i usano spesso
Uni e sal Dependency (UD) segnala i (ž . h p://uni e saldependencies.o g/; anche c . Fig. 18). Come sc i a nel p imo
capi olo, UD ma kedos mol o lunghe (p.g.: galininko linksnis, mo e iškoji giminė e mol eiskai a indica a così:
case=accusa i e|gende = eminine|numbe =plu al), esse occupano oppo spazio ANNIS in e sajoje e pe ques o non è
con enien e legge e le in o mazioni.

AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
eks ynai | 22
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
17 PAV. Paieškos pe ANNIS s umen o il agmen o dei isul a i ALKSNIO eks yne
ce cando lemos comandamen o (da che sin aksiniai collegamen i osse
con assegna i a spalle, bisogna p eme e pliusą p esso deps)
3.1. Semplic sea chka
Uno segno di paesca si chiama semplice. Fo ni o anno azione (nominazioni di ca ego ie g amma icali,
u ilizza e ma ca e g amma icali e e c.) dipende da ogni es o s u u a, e non da ANNIS į ankio.
A k eipiame dėmesį, kad o muojan užklausą eikia ski i didžiąsias i mažąsias aides.
3.1.1. Tikslius pa ole di o mų (simboli eilučių) paieška
Pap as oji paieška ykdoma nu odan ka ego ijos pa adinimą, lygybės ženklą i ka ego ijos
alo i, egis a a in angliškose kabu ėse, eg.:  lemma="kalba"
( okia záklausa signi ica che si ce ca lemos kalba);
 pos="ADJ" (ieškoma būd a džių);
 g am=".M.SG.GEN." (ce cha a de e mina e ca ego ie g amma ici, in ques o
ienaskai os y iškąja gimine kilmininko o ma pa a o ų žodžių).
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
caso es ynai | 23
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Ce cando una pa icola e o ma di pa ola nel es o, bisogna indica e il nome della ca ego ia
ok o semplicemen e ieškomą o mę egis a e kabu ėse, ecc. :
 ok="pasakė" a ba "pasakė".
In en ambi i es i anno a i si possono ce ca e lemų, pa i del linguaggio, ca ego ie g amma iche,
konk ečių žodžių o mų, o ALKSNYJE da galima ieško i sin aksinių pažymų, p z.:
 sy un="A " (ceškoma a ibu i).
ALKSNYJE è anche anco a possibile ce ca e di dipendendenze di elazioni (deps), ma
ques i si ce cano secondo un al o p incipio (ž . 3.2.3).
3.1.2. S u u e di simboli paischka
ANNIS consen e di e e ua e paesis ica u ilizzando egola i esp essioni (angl. egula exp essions);
esse con assegna e da simboli speciali. Paieška egulia iosi esp imiškomi in sos anza si isc i e
kaip ikslių žodžių o mų paieškos užklausa, ik eikia angliškas kabu es pakeis i pas i aisiais
anche b ūkšniai.
3.1.2.1. Be kokių simbolių paieška
L'impo an e simbolo specialeus è il pun o, egli sos i uia qualsiasi uno simbolo ( aidę,
digi ale e pan.), ecc. :
 lemma=/pl. .s/ (ieškoma, ecc., pla us, wido is, pli us); p.sak.s/ o ok=/p.sak.s/
(ieškoma, ecc., acconys, pasakos, pasakas, pasakęs, posakis /);
 /201./ a ba ok=/201./ (ieškoma, p z., 2010, 2011, 2012…).
Poiché il pun o può sos i ui e qualsiasi segno, p op io il simbolo del pun o bisogna ce ca e u ilizzando
kombinaciją pas i asis kai inis b ūkšnys + aškas ( .), p z.:
 g am=/ .. .SG .GEN ./...). (ieškoma, ecc.,.M.SG.GEN.,.F.SG.GEN.,
3.1.2.2. Uno a di e si simboli pains aking
In ece di simboli comple amen e non de ini i in paesaggis ica si possono indica e alcune
ieškomų simbolių. Jie ašomi lauž iniuose skliaus uose, p z.:
speci iche  lemma=/pl[ao] .s/ (ieškoma, ecc., la gus, la o is, ma non pli us); 201[0124]/ o
 / [ei]lp./ a ba ok=/ [ei]lp./ (ieškoma, p z., elpa, ilpo, be ne alpa);
ok=201./ (ceškoma 2010, 2011, 2012, 2014); eks ynai | 24
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
 g am=/ .[MFN] .SG .GEN ./
(ieškoma.M.SG.GEN.,.F.SG.GEN.,.N.SG.GEN.).
A egiamo a enzione che in ques o modo si ce ca secondo uno simbolo di uno dei
simboli indica i se di:di b[aius]/ pe me e ce ca e i la o a, di bi, di bu, di bs, ma non di bau o di bsi.
3.1.3. Ka ojimo ope a o i
Si può ca o i (įp as us e specialius) simboli, ecc. :
 lemma=/.. aci a e/ (eškoma, ecc., nuo eggia e, anda ia e, a ia si, a izia si,
non iaggia e);
di b[ao][m ]e/ o ok=di b[ao][m ]e/ (ieško i di bame, di ba e, di bame,
di bo e).
Così ciškomă nume o di simboli sono cos an i, eg., due simboli nei da i esempi Più
(a ba [ao][m ]), aigi pagal užklausą lemma=/.. ažiuo i/ negausi e ezul a ų su lema į ažiuo i.
possibili à sono con gli ope a o i di ipe izione, i lo o signi ica i sono ques e: ? un ce o
simbolo è usa o una ol a o nessuna ol a;  + un ce o simbolo è ipe u o almeno di una
ol a (i. e. una, due, is, qua i e più ol e);
 * de e mina o simbolo pa u o n ol e (i. i. può esse e del u o non pa u o,
pa u o una, due e più ol e) Ques i ope a o i aiu ano a ce ca e simboli, che
anno dopo lo o o da an i lo o, ecc. :
šild?o/ (ieškoma šilo o šildo /);
Ma+u/ (ieškoma Mau, Maau, Maaau, Maaaau e . .);
oi*/ (ieškoma o, oi, oii, oiii e . .).
Anksčiau menė i ope a o i sono compa ibili con qualsiasi o uno di più simboli paieška, ecc.:
eks ynai | 25
 lemma=/.* ažiuo i/ (ieškoma, p z., ažiuo i, iš ažiuo i, į ažiuo i, nu ažiuo i,
p a ažiuo i, nep a ažiuo i);
 /šauk[aiu]*/ a ba ok=/šauk[aiu]*/ (ieškoma, p z., šauk, šauki, šaukia, šaukiu);
AGNĖ BIELINSKIENĖ, LOÏC BOIZOU, ERIKA RIMKUTĖ. Lie u ių kalbos mo ologiškai i sin aksiškai ano uo i
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
šauk[aiu]+/ o ok=šauk[aiu]+/ (ieškoma, ad esempio, chiama, chiama, u liu, ma
non chiamauk/);
 g am=/.* .F .. * (ieškoma seka.F. a qualsiasi al i simboli sekų). Men i iamo che ali s u u e,
come [aiu]* o [aiu]+, non ha in luenza ieškomų simboli o dinca. Di conseguenza, si o niscono
isul a i che con engono a oppu e i, oppu e u + a; oppu e i, oppu e u + a; i, o u... oppu e Quindi
iconosciu i ali combinazioni di simboli: aaa, i, uuuuu, uiua, uaa e . .
3.1.4. Al e na i ų paieška
Ve ikalusis b ūkšnys (|) consen e ce ca e al e na i e ų, p z. :
 lemma="nege as" | lemma="ge as";
d(au|ū)ž. * oppu e ok=/d(au|ū)ž. */ (ieškoma, ecc., daužo, dūž a, daužymas);
 g am=/.* .~(COMP|SUP) .. * (ieškoma.~COMP. i .~SUP. a qualsiasi simbolo
sekų);
 " ik" | " ik ai" o ok=" ik" | ok=" ik ai" (chieskia solo e ik ai).
3.1.5. Inquis e nega i amen e o mula e
Sebbene ques a possibili à sia u ile quando combinano gli a ibu i in ice che compos e, ma anche in
ice che semplici si può indica e ciò che non ce ca e, ad esempio:  pos!="NOUN" (sichiškoma di u e
le pa ole che non sono obik a o džiai);  ok!=/. *[aąeęėiįyouųū]/ (ceškoma di u e le o me di pa ole,
che non inigia balse). Se non si seleziona compo a di paesškos zaquisa (ž . 3.2), nega i amen e
s o mua e semplici zaquise possono causa e p oblemi, specialmen e se comp ende mol i pa ole
(come il p imo caso daik a a džių), allo a ques a zaquisa de e esse e usa a con cau ela.
3.2. Sudė inė paieška
Sudė inė paieška cos i uisce da qualche semplici paiešk. Anco a necessa ia una pa e aggiun i a, che
desc i e le elazioni a i semplici paiešk ( indica o pe posizione). Ogni pa e della semplice paeseškos si
congiunge ampe sendo (&) segno.