scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Kokia kalbos dalis yra dalyvis?

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Kokia kalbos dalis yra dalyvis?

Author: Daiva Šveikauskienė
Year: 2018
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/81/77
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
QUALIA KALBOS DALIS YRA DALYVIS?
ESMINIAI VOZŽIAI: g ama ica, pa es de linguagem, eiksmažodis, o mas de eiksmažodžio, daly is,
padaly is, pusdaly is.
ĮVADAS
P adėjus c ia Li u ians língua g ama icos in o macinę sis emą (LIGIS) oi domė asi, como
1
pa es da língua são desc i as em á ias publicações. Pob ecida mui o nenuoseklumas
abo ando pa icipi į. Po an o e decêse esc e e es e a igo, no qual se á esumida a
a ibuição do pa icipan e à pa e da língua desde os p imei os g ama ikos a é es es dias.
De e dize -se que com o passa do empo muda a a i ude dos kalbininkų não só pa a o pa icipį.
Às ezes e ao mesmo empo isolados kalbininkai alguns dos eiškinos do idioma in e p e am
ne ienodai. Especialmen e isso b ilhan emen e di e en es des inação publicações. P z., passado
século 8- o dezmecio início em li os des inados à mais ampla sociedade a mo ema comuna ies
- i oi conside ada galūne. Juozas Žiugžda em sua g ama icana esc e o: Bend a is em galūnę
- i. (Žiugžda 1971: 139). Noclizadas g amá icas em o mesmo mo ologico eiškinį olha -se
di e en e. Tão mesmos anos laidos i omê da g amá ica da língua li uânica esc e e: bend a is
em p eesagą - i ou - (LKG 1971: 398). Viena omėje lie u ių kalbos g ama ikoje es a mo ema
comuni á ia ambém é chamada p eesaga (DLKG 2006: 383). Bū ų possí el encon a e mais
semelhan es exemplos de. O a igo suge e pa icipio in e p e a de ou a o ma, do que
a ualmen e az-se linguo y os publicações conside a -o sepa ada pa e do idioma, e não a
o ma de ação- e dade e ap esen ados odas línguas em daik a a dį e ação- e odį, e não só
a gumen ai šiam eiginiui pag įs i.
Reikia pab ėž i, kad žodžiai į ai iose kalbose į klases ski s omi labai ne ienodai. Be eik
indoeu opiešu línguas po exemplo, da língua amil, que pe ence ao g upo de línguas
d a ídicas. Sob e 500 anos a. m. e. da aojamame eikale, no qual desc e e a g ama ica da língua
2
amilų, pala as se di idem em qua o g upos:
1
sis ema in o maciné g amá ico da língua Li uânica. P ieiga na in e ne : h p://ligis.lki.l (supe isada)
2018 03 03).
2
Wikipedia. acesso na in e ne : h ps:en.wikipedia.o g/wiki://Tamil_language (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |2 1) obik a o dzes, 2)
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
açõesmajodzes, 3) pala as que no am a elação en e açãomajodil e
daik a a džio, i 4) žodžiai, ku ie apibūdina daik a a dį a eiksmažodį
3
.
No en an o classi icando ou as pala as exis a g andes di e enças. Po exemplo,
Val e io Jungo g ama ica e do idioma okiečių o ci wa dis não é conside ado sepa ada pa e da língua e diz-se que
žodžiai, ku ie eiškia skaičius, gali bū i būd a džiai, daik a a džiai, į a džiai, aplinkybės
4
(Jung
1967: 359). Em ou a g ama icana da língua gêmecia nume a dis a ibui a ca ac e a dji
chama-se Zahladjek i e desc e e-se ca ac e a džių capí ulo (Helbig, Buscha 1989: 320).
Vikipedija o nece comp omisinha a ian e, que ci wa dis linguo y oje às ezes é
conside ado sa a ankiška pa e da língua, aigi, só ai às ezes, mas não semp e.
5
Mais um exemplo de ca ac e ís ica de pala as incomum a nós pode ia se adje i os da
língua japonês. Eles kai omi emposis, ex., mėlynas - aoi, oi mėlynas aoka a; ka š as
6
a sui, oi ka š as a suka a e pan.
Assim, em cada língua as pala as em pa es da língua se dis ibuem endo em con a as
speci ines peculia idades daquela língua. T i omėje lie u ių kalbos g ama ikoje 1965 m.
insc i o al ese: ne eikia acha , que as pa es do idioma segundo qualidade e quan i ybę
podem se homodas em línguas sepa adas (LKG 1965: 31). Au o es Li uães esc e endo
g amá ica baseia-se abalhos de au o es es angei os. Ma y , po isso e pa icipi
abalhos de linguagem li uãs conside ado o ma de açõesmažodžio. No en an o há
a gumen os, pe mi indo pensa , que o pa icipan e pode ia se conside ado e sepa ada pa e
da linguagem. Inglês alá el pa icipio de a o só o ma, e li uãos alá eis odo pa adigma. Nas
desc ições de dados g ama icais des inadas às escolas bem como à sociedade em ge al
o necida in o mação na in e ne já pode islumb a p essupos os da ao pa icipan e sa a ankiškos pa e da língua s a us.
1. POIŪRIO Į DALYVIO SAMPRAT RAIDA di idem-se em oi o pa es da língua: daik a a džius,
Šiuolaikiniuose indoeu opiečių p okalbės g ama ikos y imuose eigiama, kad žodžiai
būd a džius (įskai an daly ius), į a džius,
3
Wikipedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Pa _o _speech (žiū ė a 2018 03 03).
4
das Zahlwo is keine Wo a im eigen lichen Sinne. Adjec i e und Subs an i e, P onomina und
Ad e bien können „Zahlwö e “ sein“ (Jung 1967).
5
„Zahlwo wi d in de Sp achwissenscha manchmal als eigene Wo a angese z “, p ieiga in e ne e:
h ps://de.wikipedia.o g/wiki/Zahlwo (žiū ė a 2018 03 03).
6
Wikipedia. P ieiga na in e ne : h psen.wikipedia.o g/wiki://Japanese_equi alen s_o _adjec i es
(žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |3 eiksmažodžius,
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
p ie eiksmius, p ielinksnius, jung ukus e jaus ukus. A a ibuição de Dili ias a ad e bios
7
é explicada pela que eles, como os ad e bios, indicam qualidade (Quiles, López-
Menche o 2011: 153).
1.1. Daly io in e p e ando nas p imei as g amá icas
Mais elha sob e i ida g ama ica sansk i o, e ao mesmo e mais elha sob e i ida g ama ica no
mundo esc i a Paninio V amžiuje p . m. e., po ém nela pa icip ainda neminimas. Daly io não há e
8
Jaska eikale sob e sansk i o linguagem. O eikal p óp io a é nossos dias não sob e i eu,
po an o pode-se adi inha que oi c iado ainda an es.
9
Dionisijus T akie is ainda II séjiuje p . m. e. g aikų língua esc e eu a mais an iga conhecida
an icina g ama iką G ama ikos mokslas. segundo seu modeloí esc i as mais a dees linguas
indoeu opeias (Kai ienė 2003: 788). G ama ikas ciênciale dis inguidas oi oônia da língua pa es:
a dažodis, eiksmažodis, daly is, a ikelis, į a dis, p ielinksnis, p ie eiksmis, jung ukas.
10
As g amá icas Lo inicas o am esc i as com base das g amá icas do idioma g eikos. Va onas
em sua g ama icane De lingua la ina indica 6 pa es do idioma: a dažodį, eiksmažodį, daly į,
p ie eiksmį, p ielinksnį, jung uką. Todos os la ynos linguagem pala as ele di ide em kai omus e
nekai omus. Kai omi pala as desbas adas em qua o classes de aco do com dois c i é ios
empos e aleg nius: kai omi e empos, e aleg niais (dili iai); nekai omi nem empos, nem aleg nios
(p ie eiksmiai); kai omi só empos ( eiksmažodžiai); kai omi só aleg niais ( a dažodžiai).
11
Da adição conside a o pa icipio pa e sepa ada da língua nãouk yps a e g ama ica da língua li uãs, esc i a
K is upo Sapūno, e expleis a Teo ilio Šulco. Ela ap esen a oi o pa es do idioma: qua o kai omas ( a dažodis,
į a dis, daly is, eiksmažodis) e qua o nekai omas (p ie eiksmis, p ielinksnis, swi chkas e jaus ukas) (Eigminas,
S undžia 1997: 27). Daniel Klein's g ama ikoje pa icipi desc i o não eiksmažodžio capí ulo: ele é ap esen ado
(Balčikonis, La inas, K uopas 1957: 504), po an o é pag indo conside a que D. Kleins dely į e bs, ad e bs,
a ski ame lygia e čiame su ki omis kalbos dalimis sky iuje po eiksmažodžio p ieš p ie eiksmį
p eposi ions, conjunc ions, and in e jec ions... A pa iciple is a wo d ha a ibu es quali y like an adjec i e
laikė a ski a kalbos dalimi.
7
„Wo ds a e di ided in o eigh pa s o speech: nouns, adjec i es (including pa iciples), p onouns,
(Quiles, López-Menche o 2011).
8
Wikipedia. P ieiga na in e ne : h ps://de.wikipedia.o g/wikiPanini_(G amma ike ) ( isualizado
2018 03 03).
9
Wikipedia. acessí el na in e ne : h ps: en.wikipedia.o g/wiki/Y%C4%81ska (www. iew. wi e .com 2018 03 03).
10
Wikipedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Pa _o _speech (žiū ė a 2018 03 03).
11
acesso na in e ne : h ps:mokslai.l / e e a ai/lie u iu-kalba://ling is ika.h ml (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |4
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1.2. P esen ação de in o mações sob e o pa icipan e nas g amá icas a uais
Nas g ama icas a uais ( an o de línguas elhas, quan o con empo âneos) pa icipi
desc i o como o ma de eiksmažodžio. Pa icipan es, da na u eza da o ma a dažodinė,
ao longo do empo apediam-se ao sis ema de o mas eiksmažodžio (Amb azas 1979: 16).
Ap a i, quando e po quais mo i os pa icipan e oi a ibuído ao eiksmažodži, se ia
p eciso um a igo sepa ado. Nes e abalho se á analisada apenas as consequências des e enômeno.
Deli is nas g amá icas de línguas elhas. Šiuolaikinėse elhos idiomas (la ynų, g eikų)
g ama icasas pa icip não é man igo uma pa e sepa ada da língua. Jonas Dumčius
T umpoje na g ama ica his ó ica dos g egos discu e o pa icipio no ecu so de e bo no
capí ulo, jun amen e com ou as ca ego ias mo ológicas do ecu so de e bo La ina
laikais, asmenimis, skaičiais i . . (Dumčius 2011: 100). Lo ynų kalbos g ama ikoje Elemen a
pa icipi ambém é ap esen ado como não denominá elji o ma do ecu so de e bo
(Dumčius, Kuza inis, Mi onas 2010: 76).
Dili is con empo aneos indoeu opeos línguas g ama icas. A igo da Wikipédia sob e a pa e do
idioma en a iza-se que a g ama ica do inglês esc i a segan eu opie iška adição, exce o o que,
que o pa icipio é conside ado a he uma o ma de eiksmažodžio, e não sepa ada pa e do idioma.
12
Taip pa eik a i naujausiose anglų kalbos g ama ikose. Šiuolaikinėje anglų kalbos g ama ikoje
pa icipan e indica-se e bma da o ma dos e bol (Qui k e al. 1992: 62). Ox o do inglês
g ama icane pa icipio é in oduzido como nes anda ina o ma de ação e dade (G eenbaum,
1996: 132). O li o do manual de g amá ica da língua inglesa de Ox o d desc e e oi o classes de
pala as p incipais: açõesmajodis, daik a a dis, būd a dis, p é eiksmis, p ielinksnis, de iniiklis,
į a dis e jung ukas (Eas wood 2002: 1). Como ê, do pa icipan e en e eles não. Vokiečių
linguagem g ama icas pa icipi ambém é conside ado uma o ma eiksmažodžio. Em uma ele é
chamado a dažodine o ma de eiksmažodžio, que é desc i a como nãopessmenizada (Jung 1967:
202). Em ou os ele desc i o como nekai oma o ma de ação- e bo (Helbig, Buscha 1989: 105). Na
mais no a g ama ica da língua okiecia, na qual já ap esen am-se okiški pa es da língua e
denominações de ca ego ias mo ológicas no luga a é šiol a o ų la yniškų, pa icip é chamado
e mo Mi elwo (pažodžiui e cian in e medinis e odis, . y. in e medinis in e medinis
12
Wikipedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Pa _o _speech (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |5 e bmajo a i o e būd a džio),
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
mas ele ainda assim é desc i o como uma não-nomimoji e bmajo a i o o ma unbes imm e
Ve b o m (Pauke , 2017: Holböck 7). Também g amá icas alo izado e pa icipan es da língua
li uãs. F yd icho Ku šaičio g ama icane, que oi edi ada em 1876, o pa icipio ki čia am desc i o
eiksmažodžių ki čia imo sky iuje, aigi, pode-se a i ma que pa icipio ele conside a a o ma
de eiksmažodžio, embo a no li o enha di o que pa icipio kai ybosą cons i ui ca ac e de
di e snia (Ku šai is 2013: 357), ou seja, uma ce a nenuoseklumá já pode se obse ado. F.
Ku šaičio g ama icane e aiški okiečių linguagem g ama icaos í aka. Os pa icipan es são
designados em būd a diškuosius, indicando okiečių kalbos a i ikmenį Pa izip I, e
p ie eiksmiškuosius (a i ikmuo Pa izip II) (Ku šai is
2013: 358–359).
Veiksmažodžio o ma pa icipis é conside ado e XX a. kalbo y oje. Juozo Žiugždas
g ama icane pa icipio de inido como eiksmažodžio o ma, endoi i eiksmažodžio e
būd a džo ca ac e ís icas (Žiugžda 1971: 174). DLKG esc e e: Daly is é da açãomažodžio
kamien ei a uma aleg niuojamoji o ma, e ini eiksmažodžio e būd a džio peculia idades.
(DLKG 2006: 354).
Bene mais longamen e a adição elha pa icipio conside a sa a ankiška pa e da língua
man eikė Rusijos kalbininkai. 2012 m. manualêlye escolas pa icipan e desc i o no capí ulo
pa es da língua sa a ankichas e de inido se como sa a ankiška pa e da linguagem, eiškian i
daik o požymį, elacionado com eiksmu e u in į a ib zio bem como eiksmažodžio
13
peculia idades (Бабайцева, Чеснокова: 2012
167). Embo a haja e ussas g ama icas da língua, nas quais o pa icipio de ine-se de ou a
o ma: daly is isso a ibu inė ação- e bio o ma, jungian i duas pa es da língua ação- e bio e būd a džio
signi icações (Schwedo 1980: 664).
2.DALYVIO VIETA LIETUVI KALBOTYROJE
G ama ikoje de línguas Li uãs, que esc i a em inglês, pa icipio é discu ido
neasmenojiá eis o mas de eiksmažodžio sky iuje (LG 2006: 284).
14
A g ama ica da língua Li uânia lis am-se 11 pa es da língua, po ém pa icipan e en e elas
não menciona e indica-se que al classi icação de pala as oi e Jono Jablonskio g ama icana,
sky ėsi só dalely ės e iš ik uko a aliação (LKG 1965: 31). 2011 m. compilado no Dažniniame
lie u ių kalbos mo emikos diccioná io sob e daly į bėgančio ap esen a a seguin e
in o mação (1 ig.): p adinė o ma bėg i; eiksmažodis, pa icip is, y iškoji
13
«Причастие – самостоятельная часть речи, которая обозначает признак предмета по действию,
объединяет в себе свойства прилагательного и глагола» (Бабайцева, Чеснокова 2012).
14
Non- ini e o ms o he e b (LG 2006).

DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ. Kokia kalbos dalis y a daly is? |6
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
giminė, esamasis laikas, ienaskai os kilmininkas, eikiamoji ūšis (Rimku ė, Kazlauskienė,
Raškin 2011: 596).
1 PAV. In o mações sob e a pala a bêgancio o necimen o Dažniniame lie u ių kalbos Po d ejų
mo emikos žodyne (Rimku ė, Kazlauskienė, Raškinis 2011: 596)
me ų, 2013 m., no cen o de Kompuu e inės ling is ikos da Vy au as Didžiojo Uni e si e Li u ian
kalbos mo emikos duomenų bazėje ap esen ando in o mações sob e o pa icipį já
nebenu odoma, que isso é eiksmažodis, embo a a base de dados enha sido p epa ada pag indu
15
do mesmo mo emikos o dino. Fig. 2 mos ado in o mações sob e pa icipi ão bėgancio
ap esen ação Li uânia língua mo emicas base de dados. 2 PAV. In o mações sob e a pala a
bêgancio o necimen o na base de dados mo emicos da língua Li uânia In e ak y i base de
dados de on es de ap endizado da língua Li uânia www.šal iniai.in o inclui e p ocedimen o de
análise mo ológico. Aqui dali io p imi ine o ma conside ado a dininkas, e não bend a is. Fig. 3
ap esen ado pa icipio mo ologico julgamen o sen inyje A sis eikinę дети вышло.
16
3 PAV. Daly io mo ologico analisamen o sen inei www.šal iniai.in o Sep in os classees
manualêlye escolas pa a as pa es da linguagem g ama ical analisamen o abelhe (4 ig.)
pa icipi , podaly is e pusdaly is colocam em sepa adas ileu ês como e odas sa a ankiškos
linguagem pa es (Palubinskienė, Čepai ienė 2008: 185). Assim, o mas de ad e bio ap esen am
15
Lie u ių kalbos mo emikos duomenų bazė. P ieiga in e ne e:
h p:// eks ynas. du.l /page.xh ml?id=mo ema-db (žiū ė a 2018 03 03).
16
In e ak y i bancos de dados de on es de ap endizado das línguas li uãs, li e a u a (kul ū as) e
his ó ia da Li uânia. Acessí el à in e ne : h pwww.šal iniai.in o index/de ails://99%20 ( isualizado 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |7 não ao lado de ou as
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ais o mas como į a džiuo inė ou sang ąžinė o mas. Daly io, padaly io e esc i y ai
pusdaly io a i aukimas nuo eilu ės k aš o gali ody i am ik ą p iklausomybę eilu e aukščiau
pa es da linguagem, po ém suas exclusão em sepa adas eilu es exibe e uma ce a
sa a ankiškumu.
4 PAV. Tabela de análise g ama ical de pa es de linguagem 7a classe manualêly
(Palubinskienė, Čepai ienė 2008: 185)
Apibend inando pode dize que o pa icipio econhecido exclusi ine açãomazodia padili is e
o ma, ku i y a panašesnė į sa a ankišką kalbos dalį. Len elėje mokslei iams daly is ( aip pa
pusdaly is) ap esen a-se em sepa ada ileu ê como e ou as sa a ankiškos pa e de linguagem.
Se ele osse conside ado uma simples o ma de ad e bi, como o nome skil ia de e ia se ao lado
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |8 į a džiuo inės o mos e
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
sang ąžinės o mas. Menė ame escola manualêlyje abele ap esen ado pa es da linguagem
mo ológico exame é cla o e acilmen e comp eensí el. E na in o mação da in e ne (Vikipedias)
(Fig. 5), des inada a um público mais amplo, pa icip is (padaly is e pusdaly is) ambém es á em
sepa u ão como e ou as pa es da língua sa a ankiška e indicam-se lhe ca ac e ís icas
ca ego ias mo ológicas; e dade, maio a as amen o do eilu ês k aš o ainda não pe mi e o
conside a comple amen e sa a ankiška pa e da língua.
17
5 PAV. Kai omų pa es da língua ap esen ação na in e ne , Vikipedijoje
3.PROBLEMIAI LIETUVI KALBOS DELYVIO VALORIADAS:
ARGUMENTAI UZ E PRIEŠ
Que a ualmen e di undido man enimen o do pa icipio o ma de açõesmazodia não é
e gen e cien í icamen e undamen ada, mos am e ki okį pon o de is a exp essan es
eiginhas cien is as. Tan o em abalhos de kalbininkų li uãos, quan o em g ama icas da
língua êm alemães ha ia menções, que pa icipis, padaly is e pusdaly is são ou as pa es
da língua do que eiksmažodis, exemplo., daly ius, žyminčius daik ų peculia idades pode e
ad e bios chamadin (Paulauskienė 2015: 201); pa icipan es, sendo inai á eis às pala as da
ci cuns ância, ai em discu sos e p e eixmiais (Paulauskienė 1994: 373); daly is, como o ma
aleg ni p o egida de a o é ad e bodic ad e bi, cujo, como de cada ad e bio, a p imei a
unção é a ibu inė, e a segunda p edika inė, que só pode ealiza o nomeado (Paulauskienė
2015: 356). V Deu sches Sp achg amma iken esc e e, que não denos iuojamas o mas das e bmawo ds nesuda o especialas classes de pala as, mas pe en
17
Vikipedija. P ieiga in e ne e: h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Kalbos_dalis (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
į ai ioms ki oms kalbos dalims
18
, p z., bend a is eina daik a a džiu, daly iai – būd a džiu,
pa icipan e? |9 subdi isões en o noybe ou mesmo
19
dalely e bei p ielinksniu (Helbig, Buscha 1989: 113).
20
Mesmo e desc e endo analí icas das línguas li uânicas o mas de ação- e dade, que são
s a biausias a gumen as laiky i daly į eiksmažodžio o ma, nė a iskas sklandu dėl galimo
d ejopo daly ių in e p e a imo. Daly is su asmenuojamuoju eiksmažodžiu gali bū i
bene conside ado sinónimo da o ma pessoal p o egamó ia ou pa e a dine do con io
sudu inio. Não há o muladas eg as pa a sepa á-los, e mui o equen emen e a mesma
d iem būdais: p z., Aš jau esu išalkęs gali eikš i išalkau a ba esu alkanas (Paulauskienė 2015:
ase pode se in e p e ada 356). Fiau econhecido que Su al si uação a gs a a é šiol não
sin aksių au o iai“ (Paulauskienė 2015: 356).
só mo ologijas mas e 3.1. C i é ios de di isão de pala as em pa es de linguagem em
g amá icas e em publicações didác icas
Vikipedijoje indica que a pa e da língua isso é ca ego ia, ab angendo pala as, endoços
semelhan es ca ac e ís icas g ama icas. Pala as, que a ibuem-se isso mesma pa e da
linguagem, êm semelhan es sinais sin ác icos execu a as mesmas unções na ase, a pon o de
is a da mo ologia eles êm uniodą cai ybą. Pa ilhas da linguagem é classes de pala as,
21
a ibuídas segundo signi icâncias, sin aksínicas ligações e mo ologicas sinais de comun um.
22
XX a. g ama icas da língua li uãs esc e e que as pa es da linguagem é pala as classes, quais
se dis inguem po ce os a ibu os. Jų lis am-se qua o: 1) leksinė eikšmė, 2) g ama inas
ca ego ias, 3) sin aksinė unkcija e 4) pala as de da ybos ins umen os (LKG 1965: 28). Mais
adian e es a g amá ica econhece limi a i ude da di isão de pa es da linguagem adicional,
insu icien e i meza de c i é ios de di isão (LKG 1965: 29). Que do p imei o c i é io não é
su icien e, mos a-se a i mação sob e o dic a ó gio signi icado: ele pode signi ica an o
dic á, an o, ação, an o au ybę (LKG 1965: 30). Segundo a ibu o g ama icales ca ego iias e
com elas elacionadas o mas sis ema em yškina nenuoseklumą in e p e ando pa icipį.
Ginyne da língua Li uânia a i ma que [k]equalque kai omaja pa e da língua ca ac e iza de uma
comum base de signi icado o mada sis ema de o mas, chamadas de ca ego ias g ama icais
(LKŽin 2007: 82). A segui ap esen am-se exemplos: daik a a dis em giminés, Die in ini en
18
Ve b o men (In ini i , Pa izip I, Pa izip II) bilden im Deu schen keine besonde e Wo klasse,
sonde n gehö en e schiedenen ande en Wo klassen an. (Helbig, Buscha 1989).
19
E woll e es b ennend ge n wissen., Ausge echne ihn a ich. (Helbig, Buscha 1989).
20
E wi d en sp echend seinen Leis ungen bezahl . (Helbig, Buscha 1989).
21
Wikipedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Pa _o _speech (žiū ė a 2018 03 03).
22
Vikipedija. P ieiga in e ne e: h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Kalbos_dalis (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |16 Daly is não em
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ais o mas de que nei ų pažyminiais, que endo-se dize , com būd a džiu pa icipi
em mais comuns dos aužų do que com eiksmažodžiu.
LITERATŪRA
A m b a z a s, V. 1979: Lie u ių kalbos daly ių is o inė sin aksė, Vilnius: Mokslas.
B a l č i k o n i s J., L a i n a s B., K u o p a s J. 1957: Pi moji lie u ių kalbos g ama ika,
Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
Camb idge dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://dic iona y.camb idge.o g/g amma /b i ish-
g amma /abou - e bs/ e bs-basic- o ms (žiū ė a 2018 03 03).
DLKG 2006 – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas. Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos cen as.
D u m č i u s J. 2011: T umpa is o inė g aikų kalbos g ama ika, Vilnius: Skai meninės
ilologijos cen as.
D u m č i u s J., K u z a i n i s K., M i o n a s R. 2010: Elemen a la īna, Vilnius: Mokslo
i enciklopedijų leidybos cen as.
DŽ 1993 – Daba inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. S. Keinys. Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidykla.
E a s w o o d J. 2002: Ox o d Guide o English G amma , Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess.
E i g m i n a s K., S u n d ž i a B. 1997: Sapūno i Šulco g ama ika, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
G e e n b a u m S. 1996: The Ox o d English G amma , Ox o d: Ox o d uni e si y P ess.
H e l b i g G., B u s c h a J. 1989: Deu sche G amma ik, Leipzig: VEB Ve lag Enzyklopädie.
In e ak y i lie u ių kalbos, li e a ū os (kul ū os) i Lie u os is o ijos mokymosi šal inių
duomenų bazė. P ieiga in e ne e: h p://www.šal iniai.in o/index/de ails/599%20
(žiū ė a 2018 03 03).
J u n g W. 1967: G amma ik de deu schen Sp ache, Leipzig: VEB Bibliog aphisches Ins i u .
K a i i e n ė A. 2003: Dionisijas T akie is. Visuo inė lie u ių enciklopedija 4, Vilnius: Mokslo
i enciklopedijų leidybos ins i u as.
K u š a i i s F. 2013: Lie u ių kalbos g ama ika 1876, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
LG 2006 – Li huanian G amma , ed. V. Amb azas. Vilnius: Bal os lankos.
Lie u ių kalbos mo emikos duomenų bazė. P ieiga in e ne e:
h p:// eks ynas. du.l /page.xh ml?id=mo ema-db (žiū ė a 2018 03 03).

DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ. Kokia kalbos dalis y a daly is? |17
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Lie u ių kalbos žodžių o mų žodynas. P ieiga in e ne e: h p://www.mo ologija.l /zodzio-
o mos/susi ikimas (žiū ė a 2018 03 03).
LIGIS – Lie u ių kalbos g ama ikos in o macinė sis ema. P ieiga in e ne e: h p://ligis.lki.l /
(žiū ė a 2018 03 03).
LingQ. P ieiga in e ne e: h ps://www.lingq.com/lesson/25-d ei-g und o men-de - e ben-
468764/ (žiū ė a 2018 03 03).
LKG 1965 – Lie u ių kalbos g ama ika 1: Fone ika i mo ologija, ed. K. Ul ydas. Vilnius:
Min is.
LKG 1971: Lie u ių kalbos g ama ika 2: Mo ologija, ed. K. Ul ydas. Vilnius: Min is.
LKŽin 2007 – Lie u ių kalbos žinynas. Suda ė P. Kniūkš a, Kaunas: Š iesa.
P a l u b i n s k i e n ė E., Č e p a i i e n ė G. 2008: Lie u ių kalba. Vado ėlis VII klasei.
An oji knyga, Kaunas: Š iesa.
P a u k e H., H o l b ö c k S. 2017: DEUGRA – eine Deu sche G amma ik, Ve sion 7.1.
Eigen e lag h p://www.pauke .a . P ieiga in e ne e:
h p://www.pauke .a /sp achen/deug a.pd (žiū ė a 2018 03 03).
P a u l a u s k i e n ė A. 1994: Lie u ių kalbos mo ologija. Paskai os li uanis ams, Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidykla.
P a u l a u s k i e n ė A. 2006: Pi mosios lie u ių kalbos g ama ikos, Vilnius: Gim asis žodis.
P a u l a u s k i e n ė A. 2015: S a besniosios XX a. lie u ių kalbos g ama ikos, Vilnius: Gim asis
žodis.
Q u i l e s C., L o p e z – M e n c h e o F. 2011: A G amma o Mode n Indo-Eu opean.
Indo-Eu opean Language Associa ion. P ieiga in e ne e: h ps://indo-
eu opean.in o/indo-eu opean-g amma .h ml (žiū ė a 2018 03 03).
Q u i k R., G e e n b a u m S., L e e c h G., S a i k J. 1992: A G amma o
Con empo a y English, Singapo e: Longman G oup L d.
R i m k u ė E., K a z l a u s k i e n ė A., R a š k i n i s G. 2011: Dažninis lie u ių kalbos
mo emikos žodynas, 3 dalis, Kaunas: VDU.
Vikipedija. Lais oji enciklopedija. P ieiga in e ne e:
h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Pag indinis_puslapis (žiū ė a 2018 03 03).
Ž i u g ž d a J. 1971: Lie u ių kalbos g ama ika: 1 Fone ika i mo ologija, Kaunas: Š iesa.
Wikipedia. Die eie enzyklopädie. P ieiga in e ne e:
h ps://de.wikipedia.o g/wiki/Wikipedia:Haup sei e (žiū ė a 2018 03 03).
Wikipedia. The ee encyclopedia. P ieiga in e ne e:
h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Main_Page (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |18
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Б а б а й ц е в а В., Ч е с н о к о в а Л. 2012: Русский язык – Теория, Москва: Дрофа.
Ш в е д о в а Н. 1980: Русская грамматика 1, Москва: Наука.
Į eik a 2018 03 05
P iim a 2018 11 12
WAT KIND OF PART OF SPEECH IS PARTICIPLE?
S u mm a y
We desc ibe pa iciple ea men om he e y P o o-Indo-Eu opean language g amma , quando
oi e e ido como an adjec i e, u he desc ibing an ique imes du ing which a pa iciple was
ea ed as an independen pa o speech, also discussing 20 h cen u y g amma s s a ing ha a
pa iciple is a e b o m, inally no icing 21s cen u y end which we see e y clea ly in
educa ional li e a u e as well as websi es aimed a he wide public o gi e he s a us o an
independen pa o speech back o a pa iciple. The iew o a pa iciple in o he languages such
as Ge man, English, and Russian is also discussed.
We u he p o ide a gumen s as o why a pa iciple is e e ed o as an independen pa o
speech by showing laws in he academic g amma s a emen s basing he eason o a pa iciple
o be a e b o m. Acco ding o one o he g amma s, he eason behind his is ha a pa iciple is
equi ed o o m complex e b enses. Howe e , a g oup o a ew pa iciples is enough:
nomina i es o p esen , pas i e a i e, and pas simple enses. Any o he o ms he e a e
incompa ably mo e o a e no used o building e b enses, ye hey a e ea ed as e b o ms.
We no iced e en mo e d awbacks when e e indo o pa iciple as a e b o m: he e a e
inconsis encies ound in he e y e b de ini ion: The e b is desc ibed as he pa o speech
lis ing only he mo phological ca ego ies o a pe sonalized e b. Logically, in his case, all o
hose ca ego ies should be lis ed including bo h he case and gende i. e. wha pa iciples
ha e i hey a e e b o ms.
The s a emen ha pa iciples a e assigned o e bs because o he oice and ense
ca ego ies joining hem wi h e bs and i is no con incing because non-pe sonalized e bs
do no ha e oice mo phemes does no imply oice hence. Tha is why we canno join
pa iciples wi h e b by some hing e b does no ha e.
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |19 KEYWORDS: g amma , pa s
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
o speech, e b, e b o ms, pa iciple, hal -pa iciple, ge und.
DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]