BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
QUALIA KALBOS DALIS YRA DALYVIS?
ESMINIAI VOZŽIAI: g ama ica, pa es de linguagem, eiksmažodis, o mas de eiksmažodžio, daly is,
padaly is, pusdaly is.
ĮVADAS
P adėjus c ia Li u ians língua g ama icos in o macinę sis emą (LIGIS) oi domė asi, como
1
pa es da língua são desc i as em á ias publicações. Pob ecida mui o nenuoseklumas
abo ando pa icipi į. Po an o e decêse esc e e es e a igo, no qual se á esumida a
a ibuição do pa icipan e à pa e da língua desde os p imei os g ama ikos a é es es dias.
De e dize -se que com o passa do empo muda a a i ude dos kalbininkų não só pa a o pa icipį.
Às ezes e ao mesmo empo isolados kalbininkai alguns dos eiškinos do idioma in e p e am
ne ienodai. Especialmen e isso b ilhan emen e di e en es des inação publicações. P z., passado
século 8- o dezmecio início em li os des inados à mais ampla sociedade a mo ema comuna ies
- i oi conside ada galūne. Juozas Žiugžda em sua g ama icana esc e o: Bend a is em galūnę
- i. (Žiugžda 1971: 139). Noclizadas g amá icas em o mesmo mo ologico eiškinį olha -se
di e en e. Tão mesmos anos laidos i omê da g amá ica da língua li uânica esc e e: bend a is
em p eesagą - i ou - (LKG 1971: 398). Viena omėje lie u ių kalbos g ama ikoje es a mo ema
comuni á ia ambém é chamada p eesaga (DLKG 2006: 383). Bū ų possí el encon a e mais
semelhan es exemplos de. O a igo suge e pa icipio in e p e a de ou a o ma, do que
a ualmen e az-se linguo y os publicações conside a -o sepa ada pa e do idioma, e não a
o ma de ação- e dade e ap esen ados odas línguas em daik a a dį e ação- e odį, e não só
a gumen ai šiam eiginiui pag įs i.
Reikia pab ėž i, kad žodžiai į ai iose kalbose į klases ski s omi labai ne ienodai. Be eik
indoeu opiešu línguas po exemplo, da língua amil, que pe ence ao g upo de línguas
d a ídicas. Sob e 500 anos a. m. e. da aojamame eikale, no qual desc e e a g ama ica da língua
2
amilų, pala as se di idem em qua o g upos:
1
sis ema in o maciné g amá ico da língua Li uânica. P ieiga na in e ne : h p://ligis.lki.l (supe isada)
2018 03 03).
2
Wikipedia. acesso na in e ne : h ps:en.wikipedia.o g/wiki://Tamil_language (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |2 1) obik a o dzes, 2)
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
açõesmajodzes, 3) pala as que no am a elação en e açãomajodil e
daik a a džio, i 4) žodžiai, ku ie apibūdina daik a a dį a eiksmažodį
3
.
No en an o classi icando ou as pala as exis a g andes di e enças. Po exemplo,
Val e io Jungo g ama ica e do idioma okiečių o ci wa dis não é conside ado sepa ada pa e da língua e diz-se que
žodžiai, ku ie eiškia skaičius, gali bū i būd a džiai, daik a a džiai, į a džiai, aplinkybės
4
(Jung
1967: 359). Em ou a g ama icana da língua gêmecia nume a dis a ibui a ca ac e a dji
chama-se Zahladjek i e desc e e-se ca ac e a džių capí ulo (Helbig, Buscha 1989: 320).
Vikipedija o nece comp omisinha a ian e, que ci wa dis linguo y oje às ezes é
conside ado sa a ankiška pa e da língua, aigi, só ai às ezes, mas não semp e.
5
Mais um exemplo de ca ac e ís ica de pala as incomum a nós pode ia se adje i os da
língua japonês. Eles kai omi emposis, ex., mėlynas - aoi, oi mėlynas aoka a; ka š as
6
a sui, oi ka š as a suka a e pan.
Assim, em cada língua as pala as em pa es da língua se dis ibuem endo em con a as
speci ines peculia idades daquela língua. T i omėje lie u ių kalbos g ama ikoje 1965 m.
insc i o al ese: ne eikia acha , que as pa es do idioma segundo qualidade e quan i ybę
podem se homodas em línguas sepa adas (LKG 1965: 31). Au o es Li uães esc e endo
g amá ica baseia-se abalhos de au o es es angei os. Ma y , po isso e pa icipi
abalhos de linguagem li uãs conside ado o ma de açõesmažodžio. No en an o há
a gumen os, pe mi indo pensa , que o pa icipan e pode ia se conside ado e sepa ada pa e
da linguagem. Inglês alá el pa icipio de a o só o ma, e li uãos alá eis odo pa adigma. Nas
desc ições de dados g ama icais des inadas às escolas bem como à sociedade em ge al
o necida in o mação na in e ne já pode islumb a p essupos os da ao pa icipan e sa a ankiškos pa e da língua s a us.
1. POIŪRIO Į DALYVIO SAMPRAT RAIDA di idem-se em oi o pa es da língua: daik a a džius,
Šiuolaikiniuose indoeu opiečių p okalbės g ama ikos y imuose eigiama, kad žodžiai
būd a džius (įskai an daly ius), į a džius,
3
Wikipedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Pa _o _speech (žiū ė a 2018 03 03).
4
das Zahlwo is keine Wo a im eigen lichen Sinne. Adjec i e und Subs an i e, P onomina und
Ad e bien können „Zahlwö e “ sein“ (Jung 1967).
5
„Zahlwo wi d in de Sp achwissenscha manchmal als eigene Wo a angese z “, p ieiga in e ne e:
h ps://de.wikipedia.o g/wiki/Zahlwo (žiū ė a 2018 03 03).
6
Wikipedia. P ieiga na in e ne : h psen.wikipedia.o g/wiki://Japanese_equi alen s_o _adjec i es
(žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |3 eiksmažodžius,
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
p ie eiksmius, p ielinksnius, jung ukus e jaus ukus. A a ibuição de Dili ias a ad e bios
7
é explicada pela que eles, como os ad e bios, indicam qualidade (Quiles, López-
Menche o 2011: 153).
1.1. Daly io in e p e ando nas p imei as g amá icas
Mais elha sob e i ida g ama ica sansk i o, e ao mesmo e mais elha sob e i ida g ama ica no
mundo esc i a Paninio V amžiuje p . m. e., po ém nela pa icip ainda neminimas. Daly io não há e
8
Jaska eikale sob e sansk i o linguagem. O eikal p óp io a é nossos dias não sob e i eu,
po an o pode-se adi inha que oi c iado ainda an es.
9
Dionisijus T akie is ainda II séjiuje p . m. e. g aikų língua esc e eu a mais an iga conhecida
an icina g ama iką G ama ikos mokslas. segundo seu modeloí esc i as mais a dees linguas
indoeu opeias (Kai ienė 2003: 788). G ama ikas ciênciale dis inguidas oi oônia da língua pa es:
a dažodis, eiksmažodis, daly is, a ikelis, į a dis, p ielinksnis, p ie eiksmis, jung ukas.
10
As g amá icas Lo inicas o am esc i as com base das g amá icas do idioma g eikos. Va onas
em sua g ama icane De lingua la ina indica 6 pa es do idioma: a dažodį, eiksmažodį, daly į,
p ie eiksmį, p ielinksnį, jung uką. Todos os la ynos linguagem pala as ele di ide em kai omus e
nekai omus. Kai omi pala as desbas adas em qua o classes de aco do com dois c i é ios
empos e aleg nius: kai omi e empos, e aleg niais (dili iai); nekai omi nem empos, nem aleg nios
(p ie eiksmiai); kai omi só empos ( eiksmažodžiai); kai omi só aleg niais ( a dažodžiai).
11
Da adição conside a o pa icipio pa e sepa ada da língua nãouk yps a e g ama ica da língua li uãs, esc i a
K is upo Sapūno, e expleis a Teo ilio Šulco. Ela ap esen a oi o pa es do idioma: qua o kai omas ( a dažodis,
į a dis, daly is, eiksmažodis) e qua o nekai omas (p ie eiksmis, p ielinksnis, swi chkas e jaus ukas) (Eigminas,
S undžia 1997: 27). Daniel Klein's g ama ikoje pa icipi desc i o não eiksmažodžio capí ulo: ele é ap esen ado
(Balčikonis, La inas, K uopas 1957: 504), po an o é pag indo conside a que D. Kleins dely į e bs, ad e bs,
a ski ame lygia e čiame su ki omis kalbos dalimis sky iuje po eiksmažodžio p ieš p ie eiksmį
p eposi ions, conjunc ions, and in e jec ions... A pa iciple is a wo d ha a ibu es quali y like an adjec i e
laikė a ski a kalbos dalimi.
7
„Wo ds a e di ided in o eigh pa s o speech: nouns, adjec i es (including pa iciples), p onouns,
(Quiles, López-Menche o 2011).
8
Wikipedia. P ieiga na in e ne : h ps://de.wikipedia.o g/wikiPanini_(G amma ike ) ( isualizado
2018 03 03).
9
Wikipedia. acessí el na in e ne : h ps: en.wikipedia.o g/wiki/Y%C4%81ska (www. iew. wi e .com 2018 03 03).
10
Wikipedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Pa _o _speech (žiū ė a 2018 03 03).
11
acesso na in e ne : h ps:mokslai.l / e e a ai/lie u iu-kalba://ling is ika.h ml (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |4
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1.2. P esen ação de in o mações sob e o pa icipan e nas g amá icas a uais
Nas g ama icas a uais ( an o de línguas elhas, quan o con empo âneos) pa icipi
desc i o como o ma de eiksmažodžio. Pa icipan es, da na u eza da o ma a dažodinė,
ao longo do empo apediam-se ao sis ema de o mas eiksmažodžio (Amb azas 1979: 16).
Ap a i, quando e po quais mo i os pa icipan e oi a ibuído ao eiksmažodži, se ia
p eciso um a igo sepa ado. Nes e abalho se á analisada apenas as consequências des e enômeno.
Deli is nas g amá icas de línguas elhas. Šiuolaikinėse elhos idiomas (la ynų, g eikų)
g ama icasas pa icip não é man igo uma pa e sepa ada da língua. Jonas Dumčius
T umpoje na g ama ica his ó ica dos g egos discu e o pa icipio no ecu so de e bo no
capí ulo, jun amen e com ou as ca ego ias mo ológicas do ecu so de e bo La ina
laikais, asmenimis, skaičiais i . . (Dumčius 2011: 100). Lo ynų kalbos g ama ikoje Elemen a
pa icipi ambém é ap esen ado como não denominá elji o ma do ecu so de e bo
(Dumčius, Kuza inis, Mi onas 2010: 76).
Dili is con empo aneos indoeu opeos línguas g ama icas. A igo da Wikipédia sob e a pa e do
idioma en a iza-se que a g ama ica do inglês esc i a segan eu opie iška adição, exce o o que,
que o pa icipio é conside ado a he uma o ma de eiksmažodžio, e não sepa ada pa e do idioma.
12
Taip pa eik a i naujausiose anglų kalbos g ama ikose. Šiuolaikinėje anglų kalbos g ama ikoje
pa icipan e indica-se e bma da o ma dos e bol (Qui k e al. 1992: 62). Ox o do inglês
g ama icane pa icipio é in oduzido como nes anda ina o ma de ação e dade (G eenbaum,
1996: 132). O li o do manual de g amá ica da língua inglesa de Ox o d desc e e oi o classes de
pala as p incipais: açõesmajodis, daik a a dis, būd a dis, p é eiksmis, p ielinksnis, de iniiklis,
į a dis e jung ukas (Eas wood 2002: 1). Como ê, do pa icipan e en e eles não. Vokiečių
linguagem g ama icas pa icipi ambém é conside ado uma o ma eiksmažodžio. Em uma ele é
chamado a dažodine o ma de eiksmažodžio, que é desc i a como nãopessmenizada (Jung 1967:
202). Em ou os ele desc i o como nekai oma o ma de ação- e bo (Helbig, Buscha 1989: 105). Na
mais no a g ama ica da língua okiecia, na qual já ap esen am-se okiški pa es da língua e
denominações de ca ego ias mo ológicas no luga a é šiol a o ų la yniškų, pa icip é chamado
e mo Mi elwo (pažodžiui e cian in e medinis e odis, . y. in e medinis in e medinis
12
Wikipedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Pa _o _speech (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |5 e bmajo a i o e būd a džio),
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
mas ele ainda assim é desc i o como uma não-nomimoji e bmajo a i o o ma unbes imm e
Ve b o m (Pauke , 2017: Holböck 7). Também g amá icas alo izado e pa icipan es da língua
li uãs. F yd icho Ku šaičio g ama icane, que oi edi ada em 1876, o pa icipio ki čia am desc i o
eiksmažodžių ki čia imo sky iuje, aigi, pode-se a i ma que pa icipio ele conside a a o ma
de eiksmažodžio, embo a no li o enha di o que pa icipio kai ybosą cons i ui ca ac e de
di e snia (Ku šai is 2013: 357), ou seja, uma ce a nenuoseklumá já pode se obse ado. F.
Ku šaičio g ama icane e aiški okiečių linguagem g ama icaos í aka. Os pa icipan es são
designados em būd a diškuosius, indicando okiečių kalbos a i ikmenį Pa izip I, e
p ie eiksmiškuosius (a i ikmuo Pa izip II) (Ku šai is
2013: 358–359).
Veiksmažodžio o ma pa icipis é conside ado e XX a. kalbo y oje. Juozo Žiugždas
g ama icane pa icipio de inido como eiksmažodžio o ma, endoi i eiksmažodžio e
būd a džo ca ac e ís icas (Žiugžda 1971: 174). DLKG esc e e: Daly is é da açãomažodžio
kamien ei a uma aleg niuojamoji o ma, e ini eiksmažodžio e būd a džio peculia idades.
(DLKG 2006: 354).
Bene mais longamen e a adição elha pa icipio conside a sa a ankiška pa e da língua
man eikė Rusijos kalbininkai. 2012 m. manualêlye escolas pa icipan e desc i o no capí ulo
pa es da língua sa a ankichas e de inido se como sa a ankiška pa e da linguagem, eiškian i
daik o požymį, elacionado com eiksmu e u in į a ib zio bem como eiksmažodžio
13
peculia idades (Бабайцева, Чеснокова: 2012
167). Embo a haja e ussas g ama icas da língua, nas quais o pa icipio de ine-se de ou a
o ma: daly is isso a ibu inė ação- e bio o ma, jungian i duas pa es da língua ação- e bio e būd a džio
signi icações (Schwedo 1980: 664).
2.DALYVIO VIETA LIETUVI KALBOTYROJE
G ama ikoje de línguas Li uãs, que esc i a em inglês, pa icipio é discu ido
neasmenojiá eis o mas de eiksmažodžio sky iuje (LG 2006: 284).
14
A g ama ica da língua Li uânia lis am-se 11 pa es da língua, po ém pa icipan e en e elas
não menciona e indica-se que al classi icação de pala as oi e Jono Jablonskio g ama icana,
sky ėsi só dalely ės e iš ik uko a aliação (LKG 1965: 31). 2011 m. compilado no Dažniniame
lie u ių kalbos mo emikos diccioná io sob e daly į bėgančio ap esen a a seguin e
in o mação (1 ig.): p adinė o ma bėg i; eiksmažodis, pa icip is, y iškoji
13
«Причастие – самостоятельная часть речи, которая обозначает признак предмета по действию,
объединяет в себе свойства прилагательного и глагола» (Бабайцева, Чеснокова 2012).
14
Non- ini e o ms o he e b (LG 2006).
DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ. Kokia kalbos dalis y a daly is? |6
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
giminė, esamasis laikas, ienaskai os kilmininkas, eikiamoji ūšis (Rimku ė, Kazlauskienė,
Raškin 2011: 596).
1 PAV. In o mações sob e a pala a bêgancio o necimen o Dažniniame lie u ių kalbos Po d ejų
mo emikos žodyne (Rimku ė, Kazlauskienė, Raškinis 2011: 596)
me ų, 2013 m., no cen o de Kompuu e inės ling is ikos da Vy au as Didžiojo Uni e si e Li u ian
kalbos mo emikos duomenų bazėje ap esen ando in o mações sob e o pa icipį já
nebenu odoma, que isso é eiksmažodis, embo a a base de dados enha sido p epa ada pag indu
15
do mesmo mo emikos o dino. Fig. 2 mos ado in o mações sob e pa icipi ão bėgancio
ap esen ação Li uânia língua mo emicas base de dados. 2 PAV. In o mações sob e a pala a
bêgancio o necimen o na base de dados mo emicos da língua Li uânia In e ak y i base de
dados de on es de ap endizado da língua Li uânia www.šal iniai.in o inclui e p ocedimen o de
análise mo ológico. Aqui dali io p imi ine o ma conside ado a dininkas, e não bend a is. Fig. 3
ap esen ado pa icipio mo ologico julgamen o sen inyje A sis eikinę дети вышло.
16
3 PAV. Daly io mo ologico analisamen o sen inei www.šal iniai.in o Sep in os classees
manualêlye escolas pa a as pa es da linguagem g ama ical analisamen o abelhe (4 ig.)
pa icipi , podaly is e pusdaly is colocam em sepa adas ileu ês como e odas sa a ankiškos
linguagem pa es (Palubinskienė, Čepai ienė 2008: 185). Assim, o mas de ad e bio ap esen am
15
Lie u ių kalbos mo emikos duomenų bazė. P ieiga in e ne e:
h p:// eks ynas. du.l /page.xh ml?id=mo ema-db (žiū ė a 2018 03 03).
16
In e ak y i bancos de dados de on es de ap endizado das línguas li uãs, li e a u a (kul ū as) e
his ó ia da Li uânia. Acessí el à in e ne : h pwww.šal iniai.in o index/de ails://99%20 ( isualizado 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |7 não ao lado de ou as
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ais o mas como į a džiuo inė ou sang ąžinė o mas. Daly io, padaly io e esc i y ai
pusdaly io a i aukimas nuo eilu ės k aš o gali ody i am ik ą p iklausomybę eilu e aukščiau
pa es da linguagem, po ém suas exclusão em sepa adas eilu es exibe e uma ce a
sa a ankiškumu.
4 PAV. Tabela de análise g ama ical de pa es de linguagem 7a classe manualêly
(Palubinskienė, Čepai ienė 2008: 185)
Apibend inando pode dize que o pa icipio econhecido exclusi ine açãomazodia padili is e
o ma, ku i y a panašesnė į sa a ankišką kalbos dalį. Len elėje mokslei iams daly is ( aip pa
pusdaly is) ap esen a-se em sepa ada ileu ê como e ou as sa a ankiškos pa e de linguagem.
Se ele osse conside ado uma simples o ma de ad e bi, como o nome skil ia de e ia se ao lado
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |8 į a džiuo inės o mos e
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
sang ąžinės o mas. Menė ame escola manualêlyje abele ap esen ado pa es da linguagem
mo ológico exame é cla o e acilmen e comp eensí el. E na in o mação da in e ne (Vikipedias)
(Fig. 5), des inada a um público mais amplo, pa icip is (padaly is e pusdaly is) ambém es á em
sepa u ão como e ou as pa es da língua sa a ankiška e indicam-se lhe ca ac e ís icas
ca ego ias mo ológicas; e dade, maio a as amen o do eilu ês k aš o ainda não pe mi e o
conside a comple amen e sa a ankiška pa e da língua.
17
5 PAV. Kai omų pa es da língua ap esen ação na in e ne , Vikipedijoje
3.PROBLEMIAI LIETUVI KALBOS DELYVIO VALORIADAS:
ARGUMENTAI UZ E PRIEŠ
Que a ualmen e di undido man enimen o do pa icipio o ma de açõesmazodia não é
e gen e cien í icamen e undamen ada, mos am e ki okį pon o de is a exp essan es
eiginhas cien is as. Tan o em abalhos de kalbininkų li uãos, quan o em g ama icas da
língua êm alemães ha ia menções, que pa icipis, padaly is e pusdaly is são ou as pa es
da língua do que eiksmažodis, exemplo., daly ius, žyminčius daik ų peculia idades pode e
ad e bios chamadin (Paulauskienė 2015: 201); pa icipan es, sendo inai á eis às pala as da
ci cuns ância, ai em discu sos e p e eixmiais (Paulauskienė 1994: 373); daly is, como o ma
aleg ni p o egida de a o é ad e bodic ad e bi, cujo, como de cada ad e bio, a p imei a
unção é a ibu inė, e a segunda p edika inė, que só pode ealiza o nomeado (Paulauskienė
2015: 356). V Deu sches Sp achg amma iken esc e e, que não denos iuojamas o mas das e bmawo ds nesuda o especialas classes de pala as, mas pe en
17
Vikipedija. P ieiga in e ne e: h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Kalbos_dalis (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
į ai ioms ki oms kalbos dalims
18
, p z., bend a is eina daik a a džiu, daly iai – būd a džiu,
pa icipan e? |9 subdi isões en o noybe ou mesmo
19
dalely e bei p ielinksniu (Helbig, Buscha 1989: 113).
20
Mesmo e desc e endo analí icas das línguas li uânicas o mas de ação- e dade, que são
s a biausias a gumen as laiky i daly į eiksmažodžio o ma, nė a iskas sklandu dėl galimo
d ejopo daly ių in e p e a imo. Daly is su asmenuojamuoju eiksmažodžiu gali bū i
bene conside ado sinónimo da o ma pessoal p o egamó ia ou pa e a dine do con io
sudu inio. Não há o muladas eg as pa a sepa á-los, e mui o equen emen e a mesma
d iem būdais: p z., Aš jau esu išalkęs gali eikš i išalkau a ba esu alkanas (Paulauskienė 2015:
ase pode se in e p e ada 356). Fiau econhecido que Su al si uação a gs a a é šiol não
sin aksių au o iai“ (Paulauskienė 2015: 356).
só mo ologijas mas e 3.1. C i é ios de di isão de pala as em pa es de linguagem em
g amá icas e em publicações didác icas
Vikipedijoje indica que a pa e da língua isso é ca ego ia, ab angendo pala as, endoços
semelhan es ca ac e ís icas g ama icas. Pala as, que a ibuem-se isso mesma pa e da
linguagem, êm semelhan es sinais sin ác icos execu a as mesmas unções na ase, a pon o de
is a da mo ologia eles êm uniodą cai ybą. Pa ilhas da linguagem é classes de pala as,
21
a ibuídas segundo signi icâncias, sin aksínicas ligações e mo ologicas sinais de comun um.
22
XX a. g ama icas da língua li uãs esc e e que as pa es da linguagem é pala as classes, quais
se dis inguem po ce os a ibu os. Jų lis am-se qua o: 1) leksinė eikšmė, 2) g ama inas
ca ego ias, 3) sin aksinė unkcija e 4) pala as de da ybos ins umen os (LKG 1965: 28). Mais
adian e es a g amá ica econhece limi a i ude da di isão de pa es da linguagem adicional,
insu icien e i meza de c i é ios de di isão (LKG 1965: 29). Que do p imei o c i é io não é
su icien e, mos a-se a i mação sob e o dic a ó gio signi icado: ele pode signi ica an o
dic á, an o, ação, an o au ybę (LKG 1965: 30). Segundo a ibu o g ama icales ca ego iias e
com elas elacionadas o mas sis ema em yškina nenuoseklumą in e p e ando pa icipį.
Ginyne da língua Li uânia a i ma que [k]equalque kai omaja pa e da língua ca ac e iza de uma
comum base de signi icado o mada sis ema de o mas, chamadas de ca ego ias g ama icais
(LKŽin 2007: 82). A segui ap esen am-se exemplos: daik a a dis em giminés, Die in ini en
18
Ve b o men (In ini i , Pa izip I, Pa izip II) bilden im Deu schen keine besonde e Wo klasse,
sonde n gehö en e schiedenen ande en Wo klassen an. (Helbig, Buscha 1989).
19
E woll e es b ennend ge n wissen., Ausge echne ihn a ich. (Helbig, Buscha 1989).
20
E wi d en sp echend seinen Leis ungen bezahl . (Helbig, Buscha 1989).
21
Wikipedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Pa _o _speech (žiū ė a 2018 03 03).
22
Vikipedija. P ieiga in e ne e: h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Kalbos_dalis (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |16 Daly is não em
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ais o mas de que nei ų pažyminiais, que endo-se dize , com būd a džiu pa icipi
em mais comuns dos aužų do que com eiksmažodžiu.
LITERATŪRA
A m b a z a s, V. 1979: Lie u ių kalbos daly ių is o inė sin aksė, Vilnius: Mokslas.
B a l č i k o n i s J., L a i n a s B., K u o p a s J. 1957: Pi moji lie u ių kalbos g ama ika,
Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
Camb idge dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://dic iona y.camb idge.o g/g amma /b i ish-
g amma /abou - e bs/ e bs-basic- o ms (žiū ė a 2018 03 03).
DLKG 2006 – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas. Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos cen as.
D u m č i u s J. 2011: T umpa is o inė g aikų kalbos g ama ika, Vilnius: Skai meninės
ilologijos cen as.
D u m č i u s J., K u z a i n i s K., M i o n a s R. 2010: Elemen a la īna, Vilnius: Mokslo
i enciklopedijų leidybos cen as.
DŽ 1993 – Daba inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. S. Keinys. Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidykla.
E a s w o o d J. 2002: Ox o d Guide o English G amma , Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess.
E i g m i n a s K., S u n d ž i a B. 1997: Sapūno i Šulco g ama ika, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
G e e n b a u m S. 1996: The Ox o d English G amma , Ox o d: Ox o d uni e si y P ess.
H e l b i g G., B u s c h a J. 1989: Deu sche G amma ik, Leipzig: VEB Ve lag Enzyklopädie.
In e ak y i lie u ių kalbos, li e a ū os (kul ū os) i Lie u os is o ijos mokymosi šal inių
duomenų bazė. P ieiga in e ne e: h p://www.šal iniai.in o/index/de ails/599%20
(žiū ė a 2018 03 03).
J u n g W. 1967: G amma ik de deu schen Sp ache, Leipzig: VEB Bibliog aphisches Ins i u .
K a i i e n ė A. 2003: Dionisijas T akie is. Visuo inė lie u ių enciklopedija 4, Vilnius: Mokslo
i enciklopedijų leidybos ins i u as.
K u š a i i s F. 2013: Lie u ių kalbos g ama ika 1876, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
LG 2006 – Li huanian G amma , ed. V. Amb azas. Vilnius: Bal os lankos.
Lie u ių kalbos mo emikos duomenų bazė. P ieiga in e ne e:
h p:// eks ynas. du.l /page.xh ml?id=mo ema-db (žiū ė a 2018 03 03).
DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ. Kokia kalbos dalis y a daly is? |17
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Lie u ių kalbos žodžių o mų žodynas. P ieiga in e ne e: h p://www.mo ologija.l /zodzio-
o mos/susi ikimas (žiū ė a 2018 03 03).
LIGIS – Lie u ių kalbos g ama ikos in o macinė sis ema. P ieiga in e ne e: h p://ligis.lki.l /
(žiū ė a 2018 03 03).
LingQ. P ieiga in e ne e: h ps://www.lingq.com/lesson/25-d ei-g und o men-de - e ben-
468764/ (žiū ė a 2018 03 03).
LKG 1965 – Lie u ių kalbos g ama ika 1: Fone ika i mo ologija, ed. K. Ul ydas. Vilnius:
Min is.
LKG 1971: Lie u ių kalbos g ama ika 2: Mo ologija, ed. K. Ul ydas. Vilnius: Min is.
LKŽin 2007 – Lie u ių kalbos žinynas. Suda ė P. Kniūkš a, Kaunas: Š iesa.
P a l u b i n s k i e n ė E., Č e p a i i e n ė G. 2008: Lie u ių kalba. Vado ėlis VII klasei.
An oji knyga, Kaunas: Š iesa.
P a u k e H., H o l b ö c k S. 2017: DEUGRA – eine Deu sche G amma ik, Ve sion 7.1.
Eigen e lag h p://www.pauke .a . P ieiga in e ne e:
h p://www.pauke .a /sp achen/deug a.pd (žiū ė a 2018 03 03).
P a u l a u s k i e n ė A. 1994: Lie u ių kalbos mo ologija. Paskai os li uanis ams, Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidykla.
P a u l a u s k i e n ė A. 2006: Pi mosios lie u ių kalbos g ama ikos, Vilnius: Gim asis žodis.
P a u l a u s k i e n ė A. 2015: S a besniosios XX a. lie u ių kalbos g ama ikos, Vilnius: Gim asis
žodis.
Q u i l e s C., L o p e z – M e n c h e o F. 2011: A G amma o Mode n Indo-Eu opean.
Indo-Eu opean Language Associa ion. P ieiga in e ne e: h ps://indo-
eu opean.in o/indo-eu opean-g amma .h ml (žiū ė a 2018 03 03).
Q u i k R., G e e n b a u m S., L e e c h G., S a i k J. 1992: A G amma o
Con empo a y English, Singapo e: Longman G oup L d.
R i m k u ė E., K a z l a u s k i e n ė A., R a š k i n i s G. 2011: Dažninis lie u ių kalbos
mo emikos žodynas, 3 dalis, Kaunas: VDU.
Vikipedija. Lais oji enciklopedija. P ieiga in e ne e:
h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Pag indinis_puslapis (žiū ė a 2018 03 03).
Ž i u g ž d a J. 1971: Lie u ių kalbos g ama ika: 1 Fone ika i mo ologija, Kaunas: Š iesa.
Wikipedia. Die eie enzyklopädie. P ieiga in e ne e:
h ps://de.wikipedia.o g/wiki/Wikipedia:Haup sei e (žiū ė a 2018 03 03).
Wikipedia. The ee encyclopedia. P ieiga in e ne e:
h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Main_Page (žiū ė a 2018 03 03).
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |18
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Б а б а й ц е в а В., Ч е с н о к о в а Л. 2012: Русский язык – Теория, Москва: Дрофа.
Ш в е д о в а Н. 1980: Русская грамматика 1, Москва: Наука.
Į eik a 2018 03 05
P iim a 2018 11 12
WAT KIND OF PART OF SPEECH IS PARTICIPLE?
S u mm a y
We desc ibe pa iciple ea men om he e y P o o-Indo-Eu opean language g amma , quando
oi e e ido como an adjec i e, u he desc ibing an ique imes du ing which a pa iciple was
ea ed as an independen pa o speech, also discussing 20 h cen u y g amma s s a ing ha a
pa iciple is a e b o m, inally no icing 21s cen u y end which we see e y clea ly in
educa ional li e a u e as well as websi es aimed a he wide public o gi e he s a us o an
independen pa o speech back o a pa iciple. The iew o a pa iciple in o he languages such
as Ge man, English, and Russian is also discussed.
We u he p o ide a gumen s as o why a pa iciple is e e ed o as an independen pa o
speech by showing laws in he academic g amma s a emen s basing he eason o a pa iciple
o be a e b o m. Acco ding o one o he g amma s, he eason behind his is ha a pa iciple is
equi ed o o m complex e b enses. Howe e , a g oup o a ew pa iciples is enough:
nomina i es o p esen , pas i e a i e, and pas simple enses. Any o he o ms he e a e
incompa ably mo e o a e no used o building e b enses, ye hey a e ea ed as e b o ms.
We no iced e en mo e d awbacks when e e indo o pa iciple as a e b o m: he e a e
inconsis encies ound in he e y e b de ini ion: The e b is desc ibed as he pa o speech
lis ing only he mo phological ca ego ies o a pe sonalized e b. Logically, in his case, all o
hose ca ego ies should be lis ed including bo h he case and gende i. e. wha pa iciples
ha e i hey a e e b o ms.
The s a emen ha pa iciples a e assigned o e bs because o he oice and ense
ca ego ies joining hem wi h e bs and i is no con incing because non-pe sonalized e bs
do no ha e oice mo phemes does no imply oice hence. Tha is why we canno join
pa iciples wi h e b by some hing e b does no ha e.
DA ŠVEIKAUSKIENIVA. Que pa e da linguagem é o pa icipan e? |19 KEYWORDS: g amma , pa s
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
o speech, e b, e b o ms, pa iciple, hal -pa iciple, ge und.
DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]