Sareen bidezko superizar museoen posizioamendu mediatiko globala

GRADUA: EKONOMIA
2022/2023 ku soa
SAREEN BIDEZKO SUPERIZAR
MUSEOEN POSIZIONAMENDU
MEDIATIKO GLOBALA
Egilea: Ane Zaldegi U iona
Zuzenda ia: Mª Bea iz Plaza Inchaus i
Bilbo, 2023ko ekaina en 23a.
LABURPENA:
A ki ek u a supe iza ak un sezko ze egina be e dezake museoek masa-komunikabide
e aginko e an du en posizionamendu globalean, ho ela u ismo kul u ala a akas az
e aka iz. Hala e e, gabezia naba men ba posizionamendu media ikoa en ka og a ia da.
A ikulu honen helbu ua da, hain zuzen e e, museo e aginko enen posizionamendu ho i
ma az ea e a bis a a zea sa een bidez. Bi ezauga i be i zailek ezauga i zen du e az e lan
hau: lehenik e a behin, ikuspegi eo iko ba e ik, Supe iza Museoei bu uzko ez abaida
Ekonomia Supe iza a i bu uzko ez abaida ekonomiko zabalagoa ekin lo zen du. Rosenen
hipo esia en a abe a, Supe iza Museoen kasuan, e akuske a media ikoa museo-so a ba ean
bil zen da. Tes uingu u ho e an, au o eek sa een ze egina naba men zen du e. Az e ke a ako
e abili ako sa een nodo zen alek nazioa eko komunikabidee an ikusga i asun handiena
du en museoak i udika zen di uz e. A ikulua en biga en ezauga i be i zailea Google
News-eko a ikulue an kozi azio-sa eak az e zea da 2022ko aldian.
Hi z gakoak: Kapi al sinbolikoa, ma ka kul u ala, komunikabideak, sa een analisia, nodoa,
zen ali a ea.
RESUMEN:
La a qui ec u a supe es ella puede desempeña un papel cla e en el posicionamien o global
de los museos en los in luyen es medios de comunicación de masas, a ayendo así con éxi o el
u ismo cul u al. Sin emba go, una ca encia e iden e es la ca og a ía del posicionamien o
mediá ico. El obje i o de es e a ículo es p ecisamen e dibuja y isualiza es e
posicionamien o de los museos más in luyen es a a és de las edes. Dos asgos inno ado es
ca ac e izan es e es udio: en p ime luga , desde un pun o de is a eó ico, incula el deba e
sob e los Museos Supe es ella al deba e económico más amplio sob e la Economía
Supe es ella. De acue do con la hipó esis de Rosen, en el caso de los Museos Supe es ella,
la exposición mediá ica se concen a en un puñado de museos. En es e con ex o, los au o es
des acan el papel de las edes. Los nodos cen ales de las edes u ilizadas pa a el es udio,
ep esen an a los museos que ienen la máxima isibilidad en los medios de comunicación
in e nacionales. La segunda ca ac e ís ica inno ado a del a ículo es el análisis de las edes de
co-ci ación en a ículos del Google News du an e el pe iodo 2022.
Palab as cla e: Capi al simbólico, ma ca cul u al, medios de comunicación, análisis de
edes, nodo, cen alidad.
2
ABSTRACT:
Supe s a a chi ec u e can play a key ole in he global posi ioning o museums in he
in luen ial mass media, hus success ully a ac ing cul u al ou ism. Howe e , one ob ious
gap is he mapping o media posi ioning. The aim o his a icle is p ecisely o d aw and
isualise his posi ioning o he mos in luen ial museums h ough he ne wo ks. Two
inno a i e ea u es cha ac e ise his s udy: i s , om a heo e ical poin o iew, i links he
deba e on Supe s a Museums o he b oade economic deba e on he Supe s a Economy.
Acco ding o Rosen's hypo hesis, in he case o Supe s a Museums, media exposu e is
concen a ed in a hand ul o museums. In his con ex , he au ho s highligh he ole o
ne wo ks. The cen al nodes o he ne wo ks used o he s udy ep esen he museums ha
ha e he highes isibili y in he in e na ional media. The second inno a i e ea u e o he
a icle is he analysis o co-ci a ion ne wo ks in Google News a icles du ing he pe iod 2022.
Keywo ds: Symbolic capi al, cul u al b anding, media, ne wo k analysis, node, cen ali y.
3
AURKIBIDEA
1. SARRERA .............................................................................................................................. 6
2. METODOLOGIA ................................................................................................................... 7
3. MARKO TEORIKOA ............................................................................................................. 9
3.1 ARKITEKTURA IKONIKOAK ................................................................................. 9
3.1.1 Kon zep ua ............................................................................................................. 9
3.2 KOMUNIKABIDEAK ................................................................................................ 11
3.2.1 Kon zep ua ........................................................................................................... 11
3.2.2 Ga an zia ............................................................................................................. 11
3.3 BISITARIAK ............................................................................................................... 1 4
3.4 SAREEN ANALISIA .................................................................................................. 19
3.4.1 I udikapen me odoak ........................................................................................... 2 0
3.4.1.1 G a oak ..................................................................................................... 20
3.4.1.2 Ma izeak ................................................................................................. 22
3.4.2 Zen ali a ea ......................................................................................................... 2 3
3.4.2.1 Kon zep ua ............................................................................................... 23
3.4.2.2 Zen ali a e-neu iak ................................................................................. 24
● G adu-zen ali a ea (Deg ee Cen ali y) ....................................................... 2 4
● Hu bil asun-zen ali a ea (Closeness cen ali y) ........................................... 2 5
● Bek o e p opioa en zen ali a ea (Eigen ec o cen ali y) ............................ 2 6
● Bi a eka i za-zen ali a ea (Be weenness cen ali y) .................................... 2 6
4. IKERKETA ENPIRIKOA .................................................................................................... 2 8
4.1 Sa een i udikapena ........................................................................................................ 2 8
4.2 Zen ali a e-neu ien az e ke a ...................................................................................... 3 1
5. ONDORIOAK ETA GOGOETAK ....................................................................................... 3 4
6. BIBLIOGRAFIA .................................................................................................................. 3 5
7. ERANSKINA ........................................................................................................................ 4 0
4
TAULEN, IRUDIEN, EKUAZIOEN ETA ERANSKINEN AURKIBIDEA
TAULAK:
Taula 1: 2022an bisi a i gehien izan zi uz en museoen op 3-a……………………………...14
Taula 2 : Sozioma izea………………………………………………………………………. 23
IRUDIAK:
I udia 1 : Munduko hi i nagusiak GaWC 2020ko sailkapena en a abe a…………………… 1 8
I udia 2: Ausazko g a o geome iko be a i aplika u ako lau zen al asun-neu iak…………28
I udia 3 : Supe iza museoen kozi azio-sa ea Google News-en (2022)................................... 29
EKUAZIOAK:
Ekuazioa 1 : Den si a ea……………………………………………………………………... 2 2
Ekuazioa 2 : G adu-zen ali a ea (1)……………………………………………………….... 2 4
Ekuazioa 3 : G adu-zen ali a ea (2)…………………………………………………………. 2 5
Ekuazioa 4 : Hu bil asun-zen ali a ea (1)…………………………………………………… 2 5
Ekuazioa 5 : Hu bil asun-zen ali a ea (2)…………………………………………………… 2 5
Ekuazioa 6 : Bek o e p opioa en zen ali a ea (1)…………………………………………… 2 6
Ekuazioa 7 : Bi a eka i za-zen ali a ea (1)…………………………………………………. 2 6
Ekuazioa 8 : Bi a eka i za-zen ali a ea (2).…………………………………………………2 7
Ekuazioa 9 : Bi a eka i za-zen ali a ea (3)…………………………………………………. 2 7
ERANSKINAK:
E anskina 1: Munduko 100 a e museoe ako bisi a iak (2022)…………….………………. 40
E anskina 2 : Mundua GaWC 202 0ko da uen a abe a………. ….…………………………... 42
E anskina 3 : Zen al asun-neu iak…………………………………………………………. 4 4
5

1. SARRERA
"Supe iza museoak" u is en zako "nahi aezko bisi a" di a e a gu za-es a usa lo u
du e (F ey, 1998). Gau egun, museo hauek mundu mailako a ki ek o ba ek diseina zen di u,
diseinu a ki ek oniko naba mena du e e a mundu mailako ospea du en a is en koad oak
au kez en di uz e. Baina ga an zi suak iza en ja ai zeko, a ki ek u a ikonikoa e a a ki ek o
ospe sua iza eaz gain, komunikabidee an behin e a be iz age u beha di a, publikoa en
kon zien zia en oina izko elemen u bihu u a e. Gu e mundu globaliza u pos mode noan,
me ka ua en jasanga i asuna, be az, hedabidee an duen posizionamendu handia en,
inbe sioa en e a p odukzioa en mende dago.
Ildo ho e an, a ikuluak hobe o azaldu nahi du nola lo dezake en ikusga i asun
globala biga en/hi uga en mailako hi i ba ean e aiki zen di en Supe iza Museoek.
Ho e a ako, ba ez e e, modu zen aliza uan koka dai ezke zi kui u media iko globale an.
Be az, dokumen u hone an supe iza museoek komunikabide globale an du en kokapena
ikus eko az e ke a ba egingo da, be eziki ohiko baliabide globale an (adibidez, egunka ie an),
"sa een analisia" me odologia en bidez, Google News-eko supe iza museoen ko-zi e an
oina i u a. Ho e a ako, zen ali a e-neu i ezbe dinak aipa uko di a, baina gehien ba
g adu-zen ali a ea e a bek o e p opioa en zen ali a ea az e uko di a. Bi zen ali a e-neu i
ho iek auke a u di a, hain zuzen, p oposa u ako helbu uak lo zeko neu i ik egokienak
di elako e a be aien a ean oso lo u a zuzena du elako. Izan e e, lehenengoak nodo ba ek duen
lo u a-kopu ua adie az en du, e a biga enak, ha eman-sa eko ak o e naba men edo
e aginko ak. Be az, lan honek au e iazko ikuspegi ba az e zen du, sa een bidez
a e-museoek komunikabidee an du en posizionamendua mapa zeko.
Sa ea en az e ke ak e akus en duenez, bes eak bes e, Lou e, B i ish Museum,
Vic o ia and Albe Museum, Me opoli an Museum NY… bezalako museoek Google
News-en ma ize media ikoan e digunea lo u zu en 2022ko aldian. Munduko ma ize
media ikoan kokapen hobea lo zean, a e-museoak e aginko agoak nola bihu zen di en
ule zeak e a kuan i ika zeak auke a ema en die a du adun poli ikoei, kokapen ho i
esku a zeko inbe i zea me ezi du en baliabide publikoak zenba es eaz gain, bes e leku
ba zue an e e an zeko es a egiak aplika zeko.
Lana i helduz, a ikulua en egi u a hu engoa da. Lehenik e a behin ike ke a hau
gauza zeko e abili ako me odologia adie aziko da. Biga enik, ma ko eo ikoan gai honi
bu uzko kon zep u eo iko nagusiak zakonduko di a, hala nola; a ki ek u a-ikonikoak,
komunikabideak, bisi a iak, sa een analisia e a ho ien i udikapen me odoak (g a oak e a
6
ma izeak) e a azkenik zen ali a e-neu i ezbe dinak (g adu-zen ali a ea,
hu bil asun-zen ali a ea, bek o e p opioa en zen ali a ea e a bi a eka i za-zen ali a ea).
Guz i hau e eali a e a e ama eko, au eko kon zep u guz i hauek (sa een analisia,
zen al asuna…) p ak ika a e amango di a ike ke a zakon ba gauza uz, ike ke a enpi ikoa
izeneko hu engo a alean. Azkenik, ike ke a ik a e a ako ondo io e a gogoe ak azalduko di a.
2. METODOLOGIA
Lehen esan bezala, lan hone an sa een bidez a e-museoek komunikabidee an du en
posizionamendua mapa zeko au e iazko ikuspegi ba az e zen da.
Ja aian, lan hau bu u zeko e abili ako p ozedu a desk iba zen da, bai lehen eskuko
da u-bilke a i dagokionez, bai saiakun za en ondo ioa lo zeko oina i enpi iko gisa e abili
di en kon zep u me odologikoen aplikazioa i dagokionez.
Lan hau bu u zeko, sa e sozialen analisia e abili da az e ke a- esna gisa e a honen
xedea ike ke a ako hau a u ako hi u ogei a ba supe iza museo nagusien online
lo u a-sa ea en bidez, sa eko ak o e aipaga ienak edo gakoak au ki zea, bes eak bes e, ho iek
e agin xikiagoko museoe an du en e agin e a ha emana az e zeko. Be az, esan dai eke
ak o e ho iek oso pape ga an zi sua joka zen du ela sa ean, izan e e, In e ne en
ikusga i asun handiagoa iza ea ho iek e aka zean oina i zen den me ka u objek ibo
ho e a a i is eko modu hobe gisa ule zen bai a.
Lana en oina i den da u-basea be ezkoa izan da, hau da, ho iek zuzenean esku a u e a
jaso di a Google News albis een webgune ik (kul u a-azpiegi u a ba en ikuspena neu zeko),
2022-ko u ebe eko aldian (u a ila-abendua). Behake a-i u i ho i e abili izana en a azoia
da, mundu osoko albis eak hainba i u i a ik eskain zen di uen lineako ze bi zua dela, e a
algo i mo ba e abil zen duela albis e ik ga an zi suenak an ola zeko e a au kez eko, sa zen
di en gako-hi zen a abe a. Kasu hone an, hau a u ako museo nagusien gako-hi zak e abili
di a, esa e ba e ako, Lou e PAR, Guggenheim Museum... Gaine a, pe sonalizazioan du en
ikuspegiak esan nahi du e abil zaileen beha e a a e a in e ese a a egoki u dai ekeela
pla a o ma, gai, i u i e a eskualde espezi ikoak hau a uz.
Hain zuzen, The A Newspape -ek u e o a gi a a u ako 100 museo bis a uenen
ze enda ik (Ikus. 1. E anskina) hi u ogei a ba museo hau a u di a, ike ke a ako espa u gisa.
Museo ho iek, sa ea osa zen du en ak o e ( alde espe imen ala) gisa de ini di zakeguz, e a
hain zuzen honako hauek di a:
7
Lou e Museum PAR, Na ional Museum o China BJS, Va ican Museums VA, Me opoli an
Museum NY, B i ish Museum LDN, Ta e Mode n LDN, Na ional Galle y LDN, S a e
He mi age SPb, Reina So ia MAD, Na ional Galle y o A WA, Vic o ia and Albe Museum
LDN, Na ional Palace Museum TAIPEI, O say Museum PAR, Museo Nacional del P ado
MAD, Na ional Museum o Ko ea SEL, Cen e Pompidou PAR, Moscow K emlin Museums
MSK, Me opoli an A Museum TOKYO, Some se House LND, S a e T e yako Galle y
MSK, Rijksmuseum AMS, Na ional Museum TOKYO, Cen o Cul u al Banco do B asil RIO,
NGV In e na ional MEL, S a e Russian Museum SPb, Galle ia degli U izi FI, Folk Museum
o Ko ea SEL, Na ional Museum o Sco land EH, Van Gogh Museum AMS, Shanghai Museum
SHA, Museum o Mode n A NY, Na ional A Cen e TOKYO, Kuns his o isches Museum
VIE, Kel ing o e A Galle y and Museum GLAS, Na ional Galle y SINGAPORE, Ta e
B i ain LND, Ac opolis Museum ATH, Os e eichische Gale ie Bel ede e VIE, Flo ence
Academy Galle y FI, Na ional Po ai Galle y/SAAM WASH, A Ins i u e o Chicago CHI,
Na ional Po ai Galle y LND, Museum o Wes e n A TOKYO, Sco ish Na ional Galle y
EH, Cen o Cul u al Banco do B asil BHZ, Pushkin Museum MSK, Ge y Cen e LA, MMCA
SEOUL, Tel A i Museum o A TLV, Royal On a io Museum TOR, A Galle y o New Sou h
Wales SYD, Guggenheim Museum NY, Museum o Fine A s BS, Royal Cas le WARSAW,
Gyeongju Na ional Museum, Royal Academy o A s LND, Museum o Fine A s HOU,
MuCem MRS, Na ional Museum in K akow, Mon eal Museum o Fine A s e a Guggenheim
Bilbao.
Da uak lehen esku ik jaso di a, nodoen albis e-a ikuluen ba neko ko izazioak
zenba uz; bes e e a ba e a esanda, kozi azioa ge a zen da bi museoak albis e be a en ba uan
ba e a aipa zen di enean. Da u ho ien bidez da u-ma izea egin da, ak o een a eko lo u a edo
kozi azioak e akus eko. 61 x 61-eko ma ize sime ikoa da, e a e enkadek e a zu abeek sa ean
pa e ha zen du en ak o ee ako bakoi za jaso zen du e.
Da uak e a ma izea lo u ondo en, adie azleen az e ke a egingo da ikuspegi indibidual
ba e ik, e a ho iek lana en oina i den espa u eo ikoa ga a zen duen a alean aipa zen di a.
Bes alde, aldia i dagozkion i udikapenak lo uko di a, e a az e ke a ba egingo da
sa ean posizio zen alagoa edo e agin handiena du en ak o e edo nodoak zein zuk di en
kon uan ha u a, zen ali a e-neu i ezbe dinak e abiliz.
8
A es ian desk iba u ako az e ke a-p ozesu guz ia ga a zeko, UCINET
1 so wa ea
e abili da esna gisa. Azkenik, be a ik lo u ako da uekin az e ke a zakon ba egingo da
bakoi za banan-banan az e uz.
3. MARKO TEORIKOA
3.1 ARKITEKTURA IKONIKOAK
3.1.1 Kon zep ua
Lekuak ezauga i uga iz osa u ako en i a e konplexuak di a: ingu unea, hi i-diseinua,
his o ia, kul u a, poli ika… Leku ma ka ba ek osagai ho iek i udi an ola u e a ba e a u ba ean
labu bil di zake, edukia e a be eizga i asuna adie aziz (Ka a a zis y Ashwo h, 2005).
In e es nagusia kul u a en bidez i udia so zea da, kul u a ho ek ze egin ga an zi sua
bai u ekonomia en bi so kun zan (Comisión Eu opea, d.g.). Kul u a-ma ken so e a
a e-museoen espa u a muga zen ez bada e e, pieza ho iek ospe handia du e a du adun
poli ikoen a ean, neu i ba ean okiko ekonomie an e agin ga an zi suak izan di uz en
"supe iza museo" mo doa en a akas a en ondo ioz (Rosen, 1981; F ey, 1998).
Museo ho iek e a haien suku salak oso ezagunak di en pin o eenga ik e a a ki ek u a
ikonikoaga ik be eiz en di a, e a mundu osoan ospe handia du e, u e o bisi a i uga i iza en
bai i uz e. Mo a hone ako museo ba en nazioa eko lehen suku sala, 1990eko hama kadan
e aiki ako Guggenheim Bilbao Museoa izan zen. Bilbo en kasuan GMB e aiki zea i ekin
zion, okiko hainba a azo i au e egi eko hi igin za-plan zabalago ba en ba uan, hala nola;
indus ia-k isia (Gómez, 1998) , langabezia handia (Plaza, 2008) , ku sadu a handia e a euskal
sepa a is en inda ke ia (Abadie y Ga deazabal, 2003)... Bes e poli ika publiko ba zuekin
ba e a, museoak e agina izan zuen ekonomian, oina i u is iko be i ba so u bai zuen
(dibe si ikazio ekonomikoa) e a hi ia be iz i udika u bai zuen. Museo hain enblema iko
ba ekin lo zen den i udi (edo ma ka) be iak aban aila ba eman diezaioke hi i ba i
ga apen-baliabideen
2 lehian (G abhe , 1993).
2 Hasie ako kos u handiak e a au eikusi ezin di en e endimenduak di ela-e a, oso a isku sua da a e-museo
enblema ikoe an inbe i zea. P oiek u ba zuek, hala nola GMBk, beha adina lanpos u so u di uz e, lo u ako
sek o ea en ga apena e a di u sa e a iskalak, hasie ako inbe sioak be esku a zeko (Plaza, 2006; Plaza e al.,
2011) . Ez Milwaukeeko A e Museoa en hegal be iak ez a Los Angelesko A e Ga aikidea en Museoak
(MOCA) ez zu en au eikusi ako bisi a i kopu ua e aka i (G odach, 2010; Plaza, 2006 ) . Kul u a-inbe sio
guz iak ez di a ge o mo o ekonomiko bihu zen.
1 Sa e sozialak az e zeko e a g a ika zeko so wa e-pake e ba da, e a neu i es a is iko e a adie azle uga i
bil zen di u, gizabanakoen edo kasuen a eko ha eman-ma izee a ik abia u a.
9
Bien bi a ean, mundu osoko an zeko museo askok askoz be eskupe apen azka agoa
jasan du e. Lehen esan bezala, Pa isko Lou e museoa munduko a e museo ik bisi a uena
izan zen 2022an, 7,7 milioi bisi a ekin, hala e e, 2019an baino %20 gu xiago. Museoa hain
ezaguna denez, edukie a muga zen hasia da. Pompidou Cen e %8 baka ik jai si zen 3
milioi ekin e a Musee d 'O say %10 3,3 milioi ekin (Ikus.1. E anskina).
New Yo ken, Me opoli an Museum o A -ek e e a azoak izan zi uen, 2019an baino
%34 bisi a i gu xiago ekin Museum o Mode n A (MoMA) , be iz, 2019an baino %10
bisi a i gehiago e aka i zi uen, baina u e ho e an pa zialki i xi zen be e aiki ze-lanenga ik,
e a be az, ohi baino bisi a i gu xiago jaso zi uen (Cheshi e, L., 2023) (Ikus. 1. E anskina).
Azkenik, analisiak e akus en duenez, be esku apena desbe dina da, ba ez e e Txinako
e a E usiako museoe an. Lehenengo kasuan, ze o co id es a egiaga ik e a 2023ko u a ilean
mugak i eki be i zi uz elako. E a biga enean, bildumak "be en he ialdea nazioa eko pa ia
bihu zea ekin bo oka u beha izan du e, Uk aina inbadi u ondo en, e a u ismoa leku
asko a a e a leku asko a ik a ze a e ama ea ekin". Hala e e, He mi age Musem -en zenbakiak
%43 baino ez zi en mu iz u 2019an. Ge ae a ho iek 2022ko bisi e an oiha zuna izan zu en,
e a pandemia be ean 2021ekoekin be dindu zi en (Ikus.1. E anskina).
He ialde bakoi za en be esku a ze p osezu ezbe din honek ha eman zuzena du
he ialde bakoi za en es a egia e a konek ibi a ea ekin. Gau egun, inoiz baino gehiago,
plangin za es a egikoko p ozesu ba ga a u beha du e hi iek; izan e e, ho ela baino ezin
izango di a be ikun za-bideak plan ea u, e o kizune ako alde di ga an zi suenak lehene si
edo a bes e he ialde ba zuekin konek a u.
COVID-19a en es uingu uan, a e ga an zi suagoa izan zen he ialdeen a eko
konek ibia ea en az e ke a ho i. O ain, hi iak k isia i au e egi eko p es a uak daudela ikus
dai eke, e a k isi ho ek egonko asuna kolokan ja i zuen dimen sio asko an.
Guz i ho i be es eko, GaWC-ko da uak bes e ik ez di a ikusi beha . GaWCk mundu
osoko hi iak az e zen di u, munduko hi ien ze enda ba e a mu iz eko e a ge o, be en
konek ibi a ea en a abe a sailka zen di u, "ekoizlea en zako ze bi zu au e a uen" bidez:
kon abili a ea, publizi a ea, banka/ inan zak e a zuzenbidea. GaWC-a en inben a ioak ak o e
poli iko edo kul u alek baino pisu handiagoa du en hi ien ekonomia sailka zen du. "Al a"
hi ien (lau azpika ego ia ekin), "Be a" hi ien (hi u azpika ego ia) e a "Gamma" hi ien (hi u
azpika ego ia) ka ego iez gain, GaWC-ak "Nahiko aun handiko" e a "Nahiko asun" mailako
hi i gehiga iak di uz e.
16

GaWC-k hi i-sailkapenak a gi a a u di u 1998, 2000, 2004, 2008, 2010, 2012, 2016,
2018 e a 2020an (GaWC, d.g.).
Hi i globalen sailkapenak uga iak di a, e a az e lan ba ek mundu osoko 300 hi i global
i adoki zen di u. Hain zuzen, New Yo k, Lond es, Pa is e a Tokio di a, be eziki, me opoli
aipaga i edo naba menenak. Hi i Globalen Indizean e a Globalki Bo e e suak di en Hi ien
Indizean lehen lau pos ue an egon di a 2008an bi indizeak so u zi ene ik, New Yo k e a
Lond esekin, azken hama u ee an lehenengo pos u ik lehen bi pos ue an soilik xandaka uz.
Hi iek munduko hi ien sa eko nodo gisa du en ga an zia adie az en du en zen zuan
in e p e a u beha di a emai zak. Azken da uen a abe a, hau da, 2020ko da uen a abe a,
Lond es e a New Yo k di a Al a++ bi sailka u baka ak. Zazpi hi i, bes eak bes e Hong Kong,
Pa is e a Tokio, hu engo maila ha zen du e e a Al a+ gisa sailka zen di a. Ze endak bes e
hama ka ego ia di u: Al a, Al a-, Be a+, Be a, Be a-, Gamma+, Gamma, Gamma-,
Nahiko asun Handia e a Nahiko asuna (Ikus. 2. E anskina).
Al a hi ia nazioa eko komuni a ean pape ga an zi suena be e zen duen hi ia da. Al a
hi iek ga an zi handia du e ekonomian, poli ikan e a giza ean, e a munduko indus ia en
lehen mailako zen o za ha zen di a, kul u a-zen o za gain. Al a hi ien adibide ba zuk
honako hauek di a: New Yo k, Lond es, Pa is e a Tokio , lehen aipa u bezala.
Al a hi i ba de ini zeko hainba ezauga i e abil zen di a. Lehena mundu osoan izena
ezagu zea da. Adibidez, al a hi i ba en izena ema en zaienean, jende gehienak esan dezake
zein he ialde an dagoen hi i ho i, e a bali eke hi iko hainba monumen u ga an zi su
ezagu zea, hala nola, Pa isko Ei el Do ea, edo hi i ho ekin lo u ako ge ae ak, hala nola
F an ziako I aul za…
Bes alde, al a hi iak po en zia ekonomikoak e e badi a. Nazioa eko enp esa askok
bulegoak di uz e al a hi i guz ie an, munduko gau ko asuna en be i iza eko.
Ho ez gain, Al a hi ia iza eko, hi i ba ek ze bi zu onak di uen nazioa eko ai epo ua
izan beha du, bai e a enbide-lo uneak, i sas ga aioa e a kamioiak e e, e a ga aio publikoko
sis ema zabal ba e e. Hi iko biz anleen komuni a ea asko a ikoa da, e a nazio, e lijio e a klase
sozioekonomiko asko ako pe sonak o dezka zen di u. Al a hi iek e agin poli iko handia izan
ohi du e, ez baka ik be en nazioe an, bai a mundu osoan e e.
17
Azkenik, al a hi ia kul u zen oa da. Al a hi iak abe a sak di a a e e a kul u a alde ik,
museo, an zoki, sin oniko egoilia e a bes elako kul u ekin. Gus ua en e a moda en a bi oak
izan ohi di a, joe a be iak al a hi ie ako kalee an so zen bai i a lehenik, e a
in o mazio- ukea en, komunikabideen e a a gi alpena en gune neu algikoak e e badi a. Al a
hi i guz ie an daude es a uko e a nazioa eko a gi ale xe ga an zi suak, komunikabideak e a
in o mazioa en eknologiako enp esak.
Bes alde, al a hi i asko he i u is ikoak di a, giza ean e a kul u an du en pape
handia i eske . Edozein une an, mundu osoko u is ek hi i al a ba eko kaleak negozioe ako
bidaia iekin, bizilagunekin e a aldi ba e ako hi ian dauden bidaia iekin pa eka di zake e,
lana en, ja due a a is ikoen e a bes elako ja due en ondo ioz.
He ialdeen sailkapen hau bisualki ikus dezakegu ja aian, modu e azago ba ean
in e p e a zeko:
I udia 1 : Munduko hi i nagusiak GaWC 2020ko sailkapena en a abe a.
I u ia : The Wo ld Acco ding o GaWC. Oha a : "Al a ++" hi iak (u e-kolo ekoak) e a "Al a +"
hi iak (go iz ma ka uak) e akus en di a.
18
3.4 SAREEN ANALISIA
Azken hama kade an, sa ea en ikuspun u ik egindako ike ke ak ga apen handia izan
du zien zia isikoe a ik giza e-zien zie a aino, e a esna balio sua izan da ekonomia ekin edo
soziologia ekin ze ikusia du en giza e- enomenoei azalpenak ema eko.
Mo enok ga a u ako kolek ibo ba eko pe sonen a eko ha emanak iden i ika zeko e a
g a ikoki i udika zeko gai den soziome iak
6 (Mo eno, 1934) giza e-egi u ak hau emanga i
egin zi uene ik, sa e sozialen analisia en espa ua ga a uz joan da hama kade an,
giza e-zien zien ba uan sendo ze aino, e akunde p o essional (In e na ional Ne wo k o
Social Ne wo k Analysis, INSNA) e a so wa e espezializa u ba ekin (UCINET), bes eak
bes e.
A al ho e an sakondu au e ik, egoki za jo zen da sa e soziala en edo giza e sa ea en
de inizioa aipa zea; hau da, alde edo kolek ibo ba ean haiekin lo u a du en e akundeen edo
banakoen a eko ha emanen edo elka ekin zen mul zo ba , ha eman-lo u a ho ien
ezauga iak no banakoen po ae en azalpen gisa e abil dai ezkeelako p opie a ea ekin.
Bes alde, sa e sozialen analisian mul zo ba osa zen du en ak o e edo nodo ba zuen a eko
ha emanak az e zean oina i zen da. Haien a eko konexioe an ema en di en pa oiek sa ea
be a osa zen du e.
Ho i azalduz, supe iza museoen kokapen media iko globala ka og a ia zeko, sa een
analisia en me odoa e abil ze aino e aman gai uen a azoi nagusiak aipa uko di ugu:
Lehenik e a behin, Supe iza Museoei bu uzko ez abaida Supe iza en Ekonomia i
bu uzko ez abaida ekonomiko zabalagoa ekin lo u a dago, She win Rosenek be e a ikulu
seminalean (Rosen, 1981) p oposa u zuen bezala. Supe iza Museoen enomenoa exis i u
dadin, zenbai baldin za pa alelo eman beha di a (F ey, 1998). Komunikabideek supe iza en
ja due ei eskain zen die en a e a handia baldin za ho ie ako ba da. Rosenen hipo esia bezala,
Supe iza Museoen kasuan, e akuske a media ikoa museo mo doxka ba ean bil zen da.
Komunikabidee an behin e a be iz age zen di en okiek e a gauzek e ekonozimendu
publikoa ha zen du e e a, une ba e ik au e a, ospea. Ho ega ik Supe iza Museoak ospe su
media iko bihu u beha di a (ospe su es a usa lo u) bisi a i uga i e aka zeko (Plaza e al.,
2015). Ho i sa een analisia en hizkun za a i zul zeak esan nahi du komunikabideen a e a
6 1920an Jacobo Le y Mo enok so ua, mo a desbe dineko kolek iboe an gizabanakoak lo zen di uz en
pe sonen a eko ha emanei bu uzko dinamika be iak ike zen e a kuan i ika zen di uz en ekniken mul zo
bezala adie az en da.
19
handia e aka zen du en museoek kokapen-sa ean posizio zen alak be e zen di uz ela. Be az,
zenba e a ga an zi handiagoa izan museoak sa ean lo zen duen posizio zen ala, o duan e a
a akas a handiagoa izango du mundu mailako a e a e aka zen e a u ismo-oina i kul u al
bihu zen.
Biga enik, logika ho en espa uan, egi u a a ki ek oniko supe iza en (Lou e,
B i ish Museum edo a Me opoli an Museum) e abile a ins umen ala da. Pieza a ki ek oniko
bene an be eziek e a be en gene oan baka ak di enek baka ik e aka dezake e
komunikabideen a e a e a, ondo ioz, jendea en eske ona. Museo ba en lehiako asune ako
be eizke a e a be ezi asuna un sezkoak di en a en, oso a isku sua da haien mende ego ea
soilik au eikusi ako helbu u publiko e a kome zialak lo zeko. E a be ean, ga an zi sua da
museoa en ospea zabal zea, me ka uan aban ailak lo u nahi di enean, "Sa e kanal"
dei u ikoen bidez (Plaza e al., 2015), hau da, i udia en banake an ak iboki pa e ha zen du en
elka i lo u ako hainba e akunde.
Hi uga enik, aipa u den bezala, Supe iza en Ekonomia en p in zipioek ja du en
du en me ka uak komunikabideekiko esposizio handi e a deso eka uan ezauga i zen di a, e a
e akuske a pa e-ha zaile asko en a ean bana zen da. "Sa een analisian" adi uek
"lehen asunezko a xikimendua" dei zen dio e enomeno ho i, e a ho ek esan nahi du nodo
ba zenba e a konek a uago egon, o duan e a li ekeena dela lo u a be iak jaso zea (Ba abási y
Albe , 1999; Weiden eld, 2010; Ram, Bjö k y Weiden eld, 2016). Be az, sa een analisia
posizionamendua esplo a zeko « i ing» esna ba ean bihu dai eke. Hemen adie azi beha da
hedabideekiko esposizioa en me ake ak (i udiak, a ikuluak, e ab.) balio duela
azalpen-aldagai gisa. Hedabideekiko esposizioa en me ake ak e agin zuzena du
bisi a i-kopu uan, e a ez soilik hedabideekiko e akuske an (Plaza e al., 2015).
3.4.1 I udikapen me odoak
Bai g a oen eo ia bai ma izeekin egindako e agike ak sa e sozialen analisia en
kon zep u asko en oina i izan di a.
3.4.1.1 G a oak
G a oak asko e abili di a giza e-sa eak az e zeko, giza e-ha emanak o malki
i udika zeko e a giza e-egi u a en ezauga i ga an zi suak kuan i ika zeko. E abili zi uen
lehena Mo eno izan zen (1934) e a ge oago Ha a yk e a bes e ba zuek ga a u zi uz en.
20
G a o ba ean, nodoek ak o eak i udika zen di uz e e a le oek, aldiz, ak o e ho ien
a eko lo u ak. G a oen eo ian, nodoei e pin edo pun u e e dei zen zaie, e a le oei e z edo
a ku .
G g a o ba ek bi in o mazio-mul zo di u: nodo mul zo ba , N= {n
1
, n
2
,...,n
g
} e a le o
mul zo ba L={l
1
,l
2
,...,l
L
} nodo-pa een a ean. G a o ba ean, le o bakoi za nodo desbe dineko
biko e ez-o dena ua da l
k
=(n
i
,n
j
) (Wase man y Faus , 2013). Hala, g a o ba adie azi dezakegu
N nodoen mul zoa ekin e a L le o-mul zoa ekin, hala nola, G(N, L) . Hala e e, nodo
mul zoa en e a le o mul zoa en gainean anbiguo asunik ez dagoenean, G dei uko diogu g a o
sinplea i.
Bi nodo, n
i e a n
j elka en ondoan daude l
k
=(n
i
,n
j
) le oa L le o mul zoan badago
(Wase man y Faus , 2013).
Bes alde, lo u ako zenbai kon zep u daude, hala nola, bidea (pa h) . Honako hau,
nodo- e a e lazio-sekuen zia ba da, e a nodo bakoi za behin baka ik e abil dai eke. Ho e az
gain, ak o een edo nodoen dinamika i lo u ako bes e kon zep u ba kohesioa da, sa e ba eko
ak o een a eko e lazioa i dagokiona. Hi u kohesio-neu i edo adie azle komun daude (Hawe,
Webs e y Shiell, 2004), hain zuzen:
-Dis an zia edo dis an zia geodesikoa (Dis ance) : Sa e ba eko (edo g a o ba eko
nodoen) bi ak o e en a ean dagoen dis an zia da. Ho en kalkulua egi eko, haien a eko
bide ik labu enean dauden lo u a (le o) kopu ua ba u beha da. Bes e hi z ba zue an esanda,
sa eko ausazko bi nodo en a eko bide ik labu ena adie az en du, e a ak o een a ean
in o mazioa edo ezagu za ansmi i zeko abiadu a isla zen duen adie azlea da.
-I isga i asuna (Reachabili y): Sa e ba eko ak o eak zuzenean edo zeha ka
gaine ako ak o eekin lo u a dauden zehaz en duen neu ia da.
-Den si a ea (Densi y): Den si a ea sa een az e ke an oina izko neu ie ako ba da, e a
giza e-epidemiologia en nozioe an gehien e abil zen den da ue ako ba (Hawe e al., 2004).
Elka ekin konek a u a dauden ak o een kopu ua en ehuneko gisa adie az en da, sa ea en
ba uan egin dai ezkeen konexio posible gehienekiko. Anali ikoki:
21

Ekuazioa 1 : Den si a ea.
I u ia : Elabo azio p opioa.
Non, n(n-1) izan dai ezkeen lo u en kopu u osoa da, e a k , be iz, ike zen a i den
e lazioa.
Den si a ea en bidez, lo u en inda a balo a zen den, e a sa eko ak o een a ean
in o mazioa zabal zeko abiadu a ezagu zean da za ha en e abilga i asuna. Gaine a, sa e jakin
ba eko ak o een a ean giza e-kapi ala e a giza e-he sapena en maila ezagu zeko auke a
ema en duen neu ia da (Hanneman y Riddle, 2005). Labu bilduz, ak o een a ean in o mazioa
e a ezagu za ansmi i zeko abiadu a isla zen duen adie azlea da.
3.4.1.2 Ma izeak
Ma izeak sa e-da uak i udika zeko e a labu zeko modu al e na iboa di a. Ma ize ba ek
g a o ba en in o mazio be a du, baina e abilga iagoa da in o ma ika ako e a analisi
in o ma iko ako. Ma izeekin egindako e agike ak asko e abil zen di a sa e sozialen analisia en
de inizio e a kalkulu ako, e a analisi in o ma ikoko pake e gehienen (GRADAP, UCINET,
STRUCTURE…) i udikapen nagusia di a .
Sa e sozialen analisian e abil zen den ma ize p ima ioa i auzokide asun-ma izea
7 edo
sozioma izea esa en zaio, e a X ba ez adie az en da. G a oen eo iala iek alboko ma ize dei zen
dio e, ma izeko sa e ek adie az en bai u e bi nodo elka en ondoan dauden ala ez.
Sa e unimodale an, sozioma iza en amaina g x g da (g e enkada e a g zu abe). Nodo
bakoi ze ako e enkada ba e a zu abe ba daude, e a e enkadak e a zu abeak 1,2,…,g bezala
e ike a zen di a. X ij sozioma izeko sa e ek nodo-pa eak elka en ondoan daudela e egis a zen
du e; hau da:
7 Ma iz de adyacencia.
22
1 ni e a nj nodoak elka en ondoan badaude
=
𝑋
𝑖𝑗
0 ni e a nj nodoak elka en ondoan ez badaude
Ja aian ikus dezakegunez (2. aula), g a o ba e ako sozioma izea (zuzendu gabeko
e lazio ba e ako) sime ikoa da. Ma ize ba sime ikoa da baldin e a xij = xji bada i o o a ako
e a j o o a ako; ho ela, goiko eskuineko e a beheko ezke eko iangelue ako sa e ak
be din-be dinak di a. Diagonaleko sa e ak, xij - en balioak, mugagabeak di a g a oan
begiz a ik ona zen ez badi a. Ho en adibide ba , honako hau izango li za eke:
Taula 2 : Sozioma izea .
I u ia : Elabo azio p opioa.
3.4.2 Zen ali a ea
Zen ali a ea az e zea da sa e sozialen az e ke an gehien e abil zen den gaie ako ba .
(Landhe , F iedl y Heidemann, 2010).
3.4.2.1 Kon zep ua
G a oen analisiak sa e soziale an duen e abile e ako ba , zen ali a ea en bidez, sa eko
ak o e nagusiak iden i ika zea da. Gizabanako ba ek giza e ba ean duen ze egina, ha en
e agina edo esku ha dezakeen in o mazio- luxuak zen al asun-indizeen aplikazioen adibide
di a. Hau da, ak o e edo nodo ga an zi su edo ospe suenak, no malean, sa ea en ba uko
kokaleku es a egikoe an koka zen di a. Zien ziala iak, Mo eno ik (1934), “iza ak” e a
23
“isola u ako” ak o een kon zep u soziome ikoak kuan i ika zen saia u di a (Wasse man y
Faus , 2013).
Elka ekin za-maila xikia du en sa ee an ha eman-den si a e xikia dago, e a ho ek
giza e-bo e ea en maila e e xikia iza ea daka ; kon akoa ge a zen da sa e inkoenekin.
Giza e-zen al asun e a -bo e e handiena du en subjek uek giza e-posizio hobeak di uz e, e a
bes e ak o e ba zuekin in eg a zeko mu izke a gu xiago di uz e (Hanneman y Riddle, 2005).
Zen ali a e-indizeak giza e-sa e ba eko ak o een gailen asuna en edo ga an zia en
adibide di a. No malean, neu i ho iek 0 e a 1 a eko balioak i zul zeko no maliza zen di a,
sa e e a az e ke a-kasuen a eko alde ake ak egin ahal iza eko (Wasse man y Faus , 2013).
Ba elasek egindako o mulazio ik, nodo ba en zen ali a e-neu i ezbe dinak p oposa u
di a, hala nola; g adu-zen ali a ea, hu bil asun-zen ali a ea, bek o e p opioa en zen ali a ea
e a bi a eka i za-zen ali a ea, bes ek bes e. Guz iak aipa uko badi ugu e e, g adu
zen ali a ean (deg ee cen ali y) e a bek o e p opioa en zen ali a ean (eigen ec o cen ali y)
zen a uko ga a, lehenago aipa u bezala, hain zuzen, aipa zekoa da g adu-zen ali a ea en
hedapen na u al ba be ezko bek o ea en zen al asuna dela.
3.4.2.2 Zen ali a e-neu iak
● G adu-zen ali a ea (Deg ee Cen ali y)
Sa een eo ian e abil zen den zen al asun-neu i ba da, e a ni ak o e ba en zuzeneko
lo u a guz ien e a sa eko gaine ako ak o een ba u a gisa de ini zen da. Goi-mailako
zen al asun-maila duen ak o eak ha eman zuzena du sa eko bes e ak o e asko ekin, e a
ha emanei bu uzko in o mazio-kanal handi za ha zen da (Wasse man y Faus , 2013),
halabe , sa ea en in e konexio ako un sezko elemen u bihu zen da e a ha en ba uan
e digunea ha zen du. Adie azpen anali ikoa:
Ekuazioa 2 : G adu-zen ali a ea (1).
I u ia : Elabo azio p opioa.
24
Non Xij -k 1 balioa ha zen du soilik, lo u a komunak badi uz e, e a 0 balioa bes ela.
Tamaina desbe dineko sa een a eko konpa azioak egin ahal iza eko, adie azlea no maliza u
egi en da 100-ekiko, e a za i u egi en da zen al asuna en balio maximoa ekin (n-1), hau da,
ak o ea en bene ako lo u en kopu u osoa neu zen da, sa ean egon dai ezkeen lo u en
kopu ua en a abe a:
Ekuazioa 3 : G adu-zen ali a ea (2).
I u ia : Elabo azio p opioa.
● Hu bil asun-zen ali a ea (Closeness cen ali y)
Ak o e ba ek sa ea osa zen du en bes e ak o eekiko duen hu bil asun-maila da. Ez du
soilik zuzeneko lo u e an a e a ja zen, baizik e a, zuzenean konek a u a ez dauden gaine ako
ak o eekiko hu bil asuna e e kon uan ha zen du. Ak o e ba en elka e aginen au onomia- e a
azka asun-neu ia adie az en duen adie azlea da. Sa eko gaine ako ak o eengandik zenba e a
hu bilago egon, o duan e a azka ago sa uko da in o mazio a, e a bes eekiko mendeko asun
gu xiago izango du. Halabe , dis an zia geodesiko en (edo bide labu enen luzee a) un zio gisa
adie az en da, e a kon uan ha zen du ak o eak gaine ako ak o eekin di uen lo u e a ik
labu ena den lo u a-bidea. Anali ikoki:
Ekuazioa 4 : Hu bil asun-zen ali a ea (1).
I u ia : Elabo azio p opioa.
Ni ak o ea en zen ali a e-maila no maliza ua:
Ekuazioa 5 : Hu bil asun-zen ali a ea (2).
I u ia : Elabo azio p opioa.
25
Ondo en, Cen e Pompidou PAR (%47,83), Ta e Mode n LDN (%41,33) e a Vic o ia
and Albe Museum LDN (%31,83) museoak daude, bes eak bes e, %50 e a %30 bi a eko
e lazioekin.
Azkenik, lo u a-sa e ik a dagoen ak o e baka a dago; Gyeongju Na ional Museum .
Hau da, ez duenez konexio edo lo u a ik ak o e ba ekin e e ez, ha en g adu-zen ali a ea
guz iz nulua da. Lehenago aipa u bezala COVID-19a en mu izke a gogo en ondo io izan
dai eke, honek u is a asko en bisi a oz opa u izan bai u Hego Ko ea a za i handi ba ean,
be ako mugak bes e leku asko an baino askoz gogo agoak e a i aunko agoak izan bai i a.
Gaine a, deiga ia da, bes eak bes e, Guggenheim Museum NY, Va ican Museum e a
an zeko ak o eek gehiengoa en an zeko hu bil asun-mailak e akus ea; haien g adu
zen al asuna, be iz, gaine akoekiko xikiagoa denean. Kon as e ho en a azoia da;
zuzeneko konexio asko man endu ez a en, sa eko ak o e nagusiekin lo u a daudela.
Ja aian, ak o een bek o e p opioa en zen ali a ea (eigenbek o ea) az e uko da, izan
e e, eigenbek o ea ak o e ba en ospea en neu i gisa in e p e a dai eke.
Neu i honek, zeha kako e lazioak kon uan ha zean, nodoen lo u ei bu uzko
in o mazio gehiago e e ema en du, izan e e, bali eke g adu baxuko zen al asuna du en
nodoak ego ea, baina zen al asun al uko nodoekin lo u a ego ea e a, be az, ho ien
eigenbek o ea al ua iza ea; hain zuzen hau da Cen e Pompidou PAR-en, O say Museum
PAR-en…kasua. Ai zi ik, bali eke oso konek a u a dauden ak o eak ego ea, baina ho iek
ino ekin edo a ak o e gu xi ekin konek a u a ego ea; be az, haien eigen ek o ea xikia iza ea;
bes eak bes e, Royal Academy o A s LDN, Van Gogh Museum AMS, Me opoli an
Museum o A NY...
Azpima a zekoa da, g adu-zen al asuna ekin a e a ako emai za naba menena ba
da o ela bek o e p opioa en emai za ekin. Hau da; kasu hone an bek o e p opioa en
zen al asun handiena du en ak o eak B i ish Museum LDN (%63,5) e a Lou e Museum
PAR (%62,2) di a. Bi ho iek, zen al asun handiena du en nodoak di a e a be az, sa eko
posizio zen alenean koka zen di a e a gaine a, zen al asun handiko ak o e asko ekin du e
konexioa (Ikus. 3. E anskina). Be az, esan dai eke ospe handiko museoak di ela, lehen aipa u
bezala, izan e e, bisi a i gehien jaso zen di uz en museoak bai i a e a ho ek
komunikabidee an ikusga iagoak iza ea eka zen bai u. Honekin esan dezakegu bek o e
p opioa en e a bisi a i kopu ua en a eko ha emana zuzena dela, e a ho ez gain, bien a eko
e lazioa en ko elazioa al ua dela.
32

Jakina hau, bes e ak o een e a zeha kako bes e lo u en i aku ke a logika be a ekin
egi en da. Hala, eigenbek o e-balio handiko ak o e ba ek nodo ho i e e ondo konek a u a
dauden nodoekin ondo konek a u a dagoela adie azi e a in e p e a u ahal izango du.
Maila ba behe ago au ki zen di a O say Museum PAR (%52,5), Cen e Pompidou
PAR (%51) edo a Rijksmuseum AMS (%30,3) bezalako museoak. Leku zen alenenan
koka zen ez badi en e e, konekzio uga i di uz ela baiez a u dai eke; ho ien a ean, lehen
aipa u ako ak o e nagusiekin. Ho ek ze ikusi handia du museo ho ien bek o e p opioa en
ehunekoan, hain zuzen, ha eman ho ek bek o e p opioa a eago zen bai u.
Bes alde, aipa zekoa da Na ional Museum in K akow-k (%0,1) e a Cen o Cul u al
Banco do B asil BHZ-k (%0,5), zuzeneko lo u a baka a izan a en, eigenbek o e-balio
ezbe dinak di uz ela. Alde ho e a ik, Cen o Cul u al Banco do B asil BHZ hobe o
konek a u ako ak o eei lo u a dago, Na ional Museum in K akow-ekin alde a uz (Ikus. 3.
I udia). Hau da, ospe xikiagoko museo ho iek bezalakoek, ikusga i asun handiagoa lo uko
du e museo ospe suekin lo u a zuzena izanik, ho ek gu xika-gu xika maila e a oho ea
handi zea eka iko bai u, e a bai a bek o e p opioa a eago zea.
33
5. ONDORIOAK ETA GOGOETAK
Kul u a-ja due ek ga an zia handia ha u du e indus ia os eko ekonomien
an sizio-p ozesue an, ospea e a be eizke a bezalako balioe an oina i u ako kapi al
sinbolikoa so zeko du en gai asunaga ik. Balio ho iek be ikun za sus a u du e lankide za
global handiago ba en bidez, e a adimena en e a ezagu za en ingu uak a eago u di uz e.
A ki ek u a supe iza ak be ebiziko ga an zia du museoek e agin handieneko
komunikabidee an du en posizionamendu globalean. Ho ek esan nahi du museo ba en i xu a
a ki ek oniko be eizga i e a naba menak in e es e a es aldu a media iko handiagoa so
dezakeela, e a ho ek aldi be ean, u ismo kul u ala a akas az e aka zea.
Museo supe iza ho ien kokapen media iko e a zen ala ba da o aldi hone a ako
zen al asun-neu iei dagozkien da uek ema en dizkie ena ekin. Hala, esan dai eke,
gaine akoekin zuzeneko konexio edo a lo u a uga i iza eaz gain, ak o e zen al gisa be e si
di ela, e a in o mazio-gida i gisa koka u di ela gaine ako ak o een a eko bide
ga an zi suene an. Lou e, B i ish Museum… bezalako museo aipaga ienak, zen zu hone an
lide ak di ela e aku si du e. Be az, bes e museo ba zuk haien ingu uan bil zen badi a e a
bene ako museo ho iekin lankide zan a i zen badi a, sa ea en e digune ik hu bilago egongo
di a, e a ho ek, komunikabidee an du en ikusga i asuna a eago uko du, e a a e a e a jende
gehiago e aka iko du haien ins alazioe a a.
Ondo io ho iek i adoki zen du e a ki ek u a ikonikoa e a p esen zia media ikoa
un sezko ak o eak di ela museoek age oki globalean a akas a e a ikusga i asuna iza eko.
Komunikabideen ain za espen e a es aldu a posi iboak e agin posi iboa du bisi a ien
e aka penean, e a museoen ospea e a ikuspena handi zen di u e agin handiena du en
komunikabidee an. Ho az, emai za guz i ho iek a ki ek u a ikonikoak e a p esen zia
media ikoak museoen posizionamendu globalean be ebiziko ga an zia izan dezake ela
e akus en du e.
34
6. BIBLIOGRAFIA
Abadie, A., & Ga deazabal, J. (2003). The Economic Cos s o Con lic : A Case S udy
o he Basque Coun y. Ame ican Economic Re iew , 93 (1):113–132.
Aksoy, A., & Robins, K. (1992). Hollywood o he 21s cen u y: global compe i ion
o c i ical mass in image ma ke s. Camb idge Jou nal o Economics, 16(1): 1–22.
Ashwo h, G.J. (2009). The Ins umen s o Place B anding: How is i Done? Eu opean
Spa ial Resea ch and Policy , 16 (1): 9–22.
Ba abási, A., & Albe . R.R. (1999). Eme gence o Scaling in Random Ne wo ks.
Science , 286 (5439): 509–512.
Bonacich, P. (1987). Powe and Cen ali y: A Family o Measu es. Ame ican Jou nal
o Sociology , 92 (5): 1170-1182.
Bo ga i, S. P., E e e , M. G., & Johnson, J. C. (2018). Analyzing social ne wo ks .
Sage Publica ions.
Boschma, R. (2005). P oximi y and Inno a ion: A C i ical Assessmen . Regional
S udies , 39 (1): 61-74.
Bou dieu, P. (1984). Dis inc ion: A Social C i ique o he Judgemen o Tas e.
Hemendik be esku a ua:
h ps://monoskop.o g/images/e/e0/Pie e_Bou dieu_Dis inc ion_A_Social_C i ique_o _ he_J
udgemen _o _Tas e_1984.pd
Cheshi e, L., & Da Sil a, J. (2023ko ma xoa en 27a). Re ealed: he op 20 mos
popula a museums on social media in 2023. The A Newspape . Hemendik be esku a ua:
h ps://www. hea newspape .com/2023/03/27/museums-social-media-booms- hanks- o-anni
e sa ies-and-blockbus e s
35
Cheshi e, L. (2023ko ma xoa en 17a). The 100 mos popula a museums in he
wo ld–who has eco e ed and who is s ill s uggling?. The A Newspape . Hemendik
be esku a ua: h ps://www. hea newspape .com/2023/03/27/ he-100-mos -popula -a -museu
ms-in- he-wo ldwho-has- eco e ed-and-who-is-s ill-s uggling
Comisión Eu opea (d.g.). Hemendik egoki ua: h ps://ec.eu opa.eu/in o/index_es
Cu id, E., & Williams, S. (2009). The geog aphy o buzz: a , cul u e and he social
milieu in Los Angeles and New Yo k. Jou nal o Economic Geog aphy , 10 (3): 423–451.
DiMaggio, P. (1997). Cul u e and Cogni ion. Annual Re iew o Sociology , 23 (1):
263–287.
DiMaggio, P. (2011). Cul u al Ne wo ks. In J. Sco & P. J. Ca ing on (Ed.), Sage
Handbook o Social Ne wo k Analysis (286–300. o ). Sage Publica ions.
Flo ida, R. (2002). The Economic Geog aphy o Talen . Annals o he Associa ion o
Ame ican Geog aphe s , 92 (4): 743–755.
F ey, B.S. (1998). Supe s a Museums: An Economic Analysis. Jou nal o Cul u al
Economics , 22 (2– 3): 113–125.
GaWC - Globaliza ion and Wo ld Ci ies (d.g.). Hemendik egoki ua:
h ps://www.lbo o.ac.uk/mic osi es/geog aphy/gawc/gawcwo lds.h ml
Gómez, M.V. (1998). Re lec i e Images: The Case o U ban Regene a ion in Glasgow
and Bilbao. In e na ional Jou nal o U ban and Regional Resea ch , 22 (1): 106–121.
G abhe , G. (1993). The Weakness o S ong Ties: he Lock-In o Regional
De elopmen in he Ruh A ea. In G. G abhe (Ed.), The Embedded Fi m : On he
Socioeconomics o Indus ial Ne wo ks (255–277 . o ). Rou ledge.
Hanneman, R. A., & Riddle, M. (2005). In oduc ion o social ne wo k me hods.
Uni e si y o Cali o nia.
36
Hawe, P., Webs e , C.M., & Shiell, A. (2004). A Glossa y o Te ms o Na iga ing he
Field o Social Ne wo k Analysis. Jou nal o Epidemiology and Communi y Heal h , 58 (12),
971-975.
Hospe s, G.J. (2008). Go e nance in inno a i e ci ies and he impo ance o b anding.
Inno a ion: O ganiza ion & Managemen , 10 (2/3): 224–234.
Ka a a zis, M., & Ashwo h, G.J. (2005). Ci y b anding: an e ec i e asse ion o
iden i y o a ansi o y ma ke ing ick?. Tijdsch i oo Economische en Sociale Geog a ie .
96 (5): 506–514.
Ko le , P., & Ge ne , D. (2002). Coun y as B and, P oduc , and Beyond: A Place
Ma ke ing and B and Managemen Pe spec i e. Jou nal o B and Managemen , 9 (4):
249–261.
Landhe , A., F iedl, B., & Heidemann, J. (2010). A C i ical Re iew o Cen ali y
Measu es in Social Ne wo ks. Business & In o ma ion Sys ems Enginee ing , 2 (6): 371-385.
Mo eno, J.L. (1934). Who Shall Su i e: Founda ions o Sociome y, G oup
Psycho he apy and Sociod ama . Ne ous and Men al Disease Publishing.
Plaza, B., & Haa ich, S.N. (2015). The Guggenheim Museum Bilbao: Be ween
Regional Embeddedness and Global Ne wo king. Eu opean Planning S udies , 23 (8):
1456–1475.
Plaza, B., González-Casimi o, P., Mo al-Zuazo, P., & Wald on, C. (2015). Cul u e-led
ci y b ands as economic engines: heo y and empi ics. The Annals o Regional Science, 54 (1):
179–196.
Plaza, B., Haa ich, S.N., & Wald on, C.M. (2013). Picasso’s Gue nica: The S eng h
o an A B and in Des ina ion e-B anding. In e na ional Jou nal o A s Managemen , 15 (3):
53–64.
37

Plaza, B. (2006). The Re u n on In es men o he Guggenheim Museum Bilbao.
In e na ional Jou nal o U ban and Regional Resea ch , 30 (2): 452–467.
Plaza, B. (2008). On Some Challenges and Condi ions o he Guggenheim Museum
Bilbao o be an E ec i e Economic Re-ac i a o . In e na ional Jou nal o U ban Regional
Resea ch , 32 (2): 506–517.
Powe , D., & Jansson, J. (2011). ¿Cons uyendo ma cas desde el ex e io ? Canales de
ma ca, clus e s cíclicos y ci cui os globales. In A. Pike (Ed.), B ands and b anding
geog aphies (150-164. o ). Edwa d Elga Publishing.
Ram, Y., Bjö k, P., & Weiden eld, A. (2016). Au hen ici y and place a achmen o
majo isi o a ac ions. Tou ism Managemen , 52 : 110–122.
Ran isi, N.M., & Leslie, D. (2006). B anding he design me opole: The case o
Mon éal, Canada. A ea , 38 (4): 364–376.
Rosen, S. (1981). The Economics o Supe s a s. The Ame ican Economic Re iew , 71
(5): 845–858.
Sco , A.J. (1997). The Cul u al Economy o Ci ies. In e na ional Jou nal o U ban
and Regional Resea ch, 21 (2): 323–339.
Sco , A.J. (2014). Beyond he C ea i e Ci y: Cogni i e-Cul u al Capi alism and he
New U banism. Regional S udies , 48 (4): 565-578.
Shapi o, C., Ca l, S., & Va ian, H. (1998). In o ma ion Rules: A S a egic Guide o he
Ne wo k Economy. Bos on, Massachuse s: Ha a d Business P ess.
S igle , G.J., & Becke , G.S. (1977). De Gus ibus Non Es Dispu andum. The
Ame ican Economic Re iew , 67 (2): 76–90.
Te Wal, A.L., & Boschma, R. (2009). Applying Social Ne wo k Analysis in
Economic Geog aphy: F aming Some Key Analy ic Issues. The Annals o Regional Science ,
43 (3): 739–756.
38
Vi an , E. (2011). Who b ands whom? The ole o local au ho i ies in he b anching o
a museums. The Town Planning Re iew , 82 (1): 99–115.
Wasse man, S., & Faus , K. (2013). Análisis de edes sociales. Mé odos y
aplicaciones . Mad id, España: Cen o de In es igaciones Sociológicas.
Weiden eld, A. (2010). Iconici y and Flagshipness o Tou is A ac ions. Annals o
Tou ism Resea ch , 37 (3): 851–854.
39
7. ERANSKINA
E anskina 1 : Munduko 100 a e museoe ako bisi a iak (2022).
MUNDUKO 100 ARTE MUSEOETAKO BISITARIAK (2022)
ARTE MUSEOAK
BISITARIAK
ALDAKETA
TASA (%) 2021
ARTE MUSEOAK
BISITARIAK
ALDAKETA
TASA (%) 2021
1
Lou e Museum PAR
7.726.321
173%
51
A Ins i u e o Chicago CHI
1.037.158
20%
2
Va ican Museums VA
5.080.866
215%
52
A Galle y o New Sou h
Wales SYD
1.021.983
138%
3
B i ish Museum LDN
4.097.253
209%
53
Musée de l´O ange ie PAR
1.013.265
167%
4
Ta e Mode n LDN
3.883.160
236%
54
Musée du quai B anly-Jacques
Chi ac PAR
1.005.357
63%
5
Na ional Museum o Ko ea SEL
3.411.381
170%
55
Ge y Cen e LA
989.302
95%
6
O say Museum PAR
3.270.182
213%
56
Kel ing o e A Galle y and
Museum GLAS
971.412
237%
7
Na ional Galle y o A WA
3.256.433
91%
57
Na ional Po ai
Galle y/SAAM WASH
953.653
189%
8
Me opoli an Museum o A
NY
3.208.832
64%
58
Ta e B i ain LND
913.395
74%
9
Cen o Pompidou PAR
3.009.570
100%
59
Museum o Fine A s HOU
903.443
82%
10
S a e He mi age SPb
2.812.913
71%
60
Musée des A s Déco a i s PAR
901.593
130%
11
Na ional Galle y LDN
2.727.119
285%
61
Museo delle An ichi à Egizie
TU
898.500
126%
12
S a e Russian Museum Spb
2.651.688
17%
62
Os e eichische Gale ie
Bel ede e VIE
879.640
168%
13
Museo Nacional del P ado
MAD
2.456.724
109%
63
Los Angeles Coun y Museum
o A (LACMA) LA
867.322
40%
14
Vic o ia and Albe Museum
LDN
2.370.261
176%
64
Museo de Nue a Zelanda Te
Papa Tonga ewa NZL
863.129
7%
15
Some se House LDN
2.346.580
138%
65
Moscow K emlin Museum
MSK
861.341
49%
16
Galle ia degli U izi FI
2.222.692
129%
66
Munchmusee OSL
851.623
323%
17
Museum o Mode n A
(MoMA) NY
2.190.440
89%
67
Whi ney Museum o Ame ican
A NY
838.721
70%
18
M+ HKG
2.034.331
448%
68
De Young Museum SF
797.444
102%
19
Na ional Museum o Sco land
EH
1.973.751
199%
69
Royal On a io Museum (ROM)
TOR
796.579
s/i
20
S a e T e yako Galle y MSK
1.910.000
21%
70
Museo Picasso BCN
794.806
167%
21
MMCA SEL
1.806.641
93%
71
Nasjonalmusee OSL
794.533
*
22
Wawel Cas le KRK
1.791.000
s/i
72
Na ional Galle y o I eland DB
788.650
212%
23
Rijksmuseum AMS
1.766.084
183%
73
Winza od MOW
780.000
s/i
24
Royal Cas le in Wa saw WAW
1.755.267
50%
74
Museum o Wes e n A TYO
776.814
*
25
NGV In e na ional MEL
1.580.303
97%
75
Guggenheim Museum NY
(Solomon R.)
750.000
152%
26
Me opoli an A Museum TYO
1.509.970
44%
76
Museum o Fine A s BU
746.972
346%
40
27
Humbold Fo um BER
1.500.000
191%
77
Albe ina VIE
743.015
103%
28
Ac opolis Museum ATH
1.451.727
165%
78
Ashmoleano Museum OXON
728.006
243%
29
Flo ence Academy Galle y FI
1.428.369
220%
79
Museum o Fine A s (MFA)
BS
709.019
49%
30
Na ional A Cen e TYO
1.400.096
59%
80
Royal Academy o A s LND
696.000
48%
31
Funda ion Louis Vui on PAR
1.398.525
102%
81
Caixe o um MAD
695.797
127%
32
Na ional Museum TYO
1.372.132
127%
82
Na ional Palace Museum HKG
695.000
*
33
Na ional Museum in K akow
PL
1.365.425
101%
83
F ede ik Meije Ga dens and
Sculp u e Pa k GRR
694.799
26%
34
Cen o Cul u al Banco do
B asil RIO
1.364.208
471%
84
Impe ial Wa Museum LDN
684.909
114%
35
Van Gogh Museum AMS
1.364.023
272%
85
The Museum o Con empo any
A SYD
677.546
180%
36
Kuns his o isches Museum VIE
1.345.617
132%
86
CaixaFo um VAL
670.655
s/i
37
Palacio de C is al (Reina So ía)
MAD
1.318.823
*
87
T iennale di Milano MI
661.234
50%
38
Guggenheim Bilbao BIO
1.289.147
143%
88
Den e A Museum (DAM)
CO
656.342
s/i
39
Sco ish Na ional Galle y EH
1.277.230
322%
89
Na ional Museum o Mode n
A (MMCA) o Gwacheon KR
653.842
128%
40
Na ional Galle y SINGAPORE
1.262.189
69%
90
Royal Museums o Fine A s o
Belgium BEL
652.249
115%
41
Reina So ía (si io p incipal)
MAD
1.253.183
*
91
Pallazo Pi i FI
650.612
172%
42
MuCEM MRS
1.251.030
55%
92
Bou se de comme ce PAR
650.000
28%
43
Pushkin Museum MSK
1.225.397
60%
93
Fonda ion Claude Mone FRA
645.460
155%
44
Gyeongju Na ional Museum
KR
1.121.949
72%
94
Museo Picasso Málaga (MPM)
MAL
641.216
152%
45
Palazzo Ducale VE
1.118.443
s/i
95
The B oad LA
638.326
226%
46
Na ional Museum o A ican
Ame ican His o y and Cul u e
(NMAAHC) WA
1.092.552
178%
96
ARoS Aa hus Kuns museum
DK
629.679
57%
47
Pe i Palais PAR
1.085.517
110%
97
Pe gamonmuseum BER
622.959
/240%
48
Museo Nacional
Thyssen-Bo nemisza MAD
1.073.183
60%
98
Lou e Abu Dhabi ABD
622.399
130%
49
Tel A i Museum o A TVL
1.070.714
124%
99
Be a do Collec ion Museum
LIS
617.684
116%
50
The Hun ing on SM
1.041.881
s/i
100
Louisiana Museum o Mode n
A DK
612.992
83%
I u ia : Elabo azio p opioa “The New A Newspape ” - ik a e a ako da ue an oina i u a.
41