Aldi baterako ezintasun egoeran dagoen langilearen kaleratzea: 15/2022 legearen eragina eta jurisprudentziaren interpretazioa

G adu bikoi za: Enp esen Adminis azio e a Zuzenda i za e a
Zuzenbidea
GRADU AMAIERAKO LANA
Aldi ba e ako ezin asun egoe an dagoen
langilea en kale a zea: 15/2022 legea en e agina
e a ju isp uden zia en in e p e azioa
Egilea: Maddi Villa eal Lau oba
Zuzenda ia: Eide La azabal As iga aga
2023/2024 Ku soa
O saila, 2024
Euskal He iko Unibe si a ea EHU/UPV
LABURDURAK
RAE: Real Academia Española
OME: Osasuna en Munduko E akundea
LAZL: Lan-a loko A au-haus e e a Zehapenei bu uzko Legeak
ZK: Zigo Kodea
LE: Langileen Es a u ua
GSLO: Giza e Segu an za en Lege O ganikoa
GSIN: Giza e Segu an za en Ins i u u Nazionala
EI: Ezin asun I aunko a
GS: Giza e Segu an za
LANE: Lana en Nazioa eko E akundea
EBJA: Eu opa Ba asuneko Jus izia Auzi egia
HK: Hi za men Kolek iboa
LPL: Lan P ozedu a en Legea
JS: Ju isdikzio Soziala
NBE: Nazio Ba uen E akundea
LAJL: Lan-a loko Ju isdikzioa a au zen duen Legea
LAPL: Lan-A iskuen P eben zioa i bu uzko Legea
INDIZEA
1. SARRERA ________________________________________________________ 4
2.GAIXOTASUNA, ALDI BATERAKO EZINTASUNA ETA LAN KONTRATUA _ 5
3.ALDI BATERAKO EZINTASUNAREN ONDORIOAK. GAIXOTASUNA DUEN
LANGILEAREN KONTRATUAREN IRAUNGIPENA _______________________ 8
3.1 Kale a zea e a kale a ze mo ak ___________________________________________ 9
3.1.1 Diziplinazko kale a zea _______________________________________________________ 9
3.1.2 Kale a ze objek iboa ________________________________________________________ 10
3.2 Kale a zea en ondo ioak edo kali ikazioa __________________________________ 12
3.2.1 Bidezko kale a zea __________________________________________________________ 12
3.2.1 Bidegabeko kale a zea _______________________________________________________ 13
3.2.1 Kale a ze deuseza __________________________________________________________ 13
4.LANGILEA KALERATZEARI BURUZKO JURISPRUDENTZIA-
DOKTRINAREN BILAKAERA ALDI BATERAKO EZINTASUN EGOERAN ___ 14
4.1 Kale a zea en kali ikazioa aldi ba e ako ezin asun egoe an ___________________ 14
4.2 “Desgai asuna ekin pa eka u ako gaixo asuna” Eu opa Ba asuneko Jus izia
Auzi egia en dok inan ____________________________________________________ 20
4.3 EBJA en ju isp uden zia Espainiako auzi egie an nola jaso den _______________ 26
5. 15/2022 LEGEAZ GEROZTIK, ABE EGOERAN DAUDEN LANGILEEN
KALERATZEA ______________________________________________________ 33
5.1 15/2022 Legegilea en a augin za eknika, legea en izae a a un a, e a legea en
inda aldia ______________________________________________________________ 34
5.2 Gaixo asuna, be eizke a-a azoi be i gisa _________________________________ 38
5.3 15/2022 Legea en a abe ako azken ze jus i ika u gabea en kali ikazioa i bu uz __ 41
5.3.1 Deusez asuna ______________________________________________________________ 42
5.3.2 Bidegabea ________________________________________________________________ 46
6. ONDORIOAK _____________________________________________________ 49
7.BIBLIOGRAFIA ___________________________________________________ 54
8. BESTE ITURRI BATZUK ___________________________________________ 56
8.1 Lege ia _______________________________________________________________ 56
8.2 Ju isp uden zia _______________________________________________________ 57
8.3 Web o iak ___________________________________________________________ 62
1. SARRERA
Pe sonek ba -ba eko gaixo asunak izan di zake e une jakin ba zue an, e a ho ek
e agin nega iboa izan dezake ja due a jakin ba zuk egi eko gai asunean, hala nola be en
lanean. Muga ho i aldi ba e akoa edo behin be ikoa izan dai eke, e a i zulga ia edo
i zulezina. Gau egun, giza ea gaixo asunei bu uz kon zien zia u a dagoenez, egoe a
ho iek babes be ezia du e o denamendu ju idikoe an, e a Eu opan, nazioa ean, e a
Es a uan a au u a daude. EKa en 10. a ikuluak adie az en du pe sona en duin asuna e a
be ezko di uen eskubide ukiezinak o dena poli ikoa en oina i e a bake soziala en
lagun zaileak di ela.
Az e zen a i ga en gaia i dagokionez, oso ga an zi sua da EKa en 14. a ikulua,
be din asune ako e a disk iminazio ik ez iza eko eskubidea alda ika zen duena. Ho i
ho ela, az e lan osoan p esen e egongo da e a Es a uko e a Eu opa Ba asuneko
auzi egien epai uga i en oina ia izango da. EKa en bes e eskubide-adie azpen ba zuk
e e ga an zi suak di a, hala nola osasune ako eskubidea e a kolek ibo ahulenen babesa.
EKak pe sonen eskubide so a oso honi ema en dion babesak, Espainiako bes e a audi
ga an zi su ba zue an du be e islada, hala nola Langileen Es a u uan, zeinak
be din asune ako e a disk iminazio ik ez iza eko eskubidea jaso zen bai u 4.2 c)
a ikuluan, bes e a au nazional asko en a ean. E a be ean, eskubide ho ien babesa
egiaz a dai eke bes e maila ba zue an, Eu opa Ba asuna en I unean, Eu opa
Ba asuneko Oina izko Eskubideen Gu unean edo enplegua en e a okupazioa en a loko
disk iminazio i bu uzko LANE en Hi za menean, bes eak bes e.
Lan hone an, Espainiako e a Eu opako auzi egien ju isp uden zia-bilakae a
az e uko da langilea en gaixo asunak i au en duen bi a ean, lan kon a ua azken zea i
e a kali ikazioa i dagokionez. Gaixo asunaga iko kale a zea be i izan da gai polemikoa,
zaila bai a jokoan egon dai ezkeen in e esen a eko o eka au ki zea. Gu e auzi egie an,
duela u e ba zue a ik hona, o o ha , dok ina mu iz ailea i ja ai u zaio, e a kale a zeak
nulu za jo di a soilik disk iminazio- ak o e a gi e a ga bi ba ikus en den kasue an,
nahiz e a dok ina en za i xiki ba egoe a ho ie an kale a zea en deusez asuna en babes
handiagoa eska zen duen.
11/1994 Legea ekin ba da o en a au aldake a ekin, zeina xehe asun handiagoz
zehaz uko bai a lanean zeha , muga ba eza i zen lan kon a ua en e enaldian kale a zea
nulu za jo zeko, e a, ho ega ik, auzi egi nagusiek, hala nola AGk e a KAk, a au
be ia en a abe ako in e p e azioa egin du e. EBJAk “desgai asuna en” kon zep u be i
ba so u ondo en, ba zue an gaixo asuna desgai asuna ekin pa eka u ahal bada e e, e a
kasu ho ie an kale a zea baliogabe za jo, baldin za ba zuk be e zea beha ezkoa zen, e a
asko an ez zen e eza ho iek be e zea. Ho i ho ela, gehiene an, kale a zea bidegabe za
jo zen zen. Dena dela, lan hone an az e uko dugun moduan, 15/2022 Legea en
ondo en, baiez apen ho i alda zeko zan zu handiak daude. Izan e e, lege honek
gaixo asuna, be eizke ia a azoi gisa eza zen duenez, kale a zea deusez za jo zen du en
hainba epai daude.
Be az, lan honen helbu u nagusia a gia da: jaki ea ea langile gaixoen eskubideak,
zehazki oso asun isiko ako, osasune ako e a lane ako eskubideak, u a u di en langile
ho iek kale a zean, enp esa en za p odukzio alde ik baliozkoak ez di ela jus i ika u a,
e a be az, ea langilea en za disk iminaziozko egoe a ba ge a zen den.
Lana egi eko e abili den me odologia ju idikoa izan da, e a ju isp uden zia e a
dok ina az e u di a, bai a e abaki judizialak e e. A au ju idikoak az e u ondo en,
egiaz a dai eke ez dagoela konponbide a gi ik egoe a guz ie a ako, e a be az,
ezinbes ekoa da e abaki judizialak a e az az e zea e a epai egiek ho i bu uz
plan ea zen di en egoe ei ema en dizkie en konponbideak ikus ea. Gaia hau a zea en
a azoia, gau egun ho elako kale a zeak oso ga an zi suak e a en zu e suak iza en
di ela da langile gaixoen kasuan, e a egoe a ho i a gi zeko asmoa dagoela; izan e e,
edozein pe sonak izan dezake gaixo asun ba , e a egoe a ho i au e egin beha dio.
Gaine a, o denamendu ju idikoak langile gaixoa i edo ABE egoe an dagoen langilea i
ema en dion babes-maila ezagu zeko, kon uan ha u a az e ke a ho i beha ezkoa dela
egoe a ho iei p ak ika judizialean au e egi en jaki eko, ho i bu uz dauden e abaki e a
ja e a uga iak di ela e a.
Lehenik e a behin, az e ke a egi eko, ABE egoe a az e uko da, langilea
ja dunean dagoenean babes en duen igu a ga an zi suene akoa bai a. Egoe a ho e an,
lan kon a ua e en egingo da, e a e enaldi ho ek di uen ondo ioak az e uko di a.
Az e u beha eko bes e alde di ba langile gaixoa en lan kon a ua en amai zea izango
da. Enp esabu uak diziplinazko kale a ze gisa jus i ika zen di uz e azken ze ho ie ako
ba zuk, dela e endimendua en mu izke aga ik, edo jus i ika u gabeko al enga ik.
Bes e ba zue an aldiz, kale a ze objek ibo ba en bidez jus i ika zen di a, ge o a
age u ako gai asunik ezaga ik, esa e ako. E a be ean, kale a ze ho ien kali ikazio
ezbe dinak az e uko di ugu: bidezkoa, bidegabea e a nulua. Ondo en, ABE egoe an
dagoen langilea en kale a zea i bu uzko ju isp uden zia-dok ina en bilakae a bu u uko
da. Ho e a ako, AGak e a KAk kale a zea kali ika uko du e, bai a EBJAk e e, auzi egi
honen ja e en e a ba ne-e agina en ibilbide ba egingo dela ik. Buka zeko, 15/2022
Legeaz ge oz ik, ABE egoe an dauden langileen kale a zea az e uko da. Ho i
bu u zeko, es a uko auzi egi ezbe dinek eman di uz en epai ezbe dinak az e uko di a,
ondo io ba zuk a e a ahal iza eko.
2.GAIXOTASUNA, ALDI BATERAKO EZINTASUNA ETA LAN
KONTRATUA
Gaixo asuna hainba modu an de ini dai eke; RAE1k osasuna en al e azio la i
sama a moduan kali ika zen duen bi a ean, OME2k, honela adie az e du: “go pu zeko
1 REAL ACADEMIA ESPAÑOLA: Dicciona io de la lengua española, 2001.
<h ps://www. ae.es/d ae2001/en e medad>
2 “De inición de en e medad según la OMS y concep o de salud”, 2019.
<h ps:// a amien oyen e medades.com/de inicion-en e medad-oms-concep o-salud/>

a al ba en edo ba zuen egoe a isiologikoa en al e azioa edo desbide a zea, o o ha
ezagu zen di en kausenga ik, sin omaz e a zeinu be eizga iez adie azia e a au eikusi
dai ekeen bilakae a duena”. Gaixo asun ba ek pe sona en egune oko bizi zan e agi en
du, bai e a egune oko ja due e an e e, e a nola ez, lan-e emuan.
Zaila da kale a zea langilea en osasun ezan oina i zen den kasuak zehaz ea; ai zi ik,
kale a zea ge a zen da gaixo asun ho ek be e lan- un zioa be e zea ezgai zen duelako,
gai asun eza en ak o e ba izanik. Ho az, gaixo asuna seg egazio ak o e gisa
e abil zen bada, abiapun u za ha uko dugu disk iminazioa dagoela (Kons i uzioa
Auzi egiak a gi u zi zuen 62/2008 epaian, ondo en azalduko duguna), baina
disk iminazioa dagoen edo ez zehaz eko, kasu pa ikula a i e a ha en ingu uko ak o e
guz iei begi a u beha ko diegu.
Disk iminazioa i dagokionez, Lan A loko A au-haus e e a Zehapenei bu uzko
Legeak (LAZL3), 8.12. a ikuluan, a au-haus e oso la i za jo zen di u zenbai
a azoi enga ik (desgai asuna, bes eak bes e) zuzeneko edo zeha kako disk iminazio
kal ega iak e agi en di uz en enp esa en alde baka eko e abakiak, bai e a a u-
be din asuna en e a disk iminazio ik eza en p in zipioa be e zeko ekin za
adminis a ibo edo judizial ba en au ean a u kal ega ia e agi en du en enp esa en alde
baka eko e abakiak e e. Zigo Kodean4 gaixo asunaga iko edo desgai asunaga iko
disk iminazio la ia deli u gisa ipi ika zen da 314. a ikuluan, 6 hilabe e ik 2 u e a
bi a eko espe xealdi-zigo a edo 12 hilabe e ik 24 hilabe e a bi a eko isuna eza iz.
Kasu ho ie an, jokabidea i adminis azio-zehapen ba edo zehapen penal ba
aplika zeko, disk iminazioa en i ismena balo a u beha da, ba e aezinak izanik elka en
a ean, subjek u, egi a e e a oina i be a du elako5.
Pe sonek is ipu ba izan ahal du e, lanekoa edo ez, gaixo asunen ba izan ahal du e,
edo gaixo asunen ba la iago u ahal zaie, e a lana aldi ba e ako egi ea e agoz en zaie,
senda u a e. Egoe a ho i Espainiako o denamendu ju idikoak babes en du, Aldi
Ba e ako Ezin asuna (ABE) igu a moduan, lan-kon a ua e e eko kausa za ha zen
dena, bai LEko 45.1 a ikuluan e a GSLO6ko 169-179. a ikulue an adie az en den
moduan.
ABEa en gehieneko i aupena hi u ehun e a hi u ogei a bos egunekoa da7. Epe ho i
iga o akoan, ehun e a lau ogei egun gehiago luza dai eke baldin e a epe ho e an
langilea senda zea us e bada.8 Luzapen ho en ondo en, medikua en al a ema en da edo
3 5/2000 Legegin zako E ege Dek e ua, abuz ua en 4koa, Lan-a loko A au-haus eei e a Zehapenei
bu uzko Legea en es u ba egina ona zen duena.
4 10/1995 Lege O ganikoa, aza oa en 23koa, Zigo Kodea i bu uzkoa.
5 RODRIGUEZ MARTIN-RETORNILLO, R., “La p o ección ju ídico-labo al del abajado en e me en
España”, Re is a Española de De echo del T abajo, 196/2017 zk, 5. o .
6 8/2015 Legegin zako E ege Dek e ua, u ia en 30ekoa, Giza e Segu an za en Lege O oko a en es u
ba egina ona zen duena; 2/2023 E ege Lege Dek e ua, ma xoa en 16koa, pen siodunen eskubideak
a eago zeko, gene o-a akala mu iz eko e a pen sioen sis ema publikoa en i aunko asun-espa u be i
ba eza zeko p emiazko neu iei bu uzkoa.
7 GSLOko 169.1 a) a ikulua.
8 GSLOko 169.1 b) a ikulua.
EIeko espedien e ba i eki zea eska zen da. Den den, lana egi ea e agoz en dizu en baina
senda dai ezkeen gai zak badaude, GSINek ezin asun i aunko a en kali ikazioa
a ze a zea egi en du, ABE luza uz, 730 egune a a (24 hilabe e). Egoe a ho e an,
GSINek bes e ebazpen ba emango du, ezin asun i aunko a ema en dizu en edo uka zen
dizu en adie aziz. Legeak ABEa en i aupena muga zen du, epe ho i gaindi uz ge o
behin be iko egoe a za e a baliogabe zaile za ha dai ekeelako, e a hala badagokio,
EI za ha dai ekeelako9. ABE egoe a ho i ge a zeko, jus i ika u a egon beha du
langileak ze bi zuak ema eko ezin asuna duela, osasun-al e azio en ba duelako, e a
osasun-asis en zia jaso zen a i delako, daukan gaixo asuna kon ola zeko10.
ABEa en helbu ua bikoi za da: alde ba e ik, lan egin ezinik egon ondo en, langilea
be e lanpos u a i zuli ahal iza ea, aldi ho e an solda a o dez en duen subsidio ba jasoz,
e a bes e ik, osasuna be esku a zea, osasun-lagun za ba en bidez. Legea en 45.
a ikuluan, kon a ua e e eko a azoiak a au zen di a, langileen ABE ho ie ako a azoi
ba izanik e a aldi ho e an lan-ha emana man en zen dela ik (LE 45.1.c).
Kon a ua en e e ea honela de ini dai eke: lan-kon a ua en objek u di en oina izko
p es azioak aldi ba e ako e e ea, langilea en bizi za pe sonal edo p o esionala ekin edo
enp esa en un zionamendua ekin lo u ako go abehe e an oina i u a11. E a be ean, lan-
kon a ua e e ea en helbu u nagusia langilea en igu a babes ea da, e a, be eziki,
ABEa en kasuan, osasuna aldi ba e ako alda zen denean kon a ua be ehala ez
azken zea, e a ho ela, enplegua en egonko asuna babes ea. E enaldi ho ek aldi
ba e ako e e en di u lan-ha emana en un sezko p es azioak, baina ez dio e agi en
lo u a ju idikoa i. Egoe a ho e an, lan-kon a ua e enda dago, e a langilea lan egi e ik
e a enp esa lana o dain ze ik salbue si a dago12, baina bi alde diei e agi en die en bes e
be ebeha ba zuk man en zen di a, hala nola, kon a ua en ede ona, aska asun
sindikale ako eskubidea, disk iminazio ik ez iza eko eskubidea edo duin asun
pe sonale ako eskubidea.
Langileak be e lanpos u a i zul zeko eskubidea i eu siko dio, e a aldi ho e an
o dainsa ia en o dez ABEga iko p es azio ekonomikoa kob a uko du. Langilea
p obaldian egonez ge o, ABE egoe ak p obaldia en zenbake a e en egingo du, bi
alde diak ados egonez ge o (LE 14.3 a ikulua). Bes alde, ba e aezina da ja due a
ekonomiko e a aisialdiko ja due a ba zuekin, e a langileak medikua en aginduak be e
beha di u. Gaine a, langileak Giza e Segu an zan al a emanda egon beha du, e a
enp esak ko iza zen ja ai u beha du, nahiz e a GSLO en 144.4 a ikuluan aipa zen den
moduan, mu izke a ba egin ahalko du en hi u ogei a bi u e baino du en pe sonen
kasuan.
Azkenik, ABEk ez du e agi en opo aldia en zenbake an, bene ako lan za edo lan
e ek ibo za ha zen da, LANE en 1970eko 132. Hi za menean oina i u a, opo
9 GSLOko 170.2 a ikulua.
10 RODRÍGUEZ COPÉ, M.ª L.: La suspensión del con a o de abajo, 2004, 110. o .
11 CARRIZOSA PRIETO, E., “Despido po incapacidad empo al: ¿disc iminación po en e medad o
ep esalia po el eje cicio de un de echo undamen al?”, Temas Labo ales, 96 zk, 269. o .
12 MERCADER UGUINA, J: Lecciones de de echo del abajo, Ti an lo Blanch, Valencia, 2019.
o dainduei bu uzkoa. Ez abaida handia zegoen ABE opo ekin gainja zen zenean,
legeak ez bai zuen a azo ho i konpon zen, baina Eu opa Ba asuneko Jus izia
Auzi egiak 2009ko u a ila en 20an emandako sen en zia ekin, Schul z Ho ena13, gau
egun e abil zen den dok ina inka u zen. Dok ina ho en a abe a, ABEga iko e enaldia
e agi en duen a azoia edozein dela e e, baja opo ekin ba bada o , enp esak ba
da ozen egunak eman beha ko dizkio langilea i. EBJA en epai ho ek e a EBJA en
2009ko i aila en 10eko epaiak, Vicen e Pe eda enak14, lan-me ka ua e e o ma zeko
p emiazko neu iei bu uzko uz aila en 6ko 3/2012 Legeak LEa en 38. a ikuluan
ondo engoa adie az en e agin zuen: “au eko pa ag a oan adie azi ako kon ingen ziez
bes elako a azoiak di ela e a, opo aldia hel zean langilea aldi ba e ako ezin asun-
egoe an badago e a ezin badi u opo guz iak edo haien za i ba ha u opo ei dagokien
u e na u alean, ezin asun egoe a amai zean ha u ahal izango di u, opo e ako
eskubidea so u den u ea en amaie a ik hemezo zi hilabe e baina gehiago iga o ez
badi a”.
ABEga iko kon a u-e e ea en amaie a i dagokionez, langileak al a medikoa
jaso zen duenean amai uko da, edo lehen aipa u ako epea amai zen denean. Langileak
be e lanpos u a i zuli beha ko du, e a lanpos u ho i go de egin beha ko zaio. Medikuek
us e badu e langilea en gaixo asuna edo lesioak i aunko ak di ela e a ezin asun
i aunko a e agin dezake ela, al a medikoa emango dio e, baina ez da senda ze gisa
kali ika uko, baizik e a ezin asun i aunko gisa p oposa uko du e. P oposamen ho en
ondo en, dagokion balo azioa egi en da hi u hilabe eko epean (GSLO en 174.
a ikulua).
3.ALDI BATERAKO EZINTASUNAREN ONDORIOAK.
GAIXOTASUNA DUEN LANGILEAREN KONTRATUAREN
IRAUNGIPENA
Lan-a loko o denamendu ju idikoa en helbu u nagusie ako ba lan-ha emane an
so zen di en a azoei konponbide ba ema ea da. Langileen gaixo asuna e a ABE egoe a
baldin za zaileak di a enp esa en kudeake an e a an olake an, e a ho ek, ba zue an,
egoe a ho e an dauden langileak kale a zea e agi en du.
Kasu ho ie an, lan-kon a ua amai zeko modali a e jakin ba zuk daude, lege ian
jaso a daudenak, LE 49.1 a ikuluan hain zuzen e e, e a enplega zaileak lan-ha emana
amai zeko auke a ema en du e, honako hauek alega uz: e endimendua mu iz u egin
dela, lane a behin e a be iz ez joan izana, e ab. Pun u hone an, Kons i uzio Auzi egiak
ja ai uko dok ina naba men zen da 1981. u e ik; ho en a abe a, Kons i uzioa en 35.1
13 EBJA en 2009ko u a ila en 20ko epaia, Schul z-Ho e a bes e ba zuk, C-350/06, ECLI:EU:C:2009:18.
14 EBJA en 2009ko i aila en 10eko epaia, F ancisco Vicen e Pe eda con a Mad id Mo ilidad S.A., C-
277/08, ECLI:EU:C:2009:542.
a ikuluak a au zen duen enplegu-egonko asune ako eskubideak a azoi zuzenik gabe
ez kale a zeko eskubidea jaso zen du15.
Langileen Es a u uan, kale a ze bidezkoa, bidegabea e a deuseza be eiz en di a, e a
bakoi zak ondo io ezbe dinak di u; be az, ga an zi sua da haien kali ikazioa.
Enp esabu uak lan-ha emana amai zeko ha u ako e abakiak ba e o i beha du a azoi
jus i ika zaileekin e a lan-lege ian au eikus en di en p ozedu ekin.
3.1 Kale a zea e a kale a ze mo ak
3.1.1 Diziplinazko kale a zea
ABE egoe a luzeek edo ho ien ka eamenduek, ba zue an, enp esabu ua en za
edo enplega zailea en za lan ha emana e en aga ia ez iza ea e agi en du e, e a ho ek
kale a zea e agi en du. Kale a ze ho i, bidezko a azoi ba ean oina i u a ez badago,
kale a zea bidegabe za edo a e gehiago, deusez za ha u beha da. Legea en 54.1
a ikuluak (bai a 3/2012 legeak e e), enplega zaileak, unila e alki16, lan kon a ua
azken zeko auke a au eikus en du langilea en ez-be e ze la i e a e udunaga ik,
kon a u ik so zen di en be ebeha ei e agin beha diela ik. Ez-be e ze ho iek
ga an zizkoak izan beha di a ze bi zuak ema e akoan, bes ela enp esabu ua en
e an zuna neu iz kanpokoa izango li za eke e a bes alde, langilea en bo onda ea en
ondo ioz ge a u beha di a, doloa, zaba ke ia edo e ua egon beha delako17.
Legeak kale a ze ho i e agi en duen a azoien a ean, lan hone an az e u akoa i
dagokionez, honako hauek aipa uko di a: behin e a be iz e a jus i ika u gabe lane a ez
joa ea edo be andu i is ea18 e a ohiko edo i undu ako lan-e endimendua bo onda ez e a
e engabe gu xi zea19.
Lehenengoa i dagokionez, diziplinazko kale a ze ba enga ik kon a ua
azken zeko, ez-be e ze ho ek nolabai eko la i asuna izan beha du, e a e epika ua izan
beha da, HKak a azoi ho enga ik kale a zeko beha di en egunei bu uz dioena
kon u an ha u beha dela ik. P in zipioz, HKak jus i ika u gabeko hu segi een kopu u
ho i dagokion zehapena zehaz uko du e e. Dena den, HKak ho i bu uz ez badu eze
zehaz en, ju isp uden ziak dio20 jus i ika u gabeko hi u abs en zio egun ja aian
nahikoak di ela kale a zea jus i ika zeko, baina kon u an ha u beha ko di a
kale a zea en ingu uko bes e ak o e ba zuk.
15 KA en 2003ko u ia en 27ko epaia, 4492/2001 e eku soa; Mad ilgo JANa en 2021eko ma xoa en
3ko epaia, 18/2021 e eku soa.
16 MORENO GENÉ, J., “El despido del abajado po mo i o de sus ausencias al abajo as la úl imas
e o mas labo ales”, Uni e sidad de Lleida, 2013, 47. o .
17 AGUILERA IZQUIERDO, R., “Las causas del despido disciplina io y su alo ación po la ju isp udencia”,
A anzadi, 1997, 23-24 o .
18 LEa en 54.2 a) a ikulua.
19 LEa en 54.2 e) a ikulua.
20 Ex emadu ako JANa en 2019ko ma xoa en 14ko epaia, 93/2019 e eku soa.
e a plu alis a ba en bizikide za en oina i di en balio kons i uzionalen e aba eko
e aginko asuna ziu a zeko52.
P in zipioz, a ikulu ho ek ez du gaixo asuna disk iminazio pa ame o gisa
jaso zen, baina a ikulu ho ek “nume us ape us” sis ema ba e abil zen du ona u ezin
di en kausa ho iei dagokionez, debeka u egi en bai u “bes e edozein baldin za edo
ingu uaba pe sonal edo sozialenga ik” disk imina zea (a ikulua en azken a ekia),
baina aipamen ho i ezin da in e p e a u edozein baldin za edo ingu uaba ba ne ha zeko
zen zuan; izan e e, kasu ho e an, disk iminazioa en debekua be din asun
p in zipioa ekin nahas uko li za eke53.
Zen zu ho e an, AGak baz e u egi en du disk iminazio ik eza en p in zipioa en
u ake a o o, e a jus i ika u egi en du gaixo asuna ezin dela ule u EK-ko 14.
a ikulua en disk iminazio a azoi za , ezin delako ondo ioz a u a ikulu ho e an
edozein ingu uaba pe sonal edo sozial sa u ahal denik, baizik e a Kons i uzioa en
u ake a ho i ge a zeko, gai zespen sozial e a his o ikoa en kausa izan beha du54.
Disk iminazio debekua gaixo asun es igma iza uen kasuan soilik u a zen da, baldin e a
bik imak sozialki baz e u badi a, hala nola, HIESa55 edo Tube kulosia56. Be ikiago,
ju isp uden zia ho ek be ak balio izan du COVID-19ak e agindako langileen
kale a zea en deusez asuna baies eko. Dena den, AGak ez du ho i bu uzko i i zi ik
eman, aipa u bezala esan duen baka a gaixo asunaga iko kale a zea ez dela
disk iminaziozko kale a ze ba izan da, salbu e a aldeko seg egazio- edo zapalkun za-
ak o e ba badago, giza izae a i dagokion e a kolek ibo jakin ba en be a iazkoa ez den
kon ingen zia delako.
E a be ean, ezin da desgai asunaga iko kale a zea disk imina zaile za ha u, e a
ondo ioz, hemen ezin da LEa en 4.2.c) a ikuluko be mea aplika u, ez bai ago jaso a
auzi ja zailea minusbalia u za jo dai ekeenik, ez a kale a zea lane ako gai asunean
e aginik ez duen minusbalio asun ba enga ik ge a u denik e e. Nolanahi e e, lan-
kon a ua amai zeko legezko kausa ez denez, kale a zea ez da bidezkoa. Ho i bu uz,
AGa en 2007ko abendua en 11ko epaiak eba zi zuen57: “gaixo asuna, adjek ibo edo
kuali ikazio gehiga i ik gabe, osasuna al e a zeko kon ingen zia baino ez da, lane ako
gai asuna i denbo a gehiagoz edo gu xiagoz e agin diezaiokeena”. Be az, gaixoak
“behin-behinekoak edo osae a aldako ekoak” di a58, e a be az, ezin di a ezinduekin
pa eka u; izan e e “ezinduek, alde gisa, lane a zeko e a giza e a zeko helbu u e a beha
be eziak di uz e, gaine ako gaixo asune an ge a zen ez di enak”59.
AGa en in e p e azio ho en a azoia ondo engoa da: langileen kale a zeek ez
du ela disk iminazio ik e agi en; izan e e, Auzi egia en us ez, kale a zea en a azoia
52 KA en 1984ko ma xoa en 9ko epaia.
53 AGa en 2001eko u a ila en 29ko 1566/2000 epaia, 2. oina i ju idikoko 2. pa ag a oa.
54 Ibid. 2. Oina i ju idikoko 3º pa ag a oa.
55 Cas elloneko 3º zk JSeko 2005eko ekaina en 7ko 269/2005 epaia.
56 Guadalaja ako 2º zk JSeko 2018ko u a ila en 17ko 15/2018 epaia.
57 AGa en 2007ko abendua en 11ko epaia, 4355/2006 dok ina ba e a zeko e eku soa.
58 Ibid. 6. Oina i ju idikoko 2. pa ag a oa.
59 Ibid. 6. Oina i ju idikoko 3. pa ag a oa.

enp esa i lan-ha eman ho ek ez diola konpen sa zen da, ABE egoe an e endimendua
mu iz en delako e a enp esa en lan-an olamenduan e agi en duelako. Be az,
kale a zeak ez du azken zeko a azoi disk imina zaile ik, e a bidegabe za ha u beha
da, e a ez deusez za 60.
KAk e e ona u zuen dok ina ho i maia za en 26ko 62/2008 epaian61,
ondo engoa a gudia uz: jokabide ba disk imina zaile za jo ahal iza eko, beha ezkoa da
egiaz a zea enp esak be eiz eko edo seg ega zeko bo onda ea duela, kale a zea
gaixo asuna en pai amen hu sa en ondo ioa denean. Hala, langilea en osasun egoe a
edo zeha zago esanda, ha en gaixo asuna, egoe a jakin ba zue an, EKa en 14. a ikuluan
be a iaz au eikusi akoen an zeko disk iminazio- ak o ea izan badai eke e e, a ikulu
ho e an jaso ako “bes e ingu uaba edo baldin za pe sonal edo sozial ba zuen” klausula
o oko ean sa u ahal iza eko, langilea en bene ako kale a zeko a azoia honako hau
iza ea en mende dago: “gaixo asuna en exis en zia hu sa edo gaixo asuna duen pe sona
gaixo za es igma iza zea, go abehe a ho i kon a ua en xede den lan-p es azioa en
edukia ga a zeko langileak duen gai asuna alde ba e a u zi a”. Ai zi ik, be eiz eko
bo onda e ho i ez dago “azken zeko e abakian gaixo asuna en ak o ea lane ako
ezgai zen duen e ek ua en ikuspegi un zional hu sa ekin kon uan ha u denean”.
Bes ela esanda, ez da be eizke ia za jo beha enp esabu uak langilea kale a zeko
ha u ako e abakia, be e gaixo asunak be e lana egi eko ezgai zen duela us e bai u. Izan
e e, enp esak adie azi zuenez, “ingu uaba ho i kon a azioa en au e ik ezagu u izan
balu, langilea ez luke kon a a uko”.
Nolanahi e e, KAk ondo ioz a zen duenez, “kale a ze-e abaki ba , langileak be e
gaixo asunaga ik edo osasun-egoe aga ik lana egi eko duen ezin asuna oina i ha u a,
legez bidezko za edo bidegabe za jo dai eke, alega u ako a azoia en e eali a ea
egiaz a zen bada edo ez, e a bene an ezgai zailea den ala ez, baina be ez ez da e abaki
disk imina zailea”.
Disk iminazio ak o ea i dagokionez, ÁLVAREZ ALONSO e a ÁLVAREZ
DEL CUVILLOk es e eo ipo ba noiz ha dai ekeen disk imina zaile za zehaz en
du e62. Adibidez, desgai asuna duen pe sona ba , gai asun u i u en ba duena e a lanean
e agina izan dezakeena, lane ako ez bada kon a a zen beha den gai asuna ez duelako,
hau da, gai asun u i u ho i beha ezkoa denean lane ako (pe sona go a eleope ado e
ba ean bezala), ezin da disk iminazio za ha u. Aldiz, desgai asuna duen pe sonak
jaso zen duen a u kal ega ia pe sona ho iek egin dezake ena en es e eo ipoa en
ondo io bada, e a ez bada bene ako gai asune a egoki zen, disk iminazio-kasu ba da.
Langilea ABE egoe an badago, e a aldi ba e ako gaixo asuna bada, enp esak a gudia u
ahal izango du, lan egi en ez duenez, ez duela e ekinik ema en, baina langileak,
60 MARTINEZ-GIJON MACHUCA, M.A.: “La ex inción del con a o po en e medad/discapacidad del
abajado ”, Boma zo, 2017, 23. o .
61 KA en 2008ko maia za en 26ko 62/2008 epaia.
62 ÁLVAREZ ALONSO, D., e a ÁLVAREZ DEL CULVILLO, A., “Nue as e lexiones sob e la noción
de disc iminación y la e icacia de la u ela disc imina o ia”, Re is a Española de De echo del T abajo,
2006, 132 zk, 1020-1021 o .
de inizioz, be iz e e lan egingo du, aldi ba e ako ze bai delako e a lehen bezalako
e ekina emango du, be az ez da ona dai ekeen a gudioa63.
Oso asun isikoa i e a osasune ako eskubidea i bu uzko Espainiako
Kons i uzioa en 15. a ikuluak jaso ako oina izko eskubidea en kal ea i dagokionez,
auzi egiek ez du e us e eskubide ho i u a zen denik; izan e e, langilea ABEga ik
kale a u bazen e e, ez du esan nahi enp esabu uak langilea en osasuna a iskuan ja zen
duen ekin za ik edo ez-egi e ik egin duenik. Kasu ho e an, AGa en a abe a64, EKa en
35. a ikulua dago jokoan, lan egi eko e a lane ako eskubidea hain zuzen e e, e a ho i ez
da oina izko eskubidea.
Be az, Auzi egi Go ena en dok ina e epika ua en a abe a, enp esa en
komenen ziako neu i za ha badai eke e e, langile gaixo ba alde ba e a uz ea,
be eizke ia- ak o e ik edo ingu uaba ik izan gabe, ez da un sezko eskubideen jokabide
disk imina zailea, e a ondo ioz, ezin du enp esa-e abaki ba deusez a zeko elemen u
e abakiga i gisa ja dun.
Ho ekin ba e a, zenbai kasu an, emakume langileek hau dun ge a zea
e agoz en die en pa ologia ba zuk iza en di uz e edo bes e a azoi ba zuk e a lagun za
bidezko ugalke a- eknike a a jo beha iza en du e ho i lo zeko. LEa en 55.5 a ikuluak
ama asuna babes en du, zen zu zabalean, hau dunaldia has en dene ik amai zen den a e,
bai a ama asun-bajaga iko e enaldia ge a zen denean e e, hau dunaldi hu sa en e a
hau dunaldia en ondo ioen babesean egindako kale a ze o o deuseza dekla a zen
dela ik, bai a bidezkoa ez denean e e. A azoa so zen da kale a ze ho i in i o
e nalke a- a amendua hasi denean, baina e naldu ako obuluak o aindik ez di enean
sa u emakumea engan, ho i ge oago ge a zen bada e aba deuseza bai a LEa en 55.
a ikulua en a abe a, hau dun dagoen emakumea delako.
Kasu ho ie an, in i o e nalke a jasa en duen langilea en kale a zea i bu uzko
hainba e abaki ha u di a, bai e kidego-mailan e a bai es a u-mailan. Lehen e abakia
Eu opa Ba asunean ha u zen, e a EBJAk e abaki zuen kale a ze ho i sexuaga iko
kale a ze disk imina zailea izango zela; izan e e, a amendu mo a ho i emakumeengan
baka ik ge a zen da baina ezin zaizkio 92/85/EEE Zuzen a aua en a auak65 aplika u,
o aindik hau dun ez dagoenean66. Be ikiago, AGk be e i i zia eman du es a u mailan,
enp esak a azoi ekonomikoenga ik kale a zea jus i ika u bai zuen, jakinda a amendu
ho i egi en a i zela. Auzi egiak e abaki du ezin dela LEa en 55. a ikulua aplika u,
langilea o aindik ez zegoelako hau dun, baina enp esak kale a zea bidegabea zela
ai o u zuenez, ez zegoela inolako zan zu ik enp esa en alde ik disk imina zailea iza eko
63 TOLEDO OMS, A.: “El Despido sin Causa del T abajado en Si uación de Incapacidad Tempo al”,
Thomson A anzadi, 2009, 171. o .
64 AGa en 2007ko aza oa en 22ko epaia, 3907/2006 e eku soa; AGa en 2008ko i aila en 22ko epaia,
3591/2006 e eku soa.
65 Kon seilua en 92/85/EEE Zuzen a aua, 1992ko u ia en 19koa, hau dun dagoen, e di u be ia den edo
aldi be ean dagoen langilea en laneko segu asuna e a osasuna hobe zeko neu iak aplika zea i bu uzkoa.
66 EBJA en 2008ko o saila en 26ko epaia, Sabine May auzia e a Bäcke ei und Kondi o ei Flöckne
OHG, C-506/06, ECLI:EU:C:2008:119.
adie azi zuen, ez a inolako jus i ikazio ik e e ez67. Labu bilduz, kale a ze ba deusez za
jo beha ko da ingu uaba ho ie an, enp esak ez badu objek iboki, zen zuz e a beha
bezala jus i ika zen kale a zea. E nalduko obuluak kale a zea ge a u zene ako
ans e i u bazi en, kale a ze ho i deuseza izango li za eke, LEa en 55.5.b) a ikulua en
a abe a.
Azaldu ako dok ina o oko a en salbuespen gisa, ez da hu sala Auzi egi
Go ena en 2011ko u a ila en 31eko epaia adie az ea68, bide be i ba i eki bai zuen
langilea en baja medikoak e agindako kale a zeen balizko deusez asun-kali ikazioa
egi eko, baina bes e oina izko eskubide ba en u ake an oina i u a, zehazki enp esak
kale a ze-meha xuak egin di uelako langilea lane a i zul zen ez bada. Ondo ioz,
kale a zea deuseza izango da ingu uaba espezi iko ho iek ge a zen di enean, baina
e abaki ho ek ez du alda zen AGak au eko epaie an eza i ako dok ina.
Buka zeko, AGak be e ja e a azaldu du 2018ko ma xoa en 15eko epaian. Kasu
hone an, langile ba ABE egoe an egon zen baimendu ako gehieneko epean, e a
nahasmendu dep esibo la i ba diagnos ika u zio en. ABEa en gehieneko aldia amai u
baino lehen, kale a u egin zu en, e a e endimendua gu xi zea ekin jus i ika u zu en,
kon a a u zu en e endimendua ekin konpa a uz. Hain zuzen e e, 453 egune an al a
emanda egon zelako e a 164 egun lanean eman zi uelako. Auzi egi Go enak, kale a zea
bidegabe za jo beha zela e abaki zuen; izan e e, lehenik e a behin, ezin da diziplinazko
kale a zea ekin ba e o i, langilea i ezin bai zaio lepo a u ez-be e zea en ondo ioz
e an zukizunik, ABEak babes en bai u; e a, bes e ik, e abaki zuen langilea en egoe a
ezin dela pa eka u EBJAk zehaz u ako desgai asun kon zep ua ekin, langileak ez
zuelako ABE en gehieneko aldia ago u, e a ez zegoelako desgai asuna ekin
iden i ika zeko auke a ema en zuen egoe a i aunko a zehaz en zuen ebazpen
mediko ik; be az, ez dago kale a ze deuseza e agi en duen disk iminazio-kasu ik,
bidegabekoa baizik, diziplinazko kale a ze gisa jus i ika u ez delako.
Ja e a ho en au ean, a gi dago AGa en za ez dela baliozkoa soilik
kale a zea en a azoia langilea en gaixo asuna izan dela alega zea disk imina zaile za
ha zeko; izan e e, egoe a ho e an egindako kale a ze guz iak deusez za ha uko
li a eke, e a ho i Langileen Es a u ua 1994an alda u zene ik gaindi u da. Kasu ba zue an,
kale a zea bidegabe za jo da soilik gaixo asunak lan-p oduk ibi a ean e a
e endimenduan duen e agin nega iboa edo langileak jasa en duen baja egiaz a u delako,
baina ez da deuseza izango ez di elako oina izko eskubideak disk imina u edo u a u.
Gaine a, a ea zabalik uz en du, u ake a ho i bes e mo ibazio ba ekin jus i ika uz ge o,
deusez za jo ahal iza eko. Ho az gain, AGak zehaz u du gaixo asuna desgai asuna ekin
ez pa eka zea i bu uzko dok ina zehaz u egin beha dela, disk iminazioa en
ondo ioe a ako, EBJAa en azken e abakiei dagokionez (ondo en ikusiko dugun
moduan), langile gaixo ba en kale a ze o o an dagoen ziu gabe asuna dela e a.
67 AGa en 2017ko api ila en 4ko epaia, 3466/2015 e eku soa.
68 AGa en 2011ko u a ila en 31ko 1532/2010 epaia.
4.2 “Desgai asuna ekin pa eka u ako gaixo asuna” Eu opa Ba asuneko
Jus izia Auzi egia en dok inan
Gaixoak e a desgai asuna du en pe sonak legedi nazionalean babes eaz gain,
Eu opan e e babes u di a EBJA en zuzen a auen e a e abakien bi a ez. Jakina denez,
EBJAa en ju isp uden ziak e agin handia du Espainiako auzi egi nazionale an, e a
auzi egi ho ek asko an a a u di u gaixo ik dauden langileen kale a zeak, haien
posizioa alda uz joan dela ik. Bilakae a ho i ikus eko, k onologikoki, EBJA en hainba
epai az e uko di ugu.
Eu opako E kidegoko zuzenbidea i dagokionez, gaixo asuna ez dago ona u a
disk iminazio-a azoi za , ez ja o izko zuzenbidean, ez zuzenbide e a o ian. Ai zi ik,
ezin da gauza be a esan desgai asuna i bu uz, Eu opa Ba asuna en Fun zionamendua i
bu uzko T a a uko 19. a ikuluak69 au eikus en duenez (Eu opa Ba asuna en
T a a ua en 13. A ikulua en be dina dena), Kon seiluak, Eu opako Pa lamen uak
ona u ondo en, ekin za egokiak ona u ahal izango di u desgai asun-a azoienga iko
disk iminazioa en au ka bo oka zeko, bes eak bes e. E a be ean, Eu opa Ba asuneko
Oina izko Eskubideen Gu uneko 21. a ikuluak debeka u egi en du a azoi ho enga ik
disk imina zea, e a, be eziki, 2000ko aza oa en 27ko 2000/78/EE Zuzen a auak70,
enpleguan e a okupazioan a u-be din asune ako espa u o oko ba eza zen duenak,
desgai asuna jaso zen du disk iminazio-a azoien a ean. A au ho ie ako ba ek e e ez
duenez desgai asuna en be a iazko de inizio ik jaso zen, EBJAk a gi u beha izan du
ha en i ismena, e a, un sean, gaixo asun ba desgai asun ba ekin pa eka u o e dai ekeen,
aipa u ako zuzen a aua en ondo ioe a ako.
Lehenik e a behin, EBJA en 2006ko uz aila en 11ko epaiak71, Chacón Na asen
auziak, Mad ilgo Lan A loko 33. zenbakiko Epai egiak plan ea u ako judizio au eko
a azo ba eba zi zuen. Be an, gaixo asuna desgai asuna ekin pa eka zeko auke a
plan ea zen zen, 2000/78/EE Zuzen a aua en es uingu uan. Desgai asuna en
kon zep ua i dagokionez, Eu opa mailan kon zep u ho en de inizio pa eka u e a
ona u ik ez dagoela oina i ha u a, EBJAk adie azi zuen ga an zi sua zela
“in e p e azio au onomo e a uni o me ba ekin lan egi ea e kidego osoan”. Dena den,
Auzi egiak desgai asuna en de inizio ba ema en du e kidego-mailan: “gaixo asun
isiko, men al edo psikikoek e agindako muga ba da, kasuan kasuko pe sonak bizi za
p o esionalean pa e ha zea e agoz en duena".
E a be ean, aipa u ako muga ho i desgai asun za ha u ahal iza eko, ezin asun
ho ek i aupen luzea izan beha du, be ekizun ho i 2000/78/EE Zuzen a auan
desgai asuna du en pe sonen lanpos ua egoki ze a bide a u ako neu iei ema en zaien
ga an zi ik ondo ioz a zen dela ik; izan e e, zuzen a aua en 5. a ikuluan dioena
kon u an ha uz, desgai asuna du en pe sonak enplegua esku a u deza en, be an pa e
ha u edo p o esionalki au e a egin ahal iza eko, enp esak a azoizko egoki zapenak
69 Eu opa Ba asuna en Fun zionamendua i bu uzko T a a ua en be sio kon solida ua.
70 Kon seilua en 2000/78/EE Zuzen a aua, 2000ko aza oa en 27koa, enpleguan e a okupazioan a u-
be din asune ako espa u o oko a eza zea i bu uzkoa.
71 EBJA en 2006ko uz aila en 11ko epaia, Sonia Chacon Na asen C-13/05 auzia, ECLI:EU:C:2006:456.
egin beha di u be e lanpos ue an, salbu e a egoki zapen ho iek egi ea enp esa ia en za
gehiegizko ka ga denean. Hala e e, desgai asuna du en pe sonei zuzendu ako kasu ho i
alde ba e a u zi a, aipa u ako zuzen a aua in e p e a uz, EBJAk de enda zen du ez duela
beha zen pe sona ba kon a a ze a, pos uz igo zea edo lanpos u be ean man en zea,
pe sona ho i ez bada gai edo ez badago lane ako p es kasuan kasuko lanpos ua en
un sezko ze eginak be e zeko. Ho ik ondo ioz a zen du EBJAk desgai asuna en
kon zep ua ezin dela gaixo asuna ekin pa eka u, e a be az, ondo engoa dio:
“enp esabu uak gaixo asun ba enga ik baka ik kale a u duen pe sona ez dago sa u a
desgai asun-a azoienga iko disk iminazioa en au ka bo oka zeko 2000/78/EE
Zuzen a auak eza i ako espa u o oko ean”.
Bes alde, JUAN CARLOS ITURRI GARATE magis a uak adie az en duen
moduan72, Auzi egiak us e du Zuzen a auan “desgai asuna esamoldea e abil zea, e a ez
gaixo asuna esamoldea, guz iz kon zien ea dela e a ho ek age ian uz en duela
kon zep u ba e a bes ea ezin di ela pa eka u”. Hau da, legegileak zuzen a aua en edukia
ga a zeko o duan zuen bo onda ea in e p e a zen saia uz, Auzi egiak us e du
desgai asuna bezalako kon zep u ba nahi a e abil zen dela, e a bes e ba zuk baz e zen
di uela, hala nola gaixo asuna.
Ondo en, EBJA en 2013ko api ila en 11ko epaiak73, HK Danma ken auziak,
au ez egindako desgai asun de inizioa zuzen zen du, ha en dimen sio soziala xe a uz
e a desgai asuna en e a gaixo asuna en a eko pa eka ze-auke ak zabalduz74. Auzi ho i
2000/78/EE Zuzen a aua en 1., 2., e a 5. a ikuluen in e p e azioa ziu a u nahi zuen
judizio au eko a azo ba en ondo ioz so u zen, bi kasu me a u en auzian; Danima kako
Je e Ring langilea en kale a zea, bes eak bes e. Lyngbyko (Danima ka) Sam i ke
Boligo ganisa ionen e xebizi za sozialen sozie a eak kon a a u ondo en, azkenean
kale a u egin zu en, ge ialdeko min ba en ondo ioz izandako bajen ondo ioz, e a
diagnos iko ho ie a ik ez da ondo ioz a zen lanpos u a i zul zeko unea zein izango den.
Pa eka ze ho e an e agina izan zuen Eu opa Ba asunak desgai asuna du en
pe sonen eskubideei bu uzko NBE en Konben zioa75 be es eak. Konben zio ho ek
desgai asuna du en pe sonen de inizio zabal ba eza zen du 1. a ikuluko 2.
pa ag a oan, e a halako za ha zen di u “epe luze ako u i asun isikoak, men alak,
in elek ualak edo sen so ialak di uz enak, baldin e a oz opo desbe dinekin elka i
e agi ean, giza ean osoki e a e aginko asunez pa e ha zea e ago zi dezake e,
gaine akoen baldin za be be e an”.
Ho ik abia u a, EBJAk Konben zioa en oso an zeko e minoe an de ini zen du
desgai asuna, e a honako hau dio: “Muga ba da, be eziki gaixo asun isiko, men al edo
72 ITURRI GARATE, J.C., “La ex inción del con a o de abajo po en e medad del abajado ”, T abajo
y De echo: nue a e is a de ac ualidad y elaciones labo ales, 2017, 7. o .
73 EBJA en 2013ko api ila en 11ko epaia, HK Danma ken, Je e Ring e a Lone Skoube We ge o dezka uz,
auzia, C-335/11 e a C-337/11 gai me a uak.
74 MOLINA NAVARRETE, C., “Disc iminación po discapacidad y despido po absen ismo una
in e p e ación co ec o a a la luz del «caso Ring»”, Temas labo ales, 2015, 130. zk., 143. o .
75 Kon seilua en 2010/48/EE E abakia, 2009ko aza oa en 26koa, Eu opako E kidegoak desgai asuna
du en pe sonen eskubideei bu uzko Nazio Ba uen Konben zioa egi ea i bu uzkoa.

psikikoek e agindakoa, zeinak hainba oz opo ekin elka i e agi ean, e ago zi egin
bai ezake pe sonak bizi za p o esionalean osoki e a e aginko asunez pa e ha zea
gaine ako langileen baldin za be dine an”. Gaine a, EBJAk honako hau adie az en du:
“desgai asun ba ek ez du nahi aez esan nahi lana edo bizi za p o esionala baz e zen
denik”, hau da, nahikoa da langileak be e lan p o esionala egi eko duen gai asuna beha
bezala muga u a ego ea. E a be ean, enp esabu uak zuzen a aua en 5. a ikuluan
eza i akoa be e beha duela naba men zen du, ha u beha eko a azoizko doikun za
neu iei dagokionez.
Ho i ho ela, de inizio ho i ain za ha uz, epai hone ako auzi ik ga an zi suena
ondo engoa da: medikuak sendaga i za edo sendaezin za diagnos ika u ako
gaixo asun ba ek e agindakoa izan dai eke, nahiz e a beha ezkoa izan i aupen luzeko
muga ho i, azkenengo ho i nazioa eko a auekin ba e o iz e a Chacon Na as epaian
baiez a u akoa be e siz. E a, helbu u ho ekin, bilakae a ga an zi sua ikus en da
Chacón Na as epaian eza i ako dok ina ekiko; izan e e, biga en e abakian,
Auzi egiak baiez a zen du gaixo asuna, sendaga ia edo sendaezina, desgai asuna en
kon zep ua en ba uan egon dai ekeela, baldin e a "muga ba eza zen badu, be eziki
gaixo asun isiko, men al edo psikikoen ondo iozkoa, zeinak, hainba oz opo ekin
elka e aginean, e ago zi egin bai ezake dena delako pe sonak bizi za p o esionalean
osoki e a e aginko asunez pa e ha zea, gaine ako langileen baldin za be be e an, e a
muga ho i i aupen luzekoa bada, e a muga ho i i aupen luzekoa bada” 76.
Ho ek ez du esan nahi desgai asuna en e a gaixo asuna en a eko pa eka ze hu s
e a sinple ba dagoenik; izan e e, “gaixo asuna be a” ezin da disk iminazio-a azoi za
ha u 2000/78/EE Zuzen a aua en ondo ioe a ako, hainba baldin za be e beha di u: a)
lanbide-gai asuna en mugak min isiko, men al edo psikikoen ondo io izan beha du; b)
gai z ho iek gala azi egin dezake e langilea lanbide-bizi zan be e-be ean e a
e aginko asunez pa e ha zea, gaine ako langileen baldin za be dine an; e a c) epe
luzeko muga izango da. Ho ela, ho elako muga p o esionalik e agi en ez duen
gaixo asun o o ez da “desgai asun” kon zep ua en ba uan sa uko. Dena den,
sen en zia honek, a gi u e a zabaldu egi en di u i aupen luzeko gaixo asunak
desgai asuna en kon zep uan sa zeko auke ak, a azoi ho en ondo iozko be eizke ia ik
babes eko.
Hala e e, azpima a u beha da Eu opako Auzi egiak ez duela ona zen
Zuzen a auan edo bes e lege ia lo esle ba ean aipa u akoez kanpoko kausak sa zeko
auke a, baizik e a gaixo asun kasu ba zuk 2000/78/EE Zuzen a auan aipa u ako
kon zep u ba en ba uan sa zeko auke a. Ho i age ian ge a zen da Ring kasua en
ondo engo e abaki ba ean; EBJA en 2014ko abendua en 18ko epaia, FOA auzia77, HK
Danma k epaian adie azi ako desgai asun kon zep ua e epika zen dela ik. Be an,
obesi a ea Eu opa Ba asuneko Zuzenbideak debeka u ako disk iminazio-kausa ba den
76 SEMPERE NAVARRO, A.V, “Disc iminación labo al po en e medad”, Ac ualidad Ju ídica
A anzadi, 2013, 866 zk, 2. o .
77 EBJA en 2014ko abendua en 18ko epaia, Fag Og A bejden (FOA), Ka s en Kal o o dezka uz, C-
354/13 auzia.
e a 2000/78/EE Zuzen a aua en zen zuan desgai asuna izan dai ekeen adie azi zuen.
Biga en gai honi dagokionez, EBJAk e abaki zuen obesi a ea ezin dela desgai asun za
ha u, be ez ez duelako muga ik eza zen; hala e e, ona u zuen ingu uaba ho ek muga
ba badaka , “be eziki, gai z isiko, men al edo psikikoek e agindakoa, zeinak, hainba
oz opo ekin elka i e agi ean, e ago zi egin bai ezake pe sona ho ek bizi za
p o esionalean osoki e a e aginko asunez pa e ha zea gaine ako langileen baldin za
be be e an, e a muga ho i i aupen luzekoa izango bali z”, obesi a ea desgai asun ba
izan li ekeela.
Izan e e, epaian adie az en den moduan, desgai asuna en a azoiak ez du axola.
Gaine a, kon zep u ho e an ga an zi sua da zehaz ea Zuzen a auak, desgai asuna en
kon zep uan, ez duela be eiz en pe sonak e ua izan zuen ala ez. Ho i ho ela izan
li eke “langilea en obesi a eak gala azi egi en badio bizi za p o esionalean be e-be ean
e a e aginko asunez pa e ha zea, gaine ako langileen baldin za be dine an,
mugiko asun mu iz ua duelako edo be e lana egi ea e agoz en dio en edo be e ja due a
p o esionalean a i zea zail zen dio en pa ologiak di uelako”, e a ho i zehaz ea o gano
nazionala i dagokio.
EBJA en dok ina en bilakae a ho e an, bes e u a s ba eman zen EBJA en
2016eko abendua en 1eko epaia ekin, Daouidi auzia ekin78. Ba zelonako Lan A loko
33 zenbakiko Epai egiak plan ea u ako judizio au eko a azoa EBJA a i i si zen, AGak
e a KAk gaixo asunaga iko kale a zea i bu uz xeda u akoa en kon a a, Eu opako
a audiak e a ju isp uden zia-bilakae ak kale a zea en bidegabeke iaz bes elako
kali ikazioa eka lezake en egoe a ba gaindi zeko.
Kasu zeha z ho i sukaldeko lagun zaile ka ego ia p o esionala zuen ja e xe
ba ean lanean hasi zen langile ba i bu uzkoa zen. Langile ho i, zegokion p obaldia
gaindi u ondo en, lanaldi oso ako kon a a u zu en. Egoe a ho e an, langileak lan
is ipu ba izan zuen, ezke eko ukondoa disloka u zuen e a igel sua ja i beha izan
zi zaion e a, be az, baja ha u zuen ABE p ozesua en bidez. Baja ha u e a bi hilabe e a
(53 egun, hain zuzen) e a o aindik bajan egonik, diziplinaz kale a u zuen enp esak,
enp esak eza i ako i xa openak e a enp esak egoki za jo zen zuen e endimendua lo u
ez zi uela adie aziz.
Kale a zea au ka a zeko p ozedu a hasi ondo en, e a aipa u dugun egoe a
ju isp uden zial konplexua ikusi a, EBJA en us ez, gaixo asun edo osasun-a azo luze
ba en ondo ioz ABE egoe an dauden pe sonen kale a ze mo a ho iek lo u a es ua du e
oina izko eskubide ba zuekin, hala nola, disk iminazio debekua ekin, oso asun
isiko ako e a osasune ako eskubidea ekin e a giza e-segu an za en p es azioak
jaso zeko eskubidea ekin. E a be az, honako hau a gudia zen zuen: “e a ho e ako
kale a zeak bidegabeke ia za jo zea, ho ek daka en gu xieneko kal e-o daina ekin, e a
oina izko eskubideak edo a eskubide sozialak uki u a, nekez ule zi ezkeela giza
78 EBJA en 2016ko abendua en 1eko epaia, Daouidi en C-395/15 auzia.
duin asuna en, aska asuna en, be din asuna en e a elka asuna en balio
unibe sala ekin”.79
Ho i ho ela, ba ez e e be an plan ea zen zen lan-is ipu ba en ondo ioz ABE
egoe an ego eaga ik enp esak langile ba kale a zeko ha u ako e abakia
desgai asunaga iko zuzeneko disk iminazio za ha zi ekeen. Gai ho i e an zu eko, HK
Danma k epaiak desgai asuna i bu uz ema en duen de inizioa aipa zen du, e a
azpima a zen du langilea en gai asuna en muga en izae a i aunko a in e p e a u beha
dela.
Ondo io ho ie a ako, lehenik e a behin, a gudia zen du langilea “aldi ba e ako”
ezin asun egoe an ego eak ez duela e agoz en muga ho i i aupen za jo ahal iza ea.
RODRIGUEZ CARDO i akaslea en hi ze an, ho ek dok ina be i zaileaz hi z egi eko
bidea ema en du, honako hau zehaz en bai u; “gai z ba desgai asun za ha zea i
dagokionez, ez da e abakiga ia zuzenbide nazionalak babesa aldi ba e ako
ezin asuna en bidez a ikula zea; ai zi ik, gai z ho i i aunko za jo dai ekeen balo a u
beha da”.80 Biga enik, muga i aunko a den ala ez e abaki zeko, kon u an ha u beha
da us ez disk iminazioa e agin zuen egin za, kasu hone an, kale a zea, noiz ge a u den.
E a, hi uga enik, Chacón Na as sen en zian oina i u a, e epika zen da e kidegoko
legegileak 2000/78/EE Zuzen a auan a azoizko egoki zapenei ema en dien ga an ziak
age ian uz en duela bizi za p o esionalean denbo a luzez pa e ha zea muga zen du en
kasuak di ela. Nolanahi e e, mugapena i aunko a dela egiaz a zea o gano judizial
igo lea i dagokio, e a esku a di uen elemen u objek ibo guz ie an oina i u beha ko da,
be eziki, “pe sona ho en egoe a i bu uzko dokumen u e a ziu agi iak, egungo
ezagu za e a da u mediko e a zien i ikoen a abe a ida ziak”.
E a be ean, Auzi egiak muga i aunko a dela ondo ioz a zeko kon uan ha
dai ezkeen zan zuak aipa zen di u, e a honako hau aipa zen du: “us ez disk imina zailea
den egi a ea en da an, in e esduna en ezin asunak ez du muga u ako ikuspegi ik
au kez en epe labu ean amai zea i dagokionez” edo “ezin asun ho i naba men luza
dai eke pe sona ho i be eza i au e ik”.
Epai ho ekin, gaixo asun i aunko ak desgai asun ba ekin pa eka
dai ezkeena en ideia inda zen da, e a, ondo ioz, kasu ho ie a ako au eikusi ako
disk iminazioa en au kako babesa jaso dezake e. Hala e e, es a uko o gano
ju isdikzionalek eba zi beha ko du e kasu zeha z bakoi zean ingu uaba ho i ge a zen
den ala ez, p ak ikan so u di en in e p e azio-a azoekin.
Ja e a ho i e epika u egin da ge oagoko auzie an, hala nola EBJA en 2018ko
u a ila en 18ko epaian81, Ruiz Coneje o auzian. Be an, Cuencako Lan A loko 1
79 AGUSTÍ MARAGALL, J., “El caso Daouidi: i e p ocesal, p egun as y espues as. La obje i ación de
la “limi ación du ade a” como si uación de discapacidad”, T abajo y De echo: nue a e is a de
ac ualidad y elaciones labo ales, 2017, 6 zk, 5.o .
80 RODRIGUEZ CARDO, I.A., “Despido de un abajado en incapacidad empo al: ¿imp ocedencia o
nulidad de disc iminación?, La Ley Unión Eu opea Edi o ial, 2016, 43 zk, 4. o .
81 EBJA en 2018ko u a ila en 18ko epaia, Ruiz Coneje o en C-270/16 auzia.
zenbakiko Epai egiak epai au eko judizio a azoa plan ea u zuen, zalan zan ja iz ea
LEa en 52.d a ikuluan jaso ako hu segi e jus i ika u baina aldizkakoe an oina i u ako
kale a ze objek iboa en kausa ez o e zen 2000/78/EE Zuzen a auak desgai asunaga iko
eza zen duen disk iminazioa en au kako debekua en au kakoa, asis en zia- al a ho ien
a azoia desgai asuna bada. Langile ho ek %37ko desgai asuna zuen, e a 6 aldiz egon
zen ABE egoe an azken bi u e an, e a lanaldi baliodunen %20 e a au eko u eko
hu segi een %5 gaindi u zi uenez, enplega zaileak kon a ua i aungi zuen LEa en 52.d
a ikuluan oina i u a.
Kasu ho e an, EBJAk ez zuen a u disk imina zaile ik jaso; izan e e, manu
ho ek be din ja du en du desgai asuna du en pe sonengan e a desgai asunik gabeko
pe sonengan, nahiz e a ona zen duen a ikulu ho i ak iba zeko p obabili a e handiagoa
du ela desgai asuna du en langileek, joe a handiagoa bai u e ABE egoe a gehiago an
ego eko. Ho iek ho ela, ezin da esan xedapen ho ek zuzeneko a u-desbe din asuna
eza zen duenik desgai asun-a azoienga ik. E a be ean, a ikulu hau laneko
absen ismoa i au e egi eko neu i ba da EBJA en za , e a legezko za jo zen du,
enplegu-poli ikako neu i ba delako.
Be ikiago, EBJA en 2019ko i aila en 11ko epaia dugu82, Ba zelonako Lan
A loko 3. Epai egiak plan ea zen duen epai u au eko e abaki-eskae a ba . Epai egia en
eskae a en xedea lehen aipa u ako 2000/78/EE Zuzen a aua en in e p e azioa da. DW
e a Nobel Plas iques SA en a eko auzi ba ean plan ea u da, DW en kausa
objek iboenga iko kale a ze ba en legezko asuna i bu uz. Langilea ubo plas ikoa
mun a zeko e a kon o ma zeko p ozesue an a i zen zen e a epikondili is ba zuen.
Ho en ondo ioz, hainba ABE egoe ak a eka u zi uen, e a, al a medikoen ondo en,
“mugak di uen pe sona gai” moduan kali ika u zen. Lanpos uz alda u zi zaion, be e
egoe a pe sonale a egoki zeko, baina denbo a ba e a, kale a ze gu un ba jakina azi
zi zaion, a azoi objek iboe an oina i u a, langileak %95e ik behe ako p oduk ibi a ea
zuelako, balio aniz asun xikiagoa ekoizpen-ka ea en ba uko lanpos uen a ean e a
absen ismo-indize handiagoa.
Egoe a ho en au ean, EBJAk zehaz en du enp esak a azoi objek iboenga ik
kale a zeko di uen a azoiak disk iminazio a gia e agi en du en elemen uak di ela.
Au eko dok inak a gi e a ga bi eza zen du desgai asuna duen langile ba i ema en
zaion babes go enak ez duela be e be ebeha e a ik salbues en; izan e e, langilea ahalik
e a be din asun handiena ekin in eg a u beha du lan-ha emanean, kale a zea saihes u
gabe. Kasu hone an, auzi egiak dio kale a zea a gudia u beha dela langileak duen
desgai asuna en a abe a, e a be az, gaine ako langileen za neu oak di udi en i izpide
ba zuk aplika zen bazaizkio, baina ez desgai asuna duen langilea en za , zeha kako
disk iminazioa dela. Kasu zeha z hone an, absen ismoa en i izpidea izan zen kon uan
ha u zena, langilea ABE egoe an zegoen egoe ak ha u bai zi en zenbake a ako, e a
desgai asuna du en langileei ez die mesede ik egi en lane a ez joa eak edo absen ismoak
desgai asuna ekin ze ikusia badu.
82 EBJA en 2019ko i aila en 11ko epaia, Nobel Plas iquesen C-397/1897 auzia.
p ozesua hasi zuen (30 eguneko i aupena ekin, gu xi go abehe a). 10 egune a, a azoi
objek iboenga ik kale a zen du e LEa en 52.1a) a ikulua en a abe a. Deusez asuna
uka zen da, ez delako egiaz a u (langileak nahi duen bezala) jaza pen ba ge a u denik
an sie a ea e agin duena; e a “baja labu za jo zen delako, 30 eguneko be eza ze-aldia
eza zen zaiolako, e a an sie a e-egoe a ba i e an zu en diolako, e a ho ek be e
a in asuna e akus en duelako”.
Valladolideko JANa en 2018ko abendua en 13ko epaian105, 2018ko ma xoa en
6an, kon ingen zia komun ba ek e agindako aldi ba e ako ezin asun-p ozesu ba hasi
zuen auzi-ja zaileak, an sie a e e eak iboa en diagnos ikoa ekin, epe labu ba e ako,
2018ko ekaina en 8 a e, o duan jaso bai zuen al a medikoa hobe a egin zuelako.
Api ileko neu ke e an, enp esak diziplinaz kale a u zuen, lan-e endimendu no mala edo
hi za ua nahi a e a e engabe mu iz u zelako, “jakin dugulako ABE egoe an zegoen
bi a ean bizi za guz iz no mala izan duela”. Epaia en a abe a, gaixo asuna ezin da
desgai asuna en pa eka u “baja i aupen labu eko au eikuspena ekin eman zen, e a,
hain zuzen e e, au ekoa be e siz, baja hi u hilabe e a baino ez zen i i si. Ez dago
a azoi ik enp esak au eikuspen ho i ezagu zen ez zuela ule zeko, ABEa en pa ean
jaso zen dena, e a enplega zailea i kopia ba eman beha zaiola, baina zalan za ik gabe
ez zekien kale a zean al a medikoa en a azoia zein zen (hobekun za), lehenengoa
biga ena en au eko egin za izan zelako. Be az, ez dago i aupen luzeko gaixo asun
ezgai zaile ik, ez a ho en pe spek iba ba e e, desgai asun egoe a ba e a zeko
ju isp uden zian eska zen di en baldin ze an”.
Ex emadu ako JANa en 2019ko uz aila en 25eko epaian106, jana i-bana zaile
ba en kale a ze objek iboa ema en da lanpos ua amo iza zeko helbu ua ekin, langilea
lanean zegoen bi a ean e o i e a ondo iozko baja ik hama egune a. Laneko baja en
i aupena hama egunekoa izango zela au eikusi zen. Epai egiak us e du kale a ze-
gu unak ez di uela gu xieneko baldin zak be e zen. Ho ega ik, kale a zea, gu xienez,
bidegabeko za jo beha ko li za eke, e a lan-baja ho i be i zen den egunean kale a u.
Izan e e, zenbai langile ja aian kon a a u zi en eginkizun ho iek be e zeko, e a
kale a zea en a azoia demanda zailea en gaixo asun ho i baino ez da, kale a zea
deusez za joz e a disk imina ua ez iza eko eskubidea u a zea en ondo iozko kal e
mo alaga iko kal e-o dain gehiga ia inka uz. Hala e e, Auzi egiak ez du
desgai asuna ekin pa eka dai ekeen gaixo asunik ikus en, e a enp esa en e eku soa
baies en du; izan e e, kale a zea, laneko baja ho e an e a be az, langilea en
gaixo asunean oina i ua, bidegabe za jo beha da e a ez deusez za , ez bai ago ondo io
ho ie a ako desgai asunekin pa eka dai ekeen gaixo asuna, ez bai ago jaso a i aupen
luzeko muga p o esionalak so zen di enik.
Ka aluniako JANa en 2020ko o saila en 14ko epaian107, ins an zian
dekla a u ako deusez asun-kali ikazioa zuzenduz, p obaldian a ze a egi ea legez
kon ako za ule zen du, langileak lan-is ipu ba izan ondo en e a baja-pa ean lesio
105 Valladolideko JANa en 2018ko abendua en 13ko epaia, 1898/2018 e eku soa.
106 Ex emadu ako JANa en 2019ko uz aila en 25eko epaia, 339/2019 e eku soa.
107 Ka aluniako JANa en 2020ko o saila en 14ko epaia, 5698/2019 e eku soa.

edo p ozesu “a in” ba duela adie azi ondo en, baina ziu enik, “luze” bezala kali ika u
beha dela ik, bidegabe za jo beha dela (ia u ebe e ge oago, %15eko desgai asun
maila ai o zen zaio auzi ja zailea i).
Be az, dok ina judiziala en bilake a honen bidez a gi ikusi dai eke JAN
ezbe dinek e an zun ezbe dinak eman di uz ela gaixo asuna desgai asuna ekin
pa eka zea i dagokionez, e a be az, ba zue an kale a ze ho i nulu za jo bada e e, bes e
ba zue an bidegabe moduan kali ika u da.
5. 15/2022 LEGEAZ GEROZTIK, ABE EGOERAN DAUDEN
LANGILEEN KALERATZEA
Uz aila en 12ko 15/2022 Legea, uz aila en 14an inda ean ja i zena, asmo onez
be e a dago. Ha en xedea 1. a ikuluak aipa zen duen moduan, a u-be din asune ako
e a disk iminazio ik ez iza eko eskubidea be ma zea e a sus a zea da, pe sonen
be din asuna e a duin asuna e espe a zea, Kons i uzioa en 9.2, 10. e a 14. a ikuluak
ga a uz, e a bi helbu u p oposa zen di a hi zau ean: “edozein disk iminazio mo a
p ebeni zea e a desage a az ea e a bik imak babes ea”, p eben zioa en ikuspegia e a
e epa azioa en ikuspegia uz a zen saia uz. Disk iminazio-jokabideen au ean
e aba eko babesa lo zeko bes e ahalegin ba da, lehendik dauden eskubideak inda uz
e a babes-be me be iak eza iz.
Bes e alde ba e ik, lege ho ek ga an zizko be i asun elemen uak di u: ba e ik,
disk iminazioa en au eko babesa e emu objek ibo e a subjek ibo be ie a a heda zen
du, gaia i bu uzko dok ina- e a ju isp uden zia-au e apenak e e e en zia za ha u a;
e a bes e ik, babes ins i uzionaleko igu a be i ba jaso zen du, T a u Be din asuneko
e a Disk iminazio ik Eze ako Agin a i za Independen ea, pe sona baka ekoa,
eginkizun ga an zi sua be eko duena, bai disk iminazioa en au kako babesa
eskain zeko bai disk iminazioa en au kako eskubidea be e dadin sus a zeko.
Hala e e, asmo handiegikoa da, hi zau ea en a abe a, “disk iminazio mo a
guz iei modu ule ko ean au e egin nahi dielako”, e a e a be ean, e o kizunekoa e e
izan nahi duelako; izan e e, zioen azalpena en a abe a, “ez da eskubide sozialei bu uzko
bes e lege ba , baizik e a, ba ez e e, be eizke ia en au kako zuzenbide espezi ikoa i
bu uzkoa, dauden e a e o zea dauden disk iminazioei es aldu a ema en diena. Hain
zuzen e e, be din asuna en e onkak alda u egi en di a giza ea ekin, e a, ondo ioz,
e an zun egokiak eman beha ko di uz e e o kizunean”. Ho i ho ela, legegileak pixka
ba puz en du, guz ia au eikusi bai u disk iminazioa en au kako a loan, bai a e o zea
dagoena e e. Nahia en adie azpena da, e eali a ea a au zeko esku-ha zea i au ea ha u
nahian. Badi udi legegilea ge aka ien e a giza ea en bilakae a en pauso ba au e ik
doala108.
5.1 15/2022 Legegilea en a augin za eknika, legea en izae a a un a,
e a legea en inda aldia
Ba e ik, hi zau ea en a abe a, “lege o oko ba da, lege sek o ialen au ean,
edozein be eizke ia en au ean lege ia o oko gisa ja du en duena”. E a gaine a,
“in eg ala”, be e aplikazioa bizi za poli iko, ekonomiko, kul u al e a sozialeko hainba
espa u a a heda zen duena, hau da, enplegu p iba ua e a publikoa, e akunde poli iko e a
sindikale ako a iliazioa e a pa e-ha zea, hezkun za, ga aioa, kul u a, he i a en
segu asuna, Jus izia Adminis azioa, giza e-babesa, giza e-ze bi zuak, ondasun e a
ze bi zue a ako sa bidea, bai e a espazio publikoe a ako, publizi a e ako,
komunikabidee a ako e a in o mazioa en giza e ze bi zue a ako sa bidea e e, In e ne ,
sa e sozialak e a aplikazio mugiko ak, ki ol ja duke ak, adimen a i iziala e a da uen
kudeake a masiboa (3.1 a ikulua en a abe a).
Be eizke ia en enomeno hain konplexu honi a amendu ju idiko globala
ema eko, zeinak, be e izae aga ik, asko a iko lege ia sek o ialek (zibilak, p ozesalak,
adminis a iboak, hezkun zakoak, sani a ioak, un ziona ioenak, lanekoak, Giza e
Segu an zakoak…) a au u ako e emuak ha zen bai i u, legegileak, Es a u Kon seiluak
behin baino gehiago an adie azi duen bezala, un sean bi e edu edo a augin za- eknika
di u: enomeno ho i aplika u beha eko a au guz iak es u baka ba ean kodi ika zen
di u, e a, ho ela, nolabai eko au onomia ha zen du gaia en a abe a, edo lege ba
ona zen du, e e o mak e agindako lege sek o ial bakoi zean aldake a pa zialak sa zen
di uena.
Kasu hone an, legegileak ez du gauza ba ez bes ea egi en: ez du aldake a
pa zialen lege ik egi en a au sek o iale an, e a ez du a au aplikaga iak kode zen di uen
lege ik so zen. Egia esan, “bes e lege ba ” ona zen du, hi zau ean esandakoa en
au ka, baina au ekoak ba e a zeko lanik egin gabe. Hi zau ean adie az en den moduan,
hauxe da helbu ua: “be din asuna eza zea, ma xoa en 22ko 3/2007 Lege O ganikoa
man enduz”. Ez dago, gai jakin ba zue a ako izan ezik, au eko a audia ekiko e aba eko
in eg azio ik, ez e a lege ba e e, lege honek be din asuna en a loan eza zen di uen
aldake ak edo gehiga iak lan-lege ia en ba uan e a lehendik zeuden adminis azio-a au
zibil guz ie an zehaz asun osoz xe a zen di uena, es u baka ba i eu si a.
Disk iminazio ik eza en p in zipioa babes en du en bes e a au ba zuen a ean,
hala nola LE, Enplega u Publikoa en Oina izko Es a u ua, Emakumeen e a Gizonen
Be din asun E aginga i ako ma xoa en 22ko 3/2007 Lege O ganikoa, Enplegu e a
lana en a loan a u- e a auke a- be din asuna be ma zeko p esako neu iei bu uzko
ma xoa en 1eko 6/2019 E ege Lege Dek e ua, Be din asun Planak e a haien
108 GOÑI SEIN, J.L., “La ley 15/2022, de 12 de julio, in eg al pa a la igualdad de a o y la no
disc iminación, y el despido po en e medad”, Re is a Jus icia y T abajo, 2022, 1 zk.
E egis oa a au zen di uen u ia en 3ko 901/2020 E ege Dek e ua, e a Emakumeen e a
Gizonen O dainsa i-be din asuna i bu uzko u ia en 13ko 902/2020 E ege Dek e ua,
be eizke ia en au kako babes-e akundeak hobe o iden i ika u li a eke, baldin e a
ba egi ea edo e aba eko in eg azioa auke a u bada. Ho ek saihes u egingo luke a ikulu
be ie an e a au eko legee an ai o u ako eskubideen a ean egon li ezkeen
desados asunak, bai e a nahasmena e e, e a ba ez e e aniz asuna disk imina u lezake en
e egulazio pa aleloak ego ea e e.
Adibide a giga i ba dugu a u be din asuna en edo disk iminazioa en a loko
a au-haus een e a zehapenen a aubide o oko be ian, zeina ex no o sa u bai u 15/2022
Legeak IV. i uluan. Be an zehaz en denez (46.2.II a ikulua), “lan a loan, LAZLak
a au uko du aplika u beha eko a aubidea. Hala, bi a aubide pa alelo eza zen di a,
adminis azioa en be eizke ia en au kako u o e za ako. Disk iminazio ik eza i bu uzko
lege ba eko e a bes eko a au-haus een e a zehapenen a aubidea alde a uz ge o, alde
handiak ikus en di a. LAZL en a abe a, ez dago mailake a ik: debeka u ako kausa en
ba enga ik zuzeneko edo zeha kako disk iminazioak e agi en di uen enp esa en alde
baka eko edozein e abaki a au haus e oso la i za jo zen da 8. a ikuluan; aldiz,
15/2022 Legea en 47. a ikuluak jokabide la iak e a oso la iak be eiz en di u. Halabe ,
zehapenei dagokionez, LAZL en 40. a ikuluak 7.501 eu o ik 225.018 eu o a bi a eko
isuna ekin zigo zen di u a au-haus e oso la i guz iak. 15/2022 Legea en 48.
a ikulua en a abe a, a au-haus e la iak 10.0001 e a 40.000 eu o bi a eko isunekin
zeha uko di a, e a oso la iak 40.001 e a 500.000 eu o bi a eko isunekin.
O denamenduen a eko desbe din asun edo bikoiz asun ho i ez oso jus i ikaga ia,
eo ian helbu u e a be me be ak izan nahi bai i uz e, e a azkenean, a u ju idikoa en
desbe din asuna e agi en bai u e.
Bes e ik, kon u an ha u beha da lege a un a dela. Baina 1. a ikuluan
adie az en den bezala, Kons i uzioa en 9.2, 10 e a 14 a ikuluak ga a zeko eman bada,
e a kon ua bada hi zau ea en a abe a “be din asuna legez inka zea e a hu a balia zeko
be me be iak eza zea, ma xoa en 3/2007 Lege O ganikoa en a au-ildoa i ja aiki”,
a azoizkoa da galde zea ea Emakumeen e a Gizonen Be din asun E aginga i ako
ma xoa en 22ko 3/2007 Lege O ganikoak bezala, ez o e li za ekeen lege o ganikoa izan
beha .
Gaine a, gogo azi beha da, EK en 14. a ikulua oina izko eskubide za ha zen
dela kons i uzio-be mea en sis ema en ondo ioe a ako. EK en 53.2 a ikuluak 14.
a ikuluan e a 1. a alean (Oina izko eskubideak e a aska asun publikoak) ai o u ako
eskubideei babes ju idiko inda ua ema en die, babes judiziala en e a KA en babes-
e eku soa en bidez.
Esan beha a dago, hala e e, gauza ba dela EKa en 81.1 a ikuluak eza zen
duen lege o ganikoa en e ese ba (“lege o ganikoak di a oina izko eskubideak e a
aska asun publikoak ga a zea i bu uzkoak…”) e a bes e gauza ba dela babes
kons i uzionala (EK en 53.2 a ikulu ohia). No malean, biak esku ik doaz, baina ez da
hala ge a zen EKa en 14. a ikuluan ai o u ako eskubidea en kasuan, ez bai ago 1.
a alean sa u a “Oina izko eskubideak e a aska asun publikoak” de i zona, 15.
a ikulu ik 29 a a au zen duena109. Zen zu ho e an, Mad ileko JANa en 2023ko
maia za en 10eko epaiak110, legea en izae a a un a i (e a ez o ganikoa i) bu uzko gaia
jo a zen du. Lege ho ek Kons i uzioa en 14. a ikulua ga a zen du, be din asune ako
e a disk iminazio ik ez iza eko oina izko eskubidea jaso zen duena. Ez da lege
o ganikoa; izan e e, EKa en 81.1 a ikuluak ho iek e ese ba zen di u, bes eak bes e
oina izko eskubideen e a aska asun publikoen ga apena i bu uzkoe a ako, e a ho ek
EKa en 1. i uluko 2. kapi uluko 1. a ale a jo zen du, 15. a ikuluan has en dena, e a
be az, 14. a ikulua e emu ho e a ik kanpo ge a zen da. Esan beha da e emu ho i ez
da o ela ba EKa en 53.2 a ikuluan de ini u akoa ekin, honako hau bai io: “Edozein
he i a ek auzi egi a un e an eska u ahal izango du 14. a ikuluan e a 2. kapi uluko 1.
a alean ai o u ako aska asun e a eskubideen babesa, lehen asun- e a suma io asun-
p in zipioe an oina i u ako p ozedu a ba en bidez e a, hala badagokio, KAn ja i ako
babes-e eku soa en bidez”.
Hau da, EKa en 53.2 a ikuluan 14. a ikulua gehi zen da, 81.1 a ikuluan
age zen ez dena. Ho i ga an zi sua da, LAJL en 2. i uluko 11. kapi uluko oina izko
eskubideak e a aska asun publikoak babes eko p ozedu a, be ekin daka en guz ia ekin,
aplikaga ia da EKa en 53.2 a ikulua en e emu ho e an, gu e lege p ozesaleko111 177.
a ikuluak adie az en duen bezala; “aska asun sindikale ako, g eba ako edo bes e
oina izko eskubide e a aska asun publiko ba zue a ako eskubideak, a amendu
disk imina zailea en e a jaza pena en debekua ba ne”. Be din asune ako oina izko
eskubidea, be az, ez da ha en e emu ik kanpo ge a zen, ez a LAJL en 184. a ikulua en
ondo ioe a ako e e.
Dena dela, BLAZQUEZ AGUDO ETA PÉREZ DEL PRADOk aipa zen du en
moduan, 15/2022 legea en konplexu asuna kon u an ha u a, aplikazio e emu zabala
duela ik e a oso alde di desbe dinei aplika zen zaiela ik, egokiagoa izango li za eke lege
o ganiko gisa a gi a a u izana, ikuspegi ekniko ba e ik, o mula egokia izango
li za ekeelako, ez es u a auemailea ba e a zen delako, ha en xedea be a delako, baizik
e a ga an zi be ezia ema en zaiolako plano o malean. A azoi poli ikoek soilik
azal zen du e be eizke a ho i, nahiz e a ekniko ju idiko he sian jus i ika u a egon112.
Azkenik, 15/2022 Legea en Xedapen I aganko baka a i dagokionez, inda ean
sa u au e ik hasi ako p ozedu a adminis a ibo e a judizialei ez zaie lege hau
aplika uko, e a au eko a audia en menpe egongo di a. E a be ean, Mad ilgo JANa en
2022ko aza oa en 16eko epaiak113, Lege ho i ez zaiela aplika u beha hu a inda ean
ja i au eko kale a zeei ule zen du. Be an adie az en da, hama ga en xedapen
gehiga iak 2022ko uz aila en 14a izango dela inda ean ja zeko da a azpima a zen du,
109 Ho i be a esan zuen KA en 1985eko abuz ua en 5eko 76/1983 epaiak.
110 Mad ilgo JANa en 2023ko maia za en 10eko epaia, 118/2023 e eku soa
111 36/2011 Legea, u ia en 10ekoa, lan-a loko ju isdikzioa a au zen duena (LAJL).
112 BLÁZQUEZ AGUDO, E. e a PÉREZ DEL PRADO, D., “La Ley 15/2022, de 12 de julio, in eg al
pa a la igualdad de a o y la no disc iminación: un g an paso de inal incie o”, Re is a Feme is, 6. o .
113 Mad ilgo JANa en 2022ko aza oa en 16eko epaia, 879/2022 e eku soa.
e a ez du ondo ioen a ze aegina aplika zea ahalbide zen duen au eikuspenik jaso zen.
I izpide ho i hainba epai an e epika zen da114.
Aldiz, Galiziako JANa en 2023ko ekaina en 29ko epaiak dio115, 15/2022 Legea
inda ean ja i au eko azken zeei aplika u beha zaiela, zehazki, honako hau diola ik:
“15/2022 Legea en xedapen i aganko baka eko manuan oina i u a, o ain a e
emandako ins an zia-epai gehienek ez di uz e aplika u lege be ia e a hu a inda ean
ja i au eko kale a zeak ba ne ha zen di uen disk iminazio-kausa. Ildo be e ik jo du e
halabe , Ka aluniako JAN en 2022ko i aila en 9ko epaiak e a 2022ko abendua en 5eko
epaiak116, e a EAEko JANa en 2023ko ma xoa en 7ko epaiak117. Epai ho ek ondo eko
bo o pa ikula hau eman zuen: “A au be ia enp esa-p ak ika guz iei aplika dai eke;
izan e e, EKa en 14. a ikuluan, ez dago epe ik, be eizke ia egoe e a ako a ze ae agina
ope legis e a ex unc delako. Ho ek esan nahi du, gu e kasuan, e a ingu uaba ak e a
aipa u ako legea en 2.1 e a 2.3 a ikuluak kon u an ha u a, langilea disk imina u egin
dela e a ho en ondo ioak jokabide i ainga ien deusez asuna di ela. Legegileak a au u
duen egoe a ius clama domino maximoa en ondo ioa da, e a ho ek esan nahi du gu e
a audia en egungo egoe ak disk iminazio gisa eza zen duela auzi-ja zailea en kasua
(ABE), e a ho ega ik, zeha kako eskubide ba en au en ego eaga ik e a o i ako babes
guz ia jaso beha duela demanda zaileak…”.
E a be ean, Balea Uha ee ako JANa en 2023ko u a ila en 24ko epaiak dio,
legea inda ean ja i au eko kale a zee an aplika dai ekeela e a aplika u beha dela.
Xedapen i aganko baka a en izenbu ua “p ozedu en a aubide i aganko a” da, be az
p ozedu azkoa baino ez da. Ezin zaio a aubide be ia aplika u inda ean ja i au e ik
hasi ako zehapen p ozedu a i. Baina, ai zi ik, Auzi egiak dio eze k ez lukeela e ago zi
beha be eizke ia en au kako babesa bes e ai o pen ba en kause a a zabal zea, o ain
gaixo asuna e a osasun baldin za bezala, lege be ia inda ean ja i au eko egi a e e a
egoe ei, e a kale a zeei. Izan e e, lege be iak ez du be eizke ia ekin “kausa be i ik”
asma zen edo so zen, baizik e a hi zau eko II. zenbakia en 1. pa ag a oak dioen
bezala, dauden disk iminazioei es aldu a ema en die, hau da, esplizi uki xe a zen di u
giza ean lehendik dauden disk iminazio kausak disk iminazioa en au ako babesa en
espa u ju idikoan”.
Mad ilgo JANa en 2023ko uz aila en 12ko epaiak118, 15/2022 Legea inda ean
ja i au eko azken ze ba i aplika dai ekeela ule zen du, baldin e a enp esa en e abakiak
(2 egun lehenago izandakoak) hu a ez aplika zea bila zen badu, bidegabeki. Gaine a,
114 Ka aluniako JANa en 2022ko abendua en 5eko apaia, 5285/2022 e eku soa, 2022ko aza oa en 11ko
epaia, 2772/2022 e eku soa, 2022ko aza oa en 22ko epaia, 4297/2022 e eku soa, 2023ko uz aila en
4eko epaia, 215/2023 e eku soa; As u iaseko JANa en 2022ko i aila en 27ko epaia, 1470/2022
e eku soa; Galiziako JANa en 2022ko i aila en 14ko epaia, 2962/2022 e eku soa; Ca agenako 1ºzk
JSeko 2022ko aza oa en 9ko epaia, 537/2022 e eku soa; Gijoneko 3º zk JSeko 2022ko u ia en 27ko
epaia, 357/2022 e eku soa.
115 Galiziako JANa en 2023ko ekaina en 29ko epaia, 1639/2023 e eku soa.
116 Ka aluniako JANa en 2022ko i aila en 19eko epaia, 3184/2022 e eku soa e a 2022ko abendua en
15eko epaia, 6523/2022 e eku soa.
117 EAEko JANa en 2023ko ma xoa en 7ko epaia, 3067/2022 e eku soa.
118 Mad ilgo JANa en 2023ko uz aila en 12ko epaia, 408/2023 e eku soa.

Ba zelonako JSeko 2023ko ma xoa en 17ko epaiak dio119, gaixo asuna, be e izae a
“i aunko a” dela e a, Daouidi ohian desgai asun za kali ika u ahal iza eko elemen uak
bil zen di en kasu ba ean, deusez asuna dekla a zen du e a 15/2022 Legea aplika zen du,
nahiz e a azken zea inda ean sa u au ekoa izan.
5.2 Gaixo asuna, be eizke a-a azoi be i gisa
Au eko a ale an azaldu akoa kon u an ha u a, 15/2022 Legea ona u au e ik,
gaixo asunaga iko kale a zea en deusez asun-dekla azioa lau kasu an baino ezin zen
egin: gaixo asun es igma iza zaileak di enean, oso asun isiko ako oina izko eskubidea
u a u dela ule dai ekeenean (lanpos u a i zul zeko enp esak i zul zeko meha xuak edo
he sapenak egi eaga ik), edo gaixo asuna Eu opa Ba asuneko ju isp uden ziak
zehaz u ako i izpideen a abe a desgai asun ba ekin pa eka u dai ekeenean, ikusi dugun
bezala ho ek daka zan in e p e azio-zail asunekin. Ho i gehi u beha zaio LEa en
55.5a) a ikulua en a abe a, kale a zea, hau dunaldiak, e di zeak edo edoski ze na u alak
e agindako gaixo asunek bul za u ako ABE egoe an dauden langileei e agi en dienean,
salbu e a kon a ua azken zeko e abakia bidezko za jo badai eke.
Dena den, egoe a e aba alda zen da 15/2022 Legea ekin, gaixo asuna
disk iminazio-kausa au onomo bihu zen bai a, desgai asuna i lo u beha ik gabe.
Nolanahi e e, aipa u beha da gaixo asuna be eizke ia en kausa gisa sa u izana 2011n
a u-be din asune ako e a disk iminazio ik eze ako Lege in eg ala en p oiek uak
au e a egin120 baino u e ba zuk lehenago ge a u zela. Hala e e, ganbe ak desegin
zi enez hau eskunde au e a uen deialdia en ondo ioz, ekimena i aungi zea e agin zuen.
A aua en zioen azalpenean be a iaz jaso da ho i, “ga an zi sozial be ezia
duelako”, bai gaixo asuna i edo osasun-egoe a i dagokionez, bai legeak gaine a zen
di uen gaine ako disk iminazio-a azoi be iei dagokienez. Hala e a guz iz e e,
gaixo asuna disk iminazio-a azoien a ean xe a zeak, be eizke ia en kon zep ua
hu sal zea daka ela adie azi da121, ez baili za eke ba e o iko dok ina
kons i uzionala en de inizio adizionala ekin122 e a ho en ondo ioz, lehen adie azi
bezala, gu e auzi egiek uka u egin du e EKa en 14. a ikuluko “bes e edozein baldin za
edo ingu uaba pe sonal edo sozial” klausula i ekian sa zea. Nolanahi e e, legegilea en
e abakiz sa u da gaixo asuna disk iminazio-kausa gisa, e a bes eak bes e, zabaldu egin
da disk iminazioa en au kako babesa langilea en ABE egoe ak e agindako
kale a zee a a.
15/2022 Legea en e egulazioa i dagokionez, a auak o mulazio zabala du,
be eizke ia-kasua gisa sa zen bai i u 2.1 a ikulua en bai an, “gaixo asuna edo osasun
119 Ba zelonako 7º zk JSeko 2023ko ma xoa en 17ko epaia, 684/2020 e eku soa.
120 MOLINS GARCÍA-ATANCE, J., “La en e medad como causa de disc iminación en el An ep oyec o
de Ley In eg al pa a la Igualdad de T a o y la No disc iminación”, Dia io La Ley, 2011, 7584 zk.
121 ALVAREZ DEL CUVILLO, A., “La ley in eg al pa a la igualdad de a o y la no disc iminación: una
egulación necesa ia con un p oblema g a e de en oque”, B ie s de la AEDTSS, 2022, 1. o .
122 KA en 2008ko ekaina en 26ko 62/2008 epaian adie az en dena.
egoe a, egoe a se ologikoa edo a pa ologia e a nahasmenduak pai a zeko au e iko joe a
gene ikoa”. Ildo ho e an, “osasun-baldin za” esamoldea i dagokionez, nahasga ia izan
dai eke no malean gaixo asuna en sinonimo gisa e abil zea, ingelesa en “condi ion”
e minoa en hi zez hi zeko i zulpena dela e a; e mino ho en adie en a ean,
gaixo asuna dago, baina Espainiako hizkun zan e abile a ho i ez li za eke zuzena
izango123. Hala e e, OME en Fun zionamendua en, Desgai asuna en e a Osasuna en
Nazioa eko Sailkapenean jaso ako osasun-baldin za en de inizioa i e epa a zen
badiogu, bi e minoak be eizi dai ezke, kon u an ha u a osasun-egoe a honela
de ini zen dela: “ e mino gene ikoa, ba nean ha zen di uena gaixo asuna (aku ua edo
k onikoa), nahasmendua, auma ismoa e a lesioa. Osasun-egoe a ba ean bes e
ingu uaba ba zuk e e sa dai ezke, hala nola, hau dunaldia, zaha zea, es esa,
jaio ze iko anomaliak edo au e iko joe a gene ikoak”124.
Ondo ioz, osasun egoe a esamoldea en kon igu azio ho i e epa a zen badiogu,
hau da, gaixo asuna, lesioak edo au e iko joe a gene ikoak ba ne ha uko li uzkeen
“a e ki e minoa i”, bai e a be a iaz aipa u ez a en, egoe a se eologikoa i e e, egia esan,
ez li za eke beha ezkoa izango bes e a azoi ho ien legezko aipamena, nahiz e a ule
dai ekeen legegilea en asmoa in e p e azio-zalan zak saihes ea izan dela, adie azi ako
e minoak be a iaz sa uz125. Be az, gaixo asunak o ganoen edo o ganismo osoa en
un zioak alda zea eska zen duen bi a ean, osasun-egoe ak lane ako ezgai zen ez du en
egoe ak bil zen di u, nahiz e a bes e pa ologia ba zuk age zea e az u dezake en126.
Adibidez, obesi a ea en, ale gien edo ikusmen gale a en kasua li za eke.
Egoe a ho iek guz iak ez di a gaixo asun za ha zen, ez behin za hasie ako
e ape an, baina langile ba en egune oko asuna baldin za e a disk iminazioa e agin
dezake e127. Gaine a, adie azi beha da 15/2022 Legeak hau ake a-p ozesue an osasun
baldin zei bu uz galde zeko debekua eza i duela (9.5 a ikulua). Hala e e, debeku ho i
ez zaio gehi u Lan-a loko a au-haus e e a zehapenei bu uzko Legea en es u ba egina
ona zen duen abuz ua en 4ko 5/2000 Legegin zako E ege Dek e ua en 16.1.c)
a ikuluan a au-haus e oso la ia daka en gaien ze enda i. Bes alde, egoe a
se ologikoa edo a pa ologiak e a nahasmenduak iza eko joe a gene ikoa gehi zeak,
muga be ie a a zabal zen du osasuna en babesa. Lehenik, GIBa en an igo pu zak
di uz en langileen babesa kode zen da, nahiz e a auzi egiek eza ia bai zu en.
Biga enik, gaixo asuna adjek ibo ik gabe au eikus en da, e a be az, ez da beha ezkoa
pa ologia i aunko edo i aupen luzekoekin, sendaga iekin edo sendaezinekin lo zea,
123 Honela de ini zen du Espainiako Medikun zako E ege Akademia Nazionalak;
h ps://d me. anm.es/buscado .aspx?NIVEL_BUS=3&LEMA_BUS=condici%C3%B3n.
124 ORGANIZACIÓN MUNDIAL DE LA SALUD, “Clasi icación In e nacional del Funcionamien o, la
Discapacidad y la Salud. Ve sión ab e iada”, Minis e io de T abajo y Asun os Sociales, 2001, 206. o .
125 Ho i dagokionez, naba mendu beha da lege-p oposamena en ja o izko es uak gaixo asun e minoa
baino ez zuela jaso zen, e a Kong esuko zuzenke a-izapidean sa u zi ela osasun-baldin za, egoe a
se ologikoa e a pa ologiak e a nahasmenduak pai a zeko au e iko joe a gene ikoa, hobekun za ekniko
ba ean jus i ika u a (2021eko maia za en 27ko GAO, 146-4 zk ).
126 AGUILERA IZQUIERDO, R., “La disc iminación po mo i os de salud an e la con a ación labo al y
el despido. Es ado de la cues ión as la Ley 15/2022”, BOE, 2023, 67. o .
127 CABEZA PEREIRO, J., e a VIQUEIRA PÉREZ, C., “Igualdad y no disc iminación labo ales as la
Ley 15/2022, A anzadi, , 2023, 118. o .
ju isp uden ziak 15/2022 Legea ona u au e ik egin beha duen bezala; ai zi ik,
e o kizunean gaixo asun ba ga a uko den susmo hu sa eska zen da o ain128.
Azalpen e minologiko ho i egin ondo en, edozein gaixo asunek, hu sala izanda
e e, disk iminazioa e agin dezakeen plan ea dai eke. Alde ho e a ik, Legeak ez duenez
inolako be eizke a ik egi en gaixo asuna en edo osasun-egoe a en i ismena i, i aupena i
edo la i asuna i bu uz, ule u beha da ho iek guz iak disk iminazio debekua en kausa
di ela. Gaine a, aipa u bezala, gaixo asuna desgai asuna ekin pa eka zea i bu uzko
ju isp uden zia-dok ina i kon aja i a, gaixo asunak muga i aunko a iza ea eska zen
bai u, gau egun ule u beha dugu be ekizun ho ek ez duela ga an zi ik izango ABE
egoe an dagoen pe sona ba en kale a zea kali ika zeko, i aupen labu eko, e aineko
edo luzeko p ozesuak izan bai ai ezke129. Dena den, zan zu nahikoa izan dai eke; izan
e e, baja hasie an au eikusi akoak baino gehiago luza zeak enp esa en e abakia
e agi en du130.
Dena den, Na a oako JANa en 2023ko epaia aipa zea ga an zi sua da. Be an
adie az en da, lege be iak ez duela deusez asun objek ibo edo au oma ikoko kasu ba
eza zen, ama asuna i e a kon ziliazio-baimen e a eskubideei lo zen zaizkienak bezala,
LEa en 55.5 a ikuluan a au u akoa en a abe a. Ho ega ik, gaixo asun egoe an dagoen
kale a ze ba epai zean, ez di a auke a esklusiboak deusez asuna edo bidezko asuna
dekla a zea; ai zi ik, kale a zea bidegabea dela e abaki dai eke, azken zeko e abakiak ez
badu gaindi zen p opo zional asun judizioa ( eo ia g adualis a). Kale a zea gehiegizko
zehazpena den kasue an, edo enp esak zeha u ako jokabidea ekiko ole an zia duela
oga u edo balo a u den kasue an, edo ego zi ako egi a eak p esk iba u a daudenean,
edo ez-be e ze o malak ge a zen di enean, kale a zeak gaixo asun edo osasun-
baldin zei lo u ako disk iminazio a azoi ik ez badu, bidegabea dela dekla a u beha da.
Ai zi ik, kale a zea en deusez asuna gaixo asunaga ik disk imina zea debeka zen duen
lege-agindua en (15/2022 Legea en 2.1 a ikulua) e a lege be a en 26. a ikuluak
xeda zen duen e aba eko deusez asuna en be a iazko dekla azioa en ondo io zuzen da.
Ho e a ako, gaixo asuna en edo osasun egoe a en ondo io edo kausa dela oga u beha
dela ik.
Be az, epaia en a abe a, deusez asun dekla azioen ondo ioe a ako, ez du
ga an zi ik 15/2022 Legea lege o oko a iza eak e a LEa en 55.5 a ikulua alda u ez
izana. Gaine a, e a nolanahi e e, LEa en azken a ikulu honek deusez za jo zen du
Kons i uzioan e a legean debeka u ako disk iminazio kausa en ba e agi en duen
kale a zea, edo langilea en oina izko eskubideak e a aska asun publikoak u a zen
di uena. Ondo ioz, o ain gaixo asuna edo osasun-egoe a legean eza i ako disk iminazio
128 GRAU PINEDA, C., “La Ley 15/2022, de 12 de julio, in eg al pa a la igualdad de a o y no
disc iminación. La inclusión de nue as causas au ónomas de p ohibición de disc iminación”, Feme is:
Re is a Mul idisciplina de Es udios de Géne o, 2023, 2 zk, 47. o .
129 AGUSTÍ MARAGALL, J., “La nue a Ley 15/2022 in eg al pa a la igualdad y no disc iminación y el
despido po en e medad o condición de salud: el in de la anomalía”, Ju isdicción social. Re is a de la
Comisión de lo Social de Juezas y Jueces pa a la Democ acia, 2022, 235 zk, 19. o .
130 Mad ilgo JANa en 2023ko ekaina en 30eko epaia, 275/2023 e eku soa.
kausa edo ak o e ba da, e a kale a zea en a azoia edo ak o ea ingu uaba edo ak o e
ho iek badi a, nahi aez deusez za jo beha ko da.
5.3 15/2022 Legea en a abe ako azken ze jus i ika u gabea en
kali ikazioa i bu uz
Gaixo asuna disk iminazio-a azoi gisa be a iaz sa zea en ondo io nagusia da
deusez a u egi en di ela egoe a ho e an oina i u ako a u xa ak (15/2022 Legea en
26. A ikulua e a LEa en 17.1 a ikulua), e a ho i kale a ze-kasue a a es apola u dai eke
(LEa en 53.4 e a 55.5 a ikuluak e a LAJL en 108.2 e a 122.2a) a ikuluak), e a
ondo ioz, enp esak be ehala ona u beha ko luke langilea, e a jaso ez di uen solda ak
o daindu beha dizkio (LEa en 55.6 e a 113. a ikuluak).
Dena dela, deusez asuna en kali ikazioa saihes eko a gudioa li eke, AGa en e a
KA en ju isp uden zia en ildo ik, kale a zea en a azoia ez dela gaixo asuna edo
osasun-baldin za be a, baizik e a langile ba en ABE egoe an enp esa en za izan
di zakeen kal e ekonomikoak; izan e e, enp esak ez du ze an jakin baja medikoa e agin
duen gai z zeha za. Ho i ho ela, ABEa en kos u ekonomikoa e a an olake a-kos ua izan
ohi da enp esak kon a ua azken zeko e abakia ha zeko a azoi nagusia, be eziki,
egoe a denbo an luza zen denean, edo pa ologia be ak e agindako aldizkako bajak
daudenean131. Ho en au ean, esan dai eke ABE osasun-nahasmendu ba i lo u a
dagoela, e a gaixo asuna disk iminazio a azoi au onomoa izanik, jada ezin da de enda u
EK en 38. a ikulua en a abe a enp esa en in e es ekonomikoak lehenes en di uen
in e p e azio ho i (nahiz e a oso legi imoak izan), gaixo ik dagoen langilea ez
disk imina zeko eskubidea en au ean132. In e p e azio ho i egin ezean, hau da, ona uz
ge o deusez asuna en kali ikazioa soilik enp esa en e abakia gaixo asuna en edo osasun
baldin za en izae a dela e a so zen dela (azken ba ean, be eizke a edo es igma izazio
elemen u ba en konku en ziak), 15/2022 Legeak ez luke au eko lege ia ekiko ia
be i asunik eka iko.
Nolanahi e e, be eziki ga an zi sua da kale a zea en deusez asun objek iboa;
hau da, ezin da ule u ABE egoe an dagoen langile ba en kale a zea au oma ikoki
baliogabe za joko denik, enp esak kale a zeko a azoi jus u ba egiaz a zen ez badu133.
Legegilea en asmoa ho i izan bali z, LE en 53.4 e a 55.5 a ikuluak e a JAJL en 108.2
e a 122.2 a ikuluak alda u beha ko li uzke. Ondo ioz, JAJL en 96.1 a ikuluan
xeda u akoa en a abe a, e a 15/2022 Legea en 30.1 a ikuluan e e eza zen den bezala,
alde di demanda zaileak alega u ako disk iminazioa en exis en zia i bu uzko zan zu
oina idunak au kez u beha ko di u, e a kasu ho e an, alde di demanda ua i dagokio
ha u ako neu ien e a ho ien p opo zional asuna en jus i ikazio objek iboa e a
131 TOLEDO OMS, A., “El despido sin causa del abajado en si uación de incapacidad empo al”,
Thomson A anzadi, 2008, 160. o .
132 AGUSTÍ MARAGALL, J., “La nue a Ley 15/2022 in eg al pa a la igualdad y no disc iminación y el
despido po en e medad o condición de salud: el in de la anomalía”, Ju isdicción social. Re is a de la
Comisión de lo Social de Juezas y Jueces pa a la Democ acia, 2022, 235 zk, 9. o .
133 Ibid. 19. o .
Valen ziako JANa en 2023ko ekaina en 20ko epaiak155, be e us ez, auzi-
ja zaileak baja ha u e a hu engo egunean kon a ua amai zeak ez du disk iminazio-
zan zu ik e akus en, ez bai ago jaso a langileak enp esa i jakina azi zionik e a ka gu-
uz ea bezpe an p es a u zelako, us ez. An zeko e minoe an, enp esak baja ezagu zen ez
duenez, Valladolideko JANa en 2023ko i aila en 18a daukagu156.
Ins an ziako epaie a a joaz, Valladolideko JSeko 2022ko aza oa en 23ko epaiak
dio157, “ABE p ozesu ba en amaie a en (2022ko ekaina en 1a) e a azken zeko
e abakia en (2022ko ekaina en 8a) a ean aldi ba e ako lo u a egon a en, ez gaude
osasun-a azoienga ik disk imina zen duen zio ba ekin lo zea ahalbide zen duen zan zu
ba en au ean, baja en i aupen labu a dela e a (15 egun), e a ez dago egiaz a u a
enp esak demanda zailea i e agin liezaiokeen pa ologia zeha za en be i zuenik, lan-
ja due an izan lezakeen e agina balo a ze alde a, e a bes alde, ezin da ahaz u azken zeko
e abakia auzi-ja zailea lan-ja due an hasi ondo en ha zen dela”.
Mie eseko JSeko 2023ko o saila en 14ko epaiak dio158, ez dela nahikoa ABE
egoe an ego e hu sa kale a ze ba en deusez asuna i bide ema eko. Zehazki, honako hau
dio: “kale a zea deuseza dela alda ika zen da, auzi-ja zailea ABE egoe an zegoelako.
Ez ga oz ba , inondik ino a, a azoibide labu ba ekin: egoe a ho i, bes e ik gabe,
EKa en 14. a ikulua en u ake a en azpian sa u nahi izan da, 15/2022 Legea en 4.
a ikuluko aipua en e a ha ekin ba da ozen bi a eko e eku soekin. Legegileak
o aindik e e e e o ma zen di uen lege- es uak e a es u ho iek in e p e a u e a a gi u
di uen ju isp uden zia ezagu zen duen a en, a gi dago, bo e e legegilea en ikuspegi ik,
ABE egoe an dagoen langilea en kale a ze o ok, de inizioz, osasun-a azoienga iko
disk iminazio kausa izango bali z, hala adie aziko luke LEa en 55. a ikuluan. Aldiz,
ho ela egin ez denez, kon u an ha u a azken a ikulu ho en e a desgai asuna en
kon zep ua en ingu uan egindako Eu opako e a Es a uko ju isp uden zia en idazke a,
esa en a i ga a ez dela nahikoa ABE egoe a hu sa kale a ze ba en deusez asuna i bide
ema eko, kale a zea e a ABE modu sinplis a ho e an lo u nahi di uen au oma ismoa
baz e uz. 15/2022 Legea en gaixo asun kon zep ua ez da ezinbes ean ona u beha ABE
egoe a guz ie an, e a osasun baldin za izapideak, nolabai eko i aunko asuna edo
egonko asuna duen zi kuns an zia aipa zen du. Ka aluniako JANa en 2022ko aza oa en
3ko epaiak159 ondo engoa dio: “Ez a u-be din asune ako e a disk iminazio ik eze ako
uz aila en 12ko 15/2022 Lege In eg ala en au e ik, ez a ondo en e e, kale a zeko unean
ABE egoe ak ez du au oma ikoki eka iko deusez asun-dekla azio ba ”. O iedoko
JANa en 2022ko aza oa en 15eko epaiak160 e epika u du ABE egoe an dagoen
pe sona ba en egi a eak ez duela nahi aez u a u beha EKa en 14. a ikuluko
155 Valen ziako JANa en 2023ko ekaina en 20ko epaia, 627/2023 e eku soa.
156 Valladolideko JANa en 2023ko i aila en 18ko epaia, 1251/2023 e eku soa.
157 Valladolideko 2º zk JSeko 2022ko aza oa en 23ko epaia, 507/2022 e eku soa.
158 Mie eseko 1º zk JSeko 2023ko o saila en 14eko epaia, 64/2023 e eku soa.
159 Ka aluniako JANa en 2022ko aza oa en 3ko epaia, 5141/2022 e eku soa.
160 O iedoko JANa en 2022ko aza oa en 15eko epaia, 2066/2022 e eku soa.

disk iminazio ik ez jasa eko eskubidea.”. I izpide ho i e epika zen da Mie eseko JSeko
2023ko o saila en 14ko e a 23ko epaie an161.
Vigoko JSeko 2023ko o saila en 15eko epaiak dio162, ABE egoe an dagoen
langile ba en kale a ze objek iboa en kasu ba ean, alega u ako a azoia an olamendu e a
p odukzio a azoiak jus i ika zeko nahikoa ez dela us e duenean, kale a zea
bidegabeke ia za joko duela e a ez deusez za .
San iago de Compos elako JSeko 2023ko ma xoa en 24ko epaian163, lanekoa ez
den is ipuaga iko ABEga iko bajan egon e a hi u egune a kon a ua azken zen bada,
a azoi objek iboenga iko kale a ze ba en deusez asuna uka zen du e a bidegabea dela
dekla a zen du (demanda uak ona u duenez, baja en ondo io-da an izandako aka s
ba en ondo ioz, amaie a en jakina azpena en au ekoa). Zehazki, honako hau dio: “ez
da nahikoa ABE egoe an ego e hu sa kale a ze ba en deusez asuna i bide ema eko,
kale a zea e a ABE modu sinplis a ho e an lo u nahi duen au oma ismoa baz e uz.
Lege ha en gaixo asun-kon zep ua ez da ezinbes ean ona u beha ABE-eko egoe a
guz ie an, e a osasun-baldin za esapideak (e de az, “condición de salud”), nolabai eko
i aunko asuna edo egonko asuna duen zi kuns an zia ba aipa zen du, jakina. ABE
egoe an dagoen pe sona ba en ge aka i hu sak ez du nahi aez u a u beha EKa en 14.
a ikuluko disk iminazio ik ez jasa eko eskubidea. A e gehiago, kasu hone an bezala,
enp esak auzi-ja zailea en kon a ua i aungi zeko e abakia aldi ba e ako ezin asuna hasi
au e ik ha u bazuen”.
Valladolideko JSeko 2023ko maia za en 31ko epaian164, Auzi egia en us ez
duela 5 hilabe e bajan zegoen langile ba en kale a zea ezin da deusez za jo, enp esak
kale a u baino pixka ba lehenago egindako p oba medikoen emai za en be i ez iza ea
ez delako zan zu nahikoa.
Be az, 15/2022 Legea en ondo en e e ikus dezakegu posible dela
gaixo asuna enga ik kale a zea en kali ikazioa bidegabeke ia za edo deusez za ha zea,
ho e a ako ikusi dugun moduan auzi egiek modu ezbe dinean jus i ika zen du ela ik,
e a be az, AGak dok ina uni ika zeko epaia i i xa on beha ko diogu kale a ze ho i nola
kali ika zen duen ikus eko.
6. ONDORIOAK
ABE egoe aga ik kale a ua izan den langilea en kale a ze mo a ho i zeha z-
meha z az e u ondo en, esan dai eke gai konplexua dela, e a ez dagoela e aba eba zi a
161 Mie eseko 1º zk JSeko 2023ko o sailaen 14ko epaia, 23/2023 e eku soa; Mie eseko 1º zk JSeko
2023ko o saila en 23ko epaia, 58/2023 e eku soa.
162 Vigoko 1º zk JSeko 2023ko o saila en 15eko epaia, 573/2022 e eku soa.
163 San iago de Compos elako 2º zk JSeko 2023ko ma xoa en 24ko epaia, 610/2022 e eku soa.
164 Valladolideko 5º zk JSeko 2023ko ma xoa en 31eko epaia, 634/2022 e eku soa.
e a ju isp uden ziak a gi u a. Segu asun ju idiko ik eza dago, e a auzi egiek ja e a
ezbe dinak di uz e.
ABE langile gaixoa babes eko igu a ju idikoa da, bai e a enplegu-
egonko asuna i eus eko modua e e, e a lan kon a ua e en egi en da inda ean dagoen
bi a ean, ho ek daka zan ondo ioekin. ABE egoe a ho en ondo en, ez li za eke
baimendu beha o aindik ondo ioak di uen langileak, be e ja due a e a gai asuna
muga zen du enak, be e lanpos u a i zul zea. Egoe a ho en konponbidea izan li eke
ABE egoe an dagoen langilea en gehieneko aldia en ondo en o aindik e ekupe a u a ez
dagoen langileak kon a ua en e enaldia i eus ea saihes eko modu ba bila zea; izan e e,
une o o ziu a u beha da solda apekoa en e ekupe azio osoa, e a une o o kon u an izan
beha di a osasune ako eskubidea (EK 43. a ikulua) e a oso asun isiko ako eskubidea
(EK 15. a ikulua). Ai zi ik, e aba eko osasuna be eza zen ez den egoe e an, au ez
au e dauden eskubideen a eko ha monia bila u beha da, hala nola p oduk ibi a e ako
eskubidea en e a osasune ako e a oso asun isiko ako eskubidea en a ekoa.
Egoe a honen ha i a, duela gu xi, 2/2023 E ege Lege Dek e ua en bidez,
ma xoa en 16koa, ABE egoe a en gehieneko aldia en ondo en o aindik e ekupe a u a
ez dagoen langileak kon a ua en e enaldia i eu si ahal izango dio, baina senda
dai ekeela espe o denean soilik, bes e 180 egunez, hau da, 720 egun iga o a e (24
hilabe e). Nahiz e a egoe a en hobe ze ba ema en den, ez da a azoa e o ik konpon zen
e a guz iz senda u gabe lane a joan beha izango di en langileak ego en ja ai uko du e.
Ho i ho ela, komeni da e e o ma sakon ba egi ea, segu asun ju idiko ik eza
konpon zeko.
Gaine a, langile gaixoa en lan kon a ua azken zea i dagokionez, ba zue an
zuzenbidea en a abe akoa izan dai eke, baina, bes e ba zue an, a azoi zuzenik gabe
ge a zen bada, e a pai a zen duen gaixo asunean oina i zen bada, legez kon akoa da.
Bidezko kale a ze ba da, kausa ez denean langilea en gaixo asuna edo desgai asuna
be a, baizik e a lan egi eko gai asunean e agi en di uen ondo ioak, hala nola LEa en 52.
a ikuluan (kale a ze objek iboa) jaso ako kausak, ge o a age u ako ebe asun-
al aga ik esa e ako. Dena den, kale a ze objek ibo hau, aipa u ako baldin zak be e zen
di enean baka ik egin dai eke. Ga an zi sua da jaki ea enp esabu uak ezin duela
kale a zeko bide ho i e abili langilea ABE egoe an dagoenean. Logikoa e a bidezkoa da
ho i; izan e e, hasie a ba ean, ABE ba da, e a no malena da langilea be esku a zea.
Bes e ik, ABE egoe an, langilea kale a zea i bu uzko ju isp uden zia-
dok ina en bilakae a i dagokionez, AG en ju isp uden ziak a gi e a ga bi adie az en du
gaixo asun ba duen edo ABE egoe an dagoen langile ba en kale a zea bidegabea dela,
e a ez nulua, baina behe agoko epai egien ebazpen ba zuek bes e ildo ba i ja ai zen
dio e, baliogabe za jo zen bai u e zenbai e an. Ba ne e emu ho e an, AGa en 2007ko
abendua en 11ko epaiak ja e a mu iz ailea zuen, e a, EBa en desgai asun kon zep ua
a gi u ondo en, kon zep ua malguagoa e a zabalagoa iza ea e agi en du. Ho ek, alde
ba e ik, langilea i mesede egi en dio, baina bes e ik, kon zep u nahiko anbiguoa da,
ba ne-epaileak in e p e a u beha bai u mugapen ba epe luzekoa dela. AGa en azken
e abakiekin, egiaz a dezakegu ezauga i ho iek di uz en kale a zeen deusez asuna
ona zea lo zea, ziu enik, oso zaila izango dela e a ez dela oso ohikoa izango. A gi
dago AG en za ez dagoela disk iminazio ik, salbu e a gaixo asun es igma iza uak
badi a edo seg egazio-elemen u en ba badago, e a posizio ho i KAk be ma u du.
EBJAk ja ai u ako dok ina i dagokionez, esan dai eke desgai asuna en
kon zep uak bilakae a handia izan duela; izan e e, azkenean, gaixo asun i aunko ak
asimila zea ona u da, e a ho ela, langilea en babesa a eago u egin da
disk iminazioa en au ean, baina e a be ean, nolabai eko ziu gabe asuna man endu da
asimilazio ho i gauza zeko o duan. Hala e a guz iz e e, gaixo asunak desgai asuna ekin
pa eka u ahal iza eko duen izae a i aunko a i dagokionez, ni e us ez, ABE en
gehieneko denbo a ago u ez izanak e a egoe a i aunko a zehaz en duen mediku-
pa e ik ez iza eak, ez du auke a ema en jaki eko disk iminazio-egin za ge a zen den
unean gaixo asuna i aupen luzeko za jo dai ekeen. Ho ek, kale a zea en ondo engo
ingu uaba a kon uan ha zea lo lezake e a segu asun ju idiko ik eza handiagoa
eka iko luke kali ikazioa i dagokionez. I aupen luzea zehaz eko modu ik zeha zena
kale a zea ge a zen denean langileak duen egoe a izango li za eke; izan e e,
enp esabu ua en e abakian bene an e agi en duen egoe a baka a da, e a be az, hu a
ebalua zeko egoe a ik objek iboena. Espainiako auzi egiek ja ai u ako ja e a i
dagokionez, nahiz e a egia den Espainiako auzi egi gehienek dok ina ho i ja ai u
du en, ez da guz iz ona u eo ia komuni a ioa, epai egi ba zuek kale a zea en
ondo engo elemen uei e epa a zen die elako. Ni e us ez, ho i ez da logikoa, bidezkoa
ez a objek iboa e e, e a be az, zaila da ule zen, beha ezkoa bai a o ma zeha z ba
eza zea, segu asun ju idikoa iza eko kon zep u ho iek be egana zean.
Be az, langile gaixoa en babesean au e apenak egin di en a en, o aindik e e
babes nahiko ahula duela us e du . Ni e us ez, gaixo asunaga iko kale a ze ba ,
kale a zeko kausa e eal e a nahiko ik ez duena, kale a ze nulu moduan kali ika u
beha ko li za eke egoe a guz ie an. Dena den, egia da, gaixo asuna en ondo en langileak
be e lana en oina izko eginkizunak egi ea e agoz en dion ebe asunik eza jus i ika zen
denean, zaila dela enplegua en egonko asuna i lehen asuna ema ea, gai asun ho iek
gauza zeko gai asunik ez duen no bai i, enp esa en p oduk ibi a e ako eskubidea en
au ean, ho ek daka zan kos u ekonomikoekin.
Oso zaila da p ak ika ju idikoan e a egune oko lanean so dai ezkeen egoe a
guz iak ba ne ha uko di uen i izpide o oko ba eza zea, kale a ze kasu zeha z
bakoi za en ingu uko ak o eak az e u beha di ela us e bai a. Baina egia da o aindik
ABE egoe an dauden langileen kale a zeak ez di ela bidezkoak; izan e e, au e ik aipa u
bezala, osasune ako eskubidea lehene si beha da, p in zipioz aldi ba e ako egoe a
delako e a no malena langilea en egoe a be i o no mal asune a i zul zea delako.
Langilea en ABE en ondo en, az e u beha ko da langilea en egoe a, lanpos u ako gai
iza en ja ai zen duen (hala ez bada, lanpos ua zen zuz egoki u beha da) edo be e lan-
gai asuna mu iz u den. Kasu ho ie an, kale a zea zuzenbidea en a abe akoa iza eko
auke a plan ea u ahal izango da.
Ho e a ako, ni e us ez, lanpos ua egoki zeko e a hu sik egon dai ekeen bes e
lanpos u ba ean koka zeko auke ak ago u beha di a, LAPLa en165 25.1 a ikuluan
oina i u a, e a ez a azoizko egoki zapenak egi eko be ebeha ean, ho i desgai asuna
du en pe sonei muga u a bai a o aindik. Hala e e, kon u an ha u beha da a azoizko
egoki zapenak egi eko be ebeha a en i ismena LAPL en 25.1 a ikulu ik e a o i ako
bi koka ze-be ebeha ho iek baino zabalagoa dela, e a be eziki, ho en oina ia oso
desbe dina dela; izan e e lehen kasuan, desgai asuna du en pe sonen be din asuna e a
disk iminazio ik eza be ma u nahi di a, e a biga en kasuan, be iz, langileak babes u
nahi di a lane ik e a o i ako a iskuen au ean166. Ho ekin ba e o iz, e a gaixo asuna
disk iminazio au onomoa en ak o e za ha u a, esan dai eke komeniga ia li za ekeela
kasu ho ie a a zabal zea desgai asuna du en pe sonen alde au eikus en den a azoizko
egoki zapenak egi eko be ebeha a167.
Ho az gain, Espainiako lege ia langile gaixoa kale a zea i bu uzkoa ez dela
osoa adie azi beha a dago. Nahiz e a gu e lege iak lanpos ua zen zuz e a kos u handi ik
gabe egoki zeko be ebeha a eza zen duen, be me-sis ema ba eza i beha ko li za eke.
ABE edo gaixo asuna du en pe sonen enpleguan egonko asuna lo zeko, ge a li eke
soilik nagusiki gaixo asun ho i iza eaga ik edo kausa ik gabe jus i ika zen den kale a ze
o o baliogabe za ha zea une o o, LANEa en 158. zenbakiko Hi za mena en 6.
a ikulua en a abe a.
Be az, epaileek e a auzi egiek xehe asunez az e u beha du e lanean aipa u den
guz ia, segu asun ju idikoa duen lege-oina i ik gabe. Izan e e, oina i ho e an
oina i u beha ga a, e a EBeko auzi egiek jada nahiko sendo u a du en dok inan.
Dena dela, 15/2022 Legea en ondo en, posible da e eali a e ho i alda zea. Izan
e e, esan dai eke gaixo asuna edo osasun egoe a 15/2022 Legeak debeka u ako
disk iminazio a azoien a ean esp esuki sa zeak, e o iko aldake a daka ela ABEeko
egoe an dauden langileei e agi en die en kale a zeen kali ikazioan; be az, enp esa en
e abakia zi kuns an zia ho ek e agin badu, baliogabe za jo beha ko li za eke, e a ez
bidegabe za . Nolanahi e e, ez da deusez asun-kasu objek ibo edo au oma iko ba ,
kon a ua azken zeko a azoi jus i ika u ik ezean, baizik e a oina izko eskubideen e a
aska asun publikoen disk iminazioa en e a u ake a en a loko a au o oko ak a au u
beha di u, langilea i eska u beha zaiola ik, enp esa en u a ze ho en zan zuak eman
di zala. Ho ekin, gaindi u egin beha ko li za eke desgai asuna ekin pa eka dai ekeen
gaixo asuna i bu uzko ju isp uden zia, desgai asuna ekin pa eka dai ezkeen i aupen
luzeko gaixo asunek soilik izango luke ela desgai asuna i dagokion disk iminazioa en
au kako babesa esa en duena.
165 31/1995 Legea, aza oa en 8koa, Lan-A iskuen P eben zioa i bu uzkoa.
166 CORDERO GORDILLO, V., “Igualdad y no disc iminación de las pe sonas con discapacidad en el
me cado de abajo, Ti an Lo Blanch, Valencia, 2011, 164-165. o .; MARTINEZ-GIJÓN MACHUCA,
M.A., “La ex inción del con a o po en e medad/discapacidad del abajado , Boma zo, Albace e, 2017,
168. o .
167 MONEREO PÉREZ, J.L., “P incipio de igualdad y despido po inep i ud o discapacidad: la p o ección
ga an is a mul ini el”, Lex social, 2019, 1 zk, 732. o .
Ho enbes ez, e egulazio be i honek, LEa en 52.d) a ikulua ekin ba e a,
auke a ema en zuena lane a ez joa e jus i ika uenga ik kale a ze objek iboa egi eko,
oz opo handiak ja zen dizkie enp esei kon a u-amaie ak egi eko egoe a ho ie an,
e agin dezake en kos u ekonomikoaga ik168. Ildo ho e an, ni e us ez, ez ABE p ozesuen
e agin ekonomikoa, ez kale a zea en au ean babes handiagoa lo zeko gaixo asun bajak
i uzu ez e abil zeko a iskua169, ez di a pisuzko a azoiak lege ia be ia en in e p e azio
mu iz ailea egi eko, ABE p ozesuen kon ola i e a kudeake a i bu uzko a audia
alda zea komeniga ia izan dai ekeela alde ba e a u zi gabe.
Buka zeko, a gi dago i xa on egin beha ko dugula gu e auzi egiek
gaixo asunaga iko edo osasun-egoe aga iko disk iminazio kausa be ia i bu uz egi en
du en in e p e azioa zein den ikus eko, baina ho i bu uz eman di en lehen ebazpen
judizialek adie azi ako no abidean adie az en du e deuseza dela langile ba kale a zea
ABE egoe an ego eaga ik. Izan e e, egindako analisian ikusi dezakegun moduan,
auzi egi gehiagok egi en du e kale a zea en nuli a ea en alde. Dena dela, ez abaidak
i eki a ja ai zen du, AGak o aindik ez bai u be e i i zia eman dok ina ba e a zeko
e eku soan.
Ni e i i ziz, AGak dok ina mu iz ailea en alde egingo du e a gaixo asunaga iko
kale a zea disk iminaziozko kale a ze ba moduan kali ika uko du soilik seg egazio- edo
zapalkun za- ak o e ba badago. Be az, nahiz e a egia den, momen uz JAN ezbe dinek
ABE egoe an dagoen langilea en kale a zea nulu moduan kali ika u du ela, AGak
kali ikazio ho iek deusez a uko di uela i udi zen zai , dok ina ba e a zeko e eku soan.
Izan e e, kasu hone an, bes e kasu asko an bezala, esa e ako ama ezkongabeek
jaio zaga iko baimena luza zea en kasue an, AGak dok ina zo o za en alde egingo du.
Bes e behin, lana en hasie an egindako galde a i dagokionez, langileak be e lanpos ua
man en zeko osasune ako duen eskubidea alde ba e a u ziko du e a enplega zailea en
p oduk ibi a e ako e a e endimendu ako eskubidea en alde egingo du. Ez da e an zun
e aza duen galde a ba , ju isp uden zia aniz asun handia e a dok ina ja e a
desbe dinak daudela ik, baina ni e us ez ezin da kasua en a abe a kali ikazio ba edo
bes ea eman, ho ek segu asun ju idiko eza so zeaz gain, guz iz babesgabe uz en
duelako langilea. Ho i ho ela, dok ina ba e a zea beha ezkoa da e a e an zun baka
e a uni o me ba ego ea. Au e ik aipa u bezala, LANE en 158. Zenbakiko
Hi za mena en 6. a ikuluan oina i u a, ABE edo gaixo asun ho i iza eaga ik edo
kausa ik gabe jus i ika zen den kale a ze o o baliogabe za ha u beha ko li za eke une
o o. Dena dela, ni e us e an, kasu hone an langilea en kal e ako izango den e abaki ba
ha uko du AGak dok ina ba e a zeko e eku soan, enplega zailea en
p oduk ibi a ea en e a e endimendu ako eskubidea en alde eginez.
168 DESDENTADO DAROCA, E., “El despido del en e mo y la STJUE de 1 de diciemb e de 2016
dic ada en el caso Daouidi. Algunas e lexiones c í icas”, Re is a de In o mación Labo al, 2017, 3 zk, 14.
o .
169 MOLINS GARCÍA-ATANCE, J., “La en e medad como causa de disc iminación en el An ep oyec o
de Ley In eg al pa a la Igualdad de T a o y la No disc iminación”, Dia io La Ley, 2011, 7584 zk, 5. o .

7.BIBLIOGRAFIA
AGUILERA IZQUIERDO, R., “Las causas del despido disciplina io y su alo ación
po la ju isp udencia”, A anzadi, 1997.
AGUILERA IZQUIERDO, R., “La disc iminación po mo i os de salud an e la
con a ación labo al y el despido. Es ado de la cues ión as la Ley 15/2022”, BOE,
2023.
AGUSTÍ MARAGALL, J., “El caso Daouidi: i e p ocesal, p egun as y espues as.
La obje i ación de la “limi ación du ade a” como si uación de discapacidad”, T abajo y
De echo: nue a e is a de ac ualidad y elaciones labo ales, 2017, 6 zk.
AGUSTÍ MARAGALL, J., “La nue a Ley 15/2022 in eg al pa a la igualdad y no
disc iminación y el despido po en e medad o condición de salud: el in de la
anomalía”, Ju isdicción social. Re is a de la Comisión de lo Social de Juezas y Jueces
pa a la Democ acia, 2022, 235 zk.
ÁLVAREZ ALONSO, D., e a ÁLVAREZ DEL CULVILLO, A., “Nue as
e lexiones sob e la noción de disc iminación y la e icacia de la u ela disc imina o ia”,
Re is a Española de De echo del T abajo, 2006, 132 zk.
ALVAREZ DEL CUVILLO, A., “La ley in eg al pa a la igualdad de a o y la no
disc iminación: una egulación necesa ia con un p oblema g a e de en oque”, B ie s de
la AEDTSS, 2022.
BLÁZQUEZ AGUDO, E. e a PÉREZ DEL PRADO, D., “La Ley 15/2022, de 12 de
julio, in eg al pa a la igualdad de a o y la no disc iminación: un g an paso de inal
incie o”, Re is a Feme is.
CARRIZOSA PRIETO, E., “Despido po incapacidad empo al: ¿disc iminación
po en e medad o ep esalia po el eje cicio de un de echo undamen al?”, Temas
Labo ales, 96 zk.
CORDERO GORDILLO, V., “Igualdad y no disc iminación de las pe sonas con
discapacidad en el me cado de abajo, Ti an Lo Blanch, Valencia, 2011.
DESDENTADO DAROCA, E., “El despido del en e mo y la STJUE de 1 de
diciemb e de 2016 dic ada en el caso Daouidi. Algunas e lexiones c í icas”, Re is a de
In o mación Labo al, 2017, 3 zk.
GOÑI SEIN, J.L., “La ley 15/2022, de 12 de julio, in eg al pa a la igualdad de a o
y la no disc iminación, y el despido po en e medad”, Re is a Jus icia y T abajo, 2022,
1 zk.
GRAU PINEDA, C., “La Ley 15/2022, de 12 de julio, in eg al pa a la igualdad de
a o y no disc iminación. La inclusión de nue as causas au ónomas de p ohibición de
disc iminación”, Feme is: Re is a Mul idisciplina de Es udios de Géne o, 2023, 2 zk.
ITURRI GARATE, J.C., “La ex inción del con a o de abajo po en e medad del
abajado ”, T abajo y De echo: nue a e is a de ac ualidad y elaciones labo ales,
2017.
MARTINEZ-GIJON MACHUCA, M.A.: “La ex inción del con a o po
en e medad/discapacidad del abajado ”, Boma zo, 2017.
MERCADER UGUINA, J: Lecciones de de echo del abajo, Ti an lo Blanch,
Valencia, 2019.
MOLINA NAVARRETE, C., “Disc iminación po discapacidad y despido po
absen ismo una in e p e ación co ec o a a la luz del «caso Ring»”, Temas labo ales:
Re is a Andaluza de T abajo y Bienes a Social, 2015, 130 zk.
MOLINS GARCÍA-ATANCE, J., “La en e medad como causa de disc iminación
en el An ep oyec o de Ley In eg al pa a la Igualdad de T a o y la No disc iminación”,
Dia io La Ley, 2011, 7584 zk.
MONEREO PÉREZ, J.L., “P incipio de igualdad y despido po inep i ud o
discapacidad: La p o ección ga an is a mul ini el”, Lex social, 2019, 1 zk.
MORENO GENÉ, J., “El despido del abajado po mo i o de sus ausencias al
abajo as la úl imas e o mas labo ales”, Uni e sidad de Lleida, 2013.
MORENO GENÉ, J., “La cali icación del despido del abajado en si uación de
incapacidad empo al de la ga du ación en la ac ual doc ina del T ibunal Sup emo: STS
de 15 de ma zo de 2018”, Re is a de De echo de la Segu idad Social, 2018, 17 zk.
ORGANIZACIÓN MUNDIAL DE LA SALUD, “Clasi icación In e nacional del
Funcionamien o, la Discapacidad y la Salud. Ve sión ab e iada”, Minis e io de T abajo
y Asun os Sociales, 2001.
PÉREZ BILBAO, J. e a NOGAREDA CUIXART, C., “NTP 367: En ejecimien o y
abajo: audición y mo icidad”, Ins i u o Nacional de Segu idad e Higiene, Minis e io
de abajo y Asun os Sociales, 1995.
RODRÍGUEZ CARDO, I.A., “La Incapacidad Tempo al como Causa de Ex inción
del Con a o de T abajo”, Thomson Reu e s, A anzadi.
RODRIGUEZ CARDO, I.A., “Despido de un abajado en incapacidad empo al:
¿imp ocedencia o nulidad de disc iminación?, La Ley Unión Eu opea Edi o ial, 2016,
43 zk.
RODRÍGUEZ COPÉ, M.ª L.: La suspensión del con a o de abajo, 2004.
RODRIGUEZ MARTIN-RETORNILLO, R., “La p o ección ju ídico-labo al del
abajado en e me en España”, Re is a Española de De echo del T abajo, 196/2017 zk.
SEMPERE NAVARRO, A.V, “Disc iminación labo al po en e medad”, Ac ualidad
Ju ídica A anzadi, 2013, 866 zk.
THOMSON REUTERS ARANZADI SOCIAL, “Despidos: despido disciplina io”,
2012, [2019ko abendua en 18ko e e e en zia].
TOLEDO OMS, A.: “El Despido sin Causa del T abajado en Si uación de
Incapacidad Tempo al”, Thomson A anzadi, 2009.
VELASCO PORTERO, T., “El despido del abajado en e mo: ¿imp ocedencia o
nulidad?”, Re is a Gene al de De echo del T abajo y de la Segu idad Social, 2014, 39
zk.
8. BESTE ITURRI BATZUK
8.1 Lege ia
- EBekoa
Eu opa Ba asuna en Fun zionamendua i bu uzko T a a ua en be sio
kon solida ua.
Kon seilua en 92/85/EEE Zuzen a aua, 1992ko u ia en 19koa, hau dun dagoen,
e di u be ia den edo aldi be ean dagoen langilea en laneko segu asuna e a osasuna
hobe zeko neu iak aplika zea i bu uzkoa.
Kon seilua en 2000/78/EE Zuzen a aua, 2000ko aza oa en 27koa, enpleguan e a
okupazioan a u-be din asune ako espa u o oko a eza zea i bu uzkoa.
Kon seilua en 2010/48/EE E abakia, 2009ko aza oa en 26koa, Eu opako
E kidegoak desgai asuna du en pe sonen eskubideei bu uzko Nazio Ba uen
Konben zioa egi ea i bu uzkoa.
- Es a u Mailakoa
Espainiako Kons i uzioa, 1978ko abendua en 29koa, BOE 311 zk, 1978ko
abendua en 29koa.
10/1995 Lege O ganikoa, aza oa en 23koa, Zigo Kodea i bu uzkoa.
8/1980 Legea, ma xoa en 10ekoa, Langileen Es a u ua i bu uzkoa.
36/2011 Legea, u ia en 10ekoa, Lan-A loko Ju isdikzioa a au zen duena.
31/1995 Legea, aza oa en 8koa, Lan-A iskuen P eben zioa i bu uzkoa.
11/1994 Legea, maia za en 19koa, Langileen Es a u ua en zenbai a ikulu, Lan
P ozedu a i bu uzko Legea en es u a ikula ua e a Giza e A loko A au Haus e e a
Zehazpenei bu uzko Legea alda zen di uena.
1451/1983 E ege Dek e ua, maia za en 11koa, api ila en 7ko 13/1982 Legean
au eikusi akoa be ez, enplegu selek iboa e a langile minusbalia uen enplegua
sus a zeko neu iak a au zen di uena.
2/1995 Legegin zako E ege Dek e ua, api ila en 7koa, Lan P ozedu a i bu uzko
Legea en es u ba egina ona zen duena.
5/2000 Legegin zako E ege Dek e ua, abuz ua en 4koa, Lan-a loko A au-haus eei
e a Zehapenei bu uzko Legea en es u ba egina ona zen dueña.
2/2015 Legegin zako E ege Dek e ua, u ia en 23koa, Langileen Es a u ua en
Legea en es u ba egina ona zen duena.
8/2015 Legegin zako E ege Dek e ua, u ia en 30ekoa, Giza e Segu an za en
Lege O oko a en es u ba egina ona zen duena.
4/2020 E ege Lege Dek e ua, o saila en 18koa, u ia en 23ko 2/2015 Legegin zako
E ege Dek e uak ona u ako Langileen Es a u ua en Legea en es u ba egina en 52.d)
a ikuluan eza i ako lane a ez joa eaga iko kale a ze objek iboa inda gabe zen duena.
T a u be din asunae ako e a disk iminazioa ik eze ako lege in eg ala en
p oposamena: 2021eko maia za en 27ko GAO, 146-4zk.
2/2023 E ege Lege Dek e ua, ma xoa en 16koa, pen siodunen eskubideak
a eago zeko, gene o-a akala mu iz eko e a pen sioen sis ema publikoa en
i aunko asun-espa u be i ba eza zeko p emiazko neu iei bu uzkoa.
8.2 Ju isp uden zia
- EBJA
EBJA en 2006ko uz aila en 11ko epaia, Sonia Chacon Na asen C-13/05 auzia,
ECLI:EU:C:2006:456.
EBJA en 2008ko o saila en 26ko epaia, Sabine May auzia e a Bäcke ei und
Kondi o ei Flöckne OHG, C-506/06, ECLI:EU:C:2008:119.