INTERNATIONAL SYMPOSIUM “ADVANCED RESEARCH IN ECONOMICS AND BUSINESS MANAGEMENT”,
SEPTEMBER 19, 2025
651
O‘ZBEKISTONDA DAVLAT AKTIVLARINI BOSHQARISHDA
INSTITUTSIONAL ISLOHOTLAR VA INVESTITSION
JOZIBADORLIKNI OSHIRISH
Ku bi dino a Moxigul Inoya o na
TDIU
“Ma ke ing” ka ed asi i. .n., dosen
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17288591
Anno a siya. Maqolada O‘zbekis onda da la ak i la ini boshqa ishda amalga
oshi ilayo gan ins i u sional isloho la a ula ning in es i sion jozibado likni oshi ishdagi o‘ ni
ahlil qilinadi. So‘nggi yilla da qabul qilingan “Da la mulkini boshqa ish a xususiylash i ish
o‘g‘ isida”gi Qonun (2019), P eziden a monla i a Da la ak i la ini boshqa ish agen ligi
aoliya i, shuningdek Jahon banki qo‘llab-qu a lagan SAMARA loyihasi asosida amalga
oshi ilayo gan o‘zga ishla yo i iladi. Maqolada xususiylash i ish ja ayonla ining sha o ligi,
xalqa o ey ingla dagi ijobiy na ijala hamda xo ijiy sa moyado la uchun ya a ilayo gan qulay
muhi ahlil qilinib, mamlaka ning global in es i sion bozo idagi aqoba ba doshligini
kuchay i ish bo‘yicha akli a amaliy a siyala ishlab chiqilgan.
Kali so‘zla : da la ak i la i, xususiylash i ish, ins i u sional isloho la , in es i sion
jozibado lik, iq isodiy o‘sish, SAMARA loyihasi.
So‘nggi yilla da O‘zbekis on iq isodiyo ida da la ak i la ini boshqa ish sama ado ligini
oshi ish, xususiy sek o ulushini kengay i ish a in es i sion jozibado likni mus ahkamlash
isloho la ning ma kazida u ibdi. P eziden imiz Sh.M. Mi ziyoye ashabbusi bilan qabul
qilingan “2022–2026 yilla ga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekis on a aqqiyo s a egiyasi”da da la
ish i okidagi ko xonala sonini qisqa i ish, da la ulushidagi aksiyala ni bosqichma-bosqich
xususiy sek o ga o‘ kazish a in es i siyala uchun qulay muhi ya a ish asosiy azi ala dan bi i
si a ida belgilandi [1].
Xalqa o aj iba shuni ko‘ sa adiki, da la ak i la ini sama ali boshqa ish na aqa iq isodiy
o‘sish uchun, balki iq isodiyo ning global aqoba ba doshligini oshi ish a xo ijiy in es o la ni
jalb e ishda ham muhim omil hisoblanadi. Shu nuq ayi naza dan, mamlaka imizda olib
bo ilayo gan ins i u sional isloho la o‘zining dolza bligi bilan aj alib u adi.
2019-yilda qabul qilingan “Da la mulkini boshqa ish a xususiylash i ish o‘g‘ isida”gi
Qonun da la ak i la ini boshqa ishda yangi yondashu ni jo iy e di. Ushbu hujja da la mulkini
sama ali boshqa ish, uning iq isodiy sama ado ligini oshi ish a xususiylash i ish ja ayonla ini
a ibga solishni naza da u adi [2].
2021-yilda P eziden a moni bilan Da la ak i la ini boshqa ish agen ligi huzu ida
Ilmiy- adqiqo ma kazi ashkil e ildi [3]. Bu ins i u da la ak i la ini boshqa ishda ilmiy
asoslangan qa o la qabul qilish, xalqa o aj ibani jo iy e ish a naza iy-uslubiy yondashu la ni
ishlab chiqishda muhim ol o‘ynaydi.
2023-yildan boshlab esa “xususiylash i ishning yangi bosqichi” doi asida yi ik da la
ko xonala i IPO (bi lamchi aksiyala ni omma iy joylash i ish) o qali xususiy sek o ga akli e ila
boshlandi [4]. Bu esa mamlaka kapi al bozo ini i ojlan i ish a in es i sion jozibado likni
oshi ishda muhim qadamdi .
INTERNATIONAL SYMPOSIUM “ADVANCED RESEARCH IN ECONOMICS AND BUSINESS MANAGEMENT”,
SEPTEMBER 19, 2025
652
Ins i u sional isloho la a SAMARA loyihasi
Da la ak i la ini boshqa ish sama ado ligini oshi ishda ins i u sional isloho la ning o‘ ni
ka a. Bugungi kunda ochiqlik a sha o lik amoyilla iga alohida e’ ibo qa a ilmoqda. Masalan,
da la mulki obyek la i bo‘yicha ma’lumo la elek on pla o mala da mun azam e’lon
qilinmoqda, ende a sa do ja ayonla i esa aqamlash i ilmoqda.
Jahon banki bilan hamko likda amalga oshi ilayo gan SAMARA loyihasi da la
ak i la ini boshqa ish bo‘yicha ilmiy- adqiqo salohiya ini kuchay i ish, kad la malakasini
oshi ish a zamona iy anali ik osi ala ni jo iy e ishga qa a ilgan [5]. Bu loyiha na aqa
boshqa u izimining sama ado ligini oshi ish, balki xalqa o aj ibaga mos ilmiy-uslubiy
yondashu la ni shakllan i ishda ham muhim ahamiya kasb e moqda.
In es i sion jozibado lik a global bozo
O‘zbekis onning in es i sion jozibado ligi xalqa o ey ingla da obo a
mus ahkamlanmoqda. Masalan, “Doing Business” ey ingida mamlaka o‘z pozi siyasini
yaxshilashga e ishdi, Fi ch Ra ings a S&P Global kabi ey ing agen likla i omonidan
O‘zbekis onning ba qa o k edi ey ingi e’lon qilindi. Bu na ijala isloho la ning sama asi
si a ida baholanmoqda.
Xo ijiy in es o la uchun eng muhim omilla quyidagila dan ibo a :
• xususiylash i ish ja ayonla ining sha o ligi a oshko aligi;
• da la -ko po a i boshqa u izimini xalqa o s anda la ga moslash i ish;
• in es o la ga soliq im iyozla i a qo‘shimcha moliya iy ag‘ba la aqdim e ish;
• da la mulkini baholashda bozo amoyilla iga asoslangan mexanizmla dan
oydalanish.
Ayniqsa, IPO o qali yi ik ko xonala ning xususiylash i ilishi O‘zbekis onni min aqa iy
moliya ma kaziga aylan i ish imkoniya ini ya a moqda. Bu ja ayon xo ijiy in es i siyala
oqimini kuchay i ib, iq isodiy o‘sishni jadallash i adi.
O‘zbekis onda da la ak i la ini boshqa ishda olib bo ilayo gan ins i u sional isloho la
mamlaka iq isodiy isloho la ining muhim a kibiy qismi hisoblanadi. Xususiylash i ishning
sha o ligi, da la ak i la ini boshqa ishda ilmiy asoslangan yondashu la ning qo‘llanilishi,
xalqa o aj iba asosida qonunchilikning akomillashu i a SAMARA loyihasi doi asida
ins i u sional salohiya ning kuchay i ilishi mamlaka ning global in es i sion bozo dagi
pozi siyasini yaxshilashga xizma qilmoqda.
Kelgusida da la ak i la ini boshqa ishda sha o likni yanada kuchay i ish,
xususiylash i ish ja ayonla ini ezlash i ish, xo ijiy in es o la uchun qo‘shimcha im iyozla
ya a ish a ilmiy-uslubiy yondashu la ni amaliyo ga keng jo iy e ish o qali O‘zbekis onning
in es i sion jozibado ligini sezila li da ajada oshi ish mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden i. (2022). Yangi O‘zbekis on a aqqiyo s a egiyasi
2022–2026. Toshken .
2. O‘zbekis on Respublikasi Qonuni. (2019). Da la mulkini boshqa ish a xususiylash i ish
o‘g‘ isida. Toshken .
3. P eziden a moni. (2021). Da la ak i la ini boshqa ish agen ligi huzu ida ilmiy- adqiqo
ma kazini ashkil e ish o‘g‘ isida. Toshken .
4. Da la ak i la ini boshqa ish agen ligi (2023). Xususiylash i ishning yangi bosqichi
bo‘yicha ma’lumo la . www.da ak i .uz
INTERNATIONAL SYMPOSIUM “ADVANCED RESEARCH IN ECONOMICS AND BUSINESS MANAGEMENT”,
SEPTEMBER 19, 2025
653
5. Wo ld Bank. (2024). S a egic and Ins i u ional Mode niza ion o he UzSAMA Resea ch
Cen e owa ds Enhancing Capabili ies and Imp o ing Pe o mance o Resea ch Ac i i y
(SAMARA).
