ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 36
KARTOSHKANING HALQALI CHIRISH KASALLIGI:
ETIOLOGIYASI, PATOGENEZI VA OLDINI OLISH CHORALARI.
Gulis on Da la Uni e si e i
Musu mono Xasan She qul o’g’li
Xudoybe gano a Asalxon Da la boye na
Anno a siya: Ushbu maqolada ka oshkaning halqali chi ish (Cla ibac e
michiganensis subsp. sepedonicus) kasalligi haqida ba a sil ma’lumo be iladi.
Kasallikning e iologiyasi, pa ogenezi a ekologik sha oi la ga bog‘liqligi ahlil
qilinadi. Shuningdek, kasallikning oldini olish a unga qa shi ku ash cho ala i,
jumladan, biologik, kimyo iy a ag o exnik usulla ning sama ado ligi muhokama
qilinadi.
Kali so‘zla : ka oshka, halqali chi ish, Solanum ube osum, Cla ibac e
michiganensis, pa ogenez, in ek siya, p o ilak ika, bak e ial kasallik.
Ki ish
Ka oshka (Solanum ube osum) qishloq xo‘jaligining muhim ekinla idan bi i
bo‘lib, uning hosildo ligi a si a i u li pa ogen mik oo ganizmla a’si ida
kamayishi mumkin. Halqali chi ish kasalligi bak e ial kasallik bo‘lib, ka oshka
o‘simligi a uganakla iga jiddiy za a ye kazadi.
E iologiya: Halqali chi ish kasalligini Cla ibac e michiganensis subsp.
sepedonicus bak e iyasi kel i ib chiqa adi. Ushbu pa ogen ksilem o‘qimala ida
i ojlanib, su a oziqa moddala ining o‘simlik bo‘ylab ha aka lanishini buzadi.
Kasallik asosan u ug‘lik ma e ialla i, up oq, sug‘o ish su la i a qishloq xo‘jalik
exnikasi o qali a qaladi.
Pa ogenez: Kasallik das lab ka oshka ba gla ining sa g‘ayishi a so‘lishi bilan
namoyon bo‘ladi. Keyinchalik, uganakla ning ichki halqa o‘qimala i yumshaydi
a jiga ang usga ki adi. In eksiya i ojlangan sa i, halqali chi ish hosil bo‘lib,
na ijada uganakla yemi iladi a chi iy boshlaydi.
ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 37
Oldini olish a ku ash cho ala i: Halqali chi ish kasalligiga qa shi quyidagi
usulla sama ali hisoblanadi;Ag o exnik usulla ,kasallikka chidamli ka oshka
na la ini ekish, sog‘lom u ug‘lik ma e ialidan oydalanish, side a ekinla i ekish a
almashlab ekish izimini qo‘llash
Biologik usulla : An agonis ik bak e iyala dan oydalanish, biologik
p epa a la bilan ishlo be ish.
Kimyo iy usulla : Bak e i sidla bilan u ug‘lik ka oshkani qay a ishlash,
up oq a o‘simlikla ni mis a kibli p epa a la bilan ishlo be ish.
Xulosa
Ka oshkaning halqali chi ish kasalligi hosildo lik a mahsulo si a iga jiddiy
za a ye kazadi. Kasallikka qa shi sama ali ku ashish uchun ag o exnik, biologik a
kimyo iy usulla kompleks a ishda qo‘llanilishi lozim. Kasallikning oldini olish
uchun p o ilak ik cho a- adbi la ni o‘z aq ida baja ish ka a ahamiya ga ega.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI:
1. Zap ome o N.G. Diagnos ika i sos a bolezney s.x. as eniy
Uzbekis ana i S edney Аzii (1950-1973gg.). TashSXI. S . 139-143 sb.: Ma e ialы
yubileynoy espublikanskoy kon . po mik obiologii, alьgologii i mikologii,
pos yaщennoy 50-le iyu UzSSR i KP Uzbekis ana. Tashken : «Fan», 1974,199 s.
2. Gaponenko N.I., Аxmedo a F.G., Ramazano a S.S., Sagdullae a
M.Sh., Ki gizbae a X.M. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 1. Muchnis o- osyanыe
g ibы. Tashken : «Fan», 1983, 362 s.
3. Ki gizbae a X.M., Sagdullae a M.Sh., Ramazano a S.S., Gaponenko
N.I. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 2. Nizshie g ibы. Tashken : «Fan», 1985, 200
s.
4. Sagdullae a M.Sh., Ramazano a S.S., Ki gizbae a X.M., Gulyamo a
M., Fayzie a F.X. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 5. Gi alьnыe g ibы
(Moniliaceae). Tashken : «Fan», 1989, 284 s.
ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 38
5. Sagdullae a M.Sh., Ki gizbae a X.M., Ramazano a S.S., Gulyamo a
M., Fayzie a F.X. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 6. Gi alьnыe g ibы
(Dema iaceae). Tashken : «Fan», 1990, 132 s.
6. Sa a o a R.K., Raximo U.X., Xakimo a N.T. Vi usologiya,
bak e iologiya a mikoplazma. (Talabala uchun maʼ uza ma nla i). Toshken :
ToshDАU nash ah i iya boʼlimi, 2003, 63 b.
7. Boʼ ie H., Joʼ ae R., Аlimo O. Me a-sabza o la ni saqlash a
ula ga das labki ishlo be ish. Toshken : “Mehna ”, 2002, 184 b. Ma lyano O.
Gallo ыe nema odы – opasnыe pa azi ы as eniy. Tashken .
