ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 39
QOVUNNING UNSHUDRING KASALLIGI: ETIOLOGIYASI,
PATOGENEZI VA OLDINI OLISH CHORALARI
Gulis on Da la Uni e si e i
Musu mono Xasan She qul o’g’li
No boye a Chino a Da ono na
Anno a siya: Ushbu maqolada qo unning unshud ing (E ysiphe
cicho acea um a Podosphae a xan hii) kasalligi haqida ba a sil ma’lumo be iladi.
Kasallikning e iologiyasi, pa ogenezi a ekologik sha oi la ga bog‘liqligi
o‘ ganiladi. Shuningdek, kasallikning oldini olish a unga qa shi ku ash cho ala i
ahlil qilinadi. Unshud ing kasalligining qo un hosildo ligiga salbiy a’si i a unga
qa shi biologik, kimyo iy hamda ag o exnik usulla sama ado ligi muhokama
qilinadi.
Kali so‘zla : qo un, unshud ing, E ysiphe cicho acea um, Podosphae a
xan hii, pa ogenez, p o ilak ika, ungi sid.
Ki ish
Qo un (Cucumis melo) xalq xo‘jaligida muhim ekinla dan bi i bo‘lib, uning si a li
a yuqo i hosildo ligi u li i opa ogen mik oo ganizmla a’si ida kamayishi
mumkin. Shula dan bi i unshud ing kasalligi bo‘lib, u qo unning ba g, poya a
me ala iga jiddiy za a ye kazadi.
E iologiya: Unshud ing kasalligini asosan E ysiphe cicho acea um a
Podosphae a xan hii qo‘ziqo inla i kel i ib chiqa adi. Ushbu pa ogenla obliga
pa azi bo‘lib, o‘simlikning epide mal hujay ala ida i ojlanadi a spo ala o qali
a qaladi. Op imal ha o a a namlik sha oi ida ez i ojlanib, epi i o iyal
a qalishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Pa ogenez: Kasallik das lab yap oqla da mayin, oqish un shaklidagi dog‘la
paydo bo‘lishi bilan boshlanadi. Keyinchalik bu dog‘la bu un ba g yuzasini
qoplaydi, na ijada o‘simlik o osin ezi buziladi, anspi a siya a me abolik
ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 40
ja ayonla izdan chiqadi. Kasallik kuchaysa, o‘simlikning o‘sishi sekinlashadi a
hosil si a i pasayadi.
Unshud ing kasalligiga qa shi ku ashda quyidagi usulla sama ali
hisoblanadi: Ag o exnik usulla : Qo unning kasallikka chidamli na la ini ekish
o‘simlikla ni o‘g‘ i sug‘o ish a shamolla ish sha oi la ini yaxshilash, ekish
zichligini a ibga solish.
Biologik usulla : An agonis ik mik oo ganizmla dan oydalanish, ekologik
oza bio ungi sidla qo‘llash.
Kimyo iy usulla : Fungi sidla (sul u , iazolla , s obilu inla ) bilan ishlo
be ish, p o ilak ik pu kashla ni amalga oshi ish.
Xulosa
Qo unning unshud ing kasalligi hosildo lik a si a ga salbiy a’si ko‘ sa adi.
Kasallikka qa shi sama ali ku ashish uchun ag o exnik, biologik a kimyo iy
usulla kompleks a zda qo‘llanilishi lozim. Kasallikning oldini olish uchun
p o ilak ik cho a- adbi la ni o‘z aq ida baja ish ka a ahamiya ga ega.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI:
1. Zap ome o N.G. Diagnos ika i sos a bolezney s.x. as eniy Uzbekis ana i
S edney Аzii (1950-1973gg.). TashSXI. S . 139-143 sb.: Ma e ialы
yubileynoy espublikanskoy kon . po mik obiologii, alьgologii i mikologii,
pos yaщennoy 50-le iyu UzSSR i KP Uzbekis ana. Tashken : «Fan»,
1974,199 s.
2. Gaponenko N.I., Аxmedo a F.G., Ramazano a S.S., Sagdullae a M.Sh.,
Ki gizbae a X.M. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 1. Muchnis o- osyanыe
g ibы. Tashken : «Fan», 1983, 362 s.
ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 41
3. Ki gizbae a X.M., Sagdullae a M.Sh., Ramazano a S.S., Gaponenko N.I.
Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 2. Nizshie g ibы. Tashken : «Fan», 1985, 200
s.
4. Sagdullae a M.Sh., Ramazano a S.S., Ki gizbae a X.M., Gulyamo a M.,
Fayzie a F.X. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 5. Gi alьnыe g ibы
(Moniliaceae). Tashken : «Fan», 1989, 284 s.
5. Sagdullae a M.Sh., Ki gizbae a X.M., Ramazano a S.S., Gulyamo a M.,
Fayzie a F.X. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 6. Gi alьnыe g ibы
(Dema iaceae). Tashken : «Fan», 1990, 132 s.
6. Sa a o a R.K., Raximo U.X., Xakimo a N.T. Vi usologiya, bak e iologiya
a mikoplazma. (Talabala uchun maʼ uza ma nla i). Toshken : ToshDАU
nash ah i iya boʼlimi, 2003, 63 b.
7. Boʼ ie H., Joʼ ae R., Аlimo O. Me a-sabza o la ni saqlash a ula ga
das labki ishlo be ish. Toshken : “Mehna ”, 2002, 184 b. Ma lyano O.
Gallo ыe nema odы – opasnыe pa azi ы as eniy. Tashken .
