237
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
ESHKAK ESHISHNING OʻZBEKISTONDA RIVOJLANISHI VA BUGUNGI
KUNDAGI AHAMIYATI
Yuldasho U.K.
Be daq nomidagi QDU
Jismoniy madaniya naza yasi a me odikasi ka ed asi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17334542
Anno a siya. Maqolada eshkak eshish (bayda ka/kanoe a anʼana iy eslo iy spo la )
Oʻzbekis onda qanday i ojlanganligi, qaysi u la i (kayak — bayda ka, canoe — kanoy, canoe
sp in , canoe slalom, pa acanoe hamda eslo u la i) ommalashgani, soha in a uzilmasi,
xalqa o musobaqala oʻ kazilishi a soʻnggi yilla dagi na ijala o qali uning jamiya a
sogʻliqni saqlashdagi ahamiya i ahlil qilinadi. Xulosa a akli la kel i iladi.
Kali soʻzla : eshkak eshish, bayda ka (kayak), kanoy (canoe), canoe sp in , slalom,
Oʻzbekis on, Rowing & Canoe Fede a ion.
THE DEVELOPMENT OF ROWING IN UZBEKISTAN AND ITS IMPORTANCE
TODAY
Anno a ion. The a icle analyzes how eshkak eshish (kayak/canoeing and adi ional
eslo y Spo s) has de eloped in Uzbekis an, which ypes (kayak — kayak, canoe — canoe,
canoe sp in , canoe slalom, pa acanoe and eslo ypes) ha e become popula , indus y
in as uc u e, in e na ional compe i ions ha e aken place and i s impo ance in socie y and
heal h h ough he esul s o ecen yea s. Conclusions and sugges ions a e b ough .
Keywo ds: eshkak eshish, kayak (kayak), canoe (canoe), canoe sp in , slalom,
Uzbekis an, Rowing & Canoe Fede a ion.
РАЗВИТИЕ И ЗНАЧЕНИЕ ГРЕБЛИ В УЗБЕКИСТАНЕ НА СЕГОДНЯШНИЙ ДЕНЬ
Аннотация. В статье будет проанализировано, как в Узбекистане развивалась
Гребля (каяк/каноэ и традиционные весловые виды спорта), какие виды (каяк — байдарка,
каноэ — каноэ, каноэ-спринт, каноэ-слалом, параканоэ и весло) стали популярными,
инфраструктура отрасли, проведение международных соревнований и их значение для
общества и здравоохранения благодаря результатам последних лет. Приводятся выводы
и предложения.
Ключевые слова: Гребля на байдарках, каякинг (каяк), каноэ (каноэ), спринт на
каноэ, слалом, Узбекистан, Федерация гребли на каноэ и каноэ.
Ki ish
Ta ixiy manbala da eshkak eshishning ilk ko‘ inishla i miloddan a algi 4000–3000
yilla da qadimgi Mis , G e siya, Xi oy a Skandina iya hududla ida paydo bo‘lgan deb qayd
e ilgan. Qadimgi xalqla da yo a dengizla da ha aka lanish uchun yog‘ochdan yasalgan qayiq
a eshkakla dan oydalanganla .
Skandina xalqla i ( ikingla ) esa uzun kemala da jango a a sa do yu ishla i uchun
eshkak eshish exnikasini mukammal da ajaga olib chiqishgan. Shimoliy Ame ikaning inui a
eskimos xalqla i esa muzli su la uchun maxsus yopiq kajakla ni ya a ishgan — bu hozi gi
bayda ka u la ining das labki ko‘ inishla idi .
Eshkak eshish su spo i u i si a ida jismoniy a biya, sogʻlomlash i ish a xalqa o spo
qa no la ida muhim oʻ in egallaydi. Soʻnggi o‘n yillikla da Oʻzbekis onda ushbu spo u la iga
eʼ ibo oshib, milliy ede a siya aoliya i, in a uzilma qu ilishi a spo chila ning xalqa o
maydonla da ish i oki o qali i ojlanish dinamigi kuza ildi.
238
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Zamona iy spo si a ida eshkak eshish XIX as da shakllandi.
1840-yilla da Ye opada, xususan Angliya a F ansiyada, ilk eshkak eshish
musobaqala i o‘ kazila boshlandi.
1860-yilda Londonda bi inchi asmiy “Canoe Club” ashkil e ildi.
1871-yilda ingliz sayyohi Jon Makg ego “Rob Roy Canoe Club”ni ashkil e ib, Ye opa
bo‘ylab sa a la i o qali bu spo u ini ommalash i di.
Bu da da bayda ka (kayak) a kanoy (canoe) u la i aj a ib ko‘ sa ilgan:
Bayda ka (kayak) — o‘ i ib, ikki pala eshkak bilan eshish;
Kanoy (canoe) — izzalab, bi pala eshkak bilan eshish.
3. Olimpiya o‘yinla ida eshkak eshish
Eshkak eshish ilk bo 1924-yilda Pa ij Olimpiadasida namoyish u i si a ida
o‘ kazilgan, bi oq asmiy spo u i si a ida 1936-yil Be lin Olimpiadasidan boshlab ki i ilgan.
Das lab e kakla o‘ asida 9 a u bo‘yicha bahs o‘ kazilgan, 1948-yildan boshlab esa
ayolla ham ish i ok e a boshlagan.
Bugungi kunda Olimpiya das u iga quyidagi yo‘nalishla ki adi:
Canoe Sp in ( ezlik bo‘yicha eshish)
Canoe Slalom ( o‘siqla o asida eshish)
Pa acanoe (nogi onla uchun yo‘nalish)
Ushbu yo‘nalishla ni xalqa o miqyosda ICF — In e na ional Canoe Fede a ion
boshqa adi.
4. Xalqa o i ojlanish bosqichla i
XX as da eshkak eshish spo i Ye opa, Shimoliy Ame ika a Osiyo mamlaka la ida ez
i ojlandi. 1950–1980-yilla da Ge maniya, Veng iya, Chexoslo akiya, Polsha a Rossiya kabi
mamlaka la dunyo miqyosida ye akchilik qila boshladila .
Hozi gi kunda esa Xi oy, Yaponiya, Kanada, O‘zbekis on, Oza bayjon a Ko eya
Respublikasi singa i mamlaka la ham yuqo i na ijala ni qayd e moqda.
5. Eshkak eshishning jismoniy a sog‘lomlash i u chi ahamiya i
Eshkak eshish inson o ganizmini ha omonlama chiniq i adi:
ba cha asosiy mushak gu uhla ini i ojlan i adi;
yu ak-qon omi a na as olish izimini mus ahkamlaydi;
uhiy ba qa o likni a’minlaydi;
jamoa iy ishlash a mu ozana ni o‘ ga adi.
Shu bois, hozi gi kunda ko‘plab da la la da eshkak eshish sog‘lomlash i u chi spo u i
si a ida mak abla , kollejla a uni e si e la da o‘qi ilmoqda.Eshkak eshishning Oʻzbekis onda
ilk ildizla i XX as ning oʻ a yilla iga bo ib aqaladi; asmiy hisob-ki obla ga koʻ a bayda ka a
kanoy spo i 1930–1950 yilla dan boshlab a aqqiy e gan, soʻng a espublika da ajasida a ibga
solinib bo ilgan. Keyingi bosqich — mus aqillikdan soʻng milliy ede a siyaning shakllanishi a
xalqa o ede a siyala bilan aloqala ning mus ahkamlanishi
Tashkilo a in a uzilma
Rowing & Canoe Fede a ion o Uzbekis an (Rowing & Canoe Uzbekis an) — milliy
boshqa u chi o gan, spo ni i ojlan i ish, e ma jamoala ni ayyo lash a xalqa o musobaqala ni
qabul qilish unksiyala ini baja adi. Fede a siya a milliy ido a maʼlumo la i ma jud. Xalqliq
in a uzilma: soʻnggi yilla da Sama qand shah idagi Rowing and Canoeing Race Cou se singa i
zamona iy maydonchala qu ilgan a xalqa o adbi la uchun ayyo langan (jumladan 2024 ICF
239
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Canoe Sp in Wo ld Championships joylashu i a ekshi u la i). Bunday obyek la milliy
spo ni a min aqa iy u izmni i ojlan i ishga xizma qiladi.
Oʻzbekis onda ayniqsa quyidagi yoʻnalishla aol i ojlanmoqda:
1. Canoe Sp in (canoe / kayak — sp in u la i, K- a C- sin la i: K-1, K-2, K-4; C-1,
C-2 a boshqala ) — ezlik a kuch alab qilu chi musobaqala ; milliy e ma jamoa bu
yoʻnalishda aol ish i ok e moqda. Kayak (bayda ka) a Canoe (kanoy) usulla i — omma iy
ayyo ga likdan o ib eli a spo gacha.
2. Canoe Slalom a Kayak C oss — slalom yoʻnalishi ham eʼ ibo qozonmoqda,
ede a siya das u la ida ma jud. Pa acanoe — nogi on spo chila ga moʻljallangan u la ni ham
i ojlan i ishga qiziqish bo .
Bu u la ichida eng ezko p o essional yu uqla qayd e ilayo gan yoʻnalish — canoe
sp in a kayak sp in hisoblanadi
Xalqa o musobaqala a soʻnggi na ijala
Oʻzbekis on soʻnggi yilla da Osiyo a jahon u ni la ida mu a aqiya ga e ishmoqda:
milliy e ma jamoa Osiyo chempiona la i/Osiyo oʻyinla ida medal(la ) qo‘lga ki i gan a yoshla
da ajasida jahon miqyosida medal olgan spo chila i bo . Shu bilan bi ga, 2024 yilda
Sama qanddagi Rowing and Canoeing Race Cou se ICF omonidan ka a xalqa o adbi la uchun
qabul qilingan — bu mamlaka spo in a uzilmasining xalqa o s anda la ga mos kelishini
koʻ sa adi
Eshkak eshishning jismoniy-sog‘lomlash i u chi a ij imoiy ahamiya i
Sogʻlomlash i ish: eshkak eshish ba cha asosiy mushakla ni bi ma omda ishla adi,
yu ak-qon omi a na as izimini i ojlan i adi, o opedik yuklamani kamay i adi — shuning
uchun eabili a siya a p o ilak ika bo‘limla ida ham qo‘llaniladi.
Ij imoiy a a biya iy ol: jamoa iy u la (K-2, K-4, C-2) yoshla o asida hamjiha lik,
masʼuliya a in izomni shakllan i adi.
Eko u izm a iloya iq isodiyo i: zamona iy ega ala a xalqa o musobaqala
mahalliy in a uzilmaga in es i siya jalb qiladi hamda u izmni i ojlan i adi.
Muammola a cheklo la
Hududla dagi ba cha su ob’ek la i aqoba ba dosh in a uzilmaga ega emas; malakali
mu abbiyla a exnik jihozla ye ishmaydi baʼzi joyla da.
Moliyalash i ish a spo ni ommalash i ish bo‘yicha ba qa o s a egiya ke ak.
Fede a siya a hukuma da ajasida das u a g an la bilan ish olib bo ilmoqda, ammo
ula ni kengay i ish za u .
Ta siyala (ilmiy-amaliy yo‘nalishla )
1. Viloya la da yoshla a mak ab spo klubla iga yo‘nal i ilgan das u la ni kengay i ish.
2. Mu abbiyla ayyo lash izimini (malaka oshi ish ku sla i, xalqa o ene la bilan
almashu ) i ojlan i ish.
3. Mahalliy musobaqala sonini ko‘pay i ish, xalqa o ega ala ni mun azam qabul qilish
o qali aj iba a imijni oshi ish.
4. Sogʻliqni saqlash bilan in eg a siyalashgan das u la ( ehabili a siya a pa acanoe
bo‘limla ini kengay i ish).
Xulosa
Oʻzbekis onda eshkak eshish sohasida sezila li ijobiy oʻzga ishla kuza ilmoqda: milliy
ede a siyaning aollashu i, yangi maydonchala (masalan Sama qand ega asi uchun maydon)
a xalqa o musobaqala ni qabul qilish imkoniya i sohani yangi bosqichga olib chiqmoqda.
240
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Eng i ojlangan yoʻnalishla — canoe/kayak sp in u la i; shuningdek slalom a
pa acanoe ham as a-sekin i ojlanmoqda. Bu spo na aqa yuqo i na ijala uchun, balki
sogʻlomlash i ish a ij imoiy ba qa o lik uchun ham muhimdi . Da la , ede a siya a mahalliy
jamiya hamko ligi o qali sohani yanada mus ahkamlash mumkin.
Foydalanilgan adabiyo la a manbala
1. Rowing & Canoe Uzbekis an — asmiy say ( aʼ i , a ix, u la ). Rowing Canoe
2. In e na ional Canoe Fede a ion — Sama qand (ICF Canoe Sp in Wo ld Championships
2024) a ICF yangilikla i. ICF - Plane Canoe+1
3. ICF ede a ion page — Rowing and Canoeing Fede a ion o Uzbekis an (maʼlumo la ,
ahba iya ). ICF - Plane Canoe
4. Olympic.uz — Oʻzbekis on spo ede a siyala i haqida maʼlumo . Олимпия Узbekis on
5. Ku si (uz) — Soʻnggi Osiyo musobaqala i a medalla haqida yangilikla (2025 misoli).
Ku si Media Узбекистан
6. Jumaniyazo , D., & Jumano , B. (2024). MEKTEPKE SHEKEMGI BALALARǴA
HÁREKETLI OYINLARDAN PAYDALANIW ZÁRÚRLIGI HÁM ONIŃ MAQSETI,
WAZIYPALARI. Mode n Science and Resea ch, 3(11), 546-550.
7. Jumaniyazo , D., & Yuldasho , U. (2024). TÁJIRIYBELI BASKETBOLSHILARDIN
JARÍS ISKERLIGINE TEXNIKALÍQ TAYARLÍǴÍ. Mode n Science and
Resea ch, 3(12), 664-666.
8. Jumaniyazo , D. (2024). DENE TÁRBIYASI SISTEMASINDA HÁR TÁREPLEME
TÁLIM HÁM TÁRBIYA BERIW USILLARI. Mode n Science and Resea ch, 3(12),
396-400.
9. Yuldasho , U. K., & Jumanıyazo , D. Q. (2024). FIZIKALIQ SAPALAR HÁM
OLARDIŃ BIR-BIRI MENEN FIZIOLOGIYALIQ BAYLANISLIǴINA SIPATLAMA.
