REPUBLICAN SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “THE ROLE OF PARENTS IN RAISING
CHILDREN: MODERN PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES”, OCTOBER 15-16, 2025
363
FARZAND TARBIYASIDA OTA-ONALARNING
IJTIMOIY VAZIFALARI
Xujamo a Na giza Najmiddino na1, Abdug‘aniye a Odina Hasanboy qizi2
1O‘zbekis on Respublikasi IIV Na oiy akademik li seyi huquq ani o‘qi u chisi.
2Qo‘qon DU alabasi
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17548070
Anno a siya. Ushbu maqola yosh a lodni a biyalashda oilaning o‘ nini yo i ishga
qa a ilgan bo‘lib, unda o a-onala ning a zand a biyasidagi o‘ ni haqidagi o‘ ni ahlil
qilinadi. Bolala ni jamiya ning aol a’zosi si a ida a biyalash uchun ij imoiy muloqo
ko‘nikmala ini i ojlan i ish a o a-onaning shaxsiy namuna ko‘ sa ishi za u ligi kabi muhim
jiha la iga asoslangan.
Kali so‘zla : Oila, bu ch, a biya, xulq-a o , ma’na iy ye uklik, bu ch, axloqiy
amoyilla , an’anala , qad iya la , u -oda la .
Yangilanayo gan O‘zbekis on sha oi ida oila qad iya la ining iklanishi a qa indoshlik
munosaba la i, ha bi oilaning iq isodiy, madaniy, kasb-ko jiha dan a naq opishini
angla adi. Oila a oila muammola i hamisha da la ning diqqa e’ ibo i a himoyasida bo‘lib
kelmoqda. Jamiya a aqqiyo ini ha aka ga kel i u chi hujja bo‘lgan Qomusimiz –
Kons i u siyamizda oila masalasiga ham alohida u g‘u be ilgan. Kons i u siyamizda: “Oila
jamiya ning asosiy bo‘g‘inidi hamda jamiya a da la muho azasida bo‘lish huquqiga ega”,
deb belgilab qo‘yilgan. Muh a am P eziden imiz Sha ka Mi ziyoe a’kidlaganla idek,
“A lodla da omiyligini a’minlaydigan ma’na iya qo‘ g‘oni bu – oiladi ». "Bizni hamisha
o‘ylan i ib keladigan yana bi muhim masala – bu yoshla imizning odob-axloqi, yu ish- u ishi,
bi so‘z bilan ay ganda, dunyoqa ashi bilan bog‘liq. Bugun zamon shidda bilan o‘zga yap i.
Bu o‘zga ishla ni hammadan ham ko‘p oq his e adigan kim – yoshla . Mayli, yoshla o‘z
da ining alabla i bilan uyg‘un bo‘lsin. Lekin ayni pay da o‘zligini ham unu masin. Biz
kimmiz, qanday ulug‘ zo la ning a lodimiz, degan da’ a ula ning qalbida doimo aks-sado
be ib, o‘zligiga sodiq qolishga undab u sin. Bunga nimaning hisobidan e ishamiz? Ta biya,
a biya a aqa a biya hisobidan", deya a’kidladi P eziden imiz.
Bugungi kunda ba chamizning, nainki asosiy azi amiz, balki insoniy bu chimiz
ba kamol a lodni a biyalashdi . Shu bois ham mamlaka imizda ba cha xay li ishla a alo
oilala ni mus ahkamlash a yosh a lodning yo ug‘ kelajagini a’minlash maqsadida amalga
oshi ilmoqda. Ze o, oila sog‘lom ekan, jamiya mus ahkam, jamiya mus ahkam ekan,
mamlaka ba qa o di . Bolala a biasiga na aqa oila, a’lim- a biya muassasala i balki
mahalla ham ma’suldi . Chunki, a zand a biasi ko‘p omilla ga, a alo, axloqiy-m’na iy
muhi ga ham bog‘liq. Ta’lim- a biya muassasala i bilan oila hamko ligi bunda muhim
ahamiya ga ega.
Fa zandga yaxshi a biya be ish o a-onaning asosiy mas’uliya li azi ala idan bi idi .
Bu bo ada ula ha qadamda mas’uliya bilan yondashmog‘i lozim. Kelajakdagi yo‘li a on
bo‘lishini is agan ha bi o a-onala sa laydigan aq ini a ha aka ini e aning buyuk insonla i
bo‘lgan a zandla ini ulg‘ay i ish uchun sa lashla i lozim. Fa zand kamolo i uchun sa langan
ha bi daqiqa e angi a o on hayo uchun amal oshi bo‘ladi desak hech mubolag‘a
REPUBLICAN SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “THE ROLE OF PARENTS IN RAISING
CHILDREN: MODERN PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES”, OCTOBER 15-16, 2025
364
bo‘lmaydi. Aga o a-ona aq ida a zandiga e’ ibo qa a masa, uning kelajagi uchun
qayg‘u masa, keyinchalik a sus – nadoma bilan yashashi muqa a . Bu kelajakda
muammola ni yuzaga chiqa ishi mumkin. O‘sha aq da esa muammola ni hal qilishga kech
bo‘lishi mumkin. Shunday ekan, a zandining aqdi i uchun e’ ibo li bo‘lib, uning xulqi,
a biyasiga a ilm olishiga be a q bo‘lmaslik lozim. Xalqimizda “Qush uyasida ko‘ ganini
qiladi” degan naql bejizga ay ilmagan. Ha bi o a-ona o‘z a zandi uchun ko‘zgudi . Ula ning
muomala a munosaba i, o‘zini u ishi a zandiga bo‘lgan e’ ibo i alohida ahamiya ga ega.
Buyuk mu a akki shoi imiz Alishe Na oiy a zand a biyasi xususida shunday deydi:
“Yosh bolaga nisba an eng za u ish bilki, uni kichkinaligidan pa a ish qilishdi . Qa ani
sada a biya qilgani uchun odamla ning boshiga chiqib sha a opdi. Ta biyaning yana bi i
bo‘laga ilm-u adab o‘ ga ish uchun muallim chaqi ishdi . O‘g‘ling bilimsizligicha qolib ke sa,
ajab kamchilik bo‘ladi. Unga sening sha qa qilishing oydalidi , lekin buning o iqchasi
za a di ”. Bu ik la o qali qa iqqo‘llik a sha qa ning me’yo da bo‘lishini bilish mumkin.
Oila mus ahkamligi, ma’na iy a jismoniy ba kamol a zand jamiya mus ahkamligi a
ma’na iy ye uklikning ga o idi . Sohibqi on bobomiz Ami Temu ham o‘g‘il uylan i ish,
kelin anlash, a zand a biyasini da la siyosa i da ajasiga ko‘ a ganligi ham bejiz emas.
Da la ning qud a i sog‘lom ik li, bilimli, axloq –odobli, xalq , milla , Va an aqdi i uchun
jonini ikkan insonla qo‘lida.
Mi zo Ulug‘bekning oila muhi ini yaxshilash, sog‘lom a biya be ish haqida o‘z
ik la ini bildi gan. oila muhim o‘ in egallaydi.
Jadid adabiyo ining namoyandasi Abdu au Fi a jamiya i oji a yu a naqi
a o onligida oilaning o‘ ni xususida ik yu i ib, “Oila” asa ida shunday mulohazala
bildi adi: “Ha bi milla ning saoda i a izza i, alba a, shu xalqning ichki in izomi a
o u ligiga bog‘liq.Tinchlik a o u lik ana shu milla oilala ining in izomiga
ayanadi.Qaye da oila munosaba i kuchli in izomga ayansa, mamlaka a milla ham shuncha
kuchli a muazzam bo‘ladi”. Oilaдa ma’na iy- uhiy muhi , bola a biyasida g‘oya muhim
ahamiya ga ega bo‘ladi. Oila sog‘lom, ye uk a zandni ulg‘ay i ib kamol op i ishda mas’uldi .
Fa zandni sog‘lom, ye uk, bilimli, shijoa li qilib oyaga ye kazish oilaga, o a-onaga bog‘liqdi .
Oila a biyasi ij imoiy a biya bilan uz iy aloqada bo‘lsagina, ku ilgan na ijala ga
e ishish mumkin. Fa zandla imiz a’lim- a biyasiga bo‘lgan e’ ibo ni o‘zligimiz a kelajakka
bo‘lgan e’ ibo deb bilib, yosh a lodga g‘amxo‘ lik ko‘ sa ish, ula ning sog‘lom o‘sishi, o‘g‘ i
a biya hamda a’lim olishini a’minlash ba chamizning bu chimizdi . Oila-jamiya ning
ayanchi. Fa zandla imiz ongida elu yu ga, Va anga muhabba uyg‘ula i oilada, yashab
u gan mahallada shakllanadi. Mamlaka ning e angi kuni, inch a obod bo‘lishi eng oldin
mana shu kichik jamiya da o‘sibunayo gan bolala imizga bog‘liq.
Qaysi oilada, qaysi mahallada a biya yaxshi yo‘lga qo‘yila ekan, o‘sha oila, o‘sha
mahalla gullab-yashnaydi. Fa zand a biasini qachondan boshlamoq ke ak, degan sa ol
ko‘pchilikni o‘ylan i adi. Ko‘pchilik olimla unga u licha ja ob be ib kelganla . Xususan, Ibn
Sino bola a biasi bilan uning ug‘ilishidan a al oq, ona qo nidan boshlaboq shug‘ullanish
lozim, deb ja ob be gan. Oila, odob-axloq a a’lim- a biaga e’ ibo qon-qonimizga singib
ke gan bu chla imizdandi . «Bi bolaga e i qo‘shni o a-ona» degan ib a li maqol ham aynan
xalqimizga xos. Mana shu maqolning o‘zi ham a zand a biasi, oilapa a lik biz uchun
nechog‘lik muhim ekanini bildi adi. Mahalla ahli, ayniqsa keksala ko‘chada nobop ish
qilayo gan bola oldidan hech qachon bepa o o‘ ib ke magan, shu zaho iyoq anbeh be ib
REPUBLICAN SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “THE ROLE OF PARENTS IN RAISING
CHILDREN: MODERN PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES”, OCTOBER 15-16, 2025
365
o‘g‘ i yo‘lga chaqi gan. Ze o, ha omonlama chi oyli, odobli, go‘zal xulqli bo‘lish, na sni
poklashga buyu u chi muqaddas dinimiz oilaga ka a ahamiya be adi.
Ij imoiy a aqqiyo ning hozi gi bosqichida ha omonlama i ojlangan ba kamol
shaxsni shakllan i ish masalala i alohida ahamiya kasb e moqda. Ta’lim a a biya mazmunini
akomillash i ish esa ushbu ka a das u iy masalaning aj almas qismi hisoblanadi. Bu
muammola ni yechish sama ado ligi ma’lum da ajada o‘ mishdagi ilg‘o pedagogik
g‘oyala dan qay da ajada mohi ona oydalanilayo ganligiga bog‘liq. Ta biyaga aʼlim
oʻgʻ isidagi qonunda shunday aʼ i be iladi: “ a biya — aniq maqsadli hamda ij imoiy- a ixiy
aj iba asosida yosh a lodni ha omonlama kamol op i ishga, ula ning ongini, ma’na iy-
axloqiy qad iya la a dunyoqa ashini shakllan i ishga qa a ilgan izimli ja ayon”. Ta biya
alohida bo‘lgan ja ayon emas, u a’lim, i ojlanish bilan bog‘liqdi , chunki ula ning ba chasi
ham insonning shaxs si a ida shakllanishiga qa a ilgan. Biz shunday yuksak madaniya li,
ma’na iya li xalq akilla i ekanimizdan ax lansak bo‘ladi.
Oila insonla omonidan ya a ilgan a ula ning munosaba la i bu oilaning hayo iyligini
belgilab be ishini hisobga olsak, oilani eng so ochiq munosaba la joyi, jamiya uchun yuksak
madaniya li, ye uk shaxsla ni ye kazib be u chi us un deb hisoblash mumkin. Bola ug‘ilgan
kunidan boshlab oila muhi ida yashaydi. Oilaning an’anala i, qad iya la i a u -oda la i
bolaning shaxsiy azila la ini shakllan i adi. Eng muhimi, a zandla oilaning hayo mak abi
o qali jamiya alabla ini his e adila
Fa zand a biyalayo gan o a-ona ha bi ha aka i, yu ish u ishi, muomalasi, boshqala
bilan o‘za o munosaba ida oliyjanob azila la ni namoyon e a bilishi ke ak. Chunki bola
abia an nihoya da aqlidchan a kuza u chan bo‘ladi. Shuning uchun uning a o dagila i o‘z
oda la i bilan ba’zan o‘zla i sezmagan holda ula ga a’si qiladila . Oiladagi qo‘pol
munosaba la , ko‘p yolg‘on gapi ish, yoqimsiz xa iha aka bola a biasiga salbiy a’si
qiladigan nosog‘lom muhi ni kel i ib chiqa adi. Fa zand a bisida o a-onaning muomalasi
muhim o‘ in u adi. Bola o a-ona omonidan qo‘pol, dag‘al so‘zla eshi ib, kal ak yeb ka a
bo‘lsa, bu uning abia iga salbiy a’si qiladi. Bu esa o‘z na ba ida oiladagi nosog‘lom muhi da
a biyalanayo gan boladan «ma’na iy kasal» insonla shakllanadi. Ula esa jamiya
ma’na iya iga ham salbiy a’si ko‘ sa adi. Alba a bola a biyasi o‘ a mu akkab a
ma’suliya lidi . Bu ha bi o a-onadan o‘z us ida mun azam ishlashni, bolala a biyasiga oid
ba cha ma’lumo la dan baxoba bo‘lib bo ishni alab e adi. Fa zand a biyasi bu shunchaki
aj iba, oddiy ko‘ sa ma a bilimla jamlanmasi emas, balki o‘z ichiga diniy-axloqiy bilimla ,
ibbiyo , e ika, psixologiya, pedagogika kabi sohala iga oid bilimla ni ham qam ab oladigan
mu akkab ja ayondi .
O a oilada xulq-a o da, muloqo da, nu q madaniya ida, oila a’zola i o‘ asidagi
munosaba la ja ayonida, os go‘ylikda namuna bo‘lishi ke ak. Ibn Sinoning ik icha, bolada
axloqiy dunyoda idealning shakllanishi bolala a biyasini o‘g‘ i yo‘nal i ishning eng muhim
osi asidi . Bi omondan, bola a biyasida ij imoiy muhi qanday muhim ol o‘ynasa, ikkinchi
omondan, a’lim- a biya na ijasida inson shaxsiya ini qanday akomillashib bo ishini
ushunamiz.
Ulug‘la imiz hayo iga naza soladigan bo‘lsak, ula ning onala i ha o o la i a o
qilganda ham moddiy a’mino ni o‘z zimmala iga olishgan, han a zand a biyasi bilan
shug‘ullanishgan. Yilla da omida chekilgan zahma na ijasida Imom Ahmad, Imom Buxo iy
kabi buyuk insonla ye ishgan. Abdu au Fi a "Rahba i najo " asa ida shunday yozgan edi:
"Su qaysi angdagi idishda bo‘lsa, o‘sha angda o langani kabi bolala ham shunday muhi da
REPUBLICAN SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “THE ROLE OF PARENTS IN RAISING
CHILDREN: MODERN PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES”, OCTOBER 15-16, 2025
366
bo‘lsala , o‘sha muhi ning ha qanday oda a axloqini qabul qiladila . Fa zand a biya
qilganda oda da o‘g‘il bolala a biyasi bilan ko‘p oq o a, qiz bola a biyasi bilan esa ona
shug‘ullanadi. Alba a bunda a zandning sa iyasini inoba ga olish muhim. Bolani bi o -bi
yu uqqa e ishishida, na ijani ko‘ ishga shoshmaslik ke ak. Masalan ikki yoshgacha aqa shi in
so‘z bilan, e kalash o qali a biya qilinadi. Besh yoshgacha bola a o ni o‘ ganadi, asosiy
ma’lumo ni shu yosh o alig‘ida egallaydi. Bu da da biz ko‘p oq amaliy jiha dan namuna
bo‘lishga u inishimiz, sog‘lom oila iy muhi ni ya a ishimiz za u bo‘ladi. Oilada o aning
bolala iga loqayd bo‘lishi oxi i xunuk oqiba la ga sabab bo‘ladi. Loqaydlik yomon illa bo‘lib,
u bola a biyasining buzilishiga ka a yo‘l ochadi. Keyingi da esa bi oz alabchanlik a
in izomni alab e adi. Bu da o‘smi lik pay i bo‘lib, bola oq-qo ani ayni shu da da aj a adi.
Yaxshilikka muko o , yomonlikka jazo muqa a ligini shu bosqichda o‘ ganadi. Bu da da
a zand o‘g‘ i yo‘lga solinsa, a biyali do‘s la ga ham oh qilinsa, uning odobli bo‘lib, yaxshi
inson bo‘lishi uchun muhim qadam qo‘yiladi. Oda da onala o‘z bolala ining xa o a
kamchilikla ini o asidan yashi ishga ha aka qiladila . Ay sam u ishadi, bolamga qa iq egadi
deb, yo‘l qo‘ygan xa ola i, qo‘l u gan yomon ishla ini o aga ay maydila . Oqiba da bola o‘z
aq ida anbeh olmaganidan keyin bo a-bo a ka a oq jinoya la ni ham qo‘ qmasdan
qila e ishi mumkin.
Ta biyada eng muhim osi a bu meh a shi inso‘zlik bilan a biyalashdi . Bu ikki
osi a bi bo‘lib, bolani shakllan i adi. Shu jumladan, a’limni ham g‘azab a jazolash bilan
amalga oshi magan ma’qul. Ze o, zo‘ lab be ilgan a’lim bola xo i asidan ezda o‘chib ke adi.
Onaning a biya maskani za a ga yo‘liqsa, naslla da o‘nglanmaydigan ya ala ochiladi,
onani yuqo adi. Fa zandning ilk a biya makoni onaning ko‘ksidi . Bolaning dunyo a ohi a
hayo iga bog‘liq bilimla ga ona meh u muhabba i bilan be ilishi eng go‘zal a biya shaklidi .
Bolaning a biyalanishida o a-onala o‘z a zandla iga ma’na iy me osimiz bo‘lgan milliy u -
oda la , an’anala , ma osimla , udumla ning o‘ziga xosligini as a sekinlik bilan ushun i ib
bo ishga ma’suldi la . Ze o, u boshimiz a’kidlaganla idek “Odobli, bilimdon a aqlli,
mehna se a , iymon e’ iqodli a zand na aqa o a-onaning, balki bu un jamiya ning eng ka a
boyligidi ”.
Xullas, oila ma’na iya i izimida o‘za o munosaba la ning a ib-in izom, o a onalik
bu chining anglanish da ajasining ahamiya i nechog‘li ka aligini isbo laydi. Oila iy o‘za o
munosaba la da ba’zan ka ala ning aybi bilan sodi bo‘ladigan nizola , abiiyki, bola
omonidan id ok qilinadi, anglanadi, ma’lum bi bahoga (ijobiy a salbiy) ega bo‘ladi. Ushbu
bahola eal aziya la da salbiy xulq shaklida namoyon bo‘ladi. Na ijada bolaning oilaga,
uning qad iya la iga, is iqbolda oila qu ishga bo‘ladigan in ilishla ida aks e adi.
Bola oila imsolida jamiya ning ij imoiy – ma’na iy qiyo asini ko‘ adi, jamiya
alabla i mohiya ini ilk bo a shu kichik jamoa o asida anglaydi. Oila iy munosaba la
a zandla ning aqliy, uhiy kamolo ini a’minlab, qolmasdan, o a-onala da o‘ziga xos aollikni
ham yuzaga kel i adi. Xususan, a zandla ning be osi a a’si i u ayli ula ning qiziqish hamda
aoliya la i doi asi kengayadi, o‘za o aloqala i boyib bo adi, eal hayo mazmunini chuqu oq
anglash, ya’ni a zandla kamolo i, kelajagi imsolida o‘z um i da omiyligini ko‘ ish hola i
o‘y be adi.
“Odobli bilimdon, aqlli, mehna se a , iymon –e’ iqodli a zand na aqa o a-onaning,
balki bu un jamiya ning eng ka a boyligidi ”.
Bolala - oila a jamiya ning ko‘zgusidi . Bolala ning yosh qalbiga hamma na sadan
ko‘ a o‘ nak ko‘ sa ish kuchli a’si e adi, o a-onala ning ko‘ sa adigan o‘ nagi (ib a i) esa
REPUBLICAN SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “THE ROLE OF PARENTS IN RAISING
CHILDREN: MODERN PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES”, OCTOBER 15-16, 2025
367
ula ning qalbida boshqa hamma kishila ning o‘ nagiga qa aganda chuqu oq a mus ahkam ok
iz qoldi adi.
Oila iy a biya doimo ma judligi, ko‘ sa maliligi a se jiloligi bilan aj alib u adi.
Unda odobga doi adbi la ni bolaga o‘g‘ i o‘ ga ish, maslaha be ish, ka ala aj ibasigina
emas, balki oilaning yashash a zi, muhi i, o a-onala ning kasb huna i, oila a’zola ining
ma’na iy- uhiy munosaba la i ka a ol o‘ynaydi. Bolala – kelajagimiz ekan, ula ni ham
jismonan, ham uhan, ham ma’nan sog‘lom bo‘lib kamolga e kazish ba chamizning asosiy
azi amiz bo‘lib qolishi ke ak.
Oila bolala da a anpa a lik, insonpa a lik uyg‘ula ni hosil qilu chi o‘ziga xos
maskani sanaladi. Bolala “Va an”, “Xalq” ushunchala ining mohiya ini das lab ana shu
maskanda o‘zlash i adila . Ze o, oilaning o‘zi 3 Va anning bi bo‘lagidi . Oila sha’nini himoya
qilish, uni saqlash o‘g‘ isida qayg‘u ish Va anni sha’ni, el-yu man aa i uchun ku ashish
uyg‘ula i bilan uzqiy bog‘liq bo‘lishiga e ishish oilada ashkil e ilayo gan ij imoiy siyosiy
a biyasining asosi bo‘lishi lozim.
ADABIYOTLAR
1. Mi ziyoye Sh.M. Milliy a aqqiyo yo‘limizni qa 'iya bilan da om e i ib, yangi
bosqichga ko‘ a amiz. -Toshken : "O‘zbekis on", 2017. - B. 505.
2. Azimaxon Kamolo a osh a lodni a biyalashda xalq pedagogikasini manbala ining
o‘ ganishning o‘ ganishning ilmiy-naza iy asosla i. "Science and Educa ion" Scien i ic
Jou nal / Decembe 2022 / Volume 3 Issue 12. 590-592 be la
3. Niyozme o a R. XX as o‘zbek adabiyo ini o‘qi ish mazmunini belgilash masalala i. – T.:
TDPU, 2000. – 105 b. 3. Niyozme o a R. Uzluksiz a’lim izimida o‘zbek adabiyo i
o‘ ganish me odikasi. – T.: Fan. 2007. – 215 b.
4. Nishono a S. SHa q uyg‘onish da i pedagogik ik a aqqiyo idaba kamol inson
a biyasi. Ped. an. dok. diss... – T.: 1988. – 289 b.
5. Mus aqillik ma’na iya i a a biya asosla i: (O‘zbekis on Respublikasi P eziden i,
akademik I.A.Ka imo asa la i misolida). 2 – o‘ldi ilgan a qay a ishlangan nash i.
O‘qi u chi. – T.: 1997. – 256 b
6. I iso A. Abu Ali ibn Sino hayo i a ijoodiy me osi. T. “Fan”, 1980. 160-be
7. H.Yo‘ldoshe “Ba kamol a lodni a biyalashda oila, mahalla a a’lim muassasala i
hamko ligi kon sep siyasi”.2012y.
8. Sul ono a N.A., O`zbekis onda Mak abgacha a'lim izimini 2030 yilgacha
i ojlan i ishning kelajak is iqbolla i. In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence,
2023/11/30., 4-7. h ps://www.con e encese ies.in o/index.php/educa ion
9. Sul ono a Nu khon An a o na, Kady o a Nasibakhon., Impac o he In e ne in he
Condi ions o Global P ocesses on Spi i uali y and Heal h o You h., INTERNATIONAL
JOURNAL OF INCLUSIVE AND SUSTAINABLE EDUCATION., 2022/12/29., 1/6.
p165-168
10. Sul ono a N An a o na Some Aspec s o he Ma ia Mon esso i Me hod in he Educa ion
o P eschool Child en., In e na ional Jou nal o Inclusi e And Sus ainable Educa ion 1,
2022., p169-173
11. Sul ono a Nu khon An a o na, Issues o Educa ion du ing he O ien al Renaissance.,
In e na ional jou nal o inclusi e and sus ainable educa ion., 2022, 1/5 p301-305
