403
MUSIQA MADANIYATI DARSLARINI FANLARARO
INTEGRATSIYALASHGAN HOLDA BOG‗LAB O‗QITILISHINING
MAZMUN VA MOHIYATI
Rahmonqulo Abdujabbo Nadjimo ich
Xalqa o inno a sion uni e si e i, Pedagogika akul e i,
“Pedagogika” ka ed asi do sen i
Jumano a Nozima Absalomo na
Xalqa o inno a sion uni e si e i, Pedagogika akul e i,
Musiqa a‟lim MsT-23-01K gu uh alabasi
Anno a siya: Ushbu maqolada o„qu chila ning man iqiy ik lash doi asini kengay i ishda,
ijodiy qobiliya ini o„s i ishda musiqa madaniya i da sla ini anla a o in eg a siyalashgan holda
bog„lab o„qi ilishining mazmun a mohiya i haqida so„z bo adi.
Kali so’zla : Milliy das u , in eg a siya, inklyuzi a‟lim, in eg a i yondashu STEAM-
a‟limi DTS.
Bugungi kunda Yangi O‗zbekis on zaminida amalga oshi ilayo gan
isloho la ning ub nigizi bu a‘lim sohasiga qa a ilganligidi . Mamlaka imizda so‗ngi
yilla da a'lim izimining ba cha bosqichla ini zamona iy alabla asosida ashkil e ish
bo‗yicha amaliy ishla hal qilu chi bosqichga ki di.
P eziden imiz Sh.M.Mi ziyoye a‘kidlaganla idek: ―Fa zandla imiz mak abdan
qanchalik bilimli bo‗lib chiqsa, yuqo i exnologiyala ga asoslangan iq isodiyo
a moqla i shuncha ez i ojlanadi, ko‗plab ij imoiy muammola ni yechish imkoni
ug‗iladi. Shunday ekan, Yangi O‗zbekis on os onasi mak abdan boshlanadi desam,
o‗ylaymanki, bu un xalqimiz bu ik ni qo‗llab-qu a laydi‖.
2022 yil 11-mayda O‗zbekis on Respublikasi P eziden ining PF-134-sonli
a moni bilan 2022-2026-yilla da xalq a‘limini i ojlan i ish bo‗yicha milliy das u
asdiqlandi. Unda ilg‗o xo ijiy aj iba asosida a‘lim si a ini oshi ish, o‗qi u chilik
kasbining nu uzini yuksal i ish, inklyuzi
1
a‘limni i ojlan i ish, o‗qu chila ni
kasbga yo‗nal i ish, in a uzilmani yaxshilash, sohani aqamlash i ish bo‗yicha
dolza b yo‗nalishla belgilangan.
Bugungi kunda yuqo i exnika iy- exnologik inno a siyala , ma‘lumo la
oqimining o‗sib bo ishi hayo ning ba cha jabhala ida o‗ inchi exnologik inqilobni
yuzaga kel i moqda. Shaxsning qiziqishla i a jamiya ning alabla i o‗zga moqda.
1
“Inklyuzi aʻlim” a amasi ansuzcha “inclusi ” soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, “oʻz ichiga oladi” deb a jima
qilinadi a maxsus eh iyojla i boʻlgan a sha li a ishda sogʻlom, yaʼni sogʻligi cheklanmagan odamla ning
bi galikdagi aʼlimini angla adi. Inklyuzi aʼlimning mazmun mohiya i oʻgʻ isidagi bilim a maʼlumo la hali
jamiya da ye a li emas.
404
Kundalik hayo ni ilmiy- adqiqo , exnika a aqqiyo i konsepsiyala i bilan a‘limning
in eg a i yondashu ini STEAM (S-ilm- an, T- exnologiya, E- muxandislik, A-
san‘a , M-ma ema ika) a‘limi jo iy e adi. Bunday yondashu dan maqsad a‘lim
be ish o qali bu un dunyo a aqqiyo i a iq isodiyo ining ba qa o i ojlanishini
a‘minlashda mak ab, jamoa chilikni jalb qilib, ilmiy sa odxonlik,
aqoba ba doshlikni a g‗ib qilish a yo‗lga qo‗yishdi .
STEAM- a‘limi DTS asosida be iladigan bilim, ko‗nikma a malakala ning
ilmiy jiha dan qanday qilib kundalik hayo bilan bog‗liqligini ko‗ sa ish o qali
sin dagi da s mashg‗ulo la i a mak abdan ashqa i a‘lim ja ayonida o‗qu chila ning
o‗qu adqiqo la ini o‗ kazish, aj ibala ni baja ib ko‗ ish, loyihalash i ishga
yo‗nal i ilgan ijodko ligini a biyalash, yangilikla ya a ishga bo‗lgan qiziqishla ini
i ojlan i ishga qa a ilgan.[2;2]
Musiqa madaniya i ani o‗qu da u i STEAM yondashu asosida
akomillash i ilib, unda o‗qu chila ning man iqiy ik lash doi asini kengay i ishga,
ijodiy qobiliya ini o‗s i ish, sog‗lom u mush a ziga amal qilish, o‗z mehna idan
za qlanish amaliy ko‗nikmala ini i ojlan i ishga qa a ilgan holda, mazmunan
yangilandi.
- Muaiq madaniya i ani o‗qu das u i mazmuni anla a o, sin la a o a
ma zula a o in eg a siya
2
qilindi;
- Sin la a anla a o ma zula dagi uz iylik a uzluksizlik a‘minlandi;
- Fanla a sin la o asidagi ak o lanishla ning oldi olindi;
- O‗qu chila ni yosh psixo- iziologik xususiya la ini inoba ga olgan holda
yangi ma zula ki i ildi;
- Ma zula ni o‗qi ishga bo‗lgan yondashu ni o‗zga i ish muhim azi a e ib
belgilandi.
Musiqa madaniya i ani o‗za o ona ili a adabiyo , ma ema ika, biologiya,
izika, geog a iya a boshqa anla bilan bog‗lab o‗qi iladi. Da s ja ayonida quyidagi
an yo‗nalishla i bilan o‗za o aloqala amalga oshi iladi:
Ona ili a adabiyo da sla idan so‗z boyligi boyi iladi, she‘ la ni badiiy i odali
o‗qish a yod olish ko‗nikmala i shakllan i iladi, og‗zaki a yozma nu q a amala i
qo‗llaniladi;
2
In eg a siya (lo . in eg a io — iklash, oʻldi ish, in ege — bu un soʻzidan) — 1) sis ema yoki o ganizmning
ay im qismla i a unksiyala ining oʻza o bogʻliqlik hola ini hamda shunday hola ga olib bo u chi ja ayonni
i odalaydigan ushuncha; 2) anla ning yaqinlashishi a oʻza o aloqa ja ayoni; di e ensia siya bilan bi ga kechadi;
3) 2 a undan o iq da la la ning iq isodiyo ini oʻza o mu o iqlash i ish a bi lash i ish (qa ang Iq isodiy in eg a siya).
[1]; 4) combine (one hing) wi h ano he so ha hey become a whole.
405
Ta ix da sla idan milliy an‘anala , u -oda la , o‗zbek a jahon san‘a i a
madaniya ini kelib chiqish a i ojlanish a ixi bilan anishadila ;
Ma ema ika da sla idan u li ma ema ik o‗lcho la asosida no ala ni, pauzala ni
cho‗zimini hisob-ki obla ida, musiqiy o‗lcho la (2/4,3/4,3/8,6/8, 4/4 a boshqala )ni
qo‗llashda hamda ik lash qobiliya la ini i ojlan i ishda oydalanadila ;
Geome iya da sla idan go izon al a e ikal chiziqla ni no a yo‗lida qo‗llashni
o‗ ganadila ;
Fizika da sla idan o oz emb i, kuchi a o oz chas o ala i a diapozonla ni hosil
bo‗lish qonuniya la idan oydalanadila ;
Biologiya da sla idan inson o ganizimining uzilishi, qon omi izimi, og‗iz
bo‗shliqla i a na as yo‗lla ini aoliya ini o‗ ganadila ;
Geog a iya da sla ida mamlaka la ning geog a ik joylashu i iq isodiyo da a
madaniy i ojlanishida u gan o‗ ni haqidagi ma‘lumo la dan oydalanadila .
In o ma ika da sla ida o‗ ganilgan u li g a ik das u la ga inno a sion
yondashgan holda, no a a o oz muha i ining u li das u la idan oydalanishni,
boshqa ish asosla ini, diag amma uzishni o‗ ganadila .[2;4]
Xulosa o‗ nida shuni ay ishimiz mumkinki musiqa madaniya i anini o‗za o ona
ili a adabiyo , ma ema ika, biologiya, izika, geog a iya, as i iy san‘a a boshqa
anla bilan bog‗lab o‗qi ilishi o‗qu chila ning ijodko ligini a biyalashda, yangilikla
ya a ishga bo‗lgan qiziqishla ini i ojlan i ishda yanada muhim ahamiya kasb e adi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. O‗zbekis on Respublikasi P eziden ining 2022-2026-yilla da xalq a‘limini i ojlan i ish
bo‗yicha milliy das u ni asdiqlash o‗g‗ isidagi 2022 yil 11-maydagi PF-134-sonli a moni.
2. Umumiy o‗ a a‘limning milliy o‗qu das u i loyihasi (PF–6108-son 06.11.2020 y.) -T.: 2020
