INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
23
O’ZBEKISTONDA SOG’LIQNI SAQLASH TIZIMINING TARIXIY
TRANSFORMATSIYASI (1991-2025)
Qu doshe Ja lon Ma’ u o’g’li
Milla Umidi uni e si e i, bakala
e-mail: [email p o ec ed]
Tele on: +998 88 843 07 17
Anno a siya. Mazku maqolada O’zbekis on Respublikasida 1991-2025-yilla da omida
sog’liqni saqlash izimida amalga oshi ilgan bi qa o isloho la , ula ning mazmun-mohiya i a
bosqichma-bosqich i ojlanish ja ayoni ahlil qilinadi.
Kali so’zla : sog’liqni saqlash izimi, mus aqillik, isloho , da la siyosa i, aqamli ibbiyo ,
ibbiy xizma si a i.
ИСТОРИЧЕСКАЯ ТРАНСФОРМАЦИЯ СИСТЕМЫ ЗДРАВООХРАНЕНИЯ В
УЗБЕКИСТАНЕ (1991-2025 ГОДЫ)
Аннотация: В данной статье анализируются реформы, проведённые в системы
здравоохранения Республики Узбекистан в период с 1991 по 2025 годы, их сущность и
процесс поэтапного развития.
Ключевые слова: система здравоохранения, реформы, независимость, государственная
политика, цифровая медицина, качество медицинских услуг.
HISTORICAL TRANSFORMATION OF THE HEALTHCARE SYSTEM IN
UZBEKISTAN (1991-2025)
Anno a ion. This a icle analyses he e o ms ca ied ou in he heal hca e sys em o he
Republic o Uzbekis an om 1991 o 2025, hei essence, and he p ocess o s ep-by-s ep
de elopmen .
Keywo ds: heal hca e sys em, independence, e o ms, s a e policy, digi al heal hca e, quali y
o medical se ices.
O’zbekis on Respublikasi mus aqillikka e ishganidan so’ng aholi saloma ligini muho aza qilish
sohasini isloh qilish boshlandi, sog’liqni saqlash izimining asosiy amoili – p o ilak ik
yo’nalishni iklash, ya’ni kasallikla ning oldini olish ishla ini qay a yo’lga qo’yish, aholining
sog’lom u mush a zini a g’ib e ish a mun azam ibbiy ko’ ikla ni yo’lga qo’yish boshlangan.
Bozo iq isodiyo iga o’ ish sog’liqni saqlash sohasiga ham yangi alabla qo’ydi. Xususan,
xizma la si a ini yaxshilash, ma’mu iyboshqa ish sa ha aja la ini kamay i ish, shi oxonala
ish hajmining bi qismini poliklinikaga ko’chi ish, bemo la ni da olash ja ayonida kunduzgi
kamha aja a sama ali usulla dan oydalanish; hamda boshqa cho ala ko’ ilmoqda. Das labki
boshqichda (1991-1994 yilla ) asosiy e’ ibo onala a bolala sog’lig’ini muho aza qilish
xizma ini akomillash i ish, demog a ik ko’ sa kichla ni ba qa o lash i ish, yuqumli
kasallikla ni kamay i ishga qa a ildi.
Keyingi bosqichda (1994-1998 yilla ) do ixonala a bi qancha da olashp o ilak ika
muassasala i xususiylash i ildi, ambula o iyapoliklinika xizma i i ojlan i ilib qay a uzildi.
O’zbekis on Respublikasi Vazi la Maxkamasining ,,O’zbekis on Respublikasi qishloqla i
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
24
ij imoiy in as uk u asini 2000-yilgacha bo’lgan da da i ojlan i ish das u ida o’g isida’’gi
qa o iga(1996-yil 21 may) mu o iq, sog’liqni saqlash sohasida yangi muassasa- qishloq
achlik punk la i ashkil e ish a aholiga bi inchi eldshe lik yo dami emas, balki malakali
achlik yo dami ko’ sa ish ko’zda u ildi. Bu da da yangi poliklinika a shi oxonala ni qu ish,
ma judla ini qay a a’mi lash bo’yicha kompleks das u la ni amalga oshi di. 2005- 2010
yilla da aholini onalik a bolalikni himoya qilish izimi kuchay i ildi, qishloq joyla da achlik
punk la i a oila iy poliklinikala a mog’i kengay i ildi. Shu bilan bi ga, xalqa o ashkilo la
bilan hamko likda sog’liqni saqlashni moliyalash i ish mexanizmla ini yaxshilashga qa a ilgan
das u la jo iy e ildi. Shuningdek, 2010-yilla ning o’ ala iga kelib, ibbiy a’lim izimi ham
yangilanish bosqichiga ki di. Tibbiyo oliygohla i o’qu das u la iga amaliy mashg’ulo la
ko’pay i ildi, zamona iy simulya siya exnologiyala i jo iy e ila boshlandi. Kad la malakasini
oshi ish a qay a ayyo lash ishla i izimli a ishda yo’lga qo’yildi. Sog’liqni saqlash sohasida
da la a xususiy sek o o’ asidagi hamko lik ham as a-sekin kengaydi. Ayniqsa, a ma se ika
sanoa ini yanada i ojlan i sh bu da da muhim yo’nalishla dan bi iga aylandi. 2013-2016-
yilla o alig’ida mahalliy ishlab chiqa u chila ni qo’llab-qu a lash bo’yicha da la das u la i
ishlab chiqildi. Shu asosda ‘‘Ju abek Labo a o ies”, “ Nobel Pha msanoa ’’, “ Uzmedimpleks”
kabi ko xonala aoliya i kengaydi, ishlab chiqa ish ja ayonida xalqa o GMP(Good
Manu ac u ing P ac ise) s anda la i jo iy e ildi. Bu esa ichki bozo da do i osi ala i a’mino ini
yaxshilab, aholining impo mahsulo la ga qa amligini kamay i di. 2016-yil sog’liqni saqlash
izimi uchun alohida ahamiya kasb e di. Shu yilda mamlaka da “Sog’lom ona a bola yili”
da la das u i e’lon qilinib, onalik a bolalikni himoya qilishga qa a ilgan keng ko’lamli ishla
amalga oshi ildi. Yangi ug’ uq majmuala i, pe ina al ma kazla , bolala ix isoslashgan
shi oxonala i ba po e ildi. Na ijada, onala a bolala o’limi da ajasi pasaydi, bi lamchi ibbiy
xizma qam o i kengaydi. 2017-yildan boshlab O’zbekis onda so’liqni saqlash izimi ubdan
o’zga ish da iga ki di. Bu da mamlaka hayo ida bi inchi ma’mu iya da idan ikkinchisiga
o’ ish, ya’ni yangi siyosiy ahba iya shakllangan yilla si a ida e’ i o e iladi. Yangi ahba iya
omonidan ilga i su ilgan Ha aka la s a egiyasi doi asida ibbiyo sohasi da la siyosa ining
us u o yo’nalishla idan bi i si a ida belgilandi. Shu da da aholiga ibbiy xizma la ni
yaqinlash i ish, ula ning si a i a sama ado ligini oshi ish maqsadida keng ko’lamli isloho la
amalga oshi ildi. Tibbiyo muassasala ini aqamlash i ish, elek on ibbiy ka ala izimini jo iy
e ish kabi yangilikla sog’liqni saqlash izimini zamona iy bosqichga olib chiqdi. Ayniqsa,
oila iy shi oko la aoliya ini akomillash i ish o qali bi lamchi ibbiy yo dam izimi
mus ahkamlandi. 2020-yilda bu un dunyo bo’ylab a qalgan COVID-19 pandemiyasi
O’zbekis onda sog’liqni saqlash izimining ba qa o ligini sino dan o’ kazdi. Shu da da
mamlaka da bi qancha cho a- adbi la amalga oshi ildi: a qulodda ibbiy xizma la ni ashkil
e ish, labo a o iya a moqla ini kengay i ish a epidemiologik nazo a ni kuchay i ish bo’yicha
kompleks cho ala ko’ ildi. Tibbiyo xodimla ining idoko ona mehna i sog’liqni saqlash
izimining qanchalik muhimligini yana bi bo isbo ladi.
Shu oqeala dan keyin 2021-yilda “Sog’liqni saqlash izimini i ojlan i ishning 2021-2025-
yilla aga mo’ljallangan s a egiyasi” qabul qilindi. Bu s a egiya pandemiyadan olgan
saboqla ga asoslanib, sog’liqni saqlash izimini yanada mus ahkamlashga, ibbiy xizma la ning
si a ini oshi ishga a ula ni aholiga yaqinlash i ishga qa a ildi. Bu yilla da mamlaka bo’ylab
aqamli ibbiyo izimini keng jo iy e ish ishla i boshlandi. Shi oko la aoliya ida elek on
ibbiy ka ala , onlayn maslaha , maso a iy ashxis xizma la i a yagona ma’lumo la bazasi
yo’lga qo’yildi. Bu cho a- adbi la sog’liqni saqlash sohasida ma’lumo almashinu ini
ezlash i ish, esu sla dan sama ali oydalanish a xizma si a i us idan nazo a ni kuchay i ishga
xizma qilmqoda. 2025-yilda hujja bilan ibbiyo izimini boshqa ishning yangi modeli jo iy
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
25
e ilishi belgilandi. Endilikda ushbu izimda da la a xususiy sek o o’ asida hamko lik
kengay i iladi, ibbiyo muassasala i aoliya ida aqoba , na ijado lik a bemo la ishonchini
oshi ish amoyilla i us u o yo’nalish si a ida belgilandi. Fa monda, shuningdek, majbu iy
ibbiy sug’u a izimini 2026-yilga qada o’liq jo iy e ish, p o ilak ik ibbiyo a aqamli
boshqa u mexanizmla ini kuchay i ish azi ala i ham qayd e ilgan.
Xulosa o’ nida shuni akidlash mumkini, 1991-2025- yilla da omida O’zbekis onda sog’liqni
saqlash izimida ka a o’zga ishla amalga oshi ildi. Eng a al izimni iklash a aholiga ibbiy
xizma ni yaxshilashga e’ ibo qa a ilgan bo’lsa, keyingi bosqichla da aqamlash i ish, ibbiy
sug’u a a zamona iy exnologiyala jo iy e ildi. Bu isloho la aholining saloma ligini
yaxshilash a ibbiyo xizma ini si a ini yuqo i da ajaga olib chiqishga xizma qiladi.
Adabiyo la
1. Ozbekis on Respublikasi Sog’liqni Saqlash Vazi ligi – asmiy eb-say i.
2. PQ – 216(2022) – onalik a bolalikni muho aza qilishni kuchay i ish o’g’ isida.
3. PF– 4947/ PF–88
4. Wo ld Heal h O ganiza ion(WHO) – Jahon sog’liqni saqlash ashkilo ining
O’zbekis ondagi sog’liqni saqlash izimi haqidagi ma’lumo la i.
5. O’zbekis on milliy ensiklopediyasi
6. Gaze a.uz– ibbiy sug’u a izimi 2026-yilning yakuniga qada jo iy e ilishi.
