INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
30
O‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TA'LIM TEXNOLOGIYALARINI JORIY
ETILISHINING TARIXIY TAJRIBASI
Masai o Muxammadsaidjon Xamidullo o'g'li
Milla Umidi Uni e si e i, alaba
e-mail: [email p o ec ed]
Tele on: 99890-203-75-24
Anno a siya: Ushbu maqolada O‘zbekis onda a’lim izimida inno a sion exnologiyala ni
jo iy e ish ja ayonining a ixiy bosqichla i, ushbu yo‘nalishda amalga oshi ilgan isloho la ,
da la siyosa ining a’lim mode niza siyasiga a’si i hamda inno a sion pedagogik
yondashu la ning o‘qi ish ja ayoniga ki i ilishi yo i iladi. Shuningdek, mus aqillikdan keyingi
da da a’lim izimini aqamlash i ish, k edi -modul izimini jo iy e ish, maso a iy a’lim
pla o mala ining i oji a o‘qi u chi kompe ensiyasini oshi ish ja ayonla i ahlil qilinadi.
Kali so‘zla : inno a siya, a’lim exnologiyasi, aqamli a’lim, mode niza siya, pedagogik
me odla , in e ak i usulla , k edi -modul izimi, maso a iy o‘qi ish.
Аннотация: В данной статье освещаются исторические этапы внедрения
инновационных технологий в систему образования Узбекистана, проведенные в этом
направлении реформы, влияние государственной политики на модернизацию
образования, а также внедрение инновационных педагогических подходов в процесс
обучения. Кроме того, анализируются процессы цифровизации системы образования в
постнезависимый период, внедрение кредитно-модульной системы, развитие
дистанционных образовательных платформ и повышение компетенций преподавателей.
Ключевые слова: инновация, образовательные технологии, цифровое образование,
модернизация, педагогические методы, интерактивные подходы, кредитно-модульная
система, дистанционное обучение.
Anno a ion: This a icle highligh s he his o ical s ages o implemen ing inno a i e
echnologies in Uzbekis an’s educa ion sys em, he e o ms ca ied ou in his di ec ion, he
in luence o s a e policy on educa ion mode niza ion, and he in eg a ion o inno a i e
pedagogical app oaches in o he eaching p ocess. Addi ionally, i analyzes he p ocesses o
digi izing he educa ion sys em in he pos -independence pe iod, he implemen a ion o he
c edi -module sys em, he de elopmen o dis ance lea ning pla o ms, and he enhancemen o
eache compe encies.
Keywo ds: inno a ion, educa ional echnology, digi al educa ion, mode niza ion, pedagogical
me hods, in e ac i e app oaches, c edi -module sys em, dis ance lea ning.
Ki ish
XX as ning oxi i a XXI as boshla ida dunyo bo‘ylab bilimga asoslangan iq isodiyo ga o‘ ish
ja ayoni kuchaydi. Bu esa a’lim izimidan yangicha yondashu ni, inno a sion exnologiyala ni
jo iy e ishni alab qildi. O‘zbekis on mus aqillikga e ishgan 1991-yildan boshlab a’lim
sohasida ub isloho la amalga oshi ilmoqda. Ta’lim izimi i ojini a’minlash, o‘qu ja ayonini
mode niza siya qilish, ilg‘o xo ijiy aj ibala ni a biq e ish da la siyosa ining us u o
yo‘nalishiga aylandi.
Inno a sion a’lim exnologiyala i deganda a’lim ja ayonida yangi axbo o -kommunika siya
osi ala idan oydalanish, o‘qi ishning in e ak i me odla i, shaxsga yo‘nal i ilgan a’lim,
elek on a’lim pla o mala i, maso a iy a’lim, k edi -modul izimi kabi yangicha yondashu la
ushuniladi.
Tahlil a muhokama
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
31
O‘zbekis onda inno a sion a’lim exnologiyala ini jo iy e ish ja ayoni o‘z a ixiy bosqichla iga
ega bo‘lib, u mus aqillik da idan boshlab bugungi kungacha izchil i ojlanib kelmoqda.
Das labki yilla da a’lim izimi asosan milliy qad iya la ni saqlash, o‘qu das u la ini
milliylash i ish a boshqa u izimini mode niza siya qilishga qa a ilgan bo‘lsa, keyingi
bosqichla da exnologik inno a siyala a pedagogik me odla ni a biq e ish ja ayoni
kuchaygan.
Mus aqillikning das labki yilla ida 1992-yilda qabul qilingan “Ta’lim o‘g‘ isida”gi Qonun
a’lim izimining huquqiy asosla ini belgilab be gan bo‘lsa, o‘qu das u la ida milliy
qad iya la , a ix a madaniya mazmuni ki i ilgan. Shu da da inno a sion yondashu la
asosan me odik a ashkiliy jiha la ni mode niza siya qilish bilan cheklangan edi. Ta’limda
yangi uslub a exnologiyala ni jo iy e ish uchun bi inchi na ba da o‘qi u chi salohiya i a
aj ibasi oshi ildi, ya’ni o‘qi u chila p o essional i ojlanish das u la iga jalb qilindi [2].
1997-yilda qabul qilingan “Kad la ayyo lash Milliy das u i” esa inno a sion a’limning
huquqiy a s a egik bazasini ya a di. Ushbu das u asosida o‘qu s anda la i yangilandi,
pedagogla malaka oshi ish izimi akomillash i ildi, shuningdek, kasb-huna mak abla i, li sey
a kollejla izimi kengay i ildi [3]. Shu da da o‘qu ja ayoniga kompyu e sin la i,
mul imedia da slikla a p oyek o la ki i ilishi bilan exnologik yangilanishla boshlangan
[4]. Bu esa a’lim ja ayonining in e ak i a izual jiha dan boyi ilishiga imkon ya a di. Shu
bilan bi ga, o‘qi u chila inno a sion me odla ni amaliyo ga a biq e ish imkoniya ini
kengay i dila .
2000-yilla ning boshla ida global aqamlash i ish ja ayonla i O‘zbekis on a’lim izimiga ham
a’si ko‘ sa di. Shu da da o‘qu ja ayonida axbo o -kommunika siya exnologiyala i (AKT)
keng jo iy e ildi. Kompyu e la yo damida da sla ni in e ak i a zda ashkil e ish, elek on
o‘qu qo‘llanmala idan oydalanish a o‘qu chila ning mus aqil ishlash ko‘nikmala ini
i ojlan i ish asosiy azi aga aylandi. Shu da da a’limning si a ini oshi ish uchun
o‘qi u chila ning inno a sion pedagogik kompe ensiyasi shakllan i ilishga boshlangan [4].
2017-yildan boshlab a’lim izimida ub mode niza siya ja ayoni boshlandi. Da la omonidan
qabul qilingan qa o la a s a egiyala Oliy a’lim muassasala ida k edi -modul izimi,
maso a iy a aqamli a’lim pla o mala ini jo iy e ish, a’lim s anda la ini mode niza siya
qilishga qa a ildi [5]. K edi -modul izimi alabala ga o‘qu ja ayonini shaxsiylash i ish,
mus aqil o‘ ganish a bilimla ni amaliyo ga a biq e ish imkoniya ini be adi. Bu izim 2020-
yildan boshlab oliy a’limning ba cha yo‘nalishla ida aol a biq qilinmoqda [6].
2020-yilda COVID-19 pandemiyasi a’lim izimiga keskin a’si ko‘ sa di. O‘zbekis on qisqa
mudda ichida maso a iy a’limga o‘ di. Shu da da “ZiyoNET”, “EduMa ke ”, “Kundalik”
pla o mala i, “Onlayn mak ab” elekanali o qali da sla ashkil e ildi [7]. Bu ja ayon na aqa
alabala ning bilim olish ja ayonini da om e i ishga xizma qildi, balki o‘qi u chila ning
aqamli kompe ensiyasini oshi ishga ham zamin ya a di. Pandemiya da ida AKT osi ala i
yo damida da sla ni in e ak i a sama ali ashkil e ish inno a sion exnologiyala ning a’lim
ja ayonidagi naqada muhim ekanini yana bi bo isbo ladi.
Hozi gi bosqichda O‘zbekis onda a’lim ja ayonida inno a sion exnologiyala keng
qo‘llanilmoqda. In e ak i me odla , elek on a’lim izimla i (Moodle, Google Class oom,
EdX), aqamli baholash izimla i a i ual labo a o iyala jo iy e ilgan. Shu bilan bi ga, sun’iy
in ellek asosidagi adap i o‘qi ish pla o mala i ham a biq e ilmoqda [8], [9]. Bu
exnologiyala alabaning indi idual i ojlanishiga yo‘nal i ilgan, bilimni amaliyo ga a biq
e ishga imkon be u chi osi ala di .
Inno a sion exnologiyala dan sama ali oydalanish o‘qi u chila dan yangi pedagogik
kompe ensiyala ni alab qiladi. Shu sababli 2021–2024 yilla da pedagogla uchun malaka
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
32
oshi ish ku sla i ashkil e ilib, 300 mingdan o iq o‘qi u chi AKT bo‘yicha qay a ayyo landi
[10]. Bu esa inno a sion a’limning si a ini oshi ish a zamona iy me odla ni amaliyo ga a biq
e ish imkonini be di.
Inno a sion exnologiyala a’lim ja ayonida quyidagi asosiy a zallikla ni aqdim e adi:
Talabala mus aqil o‘ ganish ko‘nikmala ini i ojlan i adi;
In e ak i me odla yo damida anqidiy ik lash a muammola ni yechish qobiliya ini
oshi adi;
O‘qi u chila a alabala o‘ asidagi kommunika siyani sama ali qiladi;
Raqamli pla o mala o qali baholash ja ayoni ez a sha o bo‘ladi;
Ta’lim esu sla i global bazala dan oydalanish imkonini be adi.
Bi oq, inno a sion exnologiyala ni a biq e ishda ba’zi muammola ham ma jud. Masalan,
maso a iy a’lim si a ini doimiy nazo a qilish, in e ne a moqla ining ba qa o ligi, o‘qu
esu sla ining ye a li da ajada boyligi, shuningdek, o‘qi u chila a alabala
kompe ensiyasining a qliligi kabi masalala hali ham yechimini ku moqda. Shu sababli da la
a a’lim muassasala i ushbu ja ayonni izchil moni o ing qilishi, qo‘shimcha o‘qu esu sla i a
pedagogik me odikala ni ya a ishi za u .
O‘zbekis onning inno a sion a’lim exnologiyala ini jo iy e ish a ixiy aj ibasi shuni
ko‘ sa adiki, mu a aqiya li mode niza siya bi qancha omilla ga bog‘liq: huquqiy bazaning
ma judligi, kad la salohiya ini oshi ish, exnologik in a uzilma a da la omonidan izchil
siyosa olib bo ilishi. Shu bilan bi ga, alaba a o‘qi u chila ning pedagogik a exnologik
kompe ensiyasini doimiy a ishda oshi ib bo ish inno a sion a’limning sama ado ligini
a’minlaydi.
Xulosa
O‘zbekis onda inno a sion a’lim exnologiyala ini jo iy e ish ja ayoni a ixan izchil a izimli
a zda amalga oshi ildi. Mus aqillikning das labki yilla ida milliy a’lim modeli shakllan i ilgan
bo‘lsa, keyingi yilla da AKT osi ala i o‘qi ish ja ayoniga keng ki ib bo di, hozi gi bosqichda
esa a’lim izimi o‘liq aqamlash i ilmoqda. Inno a sion a’lim exnologiyala i o‘qu chi a
alaba aoliya ini aollash i ishga, mus aqil ik lashni i ojlan i ishga, bilimla ni amaliyo ga
a biq e ish imkonini kengay i moqda.
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i
1. Yo‘ldoshe J., Usmono S. Inno a sion pedagogika asosla i. – Toshken : O‘qi u chi,
2018. – B. 22–34.
2. O‘zbekis on Respublikasi “Ta’lim o‘g‘ isida”gi Qonun. – 1992. – B. 1–5.
3. O‘zbekis on Respublikasi “Kad la ayyo lash Milliy das u i”. – 1997. – B. 3–10.
4. Qodi o B. Axbo o exnologiyala i a a’lim. – Toshken : Fan, 2006. – B. 45–56.
5. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining PQ–2909-son Qa o i. – 2017. – B. 2–15.
6. Hasano O. K edi -modul izimining pedagogik asosla i. – Toshken : Ilm Ziyo, 2021. –
B. 18–39.
7. “Onlayn mak ab” loyihasi bo‘yicha hisobo . – Toshken : XTV, 2020. – B. 4–27.
8. Ziyoe a M. In e ak i me odla a a’lim sama ado ligi. – Qa shi: Nasa , 2019. – B.
12–41.
9. Ka imo R. Raqamli a’lim eko izimi. – Toshken : Inno a siya, 2022. – B. 30–48.
10. O‘zbekis on Respublikasi Xalq a’limi azi ligi ma’lumo nomasi. – 2024. – B. 6–19.
