INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
133
SANOAT KORXONALARINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI TA’MINLASH
STRATEGIYALARI
O‘zbekis on Respublikasi Bank-moliya akademiyasi magis an i
Abdug‘a o o a Ziyodabonu Alishe qizi
Anno a siya: Mazku ilmiy maqolada sanoa ko xonala ining moliya iy ba qa o ligini
a’minlash s a egiyala i izimli ahlil qilinib, “O‘zbekne gaz” aksiyado lik jamiya i misolida
amaliy jiha dan o‘ ganilgan. Tadqiqo da omida ko xonaning moliya iy hola i, kapi al
uzilmasi, en abellik da ajasi hamda qa zdo lik ko‘ sa kichla i 2019–2024-yilla kesimida
ahlil qilindi. Na ijala ga ko‘ a, ko xonada o‘z mablag‘la ulushi oshib bo ayo gan bo‘lsa-da,
qa z yuklamasi hali ham yuqo i da ajada saqlanmoqda. Shu asosda mualli omonidan
moliya iy ba qa o likni a’minlashning besh asosiy s a egiyasi — kapi alni op imallash i ish,
qa zdo likni kamay i ish, di e si ika siyani kuchay i ish, inno a sion exnologiyala ni jo iy
e ish a “yashil ene ge ika” loyihala iga sa moya ki i ish akli e ilgan. Tadqiqo na ijala i
sanoa ko xonala ida moliya iy boshqa u ni akomillash i ish hamda uzoq mudda li
ba qa o likni a’minlashga amaliy asos hosil qiladi.
Kali so‘zla : moliya iy ba qa o lik, sanoa ko xonala i, “O‘zbekne gaz” AJ, kapi al uzilmasi,
en abellik, iskla ni boshqa ish, in es i sion s a egiya.
Abs ac . This scien i ic a icle sys ema ically analyzes he s a egies o ensu ing he inancial
s abili y o indus ial en e p ises and s udies hem p ac ically using he example o
Uzbekne egaz JSC. Du ing he s udy, he inancial condi ion, capi al s uc u e, p o i abili y
le el, and deb indica o s o he en e p ise we e analyzed o he pe iod 2019–2024. Acco ding
o he esul s, al hough he sha e o equi y in he en e p ise is inc easing, he deb bu den is s ill
main ained a a high le el. On his basis, he au ho p oposes i e main s a egies o ensu ing
inancial s abili y - capi al op imiza ion, deb educ ion, inc eased di e si ica ion, in oduc ion
o inno a i e echnologies, and in es men in "g een ene gy" p ojec s. The esul s o he s udy
c ea e a p ac ical basis o imp o ing inancial managemen and ensu ing long- e m s abili y in
indus ial en e p ises.
Keywo ds: inancial s abili y, indus ial en e p ises, Uzbekne egaz JSC, capi al s uc u e,
p o i abili y, isk managemen , in es men s a egy.
Ki ish: O‘zbekis on iq isodiyo ining aqoba ba doshligini oshi ishda sanoa ko xonala ining
moliya iy ba qa o ligi hal qilu chi omil hisoblanadi. Ayniqsa, ne -gaz a mog‘i mamlaka
yalpi ichki mahsulo ining muhim qismini ashkil e ib, ekspo salohiya ini kengay i ishda asosiy
d ay e si a ida maydonga chiqmoqda. Shu jiha dan, “O‘zbekne gaz” aksiyado lik jamiya i
aoliya ining moliya iy ba qa o ligini a’minlash masalasi na aqa ko xona, balki umuman
mamlaka iq isodiy xa sizligi a ene ge ik mus aqilligi uchun ham s a egik ahamiya ga ega.
So‘nggi yilla da global ene ge ika bozo idagi eb anishla , xomashyo na xla ining
o‘zga u chanligi, ishlab chiqa ish xa aja la ining oshishi hamda ashqi in es i sion muhi dagi
noaniqlikla “O‘zbekne gaz” AJ kabi yi ik sanoa ko xonala ining moliya iy hola iga be osi a
a’si ko‘ sa moqda. Shu sababli ko xonada ba qa o likni a’minlash uchun zamona iy
moliya iy boshqa u yondashu la ini jo iy e ish, iskla ni di e si ika siya qilish a kapi al
uzilmasini op imallash i ish muhim ahamiya kasb e adi.
Iq isodiy isloho la na ijasida da la ulushi qisqa ib, ko xonala da bozo mexanizmla ining oli
o ib bo moqda. Bunday sha oi da “O‘zbekne gaz” AJning moliya iy siyosa i, in es i sion
loyihala ni moliyalash i ish manbala i hamda iskla ni boshqa ish s a egiyala i iq isodiy
ba qa o likning asosi si a ida qa aladi. Shu nuq ai naza dan, ushbu adqiqo ning maqsadi –
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
134
sanoa ko xonala ining moliya iy ba qa o ligini a’minlash s a egiyala ini ahlil qilish a
“O‘zbekne gaz” AJ misolida ula ning amaliy na ijado ligini baholashdan ibo a di .
Ma zuga oid adabiyo la sha hi. So‘nggi yilla da iq isodiy isloho la , global bozo la ning
o‘zga u chanligi a ne -gaz a mog‘idagi aqoba kuchayishi sanoa ko xonala ining moliya iy
ba qa o ligini a’minlashni zamona iy boshqa u ning us u o yo‘nalishiga aylan i di. Shu bois,
oxi gi yilla da omida u li mamlaka olimla i bu masalaga u licha yondashu la bilan ilmiy
izlanishla olib bo ishdi. Ula ning adqiqo la i “O‘zbekne gaz” AJ singa i yi ik ene ge ika
ko xonala ining ba qa o moliya iy siyosa ini shakllan i ishda muhim naza iy a amaliy asos
bo‘lib xizma qiladi. O‘zbekis on olimi Ak amo ich K.A. (2022) sanoa ko xonala ining
moliya iy ba qa o ligini aniqlashda mezonla izimini ishlab chiqib, lik idlik, en abellik,
moliya iy mus aqillik a kapi al uzilmasi o‘ asidagi o‘za o bog‘liqlikka alohida e’ ibo
qa a adi. Uning ik icha, moliya iy ahlilni kompleks yondashu asosida amalga oshi ish
ko xonaning uzoq mudda li ba qa o ligini a’minlaydi. Shu jiha dan, Ak amo ich modeli
“O‘zbekne gaz” AJ kabi kapi al alabchan ko xonala da amaliyo da qo‘llanishi mumkin.
Shunga o‘xshash ik ni E gashe a Fe uza (2021) ham ilga i su adi. U ne -gaz a mog‘ida
moliya iy ba qa o likni a’minlashda inno a sion moliyalash i ish mexanizmla ini, iskla ni
di e si ika siya qilishni a in es i sion loyihala ni sama ali boshqa ishni muhim omil si a ida
ko‘ sa adi. Uning adqiqo i, ayniqsa, aqamli ans o ma siya ja ayonla i kuchaygan hozi gi
da da moliya iy boshqa u ning yangi usulla ini qo‘llash za u ligini asoslaydi. Rus olimasi
Lukashe ich N.S. (2018) esa moliya iy ba qa o likni o‘lchashda ak i la ning moliyalash i ilish
da ajasiga e’ ibo qa a ib, “moliya iy uzluksizlik” kon sep siyasini ilga i su adi. U ko xonaning
in es i sion imkoniya la i bilan uning moliya iy mus ahkamligi o‘ asidagi bog‘liqlikni
ma ema ik model o qali isbo lab be adi. Shuningdek, G i senko O.V. (2020) sanoa
ko xonala ida kapi al aylanishini ezlash i ish, debi o lik qa zla ini boshqa ish a k edi
siyosa ini akomillash i ish o qali moliya iy mus ahkamlikka e ishish mumkinligini a’kidlaydi.
Ye opalik olimla ham bu masalaga ka a e’ ibo qa a ishmoqda. Ismael, Zawojska a Siudek
(2024) Polshada o‘ kazgan adqiqo la ida ne na xi o‘zga u chanligi sha oi ida yi ik
kompaniyala kapi al uzilmasi qa o la ini ahlil qilib, qa zni qisqa i ish a lik id zaxi ala ni
oshi ish o qali iskla ni kamay i ish sama ali na ija be ishini ko‘ sa ishgan. Res epo, López a
Ma ínez (2020) esa Ispaniyada o‘ kazgan adqiqo ida bozo shokla i da ida qa z ulushini
moslash i ish (“dynamic ade-o ”) s a egiyasi ko xonaning oydalilik ko‘ sa kichla i
eb anishini kamay i ishini isbo lagan. Osiyo min aqasida Ma imu hu M. (2023) ene ge ika
kompaniyala ining moliya iy ba qa o ligiga i ma o‘lchami, oyda ola illigi a o‘sish
imkoniya la ining a’si ini o‘ ganib, da omad ba qa o ligi a ichki moliya iy oqimla ning
mus ahkamligi moliya iy xa la ni kamay i u chi asosiy omil ekanini aniqlagan. Ula ning
na ijala i O‘zbekis on sha oi ida ham qo‘llanilishi mumkin, chunki mahalliy ko xonala ham
global bozo eb anishla iga be osi a a’si chan.
Moliya iy boshqa u ning xalqa o jiha la i bo‘yicha DeFond a Zhang (2018) AQSh
kompaniyala i misolida kapi al ye a liligi a isk boshqa u i o‘ asidagi op imal nisba ni ahlil
qiladi. Ula ko xona ba qa o ligi uchun moliya iy eh iyo cho ala ini oldindan ejalash i ish
za u ligini a’kidlaydila . Shu ik ni qo‘llab-qu a lab, Po e M.E. (2017) o‘zining
“Compe i i e Ad an age in Indus ial Ma ke s” asa ida aqoba us unligi moliya iy
mus ahkamlik bilan be osi a bog‘liq ekanini isbo laydi. O‘zbekis on olimla i o asida Tu suno
A.A. (2022) a Ka imo B.B. (2020) omonidan olib bo ilgan izlanishla ham alohida e’ ibo ga
loyiq. Tu suno moliya iy boshqa u izimini akomillash i ish, iskla ni kamay i ish a
in es i sion aoliya ni kuchay i ish masalala ini o‘ ganib, amaliy a siyala ishlab chiqadi.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
135
Ka imo esa “O‘zbekne gaz” AJ misolida ne -gaz a mog‘ining moliya iy esu sla dan
oydalanish sama ado ligini ahlil qilib, qa z yukini kamay i ish s a egiyala ini asoslaydi.
Shuningdek, Nu i dino a M. (2023) sanoa ko xonala ining moliya iy u g‘unligini baholash
uchun maxsus indika o la izimini akli e ib, eg essiya modella i o qali kapi al uzilmasi a
en abellik o‘ asidagi bog‘liqlikni empi ik a zda isbo lagan. Uning adqiqo i iq isodiy ahlilga
ma ema ik yondashu ni olib ki ganligi bilan e’ ibo ga molik. Yuqo idagi adqiqo la ahlili
shuni ko‘ sa adiki, sanoa ko xonala ining moliya iy ba qa o ligi — bu bi gina da omad yoki
kapi al hajmiga emas, balki iskla ni boshqa ish, in es i sion aoliya ni di e si ika siya qilish,
inno a siyala ni jo iy e ish a s a egik boshqa u ni o‘g‘ i yo‘lga qo‘yishga ham bog‘liqdi .
“O‘zbekne gaz” AJ misolida bu aj ibala ko xonaning ichki moliya iy siyosa ini yanada
mus ahkamlash, qa z yukini kamay i ish a uzoq mudda li aqoba ba doshlikni a’minlashda
amaliy ahamiya ga ega. Shu bois, u li mamlaka olimla ining yondashu la ini solish i ish
shuni angla adiki, moliya iy ba qa o lik s a egiyasi — bu global miqyosda iq isodiy
xa sizlikning asosi, milliy ko xonala uchun esa iq isodiy mus aqillikning ka ola idi .
Tadqiqo me odologiyasi. Ushbu adqiqo da sanoa ko xonala ining moliya iy ba qa o ligini
baholashda izimli a kompleks yondashu qo‘llanildi. “O‘zbekne gaz” AJ misolida moliya iy
ahlil ko xonaning 2019–2024-yilla o alig‘idagi asosiy ko‘ sa kichla i – ak i la hajmi,
majbu iya la , so oyda, kapi al uzilmasi, en abellik (ROA, ROE) hamda lik idlik da ajasini
o‘z ichiga oldi. Bu ko‘ sa kichla asosida ko xonaning moliya iy hola i dinamik ahlil qilinib,
ichki a ashqi omilla a’si i baholandi. Solish i ma a s a is ik ahlil me odla i yo damida
“O‘zbekne gaz” AJ ko‘ sa kichla i boshqa yi ik ene ge ika kompaniyala i (masalan,
“KazMunayGas”, “Rosne ”, “Pe onas”) bilan qiyoslab o‘ ganildi. Bu o qali ko xonaning
nisbiy moliya iy ba qa o lik da ajasi, qa zdo lik koe i sien i, kapi al ye a liligi a in es i sion
aoliya i sama ado ligi aniqlanib, a moq miqyosidagi o‘ ni belgilandi.
Tadqiqo da SWOT- ahlil a eg essiya modelidan oydalanilib, “O‘zbekne gaz” AJning kuchli
a zai omonla i, imkoniya la i hamda ahdidla i aniqlangan. Reg essiya ahlili o qali kapi al
uzilmasi, qa z yuklamasi, en abellik a lik idlik o‘ asidagi s a is ik bog‘liqlik hisoblandi.
Ushbu yondashu ko xonaning moliya iy ba qa o ligiga a’si e u chi asosiy omilla ni aniqlash,
ula ni op imallash i ish hamda ba qa o i ojlanish s a egiyasini ishlab chiqish imkonini be di.
Tahlil a na ijala . O‘zbekis on iq isodiyo i a kibida ene ge ika sohasi s a egik ahamiya
kasb e adi, a ayniqsa “O‘zbekne gaz” aksiyado lik jamiya i mamlaka ning ene ge ik
xa sizligi a ekspo salohiya ini belgilo chi ye akchi ko xonala dan bi idi . Shu bois, uning
moliya iy ba qa o ligini ahlil qilish na aqa ko xonaning o‘z aoliya i, balki bu un a moqning
iq isodiy ba qa o ligini baholash uchun ham muhimdi . Quyida 2019–2024-yilla o alig‘ida
“O‘zbekne gaz” AJning moliya iy na ijala i asosida chuqu ilmiy-s a is ik ahlil kel i iladi.
1-jad al
“O‘zbekne gaz” AJning 2019–2024-yilla dagi asosiy moliya iy ko‘ sa kichla i (ml d
so‘mda)
Yil
Umumiy
ak i la
So
oyda
Jami
majbu iya la
O‘z
kapi ali
Moliya iy
mus aqillik koe .
ROE
(%)
ROA
(%)
2019
65 420
3 850
28 940
36 480
0.56
7.2
5.9
2020
70 310
3 430
32 170
38 140
0.54
6.8
5.2
2021
75 280
4 250
33 910
41 370
0.55
8.3
5.6
2022
81 950
4 890
34 500
47 450
0.57
8.9
6.0
2023
88 730
5 540
36 220
52 510
0.58
9.2
6.2
2024
94 880
6 120
37 000
57 880
0.60
9.8
6.4
Manba: h ps://www.ung.uz/ ma’lumo la i asosida mualli ishlanmasi.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
136
Yuqo idagi jad aldan ko‘ inib u ibdiki, “O‘zbekne gaz” AJning 2019–2024-yilla o alig‘ida
umumiy ak i la i 65,4 ln so‘mdan 94,8 ln so‘mgacha oshgan, ya’ni o‘sish su ’a i 44,9 oizni
ashkil e gan. So oyda hajmi esa 3,85 ln so‘mdan 6,12 ln so‘mgacha ko‘ a ilib, 59 oizlik
o‘sish kuza ilgan. Bu o‘sish ko xonaning ishlab chiqa ish hajmini kengay i ish, xa aja la ni
op imallash i ish a yangi ekspo sha nomala ini jo iy e ish o qali amalga oshi ilganini
ko‘ sa adi.
Moliya iy mus aqillik koe i sien i 0,56 dan 0,60 gacha oshgan, bu esa ko xonaning o‘z
mablag‘la i ulushi yuqo ilab bo ayo ganini bildi adi. Shu bilan bi ga, ROE (kapi al en abelligi)
7,2 oizdan 9,8 oizgacha, ROA esa 5,9 oizdan 6,4 oizgacha ko‘ a ilgan. Bi oq,
majbu iya la ning o‘sish su ’a i ham yuqo i ( axminan 28%) bo‘lgani bois, qa z yukining
op imal da ajada saqlanishi muhim s a egik omil bo‘lib qolmoqda.
2-jad al
“O‘zbekne gaz” AJning moliya iy lik idlik a en abellik ko‘ sa kichla i dinamikasi
(2019–2024-yilla )
Yil
Jo iy
ak i la
(ml d
so‘m)
Jo iy
majbu iya la
(ml d so‘m)
Jo iy
lik idlik
koe .
Umumiy
qa zdo lik
(%)
Ak i la
aylanishi
(ma a)
Ren abellik
indeksi
(2019=100%)
2019
22 150
12 430
1.78
44.2
0.86
100
2020
23 460
13 970
1.68
45.7
0.83
95
2021
25 920
14 640
1.77
45.0
0.87
110
2022
28 870
15 520
1.86
43.5
0.90
122
2023
31 640
16 030
1.97
42.1
0.92
130
2024
34 320
16 750
2.05
41.0
0.95
137
Manba: h ps://www.ung.uz/ ma’lumo la i asosida mualli ishlanmasi.
Ikkinchi jad al ahlilidan ko‘ inib u ibdiki, ko xonaning jo iy lik idlik koe i sien i 2019-yilda
1.78 bo‘lgan bo‘lsa, 2024-yilga kelib 2.05 ga ye gan. Bu hola “O‘zbekne gaz” AJning qisqa
mudda li majbu iya la ni qoplash imkoniya i o ganini bildi adi. Tezko lik idlik koe i sien i
esa 1.15 dan 1.33 gacha oshib, ko xona o‘lo qobiliya ining yaxshilanganini ko‘ sa adi.
Qa zdo lik da ajasi yil sayin pasaygan – 2019-yildagi 44.2 oizdan 2024-yilda 41.0 oizgacha,
bu esa moliya iy mus ahkamlikning oshishidan dalola be adi. Ak i la aylanishi koe i sien i
0.86 ma adan 0.95 ma agacha o‘sib, ak i la dan oydalanish sama ado ligi yuqo ilagan.
Ren abellik indeksi 2019-yil da ajasiga nisba an 2024-yilda 137 oizga ye gan. Bu hola ishlab
chiqa ish sama ado ligining o ib, ko xona en abelligi a so oydasi o‘ asidagi ijobiy
bog‘liqlikni kuchay i ganini isbo laydi. “O‘zbekne gaz” AJda moliya iy ba qa o likni
a’minlash yo‘lida kapi al uzilmasini op imallash i ish, qa z yukini kamay i ish a o‘z
mablag‘la ulushini oshi ish siyosa i ijobiy sama a be ayo ganini ko‘ sa adi. Shuningdek,
moliya iy mus ahkamlikni yanada oshi ish uchun ichki eze la , ishlab chiqa ish xa aja la ini
qisqa i ish, hamda “yashil ene ge ika” yo‘nalishidagi in es i sion loyihala ni kengay i ish
s a egik ahamiya kasb e adi.
“O‘zbekne gaz” AJning 2019–2024-yilla dagi moliya iy ko‘ sa kichla i ijobiy dinamikaga ega
bo‘lib, ko xona moliya iy jiha dan mus ahkamlanib bo moqda. Shu bilan bi ga, yuqo i kapi al
sig‘imi a ne na xla ining o‘zga u chanligi sha oi ida ko xona aoliya ining ba qa o ligi
doimiy a ishda inno a sion yondashu a s a egik boshqa u ni alab e adi.
Muhokama: O‘ kazilgan ahlilla shuni ko‘ sa adiki, “O‘zbekne gaz” AJ 2019–2024-yilla
o alig‘ida moliya iy ba qa o lik yo‘nalishida sezila li yu uqla ga e ishgan. Ko xona ak i la i a
so oydasi mun azam oshib bo gan, moliya iy mus aqillik koe i sien i esa 0,56 dan 0,60 gacha
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
137
ko‘ a ilgan. Bu hola o‘z mablag‘la ulushi o ib, qa z mablag‘la iga nisba an
mus ahkamlikning kuchayganini bildi adi. Shu bilan bi ga, so oydaning o‘sishi ishlab
chiqa ish hajmining kengayishi, ekspo da omadla ining o ishi a xa aja la ni
op imallash i ish siyosa ining sama asidi . Ikkinchidan, “O‘zbekne gaz” AJning moliya iy
ba qa o ligi ashqi iq isodiy omilla ga ham sezila li da ajada bog‘liq. Ne na xla ining global
o‘zga u chanligi, ene giya bozo idagi aqoba kuchayishi a impo qilinadigan exnologiyala
qiyma ining oshishi ko xonaning moliya iy na ijala iga be osi a a’si ko‘ sa adi. Shu sababli
ko xona uchun moliya iy iskla ni di e si ika siya qilish, uzoq mudda li in es i siya
manbala ini jalb e ish a zaxi a kapi al ondla ini shakllan i ish s a egik ahamiya kasb e adi.
Xalqa o moliya ins i u la i bilan hamko lik (masalan, EBRD, ADB, IsDB) o qali in es i sion
liniyala ni kengay i ish ba qa o likni mus ahkamlash imkonini be adi.
Ichki boshqa u mexanizmla ini ahlil qilish shuni ko‘ sa adiki, “O‘zbekne gaz” AJda
moliya iy boshqa u izimi bosqichma-bosqich mode niza siya qilinmoqda. Buxgal e iya a
audi ja ayonla ining MHXS (IFRS) s anda la iga moslash i ilishi, iskla ni boshqa ish
bo‘limla ining mus ahkamlanishi hamda “ aqamli moliya iy boshqa u ” izimining jo iy
e ilishi ko xonaning moliya iy in izomini kuchay i moqda. Ayniqsa, “yashil ene ge ika”
loyihala ini moliyalash i ishni boshlash ko xonaning di e si ika siyalangan da omad
manbala ini shakllan i ish a ekologik ba qa o likni a’minlash yo‘lidagi muhim qadamla dan
bi idi .
Moliya iy ahlil na ijala i “O‘zbekne gaz” AJning hozi gi hola ini ijobiy deb baholash
imkonini be sa-da, ba qa o likni uzoq mudda li is iqbolda saqlab qolish uchun bi qa o
isloho la ni da om e i ish za u . Bula qa o iga: qa z a kapi al o‘ asidagi op imal nisba ni
saqlash, di idend siyosa ini balanslash i ish, jo iy ak i la aylanishini ezlash i ish hamda
iskla ni eal aq ejimida moni o ing qilish ki adi. Shu bilan bi ga, xalqa o aj ibala ga ayanib,
ko xonada “moliya iy s ess- es ” izimini jo iy e ish kelgusidagi iq isodiy eb anishla ga
ayyo u ish imkonini be adi. “O‘zbekne gaz” AJ misolida o‘ kazilgan ahlilla shuni
isbo laydiki, sanoa ko xonala ining moliya iy ba qa o ligi aqa moliya iy ko‘ sa kichla bilan
emas, balki s a egik boshqa u , isk nazo a i, inno a sion in es i siyala a aqamli
exnologiyala ni a biq e ish bilan ham uz iy bog‘liqdi .
Xulosa. O‘ kazilgan ahlil a muhokamala na ijala iga ko‘ a, “O‘zbekne gaz” AJning 2019–
2024-yilla o alig‘ida moliya iy ba qa o ligi bosqichma-bosqich mus ahkamlanib bo ganini
ko‘ ish mumkin. Ko xonaning ak i la i, so oydasi, kapi al en abelligi (ROE) a ak i la
en abelligi (ROA) mun azam o‘sish endensiyasini namoyish e gan. Moliya iy mus aqillik
koe i sien ining oshishi o‘z mablag‘la ulushi o ib, qa zga bog‘liqlik kamayganini bildi adi.
Shu bilan bi ga, lik idlik a o‘lo qobiliya i ko‘ sa kichla ining yaxshilanishi ko xonaning
qisqa mudda li moliya iy xa la ni nazo a os ida ushlab u ganidan dalola be adi. Bu na ijala
“O‘zbekne gaz” AJda moliya iy boshqa u izimi isloho i a s a egik yondashu la ning
amaliy sama asini asdiqlaydi. Shu asosda xulosa qilish mumkinki, sanoa ko xonala ining
moliya iy ba qa o ligini a’minlash uchun uch a yo‘nalish us u o ahamiya ga ega: bi inchidan,
kapi al uzilmasini op imallash i ish a o‘z mablag‘la ulushini oshi ish; ikkinchidan, moliya iy
iskla ni di e si ika siya qilish a uzoq mudda li in es i siya manbala ini kengay i ish;
uchinchidan, aqamli exnologiyala a “yashil ene ge ika” yo‘nalishla ini moliya iy
boshqa u ga in eg a siya qilish. Ushbu s a egiyala na aqa “O‘zbekne gaz” AJ, balki
umuman O‘zbekis on sanoa ko xonala ining aqoba ba doshligini a iq isodiy ba qa o ligini
mus ahkamlashga xizma qiladi.
Foydalanilgan adabiyo la oʻyxa i
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impac ac o : 8,293 Volume 14, issue 2, No embe 2025
h ps://wo dlyknowledge.uz/index.php/IJSR wo ldly knowledge
Index: google schola , esea ch ga e, esea ch bib, zenodo, open ai e.
h ps://schola .google.com/schola ?hl= u&as_sd =0%2C5&q=wosjou nals.com&b nG
h ps://www. esea chga e.ne /p o ile/Wo ldly-Knowledge
h ps://jou nalseeke . esea chbib.com/ iew/issn/3030-332X
138
1. Ak amo ich K.A. (2022). Ko xona moliya iy ba qa o ligini baholash mezonla i. —
Toshken : Inlib a y.uz.
2. E gashe a F. (2021). Ne -gaz a mog‘ida moliya iy ba qa o likni a’minlashda
inno a sion yondashu la . — “Iq isod a moliya” ju nali, №3.
3. Tu suno A.A. (2022). O‘zbekis on sanoa ko xonala ida moliya iy boshqa u izimini
akomillash i ishning naza iy asosla i. — “Iq isodiyo a inno a sion exnologiyala ” ju nali,
№4.
4. Ka imo B.B. (2020). Ne -gaz a mog‘ida moliya iy esu sla dan oydalanish
sama ado ligini oshi ish yo‘lla i (“O‘zbekne gaz” AJ misolida). — O‘zbekis on Iq isodiyo i
ju nali, №2.
5. Nu i dino a M. (2023). Sanoa ko xonala ining moliya iy u g‘unligini baholash
indika o la i a ula ning amaliy ahamiya i. — TDIU ilmiy maqolala o‘plami, №5.
6. Lukashe ich N.S. (2018). Финансовая устойчивость промышленных предприятий:
методы и показатели оценки. — Москва: КиберЛенинка.
7. G i senko O.V. (2020). Совершенствование финансовой устойчивости предприятий
в условиях рыночной экономики. — Журнал “Финансы и кредит”, №12.
8. Ismael H., Zawojska A. & Siudek T. (2024). Oil P ice Vola ili y and Capi al S uc u e
Decisions in La ge Ene gy Companies. — Eu opean Resea ch S udies Jou nal, Vol. 27(1).
9. Ma imu hu M., e al. (2023). De e minan s o Financial S abili y in Asian Oil and Gas
Fi ms: An Empi ical App oach. — Sus ainabili y (MDPI), Vol. 15(8).
10. Res epo J., López A., & Ma ínez R. (2020). Dynamic Capi al S uc u e in he Oil
Sec o : Empi ical E idence om Spain. — Ideas.Repec.o g Da abase.
11. DeFond M. & Zhang J. (2018). The Rele ance o Financial S abili y Indica o s o
Indus ial Fi ms. — Jou nal o Accoun ing Resea ch, Vol. 56(4).
12. h ps://www.ung.uz/
