Is Eu ope o e banked?
Czy w Eu opie jes za
dużo banków?
mBank – CASE Semina P oceedings No. 132/2014
Zeszy y mBank – CASE n 132/2014
ESRB Ad iso y Scien ific Commi ee
(chai ed by Ma co Pagano)
mBank–CASE Semina P oceedings a e a con inua ion o BRE–CASE Semina P oceedings, which we e i s
published as PBR–CASE Semina P oceedings
Zeszy y mBank–CASE są kon ynuacją se ii wydawniczej Zeszy y PBR–CASE i nas ępującej po niej se ii
BRE Bank–CASE
CASE – Cen um Analiz Społeczno-Ekonomicznych – Fundacja Naukowa
al. Jana Pawła II 61/212, 01–031 Wa szawa
mBank SA
ul. Sena o ska 18, 00–950 Wa szawa
Copy igh : CASE – Cen um Analiz Społeczno-Ekonomicznych – Fundacja Naukowa i mBank SA
Scien i ic edi o /Redakcja naukowa
Ewa Balce owicz
Se ies Coo dina o /Sek e a z Zeszy ów
Ka a zyna Sidło
T ansla ion/Tłumaczenie
MAX Tłumaczenia
DTP
Ma cin Dominik Jabłoński
EAN: 9788371486129
JEL codes: E51, E58, G34
Publishe /Wydawca
CASE – Cen um Analiz Społeczno-Ekonomicznych – Fundacja Naukowa, al. Jana Pawła II 61/212,
01–031 Wa szawa
Dono /Nakładca
Fundacja mBanku, ul. Sena o ska 18, 00–950 Wa szawa
This publica ion was o iginally published by ESRB – Eu opean Sys emic Risk Boa d as Repo s o he Ad iso y
Scien i ic Commi ee No. 4/June 2014 “Is Eu ope O e banked?”
Zeszy o yginalnie opublikowany zos ał p zez Eu opejską Radę ds. Ryzyka Sys emowego (ESRB) jako Rapo
Do adczego Komi e u Naukowego N 4/ Cze wiec 2014 „Is Eu ope O e banked?”
Acknowledgemen s
The epo builds on a no e on ‘XXL Banking Sys-
ems’, discussed a he ESRB Gene al Boa d mee ing in
June 2013, and co-au ho ed by Sam Lang ield, And ea
Maechle , Ca melo Salleo and Ola Weeken. Ve y use ul
commen s we e p o ided on he ASC epo by
F anklin Allen; Benoˆı Coeu ´e; Gio anni Dell’A iccia;
And ea Maechle ; S an Maes; Sal a o e Mo elli;
Tommaso Oli ie o; Jean-Cha les Roche ; Rudi Vande
Venne and Maa en Ve wey. The epo also bene i ed
om discussions a he ESRB Gene al Boa d, chai ed
by Ma io D aghi; he ESRB S ee ing Commi ee, cha-
i ed by Ma io D aghi; he ESRB Ad iso y Technical
Commi ee, chai ed by S e an Ing es; he EU Economic
and Financial Commi ee, chai ed by Thomas Wiese ;
and a semina a he Eu opean Commission, DG Com-
pe i ion. Giuseppe Casca ino and Baha Maghssudnia
p o ided ou s anding and in aluable esea ch assis ance.
Podziękowania
W niniejszym apo cie wyko zys ano dokumen
p . „XXL Banking Sys ems” omawiany na posiedzeniu
Za ządu ESRB w cze wcu 2013 ., k ó ego współau-
o ami są Sam Lang ield, And ea Maechle , Ca melo
Salleo i Ola Weeken. Cenne uwagi na ema apo u
p zekazali F anklin Allen; Benoˆı Coeu ´e; Gio anni
Dell’A iccia; And ea Maechle ; S an Maes; Sal a o e
Mo elli; Tommaso Oli ie o; Jean-Cha les Roche ; Rudi
Vande Venne o az Maa en Ve wey. W apo cie wy-
ko zys ano ównież dyskusje p owadzone w Za ządzie
ESRB, k ó emu p zewodniczy Ma io D aghi; w Komi-
ecie S e ującym ESRB, k ó emu p zewodniczy Ma io
D aghi; w Do adczym Komi ecie Technicznym ESRB,
k ó emu p zewodniczy S e an Ing es; w Komi ecie Eko-
nomicznym i Finansowym UE, k ó emu p zewodniczy
Thomas Wiese ; o az na semina ium DG ds. Konku-
encji Komisji Eu opejskiej. Szczególną, bezcenną po-
moc w badaniach zapewnili Giuseppe Casca ino i Baha
Maghssudnia.
Disclaime
The iews exp essed in he Repo s o he Ad iso y Scien-
i ic Commi ee a e hose o he au ho s and do no ne-
cessa ily e lec he o icial s ance o he ESRB o i s
membe o ganisa ions. In pa icula , any iews exp es-
sed in he Repo s o he Ad iso y Scien i ic Commi ee
should no be in e p e ed as wa nings o ecommenda-
ions by he ESRB as p o ided o in A . 16 o Regu-
la ion No. 1092/2010 o 24 No embe 2010, which a e
subjec o a o mal adop ion and communica ion p o-
cess. Rep oduc ion is pe mi ed p o ided ha he so-
u ce is acknowledged.
No a p awna
Opinie wy ażone w Rapo ach Do adczego Komi e u Na-
ukowego p zeds awiają poglądy ich au o ów i nie muszą
odzwie ciedlać o icjalnego s anowiska ESRB lub jej o -
ganizacji członkowskich. W szczególności wszelkie opinie
wy ażone w Rapo ach Do adczego Komi e u Naukowego
nie powinny być in e p e owane jako os zeżenia bądź
ekomendacje ESRB zgodnie z a . 16 ozpo ządzenia
n 1092/2010 z dnia 24 lis opada 2010 ., podlegające
o malnemu p ocesowi za wie dzenia i publikacji. Kopio-
wanie dozwolone pod wa unkiem podania ź ódła.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 4
Ma co Pagano
Ma co Pagano, PhD, is a enowned academic and P o-
esso a he Depa men o Economics and S a is ics
o he Uni e si y o Naples Fede ico II. He is P esi-
den o he Einaudi Ins i u e o Economics and Finance
(EIEF), Di ec o o he Cen e o S udies in Economics
and Finance (CSEF), and Resea ch Fellow o he Cen e
o Economic Policy Resea ch. He was a consul an o
he I alian T easu y on he e o m o secu i y ma ke s
and a membe o he T easu y’s commission o p i a-
iza ions. His wo k ocusses p ima ily on inancial eco-
nomics, especially banking, co po a e inance, and ma -
ke mic os uc u e. In 1997 he and Ailsa Ro¨ell we e jo-
in ly awa ded he BACOB Eu opean P ize o Econo-
mics and Financial Resea ch. Jou nals ha ha e publi-
shed his wo ks include he Ame ican Economic Re iew,
he Re iew o Economic S udies, he Qua e ly Jou nal
o Economics, he Jou nal o Finance and he Re iew o
Financial S udies.
This epo was w i en by a g oup o he ESRB’s
Ad iso y Scien i ic Commi ee, chai ed by Ma co
Pagano and assis ed by Sam Lang ield. In addi ion,
he ASC g oup comp ised Vi al Acha ya, A noud Boo ,
Ma kus B unne meie , Claudia Buch, Ma in Hellwig,
And ´e Sapi and Ieke an den Bu g.
D Ma co Pagano, świa owej sławy akademik o az wy-
kładowca na Wydziale Ekonomii i S a ys yki Uniwe sy-
e u im. F yde yka II w Neapolu. Jes p ezesem Einaudi
Ins i u e o Economics and Finance (EIEF), dy ek o-
em Cen e o S udies in Economics and Finance (CSEF)
o az Resea ch Fellow w Cen e o Economic Policy Re-
sea ch. W p zeszłości — konsul an włoskiego Minis e -
s wa Ska bu w zak esie e o m ynku papie u wa ościo-
wych o az członek komisji Minis e s wa Ska bu ds. p y-
wa yzacji. Jego zain e esowania badawcze do yczą eko-
nomii inansowej, zwłaszcza bankowości, inansów p zed-
siębio s wa o az mak oekonomii. W 1997 oku azem z
Ailsa Ro¨ell zos ał uhono owany BACOB Eu opean P ize
o Economics and Financial Resea ch, p zyznawaną za
wybi ne osiągnięcia w dziedzinie inansów i ekonomii.
Jego p ace zos ały opublikowane m.in. w he Ame ican
Economic Re iew, he Re iew o Economic S udies, he
Qua e ly Jou nal o Economics, he Jou nal o Finance
o az he Re iew o Financial S udies
Publikacja zos ała p zygo owana p zez Do adczy Ko-
mi e Naukowy Eu opejskiej Rady ds. Ryzyka Sys e-
mowego (ESRB), k ó ego p zewodniczącym jes Ma co
Pagano. W p acach asys ował Sam Lang ield, w skład
g upy oboczej weszli akże Vi al Acha ya, A noud Boo ,
Ma kus B unne meie , Claudia Buch, Ma in Hellwig,
And ´e Sapi o az Ieke an den Bu g.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 5
Table o Con en s
Spis eści
In oduc ion 7
Ws ęp
Sec ion 1: Anamnesis: The Basic Fac s 9
Rozdział 1: Anamneza: Pods awowe ak y
Pa A: Banking sys em size 9
Część A: Wielkość sys emu bankowego
Pa B: Banking sys em concen a ion 17
Część B: Koncen acja sys emu bankowego
Pa C: Banking sys em le e age 20
Część C: Dźwignia inansowa w sys emie bankowym
Sec ion 2: Diagnosis: Has Banking Expanded Too Much? 25
Rozdział 2: Diagnoza: Czy bankowość nadmie nie się oz osła?
Pa A: Excessi e p i a e c edi c ea ion by banks 27
Część A: Nadmie na k eacja k edy u p ywa nego p zez banki
Pa B: Excessi ely bank-based inancial s uc u e 49
Część B: S uk u a inansowa zby mocno opa a na bankach
Pa C: Banks’ excessi e non-bank ac i i ies 61
Część C: Nadmie na niebankowa działalność banków
Sec ion 3: E iology: Why Has O e banking Occu ed 73
Rozdział 3: E iologia: Skąd wzięło się zjawisko nadmie nego oz os u bankowości?
Pa A: Public bank suppo and inadequa e p uden ial supe ision 73
Część A: Wspa cie pańs wa dla banków i nieadekwa ny nadzó os ożnościowy
Pa B: Poli ics 79
Część B: Poli yka
Pa C: Technology and compe i ion 82
Część C: Technologia i konku encja
Sec ion 4: The apy: How Could New Policies Help? 84
Rozdział 4: Te apia: Jak pomóc mogą nowe poli yki?
Endno es 92
P zypisy
Bibliog aphy 95
Li e a u a
The lis o p e ious PBR-CASE / BRE Bank–CASE and mBank–CASE Semina P oceedings 102
Lis a Zeszy ów PBR-CASE / BRE Bank–CASE i mBank–CASE
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 6
In oduc ion
Ws ęp
This pape is a e a di icul ques ion: has banking g own
oo much in Eu ope? The di icul ly o he ques ion lies
in he wo ds “ oo much”, which equi e a no ma i e an-
swe . We mus ake a s ance on how much is “ oo much”,
based on he needs o he eal economy in Eu ope.
To ackle he ques ion, we ake an app oach simila o
ha o a doc o ea ing a pa ien who seems o e we-
igh . The doc o ’s i s s ep is anamnesis: o collec in-
o ma ion abou he pa ien ’s cu en and pas weigh
and hei medical his o y; and o benchma k hese da a
agains hose o o he people. Likewise, in Sec ion 1 we
e iew basic ac s abou he banking sys em in Eu ope,
including i s size, ecen g ow h, concen a ion and le-
e age, and compa e hese da a wi h hose o o he ban-
king sys ems. Acco ding o all indica o s, ou pa ien is
abno mally hea y.
The doc o mus hen make a diagnosis: as o whe he
he pa ien has gained “ oo much” weigh , in he sense
o weigh gain leading o p oblems such as high blood
p essu e, sleep and b ea hing di icul ies, and so on. Si-
mila ly, in Sec ion 2 we explo e whe he he Eu opean
banking sys em has expanded beyond he poin whe e i
makes posi i e con ibu ions (a he ma gin) o he eal
economy. Speci ically, we in es iga e whe he banks’ e-
cen expansion is associa ed wi h (i) lowe and mo e o-
la ile economic g ow h; and (ii) excessi e isk- aking and
mo e equen inancial c ises, including banking and so-
e eign deb c ises.
A his poin , he doc o conside s why he pa ien has
gained so much weigh , i.e. u ns o e iology: is i ea ing
diso de s, a seden a y li es yle, o a disease? This qu-
es ion is asked no jus ou o cu iosi y, bu because
hese causes en ail di e en p ognoses ega ding he u-
u e o he pa ien ’s heal h and di e en he apies. Si-
mila ly, Eu ope’s o e banking p oblem e lec s a ious
causes (desc ibed in Sec ion 3): (i) go e nmen suppo
and inadequa e p uden ial supe ision ha e exace ba ed
banks’ mo al haza d p oblems; (ii) poli icians in some
coun ies ha e encou aged such expansion, o ins ance
o p omo e “na ional champions” o o s imula e em-
ploymen g ow h o elec o al easons; and (iii) he cos
mix o Eu opean banks may ha e induced banks o o e-
ex end hei ma ke p esence.
W niniejszym dokumencie podejmujemy p óbę odpowie-
dzi na udne py anie: czy bankowość w Eu opie nie oz-
osła się nadmie nie? T udność ego py ania sp owadza
się do słowa „nadmie nie”, k ó e wymaga odpowiedzi
no ma ywnej. W kwes ii e minu „nadmie nie” musimy
p zyjąć podejście opa e na po zebach ealnej gospo-
da ki w Eu opie.
By zmie zyć się z ym py aniem, po ak ujmy je jak le-
ka z ak uje pacjen a z nadwagą. Pie wszy k ok dla
leka za o anamneza — zeb anie in o macji o obecnej
i wcześniejszej wadze pacjen a i jego his o ii medycz-
nej o az po ównanie ych danych z danymi innych osób.
Podobnie my w ozdziale 1 dokonaliśmy p zeglądu pod-
s awowych ak ów o sys emie bankowym w Eu opie,
w ym o jego wielkości, niedawnym wz oście, koncen a-
cji i dźwigni inansowej, a akże po ównaliśmy e dane
z danymi z innych sys emów bankowych. Wedle wszys -
kich wskaźników nasz pacjen waży nadzwyczaj dużo.
Nas ępnie leka z musi p zep owadzić diagnozę — czy
pacjen „nadmie nie” p zyb ał na wadze w ym sen-
sie, że nadmia owa waga może powodować p oblemy,
jak wysokie ciśnienie k wi, udności ze snem i z od-
dychaniem i p. Podobnie my w ozdziale 2 zbadaliśmy,
czy eu opejski sys em bankowy oz ósł się ak ba dzo,
że nie wnosi już pozy ywnego wkładu (ma ginalnie) do
gospoda ki ealnej. W szczególności zbadaliśmy, czy nie-
dawna ekspansja banków wiąże się z (i) niższym i ba -
dziej zmiennym wz os em gospoda czym o az (ii) podej-
mowaniem nadmie nego yzyka i częs szymi k yzysami
inansowymi, w ym k yzysami bankowymi i k yzysami
zadłużenia publicznego.
Na ym e apie leka z zas anawia się, dlaczego pacjen
ak ba dzo p zyb ał na wadze, czyli p zechodzi do
e iologii — czy powodem jes niep awidłowe odżywianie,
siedzący yb życia, cho oba? Py anie o s awia sobie nie
z ciekawości, a dla ego, że óżne powody mogą p owa-
dzić do óżnej p ognozy dalszego s anu zd owia pacjen a
o az do óżnych e apii. Podobnie p oblem nadmie nego
oz os u banków w Eu opie odzwie ciedla óżne p ze-
słanki (opisane w ozdziale 3): (i) wspa cie ządu i nie-
adekwa ny nadzó os ożnościowy zwiększające p oblem
pokusy nadużyć w bankach, (ii) wspie anie p zez
poli yków w niek ó ych k ajach akiej ekspansji, na
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 7
Finally, a e ga he ing and e alua ing all he e idence,
he doc o p esc ibes he apies o he so y pa ien .
The objec i e o he apy is o add ess he oo causes
o he illness; alle ia e nas y symp oms; and a oid unin-
ended side-e ec s. Likewise, in Sec ion 4, we ou line
possible policies o add ess o e banking in Eu ope.
We a e no he i s doc o s ha he Eu opean banking
sys em has consul ed in ecen yea s. Ou pa ien has
jus aken a po en medicine ( he CRD IV package) and
has p esc ip ions o mo e (BRRD, SSM, SRM, and po-
ssibly s uc u al e o m).1Indeed, ou pa ien has g own
i ed o his medicinal onslaugh : he has “ he apy a i-
gue”. Bu , in ou iew, mo e is needed. Some he apies
could ha e a highe dosage; o he s ha e no been ied
a all. We hink ha a cou se o new ea men s will
b igh en he p ognosis: helping he Eu opean banking
sys em o make a speedy and las ing eco e y om i s
cu en bloa ed s a e.
p zykład w celu p omowania „na odowych lide ów” lub
s ymulowania wz os u za udnienia z powodów związa-
nych w ich elek o a em o az (iii) s uk u ę kosz ową eu-
opejskich banków mogącą skłaniać je do nadmie nego
zwiększania ich obecności ynkowej.
W eszcie po zeb aniu i ocenie danych leka z p zepisuje
nieszczęsnemu pacjen owi e apię. Celem e apii jes
p zeciwdziałanie pods awowym p zyczynom cho oby,
złagodzenie niep zyjemnych symp omów o az unikanie
niezamie zonych e ek ów ubocznych. Podobnie w oz-
dziale 4 szkicujemy możliwe poli yki p zeciwdziałające
nadmie nemu oz os owi bankowości w Eu opie.
Nie jes eśmy pie wszymi leka zami, z k ó ymi eu opej-
ski sys em bankowy konsul ował się w os a nich la ach.
Nasz pacjen właśnie wziął silny lek (pakie CRD IV)
i dos ał ecep y na kolejne (BRRD, SSM, SRM o az
ewen ualna e o ma s uk u alna)1. Co więcej, nasz
pacjen zdążył się już ą medyczną o ensywą zmęczyć
— cie pi na „zmęczenie e apią”. Jednak w naszej ocenie
po zebne są dalsze działania. Niek ó e e apie opie ać
się mogą na większej dawce. Innych jeszcze w ogóle nie
wyp óbowano. Naszym zdaniem ba e ia nowych
e apii pop awi p ognozę, dzięki czemu eu opejski sys-
em bankowy szybko i na dob e wyjdzie z obecnego s anu
ozdęcia.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 8
Sec ion 1: Anamnesis: The Basic Fac s
Rozdział 1: Anamneza: Pods awowe ak y
O e he pas 15 yea s, he EU’s banking sec o has
unde gone adical ans o ma ions. The sec o has bal-
looned in size: banks ha e g ea ly inc eased he supply
o p i a e c edi , and expanded in o new lines o busi-
ness. G ow h has been concen a ed in he la ges banks,
which ha e also become mo e le e aged. This sec ion
documen s hese basic ac s.
W ciągu os a nich pię nas u la sek o bankowy w Unii
Eu opejskiej p zeszedł adykalną ans o mację. Wiel-
kość sek o a gwał ownie osła — banki znacznie zwięk-
szały podaż p ywa nego k edy u i wchodziły w nowe
segmen y działalności. Wz os koncen ował się w naj-
większych bankach, k ó e ównież zwiększały dźwignię
inansową. W niniejszym ozdziale udokumen owano e
pods awowe ak y.
Pa A: Banking sys em size
Część A: Wielkość sys emu bankowego
Fo mos o he wen ie h cen u y, he olume o c e-
di in e media ion by banks ela i e o na ional ou pu
was s a iona y. In wes e n Eu ope and he US, bank lo-
ans o he domes ic p i a e sec o (as a p opo ion o
domes ic GDP) luc ua ed a ound 40% om 1900 un il
abou 1980 (Figu e 1). Since hen, he a io o domes ic
bank loans o GDP has ended upwa ds. S a is ical ana-
lysis shows ha Eu ope’s upwa d end accele a ed in
he la e 1990s, widening he gap be ween Eu ope and
he US.
Bank c edi - o-GDP has inc eased e e ywhe e in Eu-
ope, bu he ex en o he inc ease a ies (Figu e 2).
Fou EU coun ies (Finland, Ge many, F ance and
Aus ia) expe ienced only modes inc eases in c edi o
GDP o e 1991–2011. Elsewhe e, bank c edi g ew e y
subs an ially ela i e o GDP: in nine coun ies, he a-
io mo e han doubled. Fi e coun ies whe e bank c e-
di g ew mos subs an ially — Cyp us, I eland, Spain,
Po ugal and G eece — ecei ed a ious o ms o EU
assis ance o e 2010–2014.
On op o his apid g ow h in domes ic p i a e c edi ,
Eu opean banks ha e expanded in o o he business lines,
including secu i ies and de i a i es ading and lending
o o eign en i ies.
P zez większą część XX wieku wolumen poś ednic wa
k edy owego banków w elacji do p oduk u k ajowego
był s ały. W Eu opie Zachodniej i USA s osunek k e-
dy ów bankowych dla k ajowego sek o a p ywa nego do
PKB wahał się w okolicach 40% w ok esie od 1900 .
do ok. 1980 . (Wyk es 1). W późniejszych la ach s o-
sunek k ajowych k edy ów bankowych do PKB wykazy-
wał endencję osnącą. Analiza s a ys yczna wskazuje,
że endencja wz os owa w Eu opie p zyspieszyła pod
koniec la 90. XX wieku, a óżnica pomiędzy Eu opą
a USA pogłębiła się.
S osunek k edy u bankowego do PKB ósł w całej Eu o-
pie, ale w óżnym empie (Wyk es 2). Cz e y k aje UE
(Finlandia, Niemcy, F ancja i Aus ia) odno owały ylko
niewielki wz os s osunku k edy ów do PKB w la ach
1991–2011. W innych k ajach k edy bankowy w s o-
sunku do PKB wz ósł znacząco — w dziewięciu k ajach
wskaźnik en wz ósł ponad dwuk o nie. Pięć k ajów,
w k ó ych k edy bankowy wz ósł najba dziej (Cyp ,
I landia, Hiszpania, Po ugalia i G ecja), o zymały
óżne o my pomocy unijnej w la ach 2010–2014.
Op ócz ego gwał ownego wz os u k ajowego k edy u
p ywa nego banki eu opejskie wchodziły w inne
segmen y działalności, w ym ob ó papie ami wa o-
ściowymi i ins umen ami pochodnymi o az udzielanie
k edy ów podmio om zag anicznym.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 9
Th ee impo an insigh s eme ge om Figu e 9. Fi s ,
he e is a common ac o unde pinning changes o e
ime in inancial s uc u e: all coun ies became mo e
ma ke -based h ough he 1990s, and subsequen ly mo e
bank-based o e he 2000s. Second, he shi owa ds
ma ke s was mo e p o ound in he US in he 1990s.
Thi d, he shi o banks was s onge in Eu ope o e
he 2000s. As a esul , he ansa lan ic di e ence in i-
nancial s uc u e is now much mo e p onounced han
in 1990. All EU coun ies a e clus e ed well below one
in 2011 (Figu e 9); he US, by con as , has a a io o
s ock ma ke capi alisa ion o bank c edi o a ound wo.
Z Wyk esu 9 płyną zy ważne wnioski. Po pie wsze,
zmiany s uk u y inansowej w az z upływem czasu łą-
czy wspólna cecha — wszys kie k aje s ały się ba dziej
zo ien owane na ynki w la ach 90., a nas ępnie ba dziej
zdane na banki w la ach dwu ysięcznych. Po d ugie p ze-
sunięcie w kie unku ynków w la ach 90. było ba dziej
wy azis e w USA. Po zecie, p zesunięcie na zecz ban-
ków w la ach dwu ysięcznych było silniejsze w Eu opie.
W e ekcie ansa lan yckie óżnice s uk u y inansowej
są obecnie ba dziej wy azis e niż w 1990 . Wszys kie
k aje UE zg upowane są poniżej jedności w 2011 . (Wy-
k es 9), z kolei USA mają wskaźnik kapi alizacji ynku
akcji do k edy u bankowego na poziomie około 2.
Figu e 9: Financial s uc u e (measu ed as he a io o s ock ma ke capi alisa ion o bank c edi o he p i a e
sec o ) / Wyk es 9: S uk u a inansowa (mie zona wskaźnikiem kapi alizacji ynku akcji do k edy u bankowego
dla sek o a p ywa nego)
1960 2000
0
2010
2
1
F ance / F ancja
I aly / Włochy Spain / Hiszpania
UK
USA
3
Ge many / Niemcy
198019801970
Sou ces: Rajan and Zingales (2003); Schula ick and Taylo (2012);
and he Wo ld Bank.
No es: Financial s uc u e is measu ed as he a io o s ock ma -
ke capi alisa ion o bank c edi ( o he p i a e sec o ). Special
hanks o Luigi Zingales o sha ing da a.
Ź ódło: Rajan i Zingales (2003); Schula ick i Taylo (2012); Bank
Świa owy.
Uwagi: S uk u a inansowa mie zona wskaźnikiem kapi aliza-
cji ynku akcji do k edy u bankowego dla sek o a p ywa nego.
Specjalne podziękowania dla Luigiego Zingalesa za p zekazanie da-
nych.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 16
Pa B: Banking sys em concen a ion
Część B: Koncen acja sys emu bankowego
As he Eu opean banking sys em has become la ge , i
has also become mo e concen a ed. Figu e 10 shows
ha he p opo ion o a na ional banking sys em’s o al
asse s held by i s la ges h ee banks ( he C3 a io) has
inc eased since 2000 in all majo EU coun ies (excep
I aly). The UK shows he mos ma ked inc ease. The
US banking sys em has also become mo e concen a ed,
bu om a much lowe s a ing poin in 2000.
In one sense, his compa ison be ween EU coun ies and
he US could be conside ed misleading, since he EU
is a common ma ke o banking se ices. The la ges
h ee banks in he EU oge he held asse s o AC7.3 n
in 2012, o 21% o he o al EU banking sys em —
lowe han in he US (35%). Bu compa ing he EU-
wide C3 a io wi h he US’s C3 a io is also misleading,
because banks jus smalle han he op h ee a e much
bigge in he EU han in he US. The la ges 20 banks in
he EU in 2012 had o al asse s o US$23.7 n,
compa ed wi h US$12.4 n in he US (o US$17.7 n un-
de IFRS accoun ing).2Figu e 11 illus a es his poin :
beyond he la ges six banks, which accoun o abou
90% o GDP in bo h he EU and US, he gap be ween
he EU and US widens subs an ially.
To app ecia e he impo ance o la ge banks, conside
a hough expe imen . I he la ges 20 banks’ asse s
had g own in line wi h nominal GDP since 1996 — and
GDP g ow h had been he same — wha would ha e
been he size o he banking sys em in 2012? S ikin-
gly, we ind ha he nea -doubling in he size o he EU
banking sys em ( ela i e o GDP) since 1996 is en i ely
a ibu able o he g ow h o he la ges 20 banks (Fi-
gu e 12). This is also ue o he US (Figu e 13), bu
he magni ude o he e ec is much smalle . The la ges
20 banks in he US g ew 61 pe cen age poin s ela i e
o GDP o e 1996–2012, compa ed wi h g ow h o 139
pe cen age poin s by he la ges 20 EU banks.
W mia ę wz os u wielkości eu opejskiego sys emu ban-
kowego s awał się on ównież silniej skoncen owany. Na
Wyk esie 10 wykazano, że udział zech największych
banków w sumie ak ywów k ajowego sys emu banko-
wego (wskaźnik C3) ósł od 2000 . we wszys kich więk-
szych k ajach UE (poza Włochami). Największy wz os
nas ąpił w Wielkiej B y anii. Sys em bankowy w USA
ównież s ał się silniej skoncen owany, ale począwszy od
dużo niższego poziomu wyjściowego w 2000 .
W pewnym sensie o po ównanie pomiędzy k ajami UE
a USA można by uznać za mylące, ponieważ UE posiada
wspólny ynek usług bankowych. T zy największe banki
w EU wspólnie posiadają 7,3 bln EUR ak ywów, co od-
powiada 21% ak ywów całego sys emu bankowego w UE
— mniej niż w USA (35%). Ale po ównanie wskaźnika
C3 dla całej UE ze wskaźnikiem C3 dla USA jes ów-
nież mylące, ponieważ banki ochę mniejsze od zech
największych banków są dużo większe w UE niż w USA.
Dwadzieścia największych banków w UE w 2012 . miało
sumę ak ywów na poziomie 23,7 bln USD w po ówna-
niu z 12,4 bln USD w USA (lub 17,7 bln USD zgodnie
z MSSF)2. Ob azuje o Wyk es 11 — poza g upą sze-
ściu największych banków, na k ó e p zypada ok. 90%
PKB za ówno w UE jak i w USA, óżnica pomiędzy UE
a USA jes znacznie większa.
Aby odpowiednio z ozumieć wagę dużych banków, można
p zep owadzić pewien ekspe ymen myślowy. Gdyby ak-
ywa 20 największych banków osły w p opo cji do no-
minalnego PKB od 1996 ., zaś wz os PKB był aki
sam, jaka byłaby wielkość sys emu bankowego w 2012
.? Co ciekawe, okazuje się, że niemal dwuk o ny wz os
wielkości sys emu bankowego w UE (w elacji do PKB)
od 1996 . można w całości p zypisać wz os owi 20 naj-
większych banków (Wyk es 12). Do yczy o ównież USA
(Wyk es 13), p zy czym e ek en ma dużo mniejszą
skalę. Dwadzieścia największych banków w USA u osło
o 61 punk ów p ocen owych w elacji do PKB w la ach
1996–2012 w po ównaniu ze wz os em o 139 punk ów
p ocen owych dla 20 największych banków w UE.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 17
Figu e 10: Top h ee bank asse s as % o o al bank asse s by coun y / Wyk es 10: Udział ak ywów zech
największych banków w łącznych ak ywach banków w poszczególnych k ajach (w %)
2000 2005
25%
2010
75%
50%
F ance / F ancja
I aly / Włochy Spain / Hiszpania
UK USA
Sou ce: Bankscope; Wo ld Bank Financial De elopmen and S uc-
u e Da ase .
Ź ódło: Bankscope; Wo ld Bank Financial De elopmen and S uc-
u e Da ase .
Figu e 11: Bank asse s/ egional GDP in 2012, cumula ed o e he op 20 banks (%) / Wyk es 11: S osunek
ak ywów banków do egionalnego PKB w 2012 . dla 20 największych banków (w %)
1 2 6 73 4 5
0%
8 9
150%
100%
50%
200%
EU
US-GAAP
US-IFRS (es ima e / wa ość szacunkowa)
10 11 15 1612 13 14 17 18 19 20
Top 20 indi idual banks in US and EU (in descending o de o size)
20 największych banków (usze egowane w po ządku malejącym ze względu na ozmia )
Sou ce: Bloombe g; IMF. Ź ódło: Bloombe g; MFW.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 18
Figu e 12: EU: Ac ual and “coun e ac ual” o al banking sys em asse s / GDP (%) / Wyk es 12: UE – s osunek
ak ycznych i „kon ak ycznych” ak ywów sys emu bankowego do PKB (w %)
1996 1998 2006 20082000 2002 2004
50
2010 2012
350
250
150
Ac ual / Fak yczne
Coun e ac ual / Kon ak yczne
Sou ce: Bloombe g; own calcula ions.
No es: “Ac ual” plo s ac ual obse a ions on he a io o o-
al banking-sys em asse s o GDP. “Coun e ac ual” is he same,
excep ha he asse s o he la ges 20 EU banks a e assumed
o g ow in line wi h nominal GDP om 1996. The la ges 20
EU banks a e BNPP, BBVA, San ande , Ba clays, Comme zbank,
Danske, Deu sche, Dexia, HSBC, ING, In esa, KBC, LBG, Na i-
xis, RBS, SEB, Socie ´e G´ene ale, S anda d Cha e ed, S enska
Handelsbanken and UniC edi . The denomina o is he sum o
he nominal GDPs o he nine EU coun ies home o a leas one
op 20 bank (i.e. BE, DK, DE, ES, FR, IT, NL, SE and he UK).
Ź ódło: Bloombe g; obliczenia własne.
Uwagi: „Fak yczne” do yczy ak ycznych obse wacji wskaźnika
sumy ak ywów sys emu bankowego do PKB. „Kon ak yczne”
ównież, p zy czym założono, że ak ywa 20 największych banków
w UE osną w p opo cji do nominalnego PKB od 1996 . 20 naj-
większych banków o BNPP, BBVA, San ande , Ba clays, Com-
me zbank, Danske, Deu sche, Dexia, HSBC, ING, In esa, KBC,
LBG, Na ixis, RBS, SEB, Socie ´e G´ene ale, S anda d Cha e ed,
S enska Handelsbanken i UniC edi .
Figu e 13: US: Ac ual and “coun e ac ual” o al banking sys em asse s / GDP (%) / Wyk es 13: USA — s osunek
ak ycznych i „kon ak ycznych” ak ywów sys emu bankowego do PKB (w %)
50
250
150
Ac ual/ Fak yczne
Coun e ac ual / Kon ak yczne
1996 1998 2006 20082000 2002 2004 2010 2012
Sou ce: Bloombe g; own calcula ions.
No es: “Ac ual” plo s ac ual obse a ions on he a io o o al
banking-sys em asse s (es ima ed using IFRS accoun ing s an-
da ds) o GDP. “Coun e ac ual” plo s hese obse a ions as i
he asse s o he op 20 US banks had g own in line wi h nomi-
nal US GDP om 1996. The op 20 US banks a e BB&T, Bank o
Ame ica, Bank o New Yo k Mellon, Capi al One, Ci ig oup, Fi h
Thi d, Goldman Sachs, JPMo gan Chase, KeyCo p, M&T, Mo -
gan S anley, No he n T us , PNC, Regions, SLM, S a e S ee ,
SunT us , US Banco p, Washing on Mu ual and Wells Fa go.
Ź ódło: Bloombe g; obliczenia własne.
Uwagi: „Fak yczne” do yczy ak ycznych obse wacji wskaźnika
sumy ak ywów sys emu bankowego (szacunki zgodne z MSSF) do
PKB. „Kon ak yczne” pokazuje e same obse wacje ak jakby
ak ywa 20 największych bankw w USA osły w p opo cji do no-
minalnego PKB w USA od 1996 . 20 największych banków w USA
o BB&T, Bank o Ame ica, Bank o New Yo k Mellon, Capi al
One, Ci ig oup, Fi h Thi d, Goldman Sachs, JPMo gan Chase,
KeyCo p, M&T, Mo gan S anley, No he n T us , PNC, Regions,
SLM, S a e S ee , SunT us , US Banco p, Washing on Mu ual
i Wells Fa go.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 19
Figu e 12 he e o e e eals ha he la ge size o he EU
banking sys em and he size o he EU’s la ges banks
a e wo ela ed phenomena. In an impo an sense, hese
phenomena a e wo sides o he same coin. In o de o
unde s and he implica ions o o e banking in he EU,
his epo will he e o e analyse bo h phenomena.
Dla ego eż na Wyk esie 12 wykazano, że znaczna wiel-
kość sys emu bankowego w UE i wielkość największych
banków w UE o dwa powiązane ze sobą zjawiska.
W pewnym ważnym sensie s anowią one dwie s ony
ego samego medalu. Dla ego eż aby z ozumieć kon-
sekwencje nadmie nego oz os u bankowości w UE, w
niniejszym apo cie poddano je analizie.
Pa C: Banking sys em le e age
Część C: Dźwignia inansowa w sys emie bankowym
Inc eases in banking sys em size and concen a ion we e
ma ched by g ea e le e age in he la ges banks.
In he la e 1990s, he la ges 20 lis ed banks in he EU
had a median le e age a io (de ined as he book a-
lue o equi y di ided by he book alue o o al asse s)
o a ound 6%: a he median, asse s we e 17 imes g e-
a e han equi y (Figu e 14). By 2008, he median o he
la ges 20 banks’ le e age a ios had d opped o jus o e
3% (a he median, asse s we e 32 imes equi y).
All o he la ges 20 lis ed EU banks pa icipa ed in his
le e age expansion be o e 2009. In he la e 1990s, only
a ew o he la ges 20 banks had le e age a ios below
4%; 10 yea s la e , a mino i y had le e age a ios abo e
4%. Banks ha in 2003 had le e age a ios abo e 8%
— such as HSBC and BBVA — had by 2008 educed
hei le e age a ios by a ound hal . The wo banks ha
began he decade wi h le e age a ios below 3% — Com-
me zbank and Dexia — inished he decade in eceip o
equi y om na ional axpaye s.
While la ge banks’ le e age a ios ell be ween 2000 and
2007, he egula o y a io — Tie 1 capi al o
isk-weigh ed asse s — emained ela i ely s able. The
median Tie 1 capi al a io was a ound 8% in each yea
be ween 1997 and 2007 — a pe iod o e which he me-
dian le e age a io ell by hal (Figu e 14).
Wz os owi wielkości i koncen acji sys emu bankowego
owa zyszył wz os dźwigni inansowej największych ban-
ków. Pod koniec la 90. mediana wskaźnika dźwigni i-
nansowej (de iniowanej jako wa ość księgowa kapi ałów
własnych do wa ości księgowej sumy ak ywów) dla 20
największych giełdowych banków w UE wynosiła ok. 6%
- dla mediany ak ywa były 17 azy większe od kapi ałów
własnych (Wyk es 14). W 2008 . mediana wskaźnika
dźwigni inansowej dla 20 największych banków spadła
do zaledwie 3% (dla mediany ak ywa były 32 azy więk-
sze od kapi ałów własnych).
Wszys kie dwadzieścia największych giełdowych banków
w UE miało swój udział w zwiększaniu dźwigni inanso-
wej do 2009 . Pod koniec la 90. ylko kilka z 20 naj-
większych banków miało dźwignię inansową na pozio-
mie poniżej 4%. Dziesięć la później mniejszość spoś ód
nich miała dźwignię powyżej 4%. Banki, k ó e w 2003 .
miały dźwignię powyżej 8%, jak HSBC i BBVA, do 2008
. zmniejszyły en wskaźnik mniej więcej o połowę. Dwa
banki, k ó e wk oczyły w ę dekadę z dźwignią poniżej
3% — Comme zbank i Dexia — zamknęły ją, p zyjmu-
jąc pomoc kapi ałową od k ajowych poda ników.
Podczas gdy wskaźnik dźwigni inansowej dużych ban-
ków spadał w ok esie od 2000 do 2007 ., współczyn-
nik egulacyjny — s osunek kapi ału Tie 1 o ak ywów
ważonych yzykiem — ksz ał ował się na względnie s a-
bilnym poziomie. Mediana współczynnika kapi ałowego
Tie 1 wynosiła ok. 8% w każdym oku z ok esu 1997–
2007, kiedy o mediana dźwigni inansowej spadła o po-
łowę (Wyk es 14).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 20
Figu e 14: Book le e age a io e sus egula o y capi al a io (median o op 20 banks) / Wyk es 14: Wskaźnik
dźwigni inansowej wg wa ości księgowej i egulacyjny wskaźnik kapi ałowy (mediana dla 20 największych banków)
1995 2000 2005
3%
2010
12%
9%
6%
Median egula o y a io (Tie 1 capi al/Risk-weigh ed asse s)
Mediana wskaźnika egulacyjnego (Kapi ał pods awowy Tie 1/Ak ywa mie zone yzykiem)
Median le e age a io (Common equi y/To al asse s)
Mediana wskaźnika dźwigni inansowej (Kapi ał pods awowy/Ak ywa całkowi e)
Sou ce: Bloombe g.
No e: The plo ed lines show he median egula o y a io and
median le e age a io in a balanced sample o he la ges 20 EU
banks.
Ź ódło: Bloombe g.
Uwaga: K zywe wskazują medianę dla wskaźnika egulacyjnego i
medianę dla wskaźnika dźwigni inansowej w zbilansowanej p óbie
20 największych banków w UE.
Figu e 15: Co ela ion o E/TA and T1/RWA / Wyk es 15: Ko elacja E/TA i T1/RWA
Bigges 20 lis ed banks / 20 największych banków no owanych na giełdzie
O he lis ed banks / Inne banki no owane na giełdzie
1998 2000 2008 20102002 2004 2006
-0.8
2012
-0.6
-0.4
-0.2
0.0
0.2
0.4
0.6
0.8
1.0
Sou ce: Bloombe g. Ź ódło: Bloombe g.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 21
These insigh s e lec inc easing di e gence be ween book
and egula o y measu es o le e age. These wo measu-
es we e highly co ela ed in he 1990s, as one would
expec . Bu he co ela ion be ween hem b oke down
in he ea ly 2000s o he la ges banks (Figu e 15).
By 2012, he co ela ion had u ned s ongly nega i e
(Figu e 16). Rema kably, a nega i e co ela ion implies
ha banks ha we e mo e capi alised acco ding o he
egula o had lowe equi y- o-asse a ios. The linea e-
g ession line shown in Figu e 16 has a slope o –0.5, and
is signi ican a he 1% le el o con idence. This nega-
i e slope is signi ican e en when excluding Dexia om
he eg ession.
La ge banks we e hus able o inc ease hei le e age
— and he e o e hei e u n on equi y (unadjus ed o
isk) — while complying wi h isk-based egula o y a-
ios. These la ge banks a e mo e able o de ise in e nal
isk models o de e mine he isk weigh s o be applied o
hei asse s (Bel a i and Paladino (2013)). Mo eo e ,
banks inc easingly issued lowe quali y capi al, widening
he gap be ween common equi y and b oade Tie 1 ca-
pi al (Boyson, Fahlenb ach and S ulz (2014)).
Following Goodha ’s law, as isk-based egula o y a-
ios inc easingly became he “gold s anda d” o pe ce-
i ed esilience in successi e gene a ions o Basel acco ds,
hey became dec easingly use ul as an indica o o u u e
dis ess p obabili y (Danielsson (2002)). Figu e 17 c y-
s allises his no ion: banks’ Tie 1 capi al a ios in 2006
we e unin o ma i e abou hei ue de aul p obabili-
ies. Se e al banks wi h high egula o y capi al a ios in
2006 subsequen ly ailed; con e sely, se e al banks wi h
low egula o y a ios in 2006 did no .
Te wnioski odzwie ciedlają osnącą ozbieżność mia
dźwigni opa ych na wa ości księgowej i współczynniku
egulacyjnym. Obie mia y były, jak można się było spo-
dziewać, silnie sko elowane w la ach 90. Jednak ich ko e-
lacja dla największych banków załamała się na począ ku
la dwu ysięcznych (Wyk es 15). W 2012 . ko elacja a
była silnie ujemna (Wyk es 16). Co ciekawe, ujemna ko-
elacja oznacza, że banki, k ó e w ocenie egula o ów
były lepiej dokapi alizowane, miały niższe wskaźniki ka-
pi ałów własnych do ak ywów. K zywa eg esji liniowej
na Wyk esie 16 ma nachylenie –0,5 i is o ność na pozio-
mie u ności 1%. To ujemne nachylenie jes is o ne nawe
po wyłączeniu z eg esji banku Dexia.
Tak więc duże banki mogły zwiększać dźwignię, a ym
samym swój wskaźnik zw o u z kapi ału (bez ko ek y
o yzyko), p zes zegając współczynników egulacyjnych
opa ych na yzyku. Takie duże banki mają więcej możli-
wości zap ojek owania wewnę znych modeli yzyka
w celu ok eślenia wag yzyka p zypisywanych ak ywom
(Bel a i i Paladino). Co więcej, banki co az częściej
emi owały kapi ał niższej jakości, a luka pomiędzy ak-
cjami zwykłymi a sze szym kapi ałem Tie 1 osła (Boy-
son, Fahlenb ach i S ulz).
Zgodnie z p awem Goodha a, w mia ę jak współczyn-
niki egulacyjne opa e na yzyku co az ba dziej s a-
wały się „zło ym s anda dem” pos zeganej odpo ności
w kolejnych gene acjach umów bazylejskich, były one
co az mniej uży eczne jako wskaźnik p awdopodobień-
s wa p zyszłych zag ożeń (Danielsson). Na Wyk esie 17
zob azowano ę koncepcję — współczynniki kapi ałowe
Tie 1 banków w 2006 . nic nie mówią o ak ycznym
p awdopodobieńs wie ich upadłości. Kilka banków o wy-
sokich egulacyjnych współczynnikach kapi ałowych
w 2006 . później upadło, w od óżnieniu od kilku banków
o niskich współczynnikach egulacyjnych w 2006 .
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 22
Figu e 16: E/TA s T1/RWA in 2012 / Wyk es 16: E/TA i T1/RWA w 2012 .
0
8
6
2
10 12 1614 18 20
4
Tie 1 capi al/Risk-weigh ed asse s (%) / Kapi ał pods awowy Tie 1/Ak ywa mie zone yzykiem (%)
To al equi y/To al asse s (%) / Kapi ał całkowi y/Ak ywa całkowi e (%)
CA
DB
ING
STAN
HSBC
SG CZ
SANT
RBS
BARC Danske
Dexia
Na ixis
BNPP
In ensa
BBVA
UniC edi
Caixa
LLOY
No dea
Sou ce: Bloombe g. The dashed line ep esen s he es ima ed
linea eg ession, which has a slope o –0.5 and is signi ican a
he 1% le el.
Ź ódło: Bloombe g. K zywa p ze ywana oznacza szacunkową
eg esję liniową z nachyleniem –0,5 o is o ności na poziomie 1%.
Figu e 17: Global banks’ T1/RWA (%) in 2006 / Wyk es 17: S osunek T1/RWA dla globalnych banków w 2006 .
(w %)
0
4
8
2
6
10
14
12
16
Failed banks / Banki, k ó e nie p ze wały
Su i ing banks / Banki, k ó e p ze wały
Sou ce: Haldane and Madou os (2012), Capi al IQ, SNL Finan-
cial, published accoun s, Lae en and Valencia (2010) and Bank o
England calcula ions. Special hanks o Andy Haldane and Vas
Madou os o p o iding hei da a.
Ź ódło: Haldane i Madou os (2012), Capi al IQ, SNL Finan-
cial, publikowane dane inansowe, Lae en i Valencia (2010) i ob-
liczenia Bank o England. Specjalne podziękowania dla Andy’ego
Haldane’a i Vasa Madou osa za p zekazanie danych.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 23
Recen ly, banks ha e begun o inc ease hei egula o y
capi al a ios, la gely by educing a e age isk-weigh s.
Wi hou isk-weigh ing, some EU banks emain hinly
capi alised compa ed wi h in e na ional pee s. The mean
le e age a io o globally sys emically impo an banks
in he EU s ood a 3.9% in he second qua e o 2013,
compa ed wi h 4.5% o US G-SIBs (using
IFRS-equi alen accoun ing s anda ds) (Figu e 18). This
obse a ion mus be in e ac ed wi h he indings om
ea lie in his sec ion: ha he EU banking sec o is
much bigge han in he US. As we shall see in Sec ion
2 (Pa A), banks ope a ing in la ge banking sys ems
end o ake mo e isk and a e mo e ulne able o sys e-
mic inancial c ises. Gi en his link, one would hope and
expec sys emically impo an banks in he EU o ha e
highe le e age a ios han hei coun e pa s in he US
— no lowe .
Niedawno banki zaczęły zwiększać swoje egulacyjne
współczynniki kapi ałowe, głównie zmniejszając ś ednie
wagi yzyka. Bez ważenia yzykiem niek ó e banki
w UE u zymują niską kapi alizację w po ównaniu z za-
g anicznymi konku en ami. Ś ednia dźwignia inansowa
banków globalnie is o nych sys emowo w UE wynosiła
3,9% w II kwa ale 2013 . w po ównaniu z 4,5% dla
banków globalnie is o nych sys emowo w USA (zgodnie
z MSSF) (Wyk es 18). Tę obse wację należy zes awić
z wnioskami ok eślonymi powyżej w niniejszym ozdziale,
iż sek o bankowy w UE jes dużo większy niż w USA.
Jak zobaczymy w ozdziale 2 (część A), banki unkcjonu-
jące w dużych sys emach bankowych zwykle podejmują
większe yzyko i są ba dziej w ażliwe na sys emowe k y-
zysy inansowe. Ze względu na e powiązania, można by
oczekiwać, że banki is o ne sys emowo w UE miałyby
wyższą dźwignię inansową niż ich odpowiedniki w USA,
a nie niższą.
Figu e 18: Globally sys emically impo an banks’ le e age a ios in Q2–2013 / Wyk es 18: Dźwignia inansowa
banków globalnie is o nych sys emowo w II kw. 2013 .
0%
2%
4%
6%
DB San CA BBVA SC
EU banks / Banki UE Non-EU banks / Banki spoza UE
8%
Ba c BNP BPC ING UCG RBS NDA SG HSBC
GAAP-based le e age a io / Współczynnik dźwigni inansowej GAAP
Sou ce: FDIC.
No es: Le e age a ios a e based on IFRS accoun ing. The black
and da k g ey ba s show he le e age a io acco ding o IFRS ac-
coun ing s anda ds, using me hodology desc ibed in ISDA (2012).
The ligh g ey ba s show he GAAP le e age a io o US banks
(which is always highe han he IFRS-equi alen a io).
Ź ódło: FDIC.
Uwagi: Dźwignia inansowa zgodnie z MSSF. Cza ne i ciemno-
sza e słupki oznaczają dźwignię inansową zgodnie z MSSF
wg me odologii opisanej w ISDA (2012). Jasnosza e słupki ozna-
czają dźwignię inansową banków w USA wg GAAP (zawsze wyż-
szą niż wg MSSF).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 24
Sec ion 2: Diagnosis: Has Banking Expanded Too Much?
Rozdział 2: Diagnoza: Czy bankowość nadmie nie się oz osła?
Sec ion 1 desc ibed he adical ans o ma ions in
he Eu opean banking sys em o e he pas 20 yea s:
apid g ow h in banks’ size; highe concen a ion; and
highe le e age among he la ges banks. Should policy-
make s be conce ned by hese ends?
The e a e wo po en ial easons o ca e. The i s is
ha hese de elopmen s migh impai g ow h in he
eal economy. The second is ha la ge banking sys ems
may be associa ed wi h excessi e isk aking by banks:
as sys ems become e y la ge, banks may become “ oo
la ge o sa e” by domes ic axpaye s, he eby inc easing
he likelihood o so e eign and inancial c ises.
O cou se, hese easons a e closely in e wined. Finan-
cial c ises end o lowe pe sis en ly he g ow h a e o
he economy, and inc ease i s ola ili y (Reinha and
Rogo (2011)). Bu he concep ual dis inc ion be ween
hese easons o conce n is use ul o analy ical pu po-
ses.
We analyse he implica ions — o g ow h, inancial s a-
bili y and iscal sus ainabili y — o h ee possible dimen-
sions o o e banking. Each dimension is associa ed wi h
one o he phenomena iden i ied in Sec ion 1, and each
o hem aises conce ns o social wel a e.
•In Pa A, we look a he olume o p i a e
c edi c ea ed by banks ela i e o he size o
he eal economy. Some ecen academic li e a u e
inds ha p i a e c edi c ea ion educes long- un
g ow h beyond a ce ain h eshold. One o he e-
asons o his link is ha bloa ed banking sys ems
ma ginally di e bo h inancial and human ca-
pi al away om mo e p oduc i e p ojec s. In ad-
di ion, high le els o bank c edi a e associa ed
wi h highe le els o bank isk and sys emic isk.
In some coun ies, banking sys ems ha e eached
such a size ha hey may be oo la ge o sa e by
hei espec i e na ional go e nmen s in he e en
o a sys emic c isis.
•In Pa B, we look a Eu ope’s bank-based i-
nancial s uc u e. Recen da a con adic he
classical pa adigm ha inancial s uc u e is i e-
le an o g ow h. Ou eg essions show ha co-
un ies wi h bank-based sys ems end o ea u e
W ozdziale 1 opisano adykalną ans o mację eu opej-
skiego sys emu bankowego w os a nich 20 la ach: gwał-
owny wz os wielkości banków, osnącą koncen ację
o az wz os dźwigni inansowej największych banków.
Czy endencje e powinny s anowić dla decyden ów po-
li ycznych powód do zaniepokojenia?
Są dwa po encjalne powody do niepokoju. Pie wszy po-
lega na ym, że zjawiska akie mogą zag ażać wz os owi
w gospoda ce ealnej. D ugi do yczy ego, iż duże sys-
emy bankowe mogą wiązać się z podejmowaniem nad-
mie nego yzyka p zez banki — w mia ę, jak sys em się
oz as a, banki mogą s ać się „zby duże, by je a o-
wać” z kieszeni k ajowych poda ników, co może zwięk-
szać p awdopodobieńs wo k yzysu zadłużenia publicz-
nego i k yzysu inansowego.
Rzecz jasna powody e są ze sobą ściśle powiązane. K y-
zysy inansowe zwykle na długo obniżają empo wz o-
s u gospoda ki lub zwiększają jego zmienność (Reinha
i Rogo ). Jednak dla celów anali ycznych wa o p ze-
p owadzić koncepcyjne oz óżnienie ych dwóch powo-
dów do niepokoju.
Analizujemy implikacje — dla wz os u, s abilności inan-
sowej i z ównoważonych inansów publicznych — zech
możliwych wymia ów zjawiska nadmie nego oz os u sys-
emu bankowego. Każdy z nich wiąże się z jednym
z zech zjawisk wskazanych w ozdziale 1 — i każdy
z nich budzi obawy co do dob a społecznego.
•W części A analizujemy wolumen p ywa nego
k edy u k eowanego p zez banki w s osunku
do wielkości gospoda ki ealnej. W części niedawno
pows ałej li e a u y akademickiej s wie dzono, że
k eacja k edy u p ywa nego og anicza długo alowy
wz os powyżej pewnego p ogu. Jednym z powo-
dów ego związku jes ak , iż ozdę e sys emy
bankowe ma ginalnie p zekie owują kapi ał inan-
sowy i ludzki z ba dziej p oduk ywnych p ojek ów.
Ponad o wysoki poziom k edy u bankowego wiąże
się z wyższym poziomem yzyka bankowego i y-
zyka sys emowego. W niek ó ych k ajach sys emy
bankowe ak się oz osły, że mogą być zby duże,
by ządy k ajowe mogły je u a ować w p zypadku
k yzysu sys emowego.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 25
GDP) is associa ed wi h a GDP g ow h a e ha is 0.4
pe cen age poin s lowe han o he wise. On he su ace,
his inding may appea o be in con as o p e ious
s udies, which ind a hump-shaped ela ionship be ween
inancial de elopmen and g ow h. Howe e , he absence
o such a hump-shaped ela ionship in he OECD s udy
can be explained by he ac ha he ela ionship is
es ima ed in a sample o OECD coun ies, whe e he
c edi - o-GDP a io exceeds 90% o mo e han a qua -
e o he obse a ions, which is app oxima ely he le el
o inancial de elopmen a which he ela ionship u ns
nega i e acco ding o he o he s udies.
The e is also e idence ha inancial de elopmen inc e-
ases he sensi i i y o ou pu and employmen o ban-
king c ises. Ex ending he Rajan-Zingales app oach,
K oszne , Lae en and Klingebiel (2007) ind ha du-
ing banking c ises he sec o s ha depend hea ily on
ex e nal inance su e sha pe ou pu con ac ion in co-
un ies wi h a highe deg ee o inancial de elopmen .
Pagano and Pica (2012) ind a simila esul o employ-
men . Nei he s udy co e s he pos -2007 ecession.
Howe e , he e is no unambiguous e idence on whe-
he inancial de elopmen is associa ed wi h he ola-
ili y o eal ou pu g ow h. Beck, Lundbe g and Maj-
noni (2006) ind no obus ela ionship be ween hese
wo a iables, using panel da a co e ing 63 coun ies
o e he pe iod 1960–1997. The subsequen s udies by
Loayza and Ranci`e e (2006) and Beck, Deg yse and Knee
(2014) ind ha he eason o such ambigui y is ha
he ela ionship changes sign depending on whe he one
looks a he sho o he long- un. In he sho - un, i-
nancial libe alisa ion can ha e dis up i e e ec s, leading
o excessi e c edi expansion, which can easily esul in
an o e hea ing o he economy and hen a c isis. Mo-
eo e , i is well known om he li e a u e on banking
and cu ency c ises ha a sha p expansion o domes ic
c edi is among he bes p edic o s o c ises and subse-
quen ecessions (e.g. Kaminsky and Reinha (1999)).
Howe e , in he long un, he posi i e g ow h e ec s o
g ea e inancial dep h unco e ed by he ea lie li e a-
u e on empi ical g ow h may lead bo h o an inc ease in
he a e o g ow h and o a educ ion in i s ola ili y. In-
deed, Beck, Lundbe g and Majnoni (2006) ind, based on
a sample o 77 coun ies o he pe iod 1980–2007, ha
in e media ion ac i i ies inc ease g ow h and educe o-
la ili y in he long un bu , o e sho e ho izons, hei
s imulus o g ow h comes a he cos o highe ola ili y
in high-income coun ies.
i s a ys ycznie is o ny wskaźnik: wz os k edy u p ywa -
nego o jedno odchylenie s anda dowe (15% PKB) wiąże
się z empem wz os u PKB, k ó e jes o 0,4 punk y
p ocen owego niższe niż w innym p zypadku. Na po-
zó wniosek en może wydawać się sp zeczny w wcze-
śniejszymi badaniami, w k ó ych s wie dzono związek o
ksz ałcie k zywej wypukłej pomiędzy ozwojem ynku
inansowego a ozwojem gospoda czym. Jednakże b ak
akiego związku o ksz ałcie k zywej wypukłej w badaniu
OECD może wyjaśniać ak , że związek en szacowano
dla p óby k ajów OECD, w k ó ych wskaźnik k edy u
do PKB p zek acza 90% dla więcej niż jednej czwa ej
obse wacji, co w p zybliżeniu odpowiada poziomowi oz-
woju ynku inansowego, dla k ó ego elacja a zgodnie
z innymi badaniami s aje się nega ywna.
Są eż dowody na o, że ozwój ynku inansowego zwięk-
sza w ażliwość p odukcji i za udnienia na k yzysy ban-
kowe. Posze zając podejście z p acy Rajana i Zinga-
lesa, K oszne a, Lae en i Klingebiel s wie dzili, że w
czasie k yzysu bankowego sek o y silnie uzależnione od
zewnę znego inansowania odczuwają większy spadek
p odukcji w k ajach o wyższym poziomie ozwoju ynku
inansowego. Pagano i Pica s wie dzili podobny wynik
w p zypadku za udnienia. żadne z ych badań nie obej-
muje ecesji po 2007 .
Jednocześnie b ak jes jednoznacznych dowodów, czy
ozwój ynku inansowego wiąże się ze zmiennością empa
wz os u p odukcji ealnej. Beck, Lundbe g i Majnoni
nie s wie dzili silnych związków pomiędzy ymi dwiema
zmiennymi, s osując dane panelowe do yczące 63 k ajów
z ok esu 1960-1997 . W późniejszych badaniach Loayza
i Ranci`e e o az Beck, Deg yse i Knee s wie dzili, że po-
wodem akiej niejednoznaczności jes ak , iż związek
en zmienia swój znak w zależności od ego, czy p zyj-
muje się pe spek ywę k ó ko- czy długo alową. W k ó -
szej pe spek ywie libe alizacja ynku inansowego może
mieć oddziaływanie zakłócające, p owadząc do nadmie -
nej ekspansji k edy owej, co ła wo może dop owadzić
do p zeg zania gospoda ki, a nas ępnie do k yzysu. Co
więcej, jak wiadomo z li e a u y o k yzysach banko-
wych i walu owych, gwał owna ekspansja k edy u k a-
jowego jes jednym z najlepszych p edyk o ów k yzysu
i późniejszej ecesji (np. Kaminsky i Reinha ). Jed-
nakże w dłuższej pe spek ywie pozy ywne oddziaływa-
nie głębszego ynku inansowego na wz os , odk y e we
wcześniejsze li e a u ze na ema empi ycznego wz os u,
może p owadzić za ówno do zwiększenia empa wz o-
s u, jak i zmniejszenia jego zmienności. Rzeczywiście,
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 32
Why does he size o he banking sys em ha e nega i e
eal e ec s when i inc eases pas a gi en h eshold?
The e a e wo likely easons, which we will discuss in
u n.
Fi s , o e -expansion o banking leads o misalloca ion
o inancial and human capi al, which ha ms g ow h as
capi al is no alloca ed acco ding o i s highes ma gi-
nal p oduc . Speci ically, he apid expansion o banking
is likely o be accompanied by (i) an inc ease in he
ac ion o housing loans ela i e o company loans, and
a co esponding change in he in es men mix o he
economy; and (ii) an inc ease in he ac ion o alen
employed in he inance indus y a he han elsewhe e
in he economy.
Second, la ge banking sys ems also end o expe ience
mo e se e e inancial c ises, which in u n a e associa-
ed wi h deepe ecessions (Reinha and Rogo (2011)).
Alessi and De ken (2014) show ha a c edi - o-GDP a-
io abo e 92% p o ides an impo an ea ly wa ning o
impending inancial c isis, when combined wi h obse a-
ions on o he a iables (such as he deb se ice a io
and he c edi - o-GDP gap).
Misalloca ion o inancial capi al
Suppose ha o some eason, such as badly designed
p uden ial egula ion, a bank wishes o expand i s ba-
lance shee apidly. The bank will ocus on easily scalable
ac i i ies like esiden ial mo gage lending a he han
lending o companies. The e a e h ee easons o his.
•Fi s , esiden ial mo gages a e ela i ely s anda -
dised and gene ally well colla e alised, so hey e-
qui e much less sc eening e o han loans o com-
panies, which a e he e ogeneous and equi e he
ca e ul e alua ion o applican s’ business plans and
en ep eneu ial quali ies (see he “lazy bank” mo-
del by Mano e, Padilla and Pagano (2001)).
•Second, and o p ecisely he same easons, mo -
gage loans can be mo e easily secu i ised and he-
e o e liquida ed, eeing addi ional esou ces o
balance shee expansion. Hence, hey can be used
o expand a bank’s balance shee mo e quickly.
•Thi dly, i c edi expansion occu s a he agg ega e
le el, i ends o inc ease colla e al alues, which
eeds back on o c edi expansion (as in he “ inan-
cial accele a o ” model o Be nanke, Ge le and
Gilch is (1999)).
Beck, Lundbe g i Majnoni s wie dzili w opa ciu o p óbę
77 k ajów za ok es 1980–2007 ., że działalność poś ed-
ników zwiększa empo wz os u i zmniejsza zmienność
w dłuższej pe spek ywie, ale w k ó szym ho yzoncie cza-
sowym jej oddziaływanie s ymulujące wz os osiąga się
kosz em większej zmienności w k ajach o wyższym po-
ziomie dochodów.
Dlaczego wielkość sys emu bankowego ma nega ywny
ealny sku ek, kiedy wz ośnie powyżej pewnego p ogu?
Is nieją dwie możliwe p zyczyny, k ó e omówimy ko-
lejno.
Po pie wsze, nadmie na ekspansja sek o a bankowego
p owadzi do niep awidłowej alokacji kapi ału inanso-
wego i ludzkiego, co jes nieko zys ne dla wz os u, gdyż
kapi ał nie jes alokowany w zależności od jego naj-
wyższego ma ginalnego p oduk u. W szczególności szyb-
kiej ekspansji sek o a bankowego może owa zyszyć (i)
wz os s osunku k edy ów mieszkaniowych do k edy ów
ko po acyjnych i odpowiednia zmiana w s uk u ze in-
wes ycyjnej gospoda ki o az (ii) wz os odse ka alen ów
wś ód p acowników sek o a inansowego w po ównaniu
z innymi b anżami gospoda ki.
Po d ugie, większe sys emy bankowe zwykle doświad-
czają ównież ba dziej gwał ownych k yzysów inanso-
wych, co z kolei wiąże się z głębszą ecesją (Reinha i
Rogo ). Alessi i De ken wykazali, że wskaźnik k edy u
do PKB powyżej 92% s anowi is o ny wczesny sygnał
os zegawczy do yczący zag ażającego k yzysu inanso-
wego w powiązaniu z obse wacjami innych zmiennych
(jak wskaźnik obsługi zadłużenia i luka między k edy-
em a PKB).
Niep awidłowa alokacja kapi ału inansowego
Załóżmy, że z jakiegoś powodu — jak źle op acowane
egulacje os ożnościowe — bank chce szybko zwiększyć
swój bilans. Bank skupiać się będzie na ak ywach ła wo
skalowalnych, jak de aliczne k edy y hipo eczne, a nie
k edy y dla i m. Są ku emu zy powody.
•Po pie wsze, de aliczne k edy y hipo eczne są
względnie s anda dowe i zwykle dob ze zabezpie-
czone, w związku z czym wymagają dużo mniej
działań sc eeningowych niż k edy y dla i m, k ó e
są he e ogeniczne i wymagają s a annej oceny biz-
nesplanów i p zedsiębio czości wnioskodawców (zob.
model „leniwego banku” wg Mano e’a, Padilla
i Pagano).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 33
We can obse e his phenomenon — banks’ apid expan-
sion in o loans secu ed agains esiden ial eal es a e —
in he da a. Figu e 20 shows housing loans as a p o-
po ion o o al loans ( o households and non- inancial
co po a es). The se ies shows a clea upwa d end o
all coun ies (shown by he solid line), and pa icula ly
o Spain and Belgium. This apid inc ease in mo gage
lending encou aged a cons uc ion boom — as shown in
Figu e 21.
Cou n`ede and Denk (2014) ind ha , i he g ow h o
GDP pe capi a is eg essed sepa a ely on c edi o ho-
useholds and c edi o non- inancial co po a ions, bo h
o hese a iables ha e nega i e coe icien s, bu he co-
e icien o c edi o households is abou wice as la ge
(in absolu e alue) as ha o c edi o i ms. Hence, in
de eloped coun ies he expansion o lending o house-
holds — mos o which is o med by mo gage loans —
and he associa ed inc ease in he ac ion o esiden ial
cons uc ion in o al in es men appea s o be associa-
ed wi h a slowdown in g ow h.
•Po d ugie, dokładnie z ych samych powodów, k e-
dy y hipo eczne ła wiej jes zabezpieczyć, a w zwią-
zku z ym i zlikwidować, uwalniając doda kowe
zasoby dla ekspansji bilansowej. Dla ego eż mogą
one posłużyć szybszemu zwiększeniu bilansu banku.
•Po zecie, jeżeli ekspansja bilansowa nas ępuje na
poziomie zag egowanym, zwykle p owadzi do wz o-
s u wa ości zabezpieczenia, co z kolei s ymuluje
ekspansję k edy ową (jak w modelu „akcele a o a
inansowego” wg Be nankego, Ge le a i Gilch i-
s a).
Takie zjawisko — szybką ekspansję banków w zak esie
k edy ów zabezpieczonych na nie uchomościach miesz-
kaniowych — zaobse wować można na pods awie da-
nych. Wyk es 20 p zeds awia udział k edy ów mieszka-
niowych w łącznych k edy ach (dla gospoda s w domo-
wych i i m nie inansowych). Sze eg wykazuje wy aźną
endencję osnącą dla wszys kich k ajów (linia ciągła),
w szczególności Hiszpanii i Belgii. Tak szybki p zy os
k edy ów hipo ecznych s ymulował boom w budownic-
wie — zob. Wyk es 21.
Cou n`ede i Denk s wie dzili, że w p zypadku eg esji
wz os u PKB pe capi a oddzielnie dla k edy u dla go-
spoda s w domowych i k edy u dla i m nie inansowych,
obie e zmienne mają ujemny współczynnik, p zy czym
współczynnik dla k edy ów dla gospoda s w domowych
jes niemal dwa azy wyższy (w wa ościach bezwzględ-
nych) niż współczynnik dla k edy u dla i m. W związku
z ym w k ajach ozwinię ych ekspansja k edy u dla go-
spoda s w domowych — k ó ych większą część s anowią
k edy y hipo eczne — i powiązany z nią wz os udziału
budownic wa mieszkaniowego w łącznych inwes ycjach
wydają się wiązać ze spowolnieniem wz os u.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 34
Figu e 20: Housing loans as % o o al bank loans o households and NFCs / Wyk es 20: Udział k edy ów dla
gospoda s w domowych w łącznym k edycie bankowym dla gospoda s w domowych i i m nie inansowych (w %)
1990 1995 2000 2005
30
40
50
60
70
80
90
EU 12 Belgium / Belgia Spain / Hiszpania
Sou ce: ECB (BSI). Ź ódło: ECB (BSI).
Figu e 21: In es men in housing as % o o al in es men / Wyk es 21: Udział inwes ycji w budownic wo miesz-
kaniowe w łącznych inwes ycjach (w %)
1995 2000 2005 2010
30
40
50
60
70
80
90 EU 12 I eland / I landia Spain / Hiszpania USA
Sou ce: OECD.
No es: Housing in es men includes in es men in dwellings and
o he buildings and s uc u es. To al in es men e e s o o al
g oss ixed capi al o ma ion.
Ź ódło: OECD.
Uwagi: Inwes ycje w budownic wo mieszkaniowe obejmują inwe-
s ycje w lokale mieszkalne i inne budynki i budowle. Łączne inwe-
s ycje oznaczają łączne nakłady b u o na ś odki wałe.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 35
The e a e a leas h ee easons o his inding ha bank
c edi biased owa ds lending o households is associa ed
wi h lowe economic g ow h.
•Fi s , Jappelli and Pagano (1994) show — in he
con ex o an o e lapping gene a ions model —
ha gi ing households be e access o c edi lo-
we s he na ional sa ing a e, as well as he g ow h
a e o he economy i he model allows o endo-
genous g ow h. These p edic ions a e bo ne ou
by hei e idence o he pe iod 1960-85: c oss-
coun y eg essions o sa ing and g ow h a es on
indica o s o households’ c edi cons ain s show
ha , al eady back in he 1980s, inancial de egu-
la ion and he associa ed expansion o household
bo owing con ibu ed o he decline in sa ing and
g ow h a es in he OECD coun ies. These ea ly
indings do e ail wi h he mo e ecen e idence by
Cou n`ede and Denk (2014).
•Second, he esiden ial cons uc ion indus y y-
pically ea u es low p oduc i i y, so biasing he
composi ion o in es men owa ds esiden ial con-
s uc ion educes economic g ow h. Indeed, he e
is e idence ha excessi e eal es a e lending c owds
ou i ms’ access o ex e nal inance and he e-
o e hei eal in es men : Chak abo y, Golds ein
and MacKinlay (2013) ind ha US banks ha be-
came inc easingly ac i e mo gage lende s simul-
aneously dec eased hei comme cial lending. As
a esul , he i ms ied o hese banks had lowe le-
els o eal in es men ollowing a apid expansion
o mo gage lending.
•Thi d, a boom in household c edi may os e he
cons uc ion o housing ha is no wan ed unde
no mal c edi condi ions. This leads o a huge wa-
s e o esou ces, as wi nessed by he emp y housing
de elopmen s buil in I eland, Spain and he Uni-
ed S a es du ing he p e-c isis yea s. This was e
o physical esou ces is he eal coun e pa o he
inancial losses accumula ed by banks (and la e
la gely ans e ed o axpaye s) once he house-
hold c edi boom s opped.
Misalloca ion o human capi al
An excessi ely la ge banking sec o may also dis o he
alloca ion o human capi al, by a ac ing oo much a-
len in o he inancial sec o . As James Tobin ema ked,
a he p escien ly, in 1984:
Powyższy wniosek, iż k edy bankowy zo ien owany na
k edy y dla gospoda s w domowych wiąże się z niższym
wz os em gospoda czym, ma co najmniej zy p zesłanki.
•Po pie wsze, Jappelli i Pagano s wie dzili —
w kon ekście modelu nakładających się pokoleń
(OLG) — że lepszy dos ęp gospoda s w domowych
do k edy u powoduje spadek na odowej s opy
oszczędności, a akże empa wz os u gospoda czego,
jeśli model dopuszcza wz os endogenny. Takie p o-
gnozy po wie dzają p zeds awione p zez nich dane
za la a 1960-1985: międzyk ajowa eg esja s opy
oszczędności i empa wz os u w opa ciu o wskaź-
niki og aniczeń k edy ów dla gospoda s w domo-
wych wykazała, że już w la ach 80. XX wieku de-
egulacja inansowa i związana z nią ekspansja za-
dłużenia gospoda s w domowych p zyczyniły się
do spadku s opy oszczędności i empa wz os u
w k ajach OECD. Te wczesne wnioski są zbieżne z
danymi p zeds awionymi później p zez Cou n`ede’a
i Denka.
•Po d ugie, budownic wo mieszkaniowe zwykle ce-
chuje niska wydajność, ak więc zo ien owanie s u-
k u y inwes ycji na budownic wo mieszkaniowe p o-
wadzi do og aniczenia wz os u gospoda czego. Rze-
czywiście is nieją dane po wie dzające, że nadmie-
ny poziom k edy ów mieszkaniowych zamyka i -
mom dos ęp do inansowania zewnę znego, a ym
samym og anicza ich ealne inwes ycje: Chak a-
bo y, Golds ein i MacKinlay s wie dzili, że banki
ame ykańskie, k ó e co az ak ywniej udzielały k e-
dy ów hipo ecznych, jednocześnie zmniejszały po-
ziom swoich k edy ów kome cyjnych. W e ekcie
i my związane z akimi bankami miały niższy po-
ziom ealnych inwes ycji po szybkiej ekspansji k e-
dy ów hipo ecznych.
•Po zecie, boom w k edy ach dla gospoda s w
domowych może s ymulować pows awanie miesz-
kań, k ó ych nik nie nabywa na no malnych wa-
unkach k edy owych. P owadzi o do og omnego
ma no aws wa zasobów, o czym świadczą pus e
osiedla mieszkaniowe pows ałe w I landii, Hiszpa-
nii i S anach Zjednoczonych w la ach p zed k y-
zysem. Takie ma no awienie izycznych zasobów
o ealny odpowiednik s a inansowych zakumu-
lowanych p zez banki (a nas ępnie p zeniesionych
w większej części na poda ników) po wygaśnięciu
boomu na k edy y mieszkaniowe.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 36
“...we a e h owing mo e and mo e o ou esou ces, in-
cluding he c eam o ou you h, in o inancial ac i i ies
emo e om he p oduc ion o goods and se ices, in o
ac i i ies ha gene a e high p i a e ewa ds disp opo -
iona e o hei social p oduc i i y.”
Niep awidłowa alokacja kapi ału ludzkiego
Zby duży sek o bankowy może ównież powodować
znieksz ałconą alokację kapi ału ludzkiego pop zez p zy-
ciąganie zby wielu alen ów do sek o a inansowego. Jak
p zewidująco zauważył w 1984 . James Tobin:
„(...) co az więcej naszych zasobów, w ym najlepszą mło-
dzież, p ze zucamy na działalność inansową niezwią-
zaną z p odukcją dób i usług, na działania gene ujące
wysokie ko zyści p ywa ne niewspółmie ne do ich wydaj-
ności społecznej.”
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 37
Figu e 22: Rela i e wage in inance in he US / Wyk es 22: Względny poziom wynag odzeń w sek o ze inansowym
w USA
1910 1922 1970 1982
1934 1946 1958
1.0
1994 2006
1.6
1.4
1.2
1.8
Sou ce: Philippon and Reshe (2012).
No e: The ela i e wage is he a io o he a e age wage in inance
o he a e age wage in he non a m p i a e sec o .
Ź ódło: Philippon i Reshe (2012).
Uwaga: Względny poziom wynag odzeń o s osunek ś edniego
wynag odzenia w sek o ze inansowym do ś edniego wynag odze-
nia w sek o ze p ywa nym poza olnic wem.
Figu e 23: Excess wage in inance in he US / Wyk es 23: Nadwyżka wynag odzeń w sek o ze inansowym w USA
1910 1922 1970 19821934 1946 1958
-0.1
1994
0.1
0.1
0.3
2006
0.5
Sou ce: Philippon and Reshe (2012).
No es: The excess wage is cons uc ed by deduc ing a benchma k
wage om he ela i e wage in Figu e 22. The benchma k wage
is based on a ela i e skill se ies (i.e. he di e ence in he sha e
o highly educa ed wo ke s in inance and he non a m p i a e
sec o ) and a skill p emium se ies.
Ź ódło: Philippon i Reshe (2012).
Uwaga: Nadwyżka wynag odzeń oznacza względne wynag odze-
nie z Wyk esu 22 pomniejszone o s anda dowe wynag odzenie.
S anda dowe wynag odzenie opie a się na sze egu względnych umie-
ję ności ( j. óżnicy w odse ku wysoko wyksz ałconych p acowni-
ków w sek o ze inansowym i w sek o ze p ywa nym poza olnic-
wem) o az sze egu p emii za umieję ności.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 38
In o ma ion en s in he inancial sec o a ac alen ,
which may gene a e u he scope o in o ma ional en
ex ac ion, e.g. by c ea ing and ma ke ing complex i-
nancial p oduc s o h ough complex and opaque ban-
king o ganisa ions (Bol on, San os and Scheinkmann
(2011)). Philippon and Reshe (2012) show ha in he
US he a e age compensa ion o employees has inc e-
ased mo e in he inance sec o han elsewhe e in he
economy. Figu e 22 shows ha he a e age wage in he
inance indus y ela i e o o he indus ies has inc e-
ased since he 1980s and nea ly eached a ac o o wo
by 2006. Figu e 23 illus a es how much his ela i e
wage exceeds an es ima ed wage o a gi en le el o edu-
ca ion and skills se .
This happened also in Eu ope. Bell and an Reenen
(2013) show ha in he UK he ise in bonuses paid o
inancial-sec o employees has accoun ed o a ound wo-
hi ds o he inc ease in he na ional wage bill aken by
he op 1% o wo ke s since 1999. Simila ly, C´el´e ie and
Vall´ee (2014) examine he wage p emium in he inance
indus y in F ance, and show ha his p emium ewa ds
alen mo e han in o he indus ies. They exploi indi-
idual F ench da a on he anking in a compe i i e exa-
mina ion o build a p ecise measu e o alen .
Implica ions o bank isk and banking c ises
We ha e p esen ed e idence ha excessi ely la ge ban-
king sys ems ha e nega i e implica ions o g ow h. Nex ,
we show ha la ge banking sys ems also end o be
popula ed by iskie banks, bo h in e ms o hei in-
di idual p obabili y o de aul and hei exposu e and
con ibu ion o sys emic isk.
I la ge banking sys ems simply elie e inancial cons a-
in s on sol en i ms, he e should be no link be ween
he size o he banking sys em and banks’ isk- aking.
Howe e , as banking sys ems inc ease in size, hey a e
inc easingly likely o inance nega i e ne p esen alue
p ojec s, as he pool o c edi wo hy bo owe s becomes
inc easingly hin. Banks’ sys ema ic inancing o nega-
i e ne p esen alue p ojec s is only e ealed once he
misp icing o c edi isk by banks is co ec ed.
The economics unde lying he endency o la ge banking
sys ems o ake excessi e isk is cap u ed in he model o
Acha ya and Naq i (2012). Mo al haza d wi hin banks
induces excessi e isk- aking, which is exace ba ed when
bank liquidi y is abundan — he coun e pa o exces-
si e size. In hei model, banks ace andom deposi
Ren a in o macyjna w sek o ze inansowym p zyciąga
alen y, co może z kolei wo zyć doda kowe pole dla dal-
szego jej pozyskiwania np. pop zez wo zenie i wp owa-
dzanie na ynek złożonych p oduk ów inansowych lub
w o mie złożonej i niep zej zys ej o ganizacji bankowej
(Bol on, San os i Scheinkmann). Philippon i Reshe wy-
kazali, że w USA ś ednie wynag odzenie p acowników
w sek o ze inansowym osło szybciej niż w innych sek-
o ach gospoda ki. Na Wyk esie 22 pokazano, że ś edni
poziom wynag odzeń w sek o ze inansowych w elacji
do innych b anż ósł od la 80. XX wieku, a w 2006
. osiągnął niemal jego dwuk o ność. Na Wyk esie 23
zilus owano, w jakim s opniu en względny poziom wy-
nag odzeń p zek acza szacunkowy poziom wynag odzeń
dla ok eślonego poziomu wyksz ałcenia i zasobów umie-
ję ności.
To samo miało miejsce w Eu opie. Bell i an Reenen wy-
kazali, że w Wielkiej B y anii na wz os p emii wypłaca-
nych p acownikom sek o a inansowego p zypada około
dwóch zecich wz os u k ajowego unduszu wynag o-
dzeń wypłaconych 1% najlepiej za abiających p acow-
ników od 1999 . Podobnie C´el´e ie i Vall´ee zbadali p e-
mię dla wynag odzeń w sek o ze inansowym we F ancji
i wykazali, że p emia a s anowi wyższe wynag odzenie
za alen niż w innych b anżach. Au o zy zbadali indywi-
dualne dane ancuskie do yczące ankingu z konku en-
cyjnych egzaminów w celu s wo zenia dokładnej mia y
alen u.
Konsekwencje dla yzyka bankowego i k yzysów
bankowych
P zeds awiliśmy dane wskazujące, że zby duży sys em
bankowy niesie nega ywne konsekwencje dla wz os u.
Nas ępnie wykażemy, że większe sys emy bankowe zwy-
kle cechuje ównież obecność ba dziej yzykownych ban-
ków — za ówno w ka ego iach indywidualnego p awdo-
podobieńs wa upadłości, jak i ich ekspozycji i wkładu
w yzyko sys emowe.
Jeżeli duże sys emy bankowe po p os u osłabiają og a-
niczenia inansowe dla płynnych i m, nie powinno być
związku pomiędzy wielkością sys emu bankowego i po-
ziomem yzyka podejmowanego p zez banki. Jednakże
w az ze wz os em wielkości sys emów bankowych zwięk-
sza się p awdopodobieńs wo inansowania p zez nie p o-
jek ów o ujemnej wa ości bieżącej ne o, ponieważ pula
k edy obio ców o wia ygodności k edy owej co az ba -
dziej się ku czy. Sys ema yczne inansowanie p zez banki
p ojek ów o ujemnej wa ości bieżącej ne o ujawnia się
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 39
wi hd awals and, in he e en o a liquidi y sho all,
incu a penal y, as hey a e o ced o “ i e sell” asse s.
Absen mo al haza d, his penal y, oge he wi h he
expec ed p o i s om he unding o p ojec s, induces
banks o choose a lending a e ha p ope ly e lec s he
isk o he p ojec s. Bu i loan o ice s’ e o is unobse-
able, hen i is op imal o ie o ice s’ compensa ion o
he quan i y o loans ha hey o igina e, and andomly
ca y ou a cos ly audi o de e mine whe he he o ice s
ha e o e -len o unde p iced loans. The ime-consis en
audi policy is o audi he loan o ice only when he
liquidi y sho all is su icien ly la ge. So when he bank
enjoys abundan liquidi y, loan o ice s will a ionally
an icipa e a lenien policy o in equen audi s and will
acco dingly engage in excessi e lending, cha ging an in-
e es a e ha unde p ices c edi isk.
Loose mone a y policy is one in e ening a iable which
d i es abundan liquidi y, bank balance shee expansion
and excessi e isk- aking. Low in e es a es encou age
banks o make la ge and iskie be s in a “sea ch o
yield”, bo h in lending business and p op ie a y ading.
Dell’A iccia, Igan and Lae en (2012) ind ha he apid
expansion o c edi was coinciden wi h declining len-
ding s anda ds p io o he subp ime mo gage c isis.
Jim´enez, Ongena, Peyd ó and Sau ina (2014) analyze
pos -1984 da a om Spain’s c edi egis e using sophi-
s ica ed panel da a echniques o dis inguish he e ec s
o banks’ policies om hose o changes in loan demand
by hei clien s, and ind ha a lowe o e nigh in e es
a e induces unde -capi alised banks o expand c edi o
iskie i ms, e mina e loans o isky i ms less equen-
ly, and ex end longe and la ge loans o isky new ap-
plican s. Rela edly, Maddaloni and Peyd ó (2011) ana-
lyze he de e minan s o banks’ lending s anda ds in he
eu o a ea using bank lending su eys, whe eby cen al
banks ga he in o ma ion on he e ms o c edi o bank
cus ome s, and show ha low sho - e m in e es a es
so en lending s anda ds o bo h companies and house-
holds, especially i a es s ay “ oo low o oo long”.
We cap u e he ole o banking sys em size and loose mo-
ne a y policy in explaining excessi e bank isk- aking in
a ixed-e ec s panel eg ession model, which con ols o
unobse ed ime-in a ian he e ogenei y ac oss banks.
The eg ession is es ima ed o a sample o 195 EU banks.
Howe e , he ac ual sample used in each speci ica ion is
smalle , owing o da a a ailabili y o he dependen a-
iable, which is bank isk. We measu e bank isk in i e
di e en ways:
dopie o wówczas, gdy nas ępuje ko ek a niep awidłowej
wyceny yzyka k edy owego p zez banki.
Ekonomię leżącą u pods aw endencji dużych sys emów
bankowych do podejmowania nadmie nego yzyka uję o
w modelu wg Acha ya i Naq iego. Pokusa nadużyć
w bankach s anowi zachę ę do podejmowania nadmie -
nego yzyka, co doda kowo pobudza nadwyżka płynno-
ści banków — odpowiednik nadmie nej wielkości. W ich
modelu banki s oją w obliczu losowych wypła depo-
zy ów, zaś w p zypadku niedobo u płynności ponoszą
ka ę, gdyż są zmuszone do gwał ownej wyp zedaży ak y-
wów. Bez pokusy nadużyć, aka ka a w az ze spodziewa-
nym zyskiem z inansowania p ojek ów skłania banki do
ok eślania s opy op ocen owania k edy ów odpowiednio
odzwie ciedlającej yzyko p ojek u. Jednak gdy p aca
o ice ów k edy owych jes nieobse wowalna, op ymalne
s aje się powiązanie ich wynag odzenia z ilością udzie-
lanych k edy ów w az z p owadzeniem losowych i kosz-
ownych audy ów w celu s wie dzenia, czy nie udzielili
oni k edy ów zby wysokich bądź po zaniżonych cenach.
Spójna czasowo poli yka audy u polega na kon oli o i-
ce ów k edy owych dopie o w edy, gdy niedobó płyn-
ności jes wys a czająco duży. Jeśli więc bank ko zys a
z nadwyżki płynności, o ice owie k edy owi mogą acjo-
nalnie oczekiwać łagodnej poli yki zadkich audy ów i w
związku z ym udzielają nadmie nych k edy ów, s osu-
jąc s opy p ocen owe niższe od kosz u yzyka k edy o-
wego.
Luźna poli yka pieniężna o jedna ze zmiennych s ano-
wiących p zesłankę nadwyżki płynności, ekspansji bi-
lansu bankowego i podejmowania nadmie nego yzyka.
Niskie s opy p ocen owe skłaniają banki do zawie ania
co az większych i co az ba dziej yzykownych zakładów
„w poszukiwaniu zysku” — za ówno w akcji k edy owej,
jak i ob o ach na własny achunek. Dell’A iccia, Igan
i Lae en s wie dzili, że szybka ekspansja k edy owa zbie-
gła się w czasie z obniżeniem s anda dów k edy owych
p zed k yzysem k edy ów hipo ecznych ypu subp ime.
Jim´enez, Ongena, Peyd ó i Sau ina p zeanalizowali dane
z hiszpańskiego ejes u k edy owego p zed 1984 .
z wyko zys aniem zaawansowanych echnik danych pa-
nelowych w celu od óżnienia e ek ów poli yki banków
od sku ków zmian popy u na k edy y ze s ony klien ów
bankowych i s wie dzili, że niższa s opa op ocen owa-
nia depozy ów jednodniowych skłania niedokapi alizo-
wane banki do ekspansji w zak esie k edy ów udziela-
nych ba dziej yzykownym i mom, zadszego wypowia-
dania k edy ów dla yzykownych i m o az udzielania
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 40
•SRISK is a ma ke -based es ima e o he amoun
o equi y capi al which a bank would need o aise
in he e en o sys em-wide s ess. In pa icula ,
he sho all is de ined as he quan i y o equi y
capi al equi ed o a bank o sa is y a ma ke le-
e age a io o 8% ( o GAAP banks) o 5.5% ( o
IFRS banks), condi ional on an agg ega e equi y
ma ke alua ion decline o 40%. SRISK measu-
es bo h an indi idual bank’s exposu e o sys e-
mic isk and i s con ibu ion o sys emic isk, since
la ge equi y capi al sho alls a a ime o sys em-
wide s ess would exace ba e he c isis. Calcula-
ion o he SRISK a iable is based on wo k by
B ownlees and Engle (2012) and Acha ya, Engle
and Richa dson (2012).
•The bank-le el p obabili y o de aul , calcula ed
by he Na ional Uni e si y o Singapo e’s Risk Ma-
nagemen Ins i u e’s C edi Resea ch Ini ia i e.
The p obabili ies o de aul a e calcula ed on he
basis o a “ o wa d in ensi y model” (see Duan,
Sun and Wang (2012) and Duan and Fulop (2013)),
simila o ha p oposed by Du ie, Sai a and Wang
(2007). Essen ially, he p obabili y o de aul is
compu ed as a unc ion o di e en inpu a ia-
bles. The p obabili ies o de aul a e calcula ed o
ime ho izons be ween one mon h and i e yea s.
Fo compa abili y wi h da a om Moody’s KMV,
ou epo ed eg essions use a ime ho izon o one
yea . The quali a i e esul s a e obus o his cho-
ice.
•The bank-le el p obabili y o de aul (o e one yea ),
also known as he Expec ed De aul F equency,
calcula ed by Moody’s KMV. This measu e o de-
aul p obabili y is calcula ed using an ex ension
o he Black-Scholes-Me on op ion-p icing ame-
wo k (see Hamil on, Mun es and Sun (2012)). In
pa icula , he EDF model combines in o ma ion
on banks’ le e age, he ma ke alue o banks’ as-
se s, he ola ili y o banks’ asse alues, and a
p op ie a y da abase on his o ical de aul equ-
encies.
•The CDS sp ead, which p o ides a s anda dised
measu emen o he cos o insu ing agains a bank’s
de aul . The sp ead comp ises an expec ed loss
componen and a isk p emium.
•The Z-sco e, which is calcula ed as he sum o he
mean e u n on asse s and he mean a io o equ-
i y o asse s, di ided by he s anda d de ia ion o
większych k edy ów na dłuższe ok esy dla yzykownych
nowych wnioskodawców. Podobnie Maddaloni i Peyd ó
p zeanalizowali czynniki de e minujące s anda dy k e-
dy owe banków w s e ie eu o z zas osowaniem ankie
k edy owych wś ód banków, za pomocą k ó ych banki
cen alne zbie ają in o macje o wa unkach k edy ów dla
klien ów banków, i wykazali, że niskie k ó ko e minowe
s opy p ocen owe powodują obniżenie s anda dów k e-
dy owych dla i m i gospoda s w domowych, zwłaszcza
gdy s opy pozos ają „zby niskie zby długo”.
Rolę wielkości sys emu bankowego i luźnej poli yki pie-
niężnej w wyjaśnianiu zjawiska podejmowania nadmie -
nego yzyka p zez banki uwzględniliśmy w modelu e-
g esji panelowej z e ek em s ałym i z kon olą nieobse -
wowanej, niezmiennej w czasie he e ogeniczności między
bankami. Reg esję oszacowano dla p óby 195 banków
z UE. Jednakże ak yczna p óba wyko zys ana w po-
szczególnych specy ikacjach jes mniejsza ze względu na
dos ępność danych dla zmiennej zależnej, czyli yzyka
bankowego. Ryzyko bankowe mie zymy na pięć óżnych
sposobów:
•SRISK o ynkowy szacunek wielkości kapi ału wła-
snego, k ó y bank musiałby pozyskać w p zypadku
sys emowych wa unków sk ajnych. W szczególno-
ści niedobó en jes de iniowany jako ilość kapi-
ału własnego, jaki bank po zebowałby w celu
osiągnięcia ynkowego wskaźnika dźwigni inanso-
wej na poziomie 8% (banki s osujące GAAP) lub
5,5% (banki s osujące MSSF) w p zypadku spadku
łącznej wyceny ynkowej kapi ału własnego o 40%.
SRISK o mia a za ówno ekspozycji danego banku
na yzyko sys emowe, jak i jego wkładu w yzyko
sys emowe, ponieważ duży niedobó kapi ału wła-
snego w ok esie wys ępowania sys emowych wa-
unków sk ajnych powodowałby pogłębienie k y-
zysu. Obliczenia zmiennej SRISK opie ają się na
p acach B ownleesa i Engle’a o az Acha ya,
Engle’a i Richa dson’a.
•P awdopodobieńs wo de aul u na poziomie banku
obliczone w amach Inicja ywy Badań nad K e-
dy em Ins y u u Za ządzania Ryzykiem Na odo-
wego Uniwe sy e u Singapu u. P awdopodobień-
s wo de aul u oblicza się na pods awie modelu o -
wa d in ensi y (zob. Duan, Sun i Wang o az Duan
i Fulop), podobnego do modelu zap oponowanego
p zez Du ie, Sai a i Wang. Zasadniczo p awdopo-
dobieńs wo de aul u oblicza się jako unkcję óż-
nych zmiennych wejściowych. P awdopodobieńs wo
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 41
Implica ions o so e eign isk
In addi ion o banking c ises, la ge banking sys ems can
igge so e eign deb c ises. Banks’ liabili ies a e a-
xpaye s’ con ingen liabili ies. This is ue de ju e — in
he EU, bank deposi s a e p o ec ed (up o a ce ain
h eshold) by he Di ec i e on deposi -gua an ee sche-
mes — and de ac o: in an a emp o a oid banking c i-
ses, go e nmen s migh choose o bail ou banks’ unse-
cu ed c edi o s. A e h ee yea s o so e eign deb c isis
in Eu ope, he isk ha la ge banking sys ems des abi-
lise so e eign deb dynamics ha dly needs elabo a ing.
Ne e heless, ha isk con inues o be ele a ed: na ional
banking sys ems a e la ge ela i e o home economies,
and so a no c edible esolu ion mechanisms ha e been
a ailable o deal wi h he dis ess o e y la ge banks,
o he simul aneous dis ess o many smalle banks.
Wi hou c edible c oss-bo de esolu ion egimes, banks
a e “global in li e; na ional in dea h”. This is pa icu-
la ly ue in he EU, whe e he e is a common ma ke
o banking se ices bu no ye a common s a egy o
und o bank esolu ion. Many EU banks ha e g own
o he size o he common EU ma ke — and ha e he-
e o e a ou g own hei domes ic base. The home eco-
nomy emains an app op ia e ya ds ick, howe e , since
bank esolu ion emains a na ional p eoccupa ion un il
he Single Resolu ion Mechanism is ully in place in he
eu o zone.
Figu e 5 and Figu e 6 in Sec ion 1 e ealed he size o
EU banking sys ems ela i e o na ional ou pu . In ad-
di ion o he con ingen liabili ies c ea ed by hese la ge
banking sys ems, la ge indi idual banks c ea e idiosyn-
c a ic isk o na ional axpaye s. Figu e 25 illus a es
he magni ude o his isk in Eu ope. EU banks domi-
na e he le -hand-side o he dis ibu ion: o he 40 glo-
bal banks wi h liabili ies g ea e han 50% o domes ic
GDP, 29 a e in he EU. Se en EU banks ha e liabili ies
g ea e han 100% o domes ic GDP. By con as , he
la ges US bank — JPMo gan — has liabili ies wo h
15% o US GDP (o 23% using IFRS accoun ing). On
his measu e, JPMo gan anks alongside Comme zbank
(24% o Ge many’s GDP) and Pohjola Bank (24% o
Finland’s GDP).
I eland p o ides a i id example o he eal cos s impo-
sed by e y la ge banks on domes ic axpaye s. In 2007,
Bank o I eland amoun ed o 120% o I ish GDP, and
Allied I ish 100%. In Sep embe 2008, he I ish go e n-
men exp essly gua an eed all bank bondholde s. Many
Konsekwencje dla yzyka zadłużenia publicznego
Op ócz k yzysów bankowych duże sys emy bankowe
mogą wywoływać k yzysy zadłużenia publicznego. Zo-
bowiązania banków o wa unkowe zobowiązania poda -
ników. Jes ak za ówno de ju e — w UE depozy y ban-
kowe podlegają (do pewnego p ogu) gwa ancjom zgod-
nie z dy ek ywą w sp awie sys emów gwa ancji depo-
zy ów — jak i de ac o — p óbując zapobiec k yzysom
bankowym, ządy mogą zdecydować się spłacić nieza-
bezpieczonych wie zycieli banków. Po zech la ach k y-
zysu zadłużenia publicznego w Eu opie nie zeba szcze-
gółowo wyjaśniać yzyka wynikającego z des abilizacji
dynamiki zadłużenia publicznego p zez duże sys emy
bankowe. Niemniej jednak yzyko o nadal ośnie k a-
jowe sys emy bankowe są duże w po ównaniu z k ajo-
wymi gospoda kami, a jak do ychczas b ak jes wia y-
godnych mechanizmów upo ządkowanej likwidacji mo-
gących z ównoważyć zag ożenie dla ba dzo dużych ban-
ków lub jednocześnie dla wielu mniejszych banków.
Bez wia ygodnych ponadg anicznych mechanizmów upo-
ządkowanej likwidacji banki są „globalne za życia i k a-
jowe po śmie ci”. Szczególnie do yczy o UE, w k ó ej
unkcjonuje wspólny ynek usług bankowych, ale b ak
jak do ąd wspólnej s a egii lub unduszu upo ządkowa-
nej likwidacji banków. Wiele banków w UE u osło na
skalę wspólnego ynku UE, a więc dawno emu wy osło
z ynku k ajowego. Jednakże gospoda ka k ajowa po-
zos aje odpowiednią mia ą, gdyż upo ządkowana likwi-
dacja banków nadal jes p oblemem k ajowym, dopóki
w s e ie eu o nie zos anie w pełni wd ożony wspólny
mechanizm upo ządkowanej likwidacji (SRM).
Na Wyk esach 5 i 6 w ozdziale 1 pokazano wielkość
sys emów bankowych w UE w elacji do p odukcji k a-
jowej. Op ócz wa unkowych zobowiązań pows ających
w ych dużych sys emach bankowych, poszczególne duże
banki gene ują idiosynk a yczne yzyko dla k ajowych
poda ników. Na Wyk esie 25 p zeds awiono skalę ego
yzyka w Eu opie. Banki z UE dominują po lewej s onie
ego ozkładu — z 40 banków globalnych, k ó ych zobo-
wiązania p zek aczają poziom 50% k ajowego PKB, 29
ma siedzibę w UE. Siedem banków z UE posiada zobo-
wiązania p zek aczające 100% k ajowego PKB. Z kolei
największy bank ame ykański, JPMo gan, posiada zobo-
wiązania ówne 15% ame ykańskiego PKB (lub 23% wg
MSSF). W ym ankingu JPMo gan plasuje się
w ej samej s awce, co Comme zbank (24% niemieckiego
PKB) czy Pohjola Bank (24% ińskiego PKB).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 48
o hese gua an ees ul ima ely ans e ed on o he go-
e nmen balance shee , leading o a de ici o 32% o
GDP in 2010 and p omp ing ins abili y in I eland’s so-
e eign deb dynamics.
I landia s anowi dobi ny p zykład na o, jakie są ealne
kosz y wynikające dla k ajowych poda ników z obecno-
ści ba dzo dużych banków. W 2007 . Bank o I eland
odpowiadał pod względem wielkości 120% i landzkiego
PKB, a Allied I ish 100%. We w ześniu 2008 . ząd
I landii udzielił wy aźnych gwa ancji wszys kim obliga-
a iuszom banków. Duża część ych gwa ancji zos ała
os a ecznie zamieniona na zobowiązania publiczne, co
dop owadziło do de icy u na poziomie 32% PKB w 2010
. i zabu zyło dynamikę i landzkiego zadłużenia publicz-
nego.
Pa B: Excessi ely bank-based inancial s uc u e
Część B: S uk u a inansowa zby mocno opa a na bankach
In Sec ion 1, we disco e ed no only ha Eu ope has
a bank-based inancial s uc u e by in e na ional s an-
da ds — bu ha his bank bias has inc eased o e he
pas 15 yea s.
Eu ope’s shi owa ds a mo e bank-based inancial s uc-
u e bucks he in e na ional end. Typically, one would
expec ma ke s o become ela i ely mo e impo an as
ins i u ions become s onge and he ule o law mo e
en enched (La Po a, Lopez-de-Silanes, Shlei e and Vi-
shny (1997); and La Po a, Lopez-de-Silanes and Shlei e
(1998)).
Indeed, mos non-EU coun ies ha e become mo e ma ke -
based since 1995 (i.e. he g ey do s lie abo e he ho izon-
al line in Figu e 26). By con as , mos EU coun ies’
inancial sys ems ha e become e en mo e bank-based
(i.e. he black do s lie below he ho izon al line). Mo e-
o e , mos EU coun ies we e al eady mo e bank-based
in 1995 (i.e. he black do s lie o he le o he e i-
cal line, which is d awn a he sample mean o inancial
s uc u e in 1995).
Figu e 27 plo s he esul ing inancial s uc u e in 2011.
Mos EU coun ies (depic ed by black ba s) lie o he
le o he dis ibu ion: hey a e mo e bank-based han
he es o he wo ld. Figu e 27 also e eals some su -
p ising coun y-speci ic esul s. Fo example, he UK —
ypically ci ed alongside he US as a pa agon o ma ke -
based inancial in e media ion — has a inancial
W ozdziale 1 okazało się nie ylko, że wedle międzyna-
odowych s anda dów Eu opa ma s uk u ę inansową
opa ą na bankach, ale ównież że aka o ien acja wzmac-
niała się w os a nich 15 la ach.
P zesunięcie Eu opy w s onę s uk u y inansowej sil-
niej opa ej na bankach jes sp zeczne z endem między-
na odowym. Zgodnie z ypowymi oczekiwaniami ynki
s ają się co az ważniejsze w az ze wzmacnianiem się in-
s y ucji i ug un owaniem się p awo ządności (La Po a,
Lopez-de-Silanes, Shlei e i Vishny; o az La Po a, Lopez-
de-Silanes i Shlei e ).
I zeczywiście, większość k ajów spoza UE s ała się ba -
dziej zo ien owana na ynki od 1995 . ( j. sza e punk y
leżące powyżej poziomej linii na Wyk esie 26). Z kolei
sys emy inansowe większości k ajów UE w jeszcze więk-
szym s opniu zaczęły opie ać się na bankach
( j. cza ne punk y leżące poniżej poziomej linii). Po-
nad o większość k ajów UE już w 1995 . silniej opie ała
się na bankach ( j. cza ne punk y leżące na lewo od linii
pionowej, k ó ą pop owadzono dla s uk u y inansowej
ś edniej dla p óby w 1995 .).
Na Wyk esie 27 p zeds awiono s uk u ę inansową
w 2011 . Większość k ajów UE (cza ne słupki) leży
w lewej części ozkładu — są one w większym s opniu
niż esz a świa a opa e na bankach. Wyk es 27 p zed-
s awia ównież pewne zaskakujące wyniki dla poszcze-
gólnych k ajów. Na p zykład Wielka B y ania — zwykle
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 49
Figu e 26: Changing inancial s uc u es / Wyk es 26: Zmiany w s uk u ze inansowej
-2
2
1
-1
0 1 32 4
0
Financial sys em s uc u e in 1995 (equi y + bond ma ke cap/bank c edi )
S uk u a sys em inansowego w 1995 . (Kapi ał + Maksymalna wa ość ynku obligacji/K edy bankowy)
Change in s uc u e, 1995-2011 / Zmiany w s uk u ze, 1995-2011
AUS
GHE
LU
SGP
MYS
USA
PER
IT UK
DE
FI
NL
GR
PT
BE
AT
CHN
COL
MEX
BRA
JPN
TUR
KOR
HKG
IND
ES
Sou ce: Wo ld Bank Financial De elopmen and S uc u e Da-
ase .
No es: Financial s uc u e is measu ed as he a io o s ock and
bond ma ke capi alisa ion o bank c edi ( o he p i a e sec o ).
Bank loans includes p i a e c edi by deposi money banks.
Ź ódło: Wo ld Bank Financial De elopmen and S uc u e Da-
ase .
Uwagi: S uk u a inansowa mie zona wskaźnikiem kapi alizacji
ynku akcji do k edy u bankowego (dla sek o a p ywa nego). K e-
dy y bankowe obejmują k edy p ywa ny udzielony p zez banki
depozy owe.
Figu e 27: Financial s uc u e in 2011: Eu ope compa ed wi h he es o he wo ld / Wyk es 27: S uk u a
inansowa w 2011 . — Eu opa w po ównaniu z esz ą świa a
0
2
SK SV GRMT AT DE
4
1
IT PT
3
UK IEES NL FITR LU JPIL FR BEAR AUCH MY CLKR HK MX USSG
Sou ce: Wo ld Bank Financial De elopmen and S uc u e Da-
ase .
No es: Financial s uc u e is measu ed as he a io o s ock and
bond ma ke capi alisa ion o bank c edi ( o he p i a e sec o ).
Bank loans includes p i a e c edi by deposi money banks.
Ź ódło: Wo ld Bank Financial De elopmen and S uc u e Da-
ase .
Uwagi: S uk u a inansowa mie zona wskaźnikiem kapi alizacji
ynku akcji do k edy u bankowego (dla sek o a p ywa nego). K e-
dy y bankowe obejmują k edy p ywa ny udzielony p zez banki
depozy owe.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 50
s uc u e nea ly as bank-based as Ge many’s. The UK’s
bond ma ke is ela i ely small, and i s sizeable equi y
ma ke is ne e heless dwa ed by one o he wo ld’s la -
ges banking sys ems. In he EU, only wo coun ies —
F ance and Belgium — ha e a capi alisa ion o s ock
and bond ma ke s which exceeds bank c edi .
All EU coun ies shown in Figu e 27 — excep F ance
and Belgium — ha e a inancial s uc u e which is mo e
bank-based han Japan’s.
So Eu ope has a hea ily bank-based inancial s uc u e
by in e na ional s anda ds. Bu does his ma e ? A e
ce ain ins i u ional en i onmen s mo e e icien han
o he s in alloca ing inancial capi al?
Much o he li e a u e answe s: “no necessa ily”. Ac-
co ding o his iew, inancial s uc u es de elop en-
dogenously as he mos e icien ins i u ional a ange-
men s o supply inancial se ices, gi en exogenous ci -
cums ances — such as he s eng h o p ope y igh s
(La Po a, Lopez-de-Silanes, Shlei e and Vishny (1997);
Le ine (1997)) and social cul u e (Kwok and Tadesse
(2006)). Mo eo e , inancial s uc u e may de elop in
esponse o he indus ial s uc u e o he eal economy
(Ca lin and Maye (2003); Allen, Ba ilo o and Kowa-
lewski (2007)). Fo example, an indus ial s uc u e wi h
many medium-sized i ms, which end o use physical ca-
pi al in ensi ely in p oduc ion, may be mo e e icien ly
se ed by a bank-based inancial s uc u e. Such i ms
end o ha e p edic able (low- ola ili y) e u ns and easie
access o colla e al (physical capi al). By con as , an
economy based on high-speci ica ion echnological inno-
a ion, wi h i ms — some e y la ge — ha use human
and o he in angible capi al in p oduc ion, may be be -
e sui ed o a ma ke -based inancial s uc u e.
This s ylised link be ween eal economy s uc u es and
inancial s uc u es helps o illus a e he unde lying
compa a i e ad an ages o bank- e sus ma ke -based
s uc u es. In pa icula :
•Banks specialise in ga he ing da a and p ocessing
in o ma ion (“sc eening”) be o e o igina ing loans,
and in subsequen ly se icing loans (“moni o ing”).
O e ime, banks (as ela ionship lende s) accu-
mula e so in o ma ion abou bo owe ypes, mi-
iga ing in o ma ion asymme ies (Boo (2000)),
which would o he wise lead o ad e se selec ion
and c edi a ioning (S igli z and Weiss (1981)).
Banks a e he e o e likely o be e icien o igina o s
wskazywana obok USA jako model poś ednic wa inan-
sowego opa ego na ynku — ma s uk u ę inansową
opa ą na bankach niemal w ym samym s opniu co
Niemcy. B y yjski ynek obligacji jes względnie mały,
a spo y ynek akcji i ak pozos aje w cieniu jednego
z największych w świecie sys emów bankowych. W UE
ylko dwa k aje — F ancja i Belgia — mają kapi aliza-
cję ynku akcji i obligacji wyższą od k edy u bankowego.
Wszys kie k aje UE pokazane na Wyk esie 27 — poza
F ancją i Belgią — mają s uk u ę inansową opa ą na
bankach w większym s opniu niż Japonia.
Tak więc wedle s anda dów międzyna odowych Eu opa
ma s uk u ę inansową silnie opa ą na bankach. Ale
czy ma o znaczenie? Czy pewne o oczenia ins y ucjo-
nalne sku eczniej niż inne alokują kapi ał inansowy?
W większości li e a u y pada odpowiedź: „Niekoniecz-
nie”. W ym podejściu s uk u y inansowe ksz ał ują
się endogennie jako najba dziej e ek ywne sys emy in-
s y ucjonalne zapewniające usługi inansowe w danych
wa unkach egzogennych, jak ug un owanie p aw wła-
sności (La Po a, Lopez-de-Silanes, Shlei e i Vishny;
Le ine) i kul u a społeczna (Kwok i Tadesse). Ponad o
s uk u a inansowa może się ksz ał ować w eakcji na
s uk u ę b anżową gospoda ki ealnej (Ca lin i Maye ;
Allen, Ba ilo o i Kowalewski). Na p zykład s uk u ę
b anżową cechującą się obecnością wielu i m ś edniej
wielkości, k ó ych p odukcja jes zwykle chłonna na ka-
pi ał izyczny, sku eczniej obsługiwać może s uk u a i-
nansowa opa a na bankach. Takie i my cha ak e yzuje
zwykle p zewidywalna (podlegająca niskiej zmienności)
s opa zw o u o az ła wiejszy dos ęp do zabezpieczenia
(kapi ału izycznego). Z kolei gospoda ka opa a na za-
awansowanych innowacjach echnologicznych, cechująca
się obecnością i m ( ównież ba dzo dużych) wyko zy-
s ujących w p odukcji kapi ał ludzki i inny kapi ał nie-
ma e ialny, może być lepiej dopasowana do s uk u y
inansowej opa ej na ynku.
Ten s ylizowany związek pomiędzy s uk u ami gospo-
da ki ealnej a s uk u ami inansowymi pomaga z ozu-
mieć pods awowe p zewagi kompa a ywne s uk u opa -
ych na bankach i na ynkach. W szczególności:
•Banki specjalizują się w zbie aniu danych i p ze-
wa zaniu in o macji („sc eening”) p zed udziele-
niem k edy ów, a nas ępnie w obsłudze k edy ów
(„moni o ing”). W az z upływem czasu banki (ba-
zujące na elacjach z k edy obio cami) akumulują
miękkie in o macje o ypach k edy obio ców,
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 51
and se ice s o c edi when he cos s o acqui ing
in o ma ion a e pa icula ly high. This is likely o
be he case whe e bo owe s a e mos ly small and
use physical capi al in ensi ely in hei p oduc ion.
•Ma ke s a e ypically seen by economis s as he
mos e icien way o alloca ing esou ces — ab-
sen impe ec ions. Ma ke s a e he e o e mo e e -
icien han banks when he p oblem o ga he ing
and p ocessing in o ma ion abou in es men op-
po uni ies and moni o ing he use s o unds a e
less se e e. Mo eo e , ma ke s a e likely o be be -
e inancie s o inno a ion whe e he e is a wide
di e si y o p io belie s abou he expec ed alue
o new p ojec s (Allen and Gale (1999)). Decen-
alised ma ke -based inancial s uc u es pe mi
op imis ic in es o s o inance p ojec s and pes-
simis ic in es o s o “ag ee o disag ee”. Disag e-
emen is mos likely o po en ially ans o ma io-
nal (bu unce ain) gene al pu pose echnological
(GPT) inno a ions, which ypi y many ecen in-
no a ions (B ynjol sson and McA ee (2014)). Hi-
s o ically, mos GPT inno a ions ha e occu ed in
coun ies wi h ma ke -based inancial s uc u es
(Allen (1993)), also because ma ke -based s uc-
u es end o os e en u e capi al i ms (Black
and Gilson (1998)). Along hese lines, Demi g¨u¸c-
Kun , Feyen and Le ine (2013) ind ha capi al
ma ke s become inc easingly impo an as econo-
mies app oach he echnological on ie .
Bu banks ha e a da k side, which is no ully cap u-
ed by he “banks-as-in o ma ion-p ocesso s” iew o i-
nancial se ices. In p o iding a solu ion o in o ma ion
ga he ing and p ocessing p oblems, banks migh simul-
aneously c ea e new p oblems. Some imes, hese new
p oblems a e mo e cos ly han he ini ial ailu e. In pa -
icula , an excessi ely bank-based inancial s uc u e is
p one o h ee p oblems: (i) he hold-up p oblem; (ii) en-
y de e ence ia lobbying; and (iii) excessi ely ola ile
c edi supply. We discuss hese p oblems in u n.
1. The hold-up p oblem.
Banks sc een (p e-con ac ) and moni o (pos -
con ac ). In doing so, banks become specialised
p oduce s o so in o ma ion abou bo owe s’ c e-
di quali y. O e ime, his c ea es a bila e al mo-
nopoly be ween bo owe and lende . Bo owe s
who ge in o di icul y may possess ba gaining po-
we o e ela ionship lende s, pa icula ly i he
edukujące asyme ie in o macyjne (Boo ), k ó e
w innym p zypadku p owadziłyby do nieko zys -
nej selekcji i acjonowania k edy ów (S igli z i We-
iss). W związku z ym banki mogą sku ecznie udzie-
lać i obsługiwać k edy y, kiedy kosz y pozyskania
in o macji są szczególnie wysokie. Jes ak zwykle
w edy, gdy k edy obio cy o głównie małe pod-
mio y, a ich p odukcja jes chłonna na kapi ał i-
zyczny.
•Rynki uważane są zwykle p zez ekonomis ów za
najba dziej e ek ywny sposób alokowania zasobów
— p zy b aku niedoskonałości. Dla ego eż ynki
ba dziej e ek ywnie niż banki adzą sobie wówczas,
gdy mniej do kliwy jes p oblem zbie ania i p ze-
wa zania in o macji o możliwościach inwes ycyj-
nych o az moni o owania uży kowników unduszy.
Ponad o ynki są zwykle lepszym ź ódłem inanso-
wania innowacji w sy uacji, gdy is nieje dużo oz-
bieżnych opinii co do spodziewanej wa ości no-
wych p ojek ów (Allen i Gale). Zdecen alizowane,
opa e na ynkach s uk u y inansowe umożliwiają
op ymis ycznym inwes o om inansowanie p ojek-
ów, podczas gdy pesymis yczni inwes o zy mogą
„zgadzać się, by się nie zgodzić”. Niezgoda naj-
częściej cechuje po encjalnie p zełomowe (ale nie-
pewne) innowacje o ogólnym zas osowaniu ech-
nicznym, ypowe dla wielu os a nich innowacji
(B ynjol sson i McA ee). W ujęciu his o ycznym
większość innowacji o ogólnym zas osowaniu ech-
nicznym pojawiało się w k ajach ze s uk u ami
inansowymi opa ymi na ynkach (Allen), ów-
nież dla ego, że s uk u y opa e na ynkach zwy-
kle wspie ają i my ypu en u e capi al (Black
i Gilson). Idąc ym opem, Demi g¨u¸c-Kun , Feyen
i Le ine s wie dzili, że waga ynków kapi ałowych
ośnie w mia ę, jak gospoda ki zbliżają się do g a-
nicy echnologicznej.
Jednak banki mają swoją ciemną s onę, co nie znajduje
do końca odzwie ciedlenia w podejściu do usług inan-
sowych na zasadzie „banki jako podmio y p ze wa za-
jące in o macje”. Zapewniając ozwiązanie p oblemów
do yczących zbie ania i p ze wa zania in o macji, banki
wo zą jednocześnie nowe p oblemy. Czasami akie nowe
p oblemy są ba dziej kosz owne niż począ kowe niepo-
wodzenia. W szczególności s uk u a inansowa w nad-
mie nym s opniu opa a na bankach na ażona jes na
zy p oblemy: (i) p oblem powiązania, (ii) zniechęcanie
do wejścia pop zez lobbying i (iii) nadmie na zmienność
podaży k edy u. Omówimy je kolejno.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 52
lende is simul aneously dis essed.
Bila e al monopoly helps o explain banks’ en-
dency o exe cise sys ema ic loan o bea ance as
a gambling- o - esu ec ion s a egy (Peek and
Roseng en (2005); Caballe o, Hoshi and Kashyap
(2008); ESRB ASC (2012)). Dis essed ela ion-
ship lende s’ endency o a o exis ing clien s (o e
mo e p o i able p ojec s) implies economy-wide mi-
salloca ion o inancial capi al. By con as , ma -
ke s a e less suscep ible o he ime-inconsis ency
p oblem: hey can mo e c edibly commi o e mi-
na e unp o i able p ojec s, p ecisely because de-
cen alised in es o s’ moni o ing cos s a e highe
(Dewa ipon and Maskin (1995)).
2. En y de e ence ia lobbying.
As incumben s in c edi ma ke s, banks ha e an
incen i e o aise en y ba ie s o compe ing sup-
plie s o c edi (Rajan and Zingales (2003); Pe o i
and Volpin (2004)).4Acco ding o his iew, i-
nancial s uc u es could con inue o be bank-based
long a e such a s uc u e is e icien , also because
wide- eaching s uc u al changes o he p o ision
o inance a e (pe cei ed as) cos ly (Monne and
Quin in (2005)). Incumben banks he e o e bene-
i om pa h dependency in inancial s uc u e.
Mo eo e , since he p oduc ion o banking se i-
ces en ails high ixed cos s, banking sys ems end
o become highly concen a ed. Ve y la ge banks
possess ino dina e poli ical powe , allowing hem
o lobby o p i a e in e es s, such as lax p uden-
ial egula ion and supe ision. Poli ically powe -
ul banks may also engende poli ical co up ion,
as in he eas Asian c isis (K ugman (1998)).
3. Vola ile c edi supply.
The c edi cycle — de ined as he empi ical en-
dency o p i a e c edi c ea ion o luc ua e o e
ime — is one o he key d i e s o he business
cycle (Eicheng een and Mi chene (2004)). Banks
d i e he c edi cycle: he g ow h o bank c edi is
much mo e ola ile han g ow h in he s ock o he
ou s anding deb secu i ies o non- inancial co po-
a ions. Figu e 28 and Figu e 30 ( o he eu o a ea
and US espec i ely) illus a e ha he ola ili y
o bank c edi g ow h ( he ed line) exceeds he
g ow h in ne deb secu i ies’ issuance ( he g een
line). Highe ola ili y is quan i ied in Figu e 29
1. P oblem powiązania
Banki p owadzą sc eening (p zed zawa ciem umo-
wy) i moni o ing (po zawa ciu umowy). Tym sa-
mym banki s ają się wyspecjalizowanymi p odu-
cen ami miękkich in o macji do yczących wia y-
godności k edy owej k edy obio ców. W az z upły-
wem czasu p owadzi o do pows ania dwus on-
nego monopolu pomiędzy k edy obio cą a k edy-
odawcą. K edy obio cy w kłopo ach mogą mieć
pozycję p ze a gową wobec k edy odawców bazu-
jących na elacjach, zwłaszcza jeśli jednocześnie
kłopo y ma k edy odawca.
Dwus onny monopol pomaga wyjaśnić endencję
banków do sys ema ycznych us ęps w k edy owych
s osowanych jako s a egia „g y o wsk zeszenie”
(Peek i Roseng en; Caballe o, Hoshi i Kashyap;
ESRB ASC). Tendencja popadłych w kłopo y ba-
zujących na elacjach k edy odawców do awo yzo-
wania is niejących klien ów (w po ównaniu z ba -
dziej en ownymi p ojek ami) p owadzi do niep a-
widłowej alokacji kapi ału inansowego w całej go-
spoda ce. Z kolei ynki są mniej w ażliwe na p o-
blem niespójności czasowej — z większą wia ygod-
nością mogą zdecydować o p ze waniu nie en ow-
nych p ojek ów właśnie dla ego, że kosz y moni o-
owania zdecen alizowanych inwes o ów są wyż-
sze (Dewa ipon i Maskin).
2. Zniechęcanie do wejścia pop zez lobbying
Jako podmio y zasiedziałe na ynkach k edy owych
banki mają zachę ę do ego, by podnosić ba ie ę
wejścia na ynek dla konku encyjnych dos awców
k edy u (Rajan i Zingales; Pe o i i Volpin)4.
W ym podejściu s uk u y inansowe mogą na-
dal opie ać się na bankach nawe długo po ym,
jak aka s uk u a p zes anie być e ek ywna, ów-
nież dla ego, że daleko idące zmiany s uk u alne
w zapewnianiu inansowania są (pos zegane jako)
kosz owne (Monne i Quin in). W związku z ym
zasiedziałe banki ko zys ają z zależności od ścieżki
w s uk u ze inansowej.
Ponad o ponieważ p odukcja usług bankowych
oznacza wysokie kosz y s ałe, sys emy bankowe
zwykle wykazują wysoką koncen ację. Ba dzo duże
banki posiadają nadmie ną władzę poli yczną, co
umożliwia im lobbing na zecz własnych in e e-
sów, jak luźne egulacje os ożnościowe i nadzó .
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 53
and Figu e 31, which show he s anda d de ia ion
o c edi g ow h in he eu o a ea and US espec i-
ely.
One explana ion o he highe ola ili y o bank
c edi is ha he supply o bank c edi is guided
by a “ inancial accele a o ”, as in he model by
Be nanke, Ge le and Gilch is (1999): namely,
an ampli ica ion mechanism whe eby shocks o he
alue o colla e al o o banks’ equi y igge s chan-
ges in banks’ supply o c edi , which in u n a -
ec he alue o colla e al o equi y. Inso a as
i ms’ abili y o bo ow depends on he ma ke
alue o hei colla e al, an inc ease in asse p i-
ces expands hei bo owing capaci y and allows
hem o expand in es men . The su ge in econo-
mic ac i i y inc eases asse p ices u he , leading
o a eedback loop o ising asse p ices, expan-
ding balance shee s, loose c edi supply and u -
he expansion in eal ac i i y. When a nega i e
shock hi s, he whole p ocess e e ses sign. Hence,
e en a small change in inancial asse p ices may
p oduce la ge swings in c edi and eal economic
ac i i y. This ampli ica ion mechanism is exace -
ba ed by he ac ha changes in asse p ices also
a ec he ne wo h o banks’ equi y (Ad ian and
Shin (2010)).
The inancial accele a o is based on he abili y o
banks o le e age up colla e al and hei own equ-
i y. No such ampli ica ion mechanism would a ise
i i ms we e o inance hei in es men di ec ly
ia he issuance o equi y. When hei alue in-
c eases, i ms migh s ill inc ease hei le e age by
issuing bonds, bu his would a oid u he le e a-
ging by banks. Hence i secu i ies ma ke inancing
we e dominan , he inancial accele a o would be
a less po en . Recen wo k by Gambaco a, Yang
and Tsa sa onis (2014) lends suppo o his iew,
pa icula ly in pe iods ollowing banking c ises.
Silne poli ycznie banki mogą ównież odzić ko-
upcję poli yczną, jak w p zypadku k yzysu w Azji
wschodniej (K ugman).
3. Zmienność podaży k edy u
Cykl k edy owy — de iniowany jako empi yczna
endencja zmienności k eacji k edy u p ywa nego
w az z upływem czasu — jes jednym z kluczo-
wych czynników cyklu koniunk u alnego (Eichen-
g een i Mi chene ). Banki napędzają cykl k edy-
owy: wz os k edy u bankowego podlega dużo więk-
szej zmienności niż wz os poziomu wyemi owa-
nych i niewykupionych dłużnych papie ów wa -
ościowych ko po acji nie inansowych. Na Wyk e-
sach 28 i 30 (odpowiednio dla s e y eu o i USA)
pokazano, że zmienność wz os u k edy u banko-
wego (cze wona k zywa) jes większa od wz os u
emisji dłużnych papie ów wa ościowych ne o (zie-
lona k zywa). Wyższą zmienność skwan y ikowano
na Wyk esach 29 i 31, k ó e p zeds awiają odchy-
lenie s anda dowe wz os u k edy u odpowiednio
dla s e y eu o i USA.
Jedno wyjaśnienie wyższej zmienności k edy u ban-
kowego mówi, że podażą k edy u bankowego kie-
uje „akcele a o inansowy”, jak w modelu Be -
nankego, Ge le a i Gilch is a, a mianowicie me-
chanizm wzmacniający, dzięki k ó emu szoki w za-
k esie wa ości zabezpieczenia lub kapi ału wła-
snego banków powodują zmiany w podaży k edy u
p zez banki, co z kolei wpływa na wa ość zabez-
pieczenia lub kapi ału własnego. W s opniu, w ja-
kim zdolność i m do zaciągania k edy u zależy od
wa ości ynkowej ich zabezpieczenia, wz os cen
ak ywów zwiększa ich zdolność k edy ową i po-
zwala im na zwiększenie inwes ycji. Wz os dzia-
łalności gospoda czej p owadzi do dalszego wz o-
s u cen ak ywów, wo ząc pę lę sp zężenia zw o -
nego osnących cen ak ywów, wz os u bilansów,
luźniejszej podaży k edy u i dalszej ekspansji dzia-
łalności ealnej. W momencie wys ąpienia nega-
ywnego szoku cały en p oces zmienia znak. Tak
więc nawe niewielka zmiana cen ak ywów inan-
sowych może powodować duże wahania poziomu
k edy u i ealnej działalności gospoda czej. Ten
mechanizm wzmacniający doda kowo wspomaga
ak , że zmiany cen ak ywów mają ównież wpływ
na wa ość kapi ału własnego banków ne o (Ad-
ian i Shin).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 54
Akcele a o inansowy opie a się na zdolności ban-
ków do wyko zys ania e ek u dźwigni w p zypadku
zabezpieczenia i kapi ału własnego. Takie mecha-
nizm wzmacniający nie wys ępowałby, gdyby i my
miały inansować swoje inwes ycje bezpoś ednio
pop zez emisję kapi ału. W az ze wz os em ich wa -
ości i my nadal mogłyby zwiększać dźwignię i-
nansową, emi ując obligacje, jednak zapobiegałoby
o dalszemu wyko zys ywaniu mechanizmu dźwi-
gni p zez banki. Tak więc gdyby dominujące było
inansowanie na ynku papie ów wa ościowych,
akcele a o inansowy byłby o wiele słabszy. Os a -
nia p aca Gambaco a, Yang i Tsa sa onis po wie -
dza o podejście, zwłaszcza dla ok esów po k yzy-
sach bankowych.
Figu e 28: NFCs’ inancing in loans and deb secu i ies in he Eu o A ea ( ou -qua e mo ing sums o lows,
as % o GDP) / Wyk es 28: Finansowanie i m nie inansowych k edy ami i dłużnymi papie ami wa ościowymi
w s e ie eu o (k ocząca suma p zepływów za 4 kwa ały w elacji do PKB (w %))
Loans / K edy
Deb secu i ies / Ins umen y dłużne
2000 2002 2010 20122004 2006 2008
-2
-1
0
1
2
3
4
5
6
7
Sou ce: ECB (Eu o A ea “Flow o Funds” Accoun s). The cha
plo s he yea -on-yea change in NFCs’ ou s anding ex e nal lia-
bili ies (b oken down as loans and deb secu i ies) di ided by no-
minal GDP. Loans excludes in a-NFC loans.
Ź ódło: EBC ( achunki „p zepływów ś odków pieniężnych” dla
s e y eu o). Wyk es p zeds awia zmianę niespłaconych zobowią-
zań zewnę znych i m nie inansowych ok do oku (w podziale
na k edy y i dłużne papie y wa ościowe) w s osunku do nomi-
nalnego PKB. K edy y nie obejmują k edy ów pomiędzy i mami
nie inansowymi.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 55
Figu e 29: S anda d de ia ion o NFCs’ ex e nal inancing in he Eu o A ea ( olling 5 yea window) / Wyk es 29:
Odchylenie s anda dowe zewnę znego inansowania i m nie inansowych w s e ie eu o (k oczcy ok es pięciole ni)
2004 20102006 2008
0
2012
3
2
1
Loans (5Y s de ) / K edy
Deb secu i ies (5Y s de ) / Ins umen y dłużne
2005 2007 2009 2011 2013
Sou ce: ECB (Eu o A ea “Flow o Funds” Accoun s). Ź ódło: EBC ( achunki „p zepływów ś odków pieniężnych” dla
s e y eu o).
Figu e 30: NFCs’ inancing in loans and deb secu i ies in he US ( ou -qua e mo ing sums o lows, as % o
GDP) / Wyk es 30: Finansowanie i m nie inansowych k edy ami i dłużnymi papie ami wa ościowymi w USA
(k ocząca suma p zepływów za 4 kwa ały w elacji do PKB (w %))
Loans / K edy Deb secu i ies / Ins umen y dłużne
1952 1958 1982 2012
1964 1970 1976
-4
-3
-2
-1
0
1
2
3
4
5
1988 1994 2000 2006
Sou ce: Boa d o Go e no s o he Fede al Rese e Sys em ( low
o unds accoun s o he Uni ed S a es). The cha plo s he yea -
onyea change in NFCs’ ou s anding ex e nal liabili ies (b oken
down as loans and deb secu i ies) di ided by nominal GDP. Loans
consis s o balance shee i ems (1) deposi o y ins i u ion loans
and (2) o he loans. Deb secu i ies include co po a e bonds and
comme cial pape .
Ź ódło: Rada Gube na o w Sys emu Reze wy Fede alnej ( a-
chunki p zepływu ś odków pieniężnych dla USA). Wyk es p zed-
s awia zmianę niespłaconych zobowiązań zewnę znych i m nie i-
nansowych ok do oku (w podziale na k edy y i dłużne papie y
wa ościowe) w s osunku do nominalnego PKB. K edy y obejmują
pozycje bilansowe (1) k edy y ins y ucji depozy owych o az (2)
pozos ałe k edy y. Dłużne papie y wa ościowe obejmują obliga-
cje ko po acyjne i papie y dłużne p zedsiębio s w.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 56
Figu e 31: S anda d de ia ion o NFCs’ ex e nal inancing in he US ( olling 5 yea window) / Wyk es 31:
Odchylenie s anda dowe zewnę znego inansowania i m nie inansowych w USA (k oczący ok es pięciole ni)
1957 1964 1992 1999
1971 1978 1985
0
2006
1
2
3
2013
Loans (5Y s de ) / K edy
Deb secu i ies (5Y s de ) / Ins umen y dłużne
Sou ce: Boa d o Go e no s o he Fede al Rese e Sys em ( low
o unds accoun s o he Uni ed S a es).
Ź ódło: Rada Gube na o ’ow Sys emu Reze wy Fede alnej ( a-
chunki p zepływu ś odków pieniężnych dla USA).
Financial s uc u e and g ow h: B inging new
e idence o an old deba e
This sec ion p esen s e idence ha bank-based inan-
cial s uc u es end o p e ail in coun ies wi h lowe
long- un g ow h, con olling o o he ac o s. To do his,
we pe o m a ai h ul eplica ion o Le ine (2002), using
mo e ecen da a and an expanded sample o coun ies
Le ine inds ha inancial s uc u e is i ele an o
g ow h. This inding is based on c oss-coun y OLS e-
g essions o he o m G=αX +βS +ε, whe e G is he
eal pe capi a long- un g ow h a e, S is a measu e o
inancial s uc u e, and X ep esen s a ec o o con ol
a iables. In Le ine’s eg essions, βis ound o be insi-
gni ican — based on da a spanning 1980–1995 (be o e
he accele a ion in banking sys ems’ size no ed in Sec-
ion 1).
We upda e Le ine’s wo k using a Wo ld Bank da ase ,
wi h yea ly obse a ions om 1989 o 2011. To epli-
ca e Le ine’s eg ession ( epo ed in Table IV in Le ine
(2002)), we compu e
S uk u a inansowa i wz os — s a a dyskusja,
nowe dane
W niniejszej części p zeds awiono dane wskazujące, że
s uk u y inansowe opa e na bankach zwykle wys ę-
pują w k ajach o niższym długo alowym empie wz o-
s u (p zy kon oli pozos ałych czynników). W ym celu
p zep owadziliśmy dokładne pow ó zenie a gumen acji
z p acy Le ine’a, s osując nowsze dane i posze zoną p óbę
k ajów.
Le ine wie dzi, że s uk u a inansowa nie ma znaczenia
dla wz os u. Taki wniosek opie a się na eg esji zwykłą
me odą najmniejszych kwad a ów dla óżnych k ajów
w nas ępującej pos aci: G=αX +βS +ε, gdzie G o e-
alna długo alowe empo wz os u pe capi a, S o mia a
s uk u y inansowej, zaś X ep ezen uje wek o zmien-
nych kon olnych. W eg esji Le ine’a, βokazuje się nie-
is o ne — w opa ciu o dane za ok es 1980–1995 (p zed
p zyspieszeniem wielkości sys emów bankowych, o czym
mowa w ozdziale 1).
Zak ualizowaliśmy p acę Le ine’a s osując zbió danych
Banku Świa owego z ocznych obse wacji za ok es 1989–
2011. W celu pow ó zenia eg esji Le ine’a ( abela IV
w Le ine), obliczyliśmy
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 57
imposing cos s which a e no compensa ed by eco-
nomies o scope.
•Vande Venne (2002) analyses uni e sal banks’
cos and e enue e iciency gains, using da a on
2,375 EU banks in 1995. He inds ha uni e sal
banks a e mo e “cos e icien ” in p o iding non-
adi ional banking se ices, such as secu i ies bu-
siness. Howe e , he inds no e idence ha uni e -
sal banks a e mo e “cos e icien ” in p o iding a-
di ional banking se ices. The e is some e idence
ha uni e sal banks a e mo e “ e enue e icien ”,
bu his e idence is no obus ac oss all speci ica-
ions.
The social cos s o uni e sal banks
Vande Venne ’s inding ha uni e sal banks a e mo e
cos e icien han specialised in es men banks o b o-
ke age houses in p o iding non- adi ional banking se-
ices could e lec genuine cos sa ings. Uni e sal banks
migh bene i om lowe a e age ixed cos s a ising om
in o ma ion echnology, human esou ces, buildings, e c.
Howe e , he inding could also e lec ma ke dis o -
ions. Uni e sal banks’ secu i ies ading ac i i y is li-
kely o h i e on lowe unding cos s owing o (i) s a e-
sponso ed deposi gua an ees ha a e no p iced acco -
ding o isk; (ii) a highe p obabili y o go e nmen sup-
po o c edi o s in he e en o bank dis ess; and (iii)
p i ileged access o cen al bank secu ed unding.
In o he wo ds, e en i uni e sal banks we e ound o
be p i a ely e icien compa ed wi h mo e na owly o-
cused in e media ies, hey migh s ill be socially ine -
icien i hei cos ad an age s ems om public subsi-
dies, and hese subsidies induce such banks o ake oo
much isk. Mo e speci ically, he social conce n a ises
om uni e sal banks’ abili y o subsidize hei in es -
men bank ope a ions using he public subsidies no io-
nally a ached o hei e ail bank ope a ions (namely
deposi gua an ees, c edi o gua an ees, and p i ileged
access o cen al bank unding). This subsidy- ans e is
likely o encou age uni e sal banks o o e supply in es -
men banking se ices, as well as o engage in excessi e
isk- aking h ough secu i ies unde w i ing, p op ie a y
ading and in e bank lending.
By aking la ge exposu es and excessi e isk in secu i-
ies ma ke s, uni e sal banks ein o ce he links be ween
asse p ice shocks and he supply o c edi , and ul ima-
ely eal economic ac i i y. In o he wo ds, hey exace -
ba e he inancial accele a o mechanism modelled by
k edy y i świadczy usługi pozak edy owe, jego wa -
ość ynkowa jes niższa niż wówczas, gdyby en
sam bank zos ał podzielony na oddzielne ins y u-
cje inansowe specjalizujące się w poszczególnych
odzajach działalności. Ich wyniki spójne są z obec-
nością poważniejszych p oblemów agencji w zdy-
we sy ikowanych konglome a ach inansowych
w po ównaniu z samodzielnymi poś ednikami, co
wp owadza kosz y, k ó ych nie ównoważy e ek
zak esu.
•Vande Venne p zeanalizował zyski banków uni-
we salnych wynikające z e ek ywności kosz owej
i e ek ywności dochodów, posługując się danymi
dla 2375 banków w UE w 1995 . S wie dził, że
banki uniwe salne są ba dziej „e ek ywne kosz owo”
w świadczeniu nie adycyjnych usług bankowych
jak na p zykład w zak esie papie ów wa ościo-
wych. Jednakże nie znalazł danych po wie dzają-
cych, by banki uniwe salne były ba dziej „e ek-
ywne kosz owo” w świadczeniu adycyjnych usług
bankowych. Is nieją dane wskazujące, że banki uni-
we salne mogą być ba dziej „e ek ywne docho-
dowo”, ale wyniki e nie do yczą wszys kich spe-
cy ikacji.
Społeczne kosz y banków uniwe salnych
Wnioski z badań Vande a Venne a, iż banki uniwe -
salne są ba dziej e ek ywne kosz owo od wyspecjalizo-
wanych banków inwes ycyjnych lub domów makle skich
w świadczeniu nie adycyjnych usług bankowych, mogą
odzwie ciedlać ak yczne oszczędności kosz ów. Banki
uniwe salne mogą ko zys ać z niższych ś ednich kosz ów
s ałych wynikających z echnologii in o ma ycznej, zaso-
bów ludzkich, budynków i p. Jednakże wnioski e mogą
ównież odzwie ciedlać znieksz ałcenia ynku. Działal-
ność banków uniwe salnych w zak esie ob o u papie ami
wa ościowymi może się ozwijać dzięki niższym kosz om
inansowania wynikającym ze (i) sponso owanych p zez
pańs wo gwa ancji depozy ów, k ó e nie są wycenianie w
zależności od yzyka, (ii) wyższego p awdopodobieńs wa
wspa cia ządu dla wie zycieli w p zypadku kłopo ów
banku o az (iii) up zywilejowanego dos ępu do inanso-
wania zapewnianego p zez bank cen alny.
Innymi słowy, nawe jeśli okazałoby się, że banki uniwe -
salne są p ywa nie e ek ywne w po ównaniu z wąsko wy-
specjalizowanymi poś ednikami, nadal mogą być niee ek-
ywne społecznie, jeśli ich p zewaga kosz owa wynika
z do acji publicznych, a do acje skłaniają akie banki
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 64
Be nanke, Ge le and Gilch is (1999). A d op in secu-
i ies p ices will hi uni e sal banks bo h on he asse
and on he liabili y (o unding) side: inso a as hey
hold ma ke able secu i ies, he p ice d op will educe
uni e sal banks’ ma ke alue and he e o e he alue
o hei equi y; inso a as hey depend on he issuance
o hese secu i ies o und hei ac i i ies, asse p ice
d ops aise uni e sal banks’ cos o capi al. Hence, such
banks would be induced o dele e age and sell asse s in
o de o mee capi al equi emen s. Bu , as hey do so,
hey pu u he p essu e on secu i ies p ices, gene a ing
a eedback mechanism ha would no exis i banks we e
no exposed o secu i ies ma ke s on he asse side and
dependen on hem on he unding side. This mechanism
can exace ba e sys emic isk, and he eby c ea e cos s
o socie y, especially i uni e sal banks a e la ge and a e
exposed o co ela ed secu i y isks.
We analyse he ela ionship be ween uni e sal banks and
hei social cos s. Empi ical analysis equi es p oxies o
bo h o hese a iables.
•To p oxy uni e sal banks’ business models, we look
a a bank’s loans- o- o al asse s a io. Business
models a e o cou se no comple ely cap u ed by
his single a iable — o example, a uni e sal bank
ypically has a highe sha e o wholesale unding,
and i s non-loan business co e s a ange o ban-
king se ices. Ne e heless, he LTA a io is a good
p oxy o banks’ business models, b oadly de ined.
Table 4 shows he LTA a io o selec ed banks in
2012. Banks wi h low LTA a ios (e.g. Deu sche
Bank a 20%) co espond o hose banks which
a e ypically hough o be “uni e sal”; banks wi h
highe a ios (such as S enska Handelsbanken a
69%) a e ypically hough o ha e a na owe e-
ail ocus.
•To p oxy social cos , we use a ma ke -based
es ima e o he amoun o equi y capi al which
an indi idual bank would need o aise in he e en
o a sys em-wide s ess. Mo e speci ically, we use
an es ima e o he capi al sho all ha banks a e
expec ed o incu in a inancial c isis, based on
wo k by B ownlees and Engle (2012) and Acha-
ya, Engle and Richa dson (2012). Though p odu-
ced om publicly a ailable in o ma ion, his es i-
ma e (labelled “SRISK”) is concep ually simila
o hose ob ained ia s ess es s ca ied ou by
US and Eu opean egula o s, and akes in o acco-
un he condi ional co ela ion be ween he alue
do podejmowania nadmie nego yzyka. Konk e nie zaś,
obawy społeczne wynikają ze zdolności banków uniwe -
salnych do subsydiowania własnej działalności w zak e-
sie bankowości inwes ycyjnej pop zez wyko zys anie do-
acji publicznych eo e ycznie powiązanych z ich działal-
nością w zak esie bankowości de alicznej (a mianowicie
gwa ancji depozy ów, gwa ancji dla wie zycieli i up zy-
wilejowanego dos ępu do inansowania w banku cen al-
nym). Taki ans e do acji może zachęcać banki uniwe -
salne do wo zenia nadmie nej podaży usług bankowo-
ści inwes ycyjnej o az angażowania się w podejmowanie
nadmie nego yzyka pop zez gwa an owanie papie ów
wa ościowych, ob ó na własny achunek i udzielanie
k edy ów międzybankowych.
Podejmując duże ekspozycje i nadmie ne yzyko na ynku
papie ów wa ościowych, banki uniwe salne wzmacniają
związki pomiędzy szokami do yczącymi cen ak ywów a
podażą k edy u i w os a ecznym oz achunku ealną dzia-
łalnością gospoda czą. Innymi słowy wzmacniają me-
chanizm akcele a o a inansowego wg modelu Be nan-
kego, Ge le a i Gilch is a. Spadek cen papie ów wa -
ościowych szkodzi bankom uniwe salnym za ówno po
s onie ak ywów, jak i pasywów (czy inansowania) —
jeżeli posiadają zbywalne papie y wa ościowe, spadek
cen spowoduje spadek wa ości ynkowej banków uni-
we salnych, a s ąd i wa ości ich kapi ału własnego; je-
żeli inansowanie ich działalności zależy od emisji a-
kich papie ów wa ościowych, spadek ceny ak ywów po-
woduje wz os kosz ów kapi ału banków uniwe salnych.
Dla ego eż akie banki będą skłonne do delewa owania
i sp zedaży ak ywów w celu spełnienia wymogów kapi-
ałowych. Jednak ym samym wywie ają one doda kową
p esję na ceny papie ów wa ościowych, wo ząc mecha-
nizm zw o ny, k ó y nie is niałby, gdyby banki nie po-
siadały ekspozycji na ynkach papie ów wa ościowych
po s onie ak ywów i nie były od nich uzależnione po
s onie inansowania. Taki mechanizm może zwiększać
yzyko sys emowe, gene ując ym samym kosz y dla spo-
łeczeńs wa, zwłaszcza jeżeli banki uniwe salne są duże
i na ażone na sko elowane yzyka papie ów wa ościo-
wych.
P zeanalizowaliśmy związki pomiędzy bankami uniwe -
salnymi a ich kosz ami społecznymi. Analiza empi yczna
wymaga s wo zenia odpowiedników dla obu ych zmien-
nych.
•W celu s wo zenia odpowiednika dla modeli biz-
nesowych banków uniwe salnych p zeanalizowali-
śmy wskaźnik k edy ów do sumy ak ywów banków.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 65
o each bank’s asse s and he whole inancial sec-
o in a c isis. SRISK is a good p oxy o po en ial
social cos s because i measu es bo h he sys emic
isk o which banks a e exposed and banks’ con-
ibu ion o o e all sys emic isk. Howe e , SRISK
may unde es ima e he o al social cos s o uni-
e sal banks. Fo example, uni e sal banks migh
ha e con lic s o in e es which inc ease he like-
lihood ha hey engage in ma ke manipula ion
(such as inaccu a e Libo submissions), e en ho-
ugh such manipula ion migh no exace ba e he
inancial accele a o mechanism o inc ease sys e-
mic isk.
Oczywiście aka pojedyncza zmienna nie odzwie -
ciedla w pełni modeli biznesowych — na p zy-
kład bank uniwe salny ma zwykle wyższy udział
inansowania hu owego, a jego działalność poza-
k edy owa obejmuje sze eg usług bankowych. Nie-
mniej jednak wskaźnik k edy ów do sumy ak y-
wów jes dob ym p zybliżeniem dla sze oko ok e-
ślonych modeli biznesowych banków. W Tabeli 4
p zeds awiono wskaźnik k edy ów do sumy ak y-
wów wyb anych banków w 2012 . Banki od ni-
skim poziomie wskaźnika (np. Deu sche Bank —
20%) o banki, k ó e zwykle uważa się za „uni-
we salne”, zaś banki o wyższym poziomie wskaź-
nika (jak S enska Handelsbanken — 69%) zwykle
uważa się za ba dziej specjalis yczne banki de a-
liczne.
•W celu s wo zenia odpowiednika dla kosz ów spo-
łecznych zas osowaliśmy ynkowe szacunki wyso-
kości kapi ału własnego, k ó y dany bank musiałby
pozyskać w p zypadku sys emowych wa unków
sk ajnych. W szczególności zas osowaliśmy szacu-
nki niedobo u kapi ału banków w p zypadku k y-
zysu inansowego w opa ciu o p ace B ownleesa i
Engle’a o az Acha ya, Engle’a i Richa dsona. Mimo
że pows ały one w opa ciu o in o macje dos ępne
publicznie, akie szacunki (zwane „SRISK”) są kon-
cepcyjne podobne do szacunków uzyskanych w e-
s ach wa unków sk ajnych p owadzonych p zez
ame ykańskich i eu opejskich egula o ów o az
uwzględniają wa unkową ko elację pomiędzy wa -
ością ak ywów danego banku a całym sek o em
inansowym w k yzysie. SRISK o dob e p zybliże-
nie po encjalnych kosz ów społecznych, ponieważ
jes mia ą yzyka sys emowego, na k ó e na ażone
są banki, jak ównież wkładu banków do łącznego
yzyka sys emowego. Jednakże SRISK może za-
niżać łączne kosz y społeczne banków uniwe sal-
nych. Na p zykład banki uniwe salne mogą bo y-
kać się z kon lik ami in e esu, co zwiększa p aw-
dopodobieńs wo ich uczes nic wa w manipulacjach
na ynku (jak niedokładne kwo owania Libo ), na-
we jeśli akie manipulacje nie wzmacniają mecha-
nizmu akcele a o a inansowego ani nie zwiększają
yzyka sys emowego.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 66
Table 4: Loans- o- o al asse s a ios o selec ed banks in 2012 / Tabela 4: Wskaźnik k edy ów do sumy ak ywów
(LTA) wyb anych banków w 2012 .
Bank LTA
C edi Ag icole 18%
Deu sche Bank 28%
Ba clays 29%
Soci´e ´e G´en´e ale 29%
UniC edi 60%
E s e G oup 62%
CaixaBank 65%
S enska Handelsbanken 69%
Sou ce: Bloombe g. / Ź ódło: Bloombe g.
Figu e 34: Loans- o- o al asse s and SRISK / Wyk es 34: Wskaźnik k edy ów do sumy ak ywów a SRISK
0
0.1
0% 25% 75%50% 100%
0.2
Loans o o al asse s (%)
SRISK (USD n)
Es ima ed polynomial
Szacunkowa wa ość wielomianu
95% CI
Bank-yea obse a ions
Obse wacja oczna (bank)
Sou ce: Bloombe g. Ź ódło: Bloombe g.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 67
Figu e 35: Loans- o- o al asse s and size / Wyk es 35: Wskaźnik k edy ów do sumy i wielkośći ak ywów
0
1
0% 25% 75%50% 100%
3
Loans o o al asse s (%)
To al liabili es (USD n) / Zobowiązania całkowi e
2
4
Es ima ed polynomial
Szacunkowa wa ość wielomianu
95% CI
Bank-yea obse a ions
Obse wacja oczna (bank)
Sou ce: Bloombe g. Ź ódło: Bloombe g.
Figu e 34 plo s he s a is ical ela ionship be ween he
LTA a io and SRISK o a pooled c oss-sec ion o 107
lis ed EU banks obse ed yea ly o e 2000–2012. The es-
ima ed polynomial eg ession e eals ha he bi a ia e
ela ionship is non-linea : uni e sal banks wi h low LTAs
a ound 10–40% end o ha e much highe SRISK han
na ow e ail banks wi h high LTAs. Howe e , much o
his bi a ia e ela ionship is linked o he ac ha uni-
e sal banks wi h low LTAs end o be much la ge han
o he banks (Figu e 35). Size is one o he key ac o s
behind banks’ SRISKs, and is he e o e an impo an
in e ening a iable o include in a mul i a ia e se -up.
To con ol o he e ec o size, we es ima e a mul i a-
ia e OLS eg ession in which he dependen a iable o
be explained is he log o bank-le el SRISK. Ou con-
ol a iables a e bank size (i.e. he log o a bank’s o al
liabili ies) and he le e age a io (i.e. he book alue o
equi y di ided by he book alue o asse s). To iden i y
uni e sal banks, we de ine a dummy a iable which is
equal o one i a bank has an LTA a io be ween 10%
and 40%, and ze o o he wise. The eg ession is es ima-
ed on a da ase wi h an unbalanced panel s uc u e,
wi h obse a ions on 107 EU banks o each yea be-
ween 2000 and 2012.
Table 5 epo s he esul s o his eg ession. In column
I, he coe icien o he uni e sal-bank dummy is posi-
i e and signi ican : uni e sal banks ha e highe SRISK,
i espec i e o he ac ha hey also end o be la ge .
Na Wyk esie 34 p zeds awiono s a ys yczne związki po-
między wskaźnikiem k edy ów do sumy ak ywów a SRISK
dla połączonej p zek ojowej p óby 107 giełdowych ban-
ków w UE wg obse wacji z la 2000–2012. Szacunkowa
eg esja wielomianowa wskazuje, że dwuwymia owa e-
lacja jes nieliniowa: banki uniwe salne o niskim wskaź-
niku k edy ów do sumy ak ywów na poziomie ok.
10–40% mają znacznie wyższe SRISK niż specjalis yczne
banki de aliczne o wyższym wskaźniku k edy ów do sumy
ak ywów. Jednak a dwuwymia owa elacja w dużej mie-
ze wiąże się z ak em, że banki uniwe salne o niskim
wskaźniku k edy ów do sumy ak ywów są zwykle dużo
większe od innych banków (Wyk es 35). Wielkość o je-
den z kluczowych wskaźników de e minujących SRISK
banku, a więc jes is o ną zmienną do uwzględnienia
w wielowymia owej analizie.
W celu wp owadzenia kon oli e ek u wielkości oszaco-
waliśmy wielowymia ową eg esję zwykłą me odą naj-
mniejszych kwad a ów, w k ó ej zmienną zależną do ob-
jaśnienia jes SRISK na poziomie banku. Nasze zmienne
kon olne o wielkość banku ( j. suma zobowiązań banku)
i wskaźnik dźwigni ( j. s osunek wa ości księgowej ka-
pi ału własnego do wa ości księgowej ak ywów). W celu
ziden y ikowania banków uniwe salnych ok eśliliśmy
zmienną ze ojedynkową ówną 1, jeżeli bank ma wskaź-
nik k edy ów do sumy ak ywów w p zedziale od 10% do
40%, o az 0 w innym p zypadku. Reg esję oszacowano
w opa ciu o zbió danych o s uk u ze zbilansowanego
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 68
In addi ion, he es ima ed pa ame e s on bo h con ol
a iables ha e he expec ed sign: la ge banks end o
ha e highe SRISK, while banks wi h mo e equi y as
a p opo ion o hei asse s ha e lowe SRISK on a e-
age.
In column II, he uni e sal-bank dummy is in e ac ed
wi h bo h size and he le e age a io. In his speci i-
ca ion, he coe icien on he uni e sal-bank dummy on
i s own u ns nega i e. Howe e , he coe icien on he
uni e sal-bank dummy in e ac ed wi h he log o o al
liabili ies is posi i e and signi ican . As we shall see in
Figu e 36, his “slope” e ec domina es he “in e cep ”
e ec (i.e. he nega i e coe icien on he uni e sal-bank
dummy) o e mos o he bank size dis ibu ion. In o he
wo ds: i is no uni e sal banking pe se ha inc eases
a bank’s sys emic isk con ibu ion, bu uni e sal ban-
king in combina ion wi h la ge size. Mo eo e , banks
wi h less equi y as a p opo ion o hei asse s a e mo e
sys emically isky, ega dless o whe he he bank has
a uni e sal o na ow business model.
Table 5 es ima es he a e age ma ginal e ec s o each
a iable. As such, he esul s do no exclude ha some
na ow banks migh be sys emically isky. Fo exam-
ple, in he US, Goldman Sachs and Mo gan S anley —
his o ically bo h in es men banks — a e consis en ly
anked among he op i e sys emically isky US banks.
Lehman B o he s (ano he in es men bank) igge ed
conside able inancial s ess ollowing i s bank up cy in
Sep embe 2008. These indi idual obse a ions do no
con adic ou inding ha — on a e age — la ge uni-
e sal banks a e mo e sys emically isky.
panelu z obse wacjami dla 107 banków z UE za każdy
ok w ok esie 2000–2012.
W Tabeli 5 p zeds awiono wyniki ej eg esji. W ko-
lumnie I współczynnik dla zmiennej ze o-jedynkowej,
oznaczającej, że bank ma cha ak e uniwe salny, uni-
we salnego jes doda ni i is o ny — banki uniwe salne
mają wyższy SRISK niezależnie od ak u, że zwykle są
ównież większe. Ponad o szacunkowe współczynniki dla
obu zmiennych kon olnych mają oczekiwany znak —
większe banki mają wyższy SRISK, zaś banki o wyż-
szym poziomie kapi ału własnego w s osunku do ak y-
wów mają ś ednio niższy SRISK.
W kolumnie II ze ojedynkowa zmienna banku uniwe sal-
nego jes zes awiona z wielkością i ze wskaźnikiem dźwi-
gni. W ej specy ikacji sam współczynnik dla ze ojedyn-
kowej zmiennej banku uniwe salnego jes ujemny. Jed-
nak współczynnik dla ze ojedynkowej zmiennej banku
uniwe salnego w zes awieniu z sumą zobowiązań jes do-
da ni i is o ny. Jak widać na Wyk esie 36, e ek „na-
chylenia” p zeważa nad e ek em „p zechwy ywania” ( j.
ujemnym współczynnikiem dla ze ojedynkowej zmiennej
banku uniwe salnego) dla większości ozkładu wielko-
ści banku. Innymi słowy, o nie bankowość uniwe salna
jako aka zwiększa wkład banku w yzyko sys emowe, ale
bankowość uniwe salna w połączeniu ze znaczną wielko-
ścią. Ponad o banki o niższym wskaźniku kapi ału wła-
snego do ak ywów są ba dziej yzykowne sys emowo nie-
zależnie od ego, czy dany bank ma uniwe salny czy eż
wąsko wyspecjalizowany model biznesowy.
W Tabeli 5 oszacowano ś edni ma ginalny wpływ każ-
dej zmiennej. Wyniki jako akie nie wykluczają, by wą-
sko wyspecjalizowane banki mogły być sys emowo yzy-
kowne. Na p zykład w USA Goldman Sachs i Mo gan
S anley — k ó e his o ycznie są bankami inwes ycyj-
nymi — s ale klasy ikuje się wś ód pięciu najba dziej y-
zykownych sys emowo banków ame ykańskich. Lehman
B o he s (inny bank inwes ycyjny) spowodował znaczne
p oblemy inansowe wsku ek swojej upadłości we w ze-
śniu 2008 . Takie indywidualne obse wacje nie p zeczą
naszym wnioskom, iż — ś ednio zecz bio ąc — duże
banki uniwe salne są ba dziej yzykowne sys emowo.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 69
Table 5: Uni e sal banks’ con ibu ion o sys emic isk / Tabela 5: Wkład banków uniwe salnych do yzyka
sys emowego
DV SRISK
No in e ac ions In e ac ions
I II
Uni e sal-bank dummy 0.262*** –0.854**
(0.082) (0.427)
Log o o al liabili ies 1.026*** 1.009***
(0.017) (0.020)
Equi y- o-asse a io –3.960*** –3.945**
(1.408) (1.514)
Log o o al liabili ies uni e sal-bank dummy 0.096***
(0.028)
Equi y- o-asse a io uni e sal-bank dummy –1.748
(4.496)
Cons an –3.400*** –3.220***
(0.240) (0.273)
Obse a ions 582 582
R-aqua ed 0.885 0.886
Robus s anda d e o s in pa en heses. / Znaczące błędy s anda dowe w nawiasach. *** p<0.01, ** p<0.05, * p<0.1
Speci ica ion: OLS eg ession wi h obus s anda d e o s.
Da a: Unbalanced panel o 107 lis ed EU banks, obse ed yea ly,
2000–2012.
Desc ip ion o dependen a iable: “SRISK” is he log o an
es ima e o he quan i y o equi y capi al equi ed o ecapi alise
a bank in he e en o sys em-wide s ess (sou ce: NYU V-Lab),
based on wo k by B ownlees and Engle (2012) and Acha ya, Engle
and Richa dson (2012).
Desc ip ion o independen a iables: “Uni e sal-bank dummy”
is a dummy a iable which akes he alue o 1 when a bank has
a loans- o- o al asse s a io be ween 10% and 40%, and 0 o he -
wise (sou ce: Bloombe g). “Log o o al liabili ies” is he log o
a bank’s o al liabili ies (sou ce: Bloombe g). Equi y- o-asse a-
io is he book alue o equi y di ided by he book alue o asse s
(sou ce: Bloombe g).
Specy ikacja: Reg esja zwykłą me odą najmniejszych kwad a-
ów z e ek em s ałym.
Dane: Niezbilansowany panel 107 banków z UE, oczne obse wa-
cje, 2000–2012 .
Opis zmiennej zależnej: „SRISK” o szacunkowa wa ość kapi-
ału własnego niezbędnego dla dokapi alizowania banku w p zy-
padku sys emowych wa unków sk ajnych (ż ódło: NYU V-Lab) w
opa ciu o p ace B ownleesa i Engle’a o az Acha ya, Engle’e i Ri-
cha dsona.
Opis zmiennej niezależnej: „Ze ojedynkowa zmienna banku
uniwe salnego” o zmienna ze ojedynkowa, k ó a p zyjmuje wa -
ość 1 w p zypadku banku o wskaźniku k edy ów do sumy ak y-
wów w p zedziale od 10% do 40% lub 0 w innym p zypadku (ż ó-
dło: Bloombe g). „Suma zobowiązań” o suma zobowiązań banku
(ż ódło: Bloombe g). „Wskaźnik kapi ału własnego do ak ywów”
o s osunek wa ości księgowej kapi ału własnego do wa ości księ-
gowej ak ywów (ż ódło: Bloombe g).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 70
The economic impo ance o he social cos s o
uni e sal banking
To p o ide an indica ion o economic impo ance, Figu e
36 shows he p edic ed SRISK o a ange o obse a ions
on independen a iables, based on he es ima ed coe i-
cien s shown in Table 5, column II. Figu e 36 unde lines
ha bo h size and business models a e co ela ed wi h a
bank’s exposu e and con ibu ion o sys emic isk. Fi s ,
bo h lines ha e a posi i e slope: p edic ed SRISK ises
as size inc eases. Second, he slope o he ed line ( ep e-
sen ing uni e sal banks) is always g ea e han he slope
o he blue line ( ep esen ing na ow banks), owing o
he posi i e coe icien on he in e ac ion be ween size
and he uni e sal-bank dummy.
An example helps o app ecia e he magni ude o he
economic impo ance. Fo a median-sized bank wi h
US$31bn o liabili ies, he p edic ed SRISK is US$1.2bn
i he bank is “uni e sal”, and US$1.1bn o he wise. The
addi ional SRISK posed by a uni e sal bank in his case
is US$0.1bn. By con as , a la ge bank wi h liabili ies
o US$500bn has a p edic ed SRISK o US$28bn i he
bank is “uni e sal”, and US$19bn o he wise. The inc e-
men al e ec becomes much bigge : US$9bn. Fo a e y
la ge bank wi h o al liabili ies o US$3,000bn, he mo-
del p edic s ha he inc emen al e ec o a uni e sal-
bank business model on SRISK is US$85bn. To pu his
numbe in con ex , he la ges EU bank — HSBC, wi h
o al asse s o US$2,692bn — had a ma ke capi aliza-
ion o a ound US$191bn in 2013.
The a e age social cos — as p oxied by SRISK — po-
sed by la ge uni e sal banks is he e o e subs an ial. In
compa ison, e idence o p i a e e iciency gains wi hin
uni e sal banks is ambiguous. On balance, he e o e, he
p eponde ance o uni e sal banking in Eu ope appea s
o be socially ha m ul, in he sense ha i s social cos s
a ou weigh any p i a e bene i s.
Ekonomiczne znaczenie społecznych kosz ów ban-
kowości uniwe salnej
W celu o ien acyjnego zob azowania znaczenia ekono-
micznego, na Wyk esie 36 p zeds awiono p ognozowany
SRISK dla sze egu obse wacji niezależnych zmiennych w
opa ciu o szacunkowe współczynniki z Tabeli 5, kolumna
II. Na Wyk esie 36 pokazano, że za ówno wielkość, jak
i model biznesowy jes sko elowany z ekspozycją banku
na yzyko sys emowe i jego wkładem w yzyko sys e-
mowe. Po pie wsze, obie k zywe mają doda nie nachy-
lenie — p ognozowany SRISK ośnie w az ze wz os em
wielkości. Po d ugie, nachylenie cze wonej k zywej (od-
powiadającej bankom uniwe salnym) jes zawsze więk-
sze od nachylenia niebieskiej k zywej (odpowiadającej
bankom wąsko wyspecjalizowanym) ze względu na do-
da ni współczynnik in e akcji pomiędzy wielkością a ze-
ojedynkową zmienną banku uniwe salnego.
Skalę znaczenia ekonomicznego pomoże z ozumieć kon-
k e ny p zykład. Dla banku ś edniej wielkości o zobo-
wiązaniach na poziomie 31 mld USD, p ognozowany
SRISK wynosi 1,2 mld USD, jeżeli jes o bank „uniwe -
salny” i 1,1 mld USD w innym p zypadku. Doda kowy
SRISK dla banku uniwe salnego o w ym p zypadku 0,1
mld USD. Z kolei duży bank o zobowiązaniach na po-
ziomie 500 mld USD ma p ognozowany SRISK wielkości
28 mld USD, jeżeli jes o bank „uniwe salny” i 19 mld
USD w innym p zypadku. Doda kowy e ek jes dużo
większy: 9 mld USD. W p zypadku ba dzo dużego banku
o zobowiązaniach na poziomie 3000 mld USD model p o-
gnozuje doda kowy e ek SRISK dla modelu banku uni-
we salnego na poziomie 85 mld USD. Dla sze szego kon-
eks u, największy bank w UE — HSBC, k ó ego suma
ak ywów wynosi 2692 mld USD, miał kapi alizację yn-
kową na poziomie ok. 191 mld USD w 2013 .
Tak więc ś ednie kosz y społeczne banków uniwe sal-
nych, k ó ych odpowiednikiem jes SRISK, są znaczące.
Dla po ównania, dane do yczące p ywa nych zysków ban-
ków uniwe salnych wynikających z e ek ywności są nie-
jednoznaczne. S ąd eż w os a ecznym oz achunku wy-
daje się, że dominacja bankowości uniwe salnej w Eu o-
pie jes szkodliwa społecznie w ym sensie, że kosz y spo-
łeczne znacznie p zeważają wszelkie p ywa ne
ko zyści.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 71
Figu e 36: P edic ed SRISK o uni e sal e sus na ow banks ( om Table 5, column II) / Wyk es 36: P ognozowany
SRISK banków uniwe salnych i wąsko wyspecjalizowanych (z Tabeli 5, kolumna II)
100
0
Uni e sal banks / Banki uniwe salne
Na ow banks / Banki wyspecjalizowane
200
Bank-le el o al liabili ies (USDbn) / Zobowiązania banków ogólem (USD mld)
P edic ed SRISK (USDbn) / P ognozowana wa ość SRISK (USD mld)
0 1,000 2,000 3,000
Sou ce: Own calcula ions (see Table 5, column II). The lines show
he poin es ima es, and he shaded a eas show he 95% con idence
in e als ( o uni e sal banks and na ow banks).
Ź ódło: Obliczenia własne (zob. abela 5, kolumna II). K zywe
p zeds awiają szacunki punk owe, a zacienione obsza y oznaczają
95% p zedziały u ności (dla banków uniwe salnych i wąsko wyspe-
cjalizowanych).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 72
Sec ion 3: E iology: Why Has O e banking Occu ed
Rozdział 3: E iologia: Skąd wzięło się zjawisko nadmie nego oz os u bankowości?
The ex ao dina y expansion o he Eu opean banking
sys em documen ed in Sec ion 1 aises se ious conce ns
on se e al on s, as backed up by he e idence in Sec-
ion 2.
Which economic ac o s we e esponsible o he exces-
si e g ow h o Eu ope’s banking sys em, and pa icu-
la ly o i s la ges banks? In his sec ion, we iden i y
h ee key causes: (i) public suppo o banks and ina-
dequa e p uden ial supe ision; (ii) poli ical suppo o
banks, encou aging hem o o e -expand; and (iii) ech-
nological inno a ions and inc eased compe i ion in ban-
king. I is impo an o unde s and no jus how each
o hese ac o s migh ha e con ibu ed o o e banking,
bu also why hey ha e had such a pa icula impac
in Eu ope o e he pas 20 yea s compa ed wi h o he
geog aphic a eas and wi h o he pe iods.
Niezwykła ekspansja eu opejskiego sys emu bankowego
udokumen owana w ozdziale 1 budzi poważne obawy
na kilku on ach, co po wie dzają dane w ozdziale 2.
Jakie czynniki ekonomiczne były odpowiedzialne za nad-
mie ny wz os sys emu bankowego w Eu opie, a w szcze-
gólności największych banków? W niniejszym ozdziale
wskazujemy zy główne p zesłanki: (i) wspa cie pań-
s wa dla banków i nieadekwa ny nadzó os ożnościowy,
(ii) wspa cie poli yczne dla banków, zachęcające je do
nadmie nej ekspansji o az (iii) innowacje echnologiczne
i osnąca konku encja w bankowości. Należy z ozumieć
nie ylko jak każdy z ych czynników mógł się p zy-
czynić do nadmie nego oz os u bankowości, ale ów-
nież dlaczego wywa ły one szczególny wpływ w Eu opie
w os a nich 20 la ach w po ównaniu z innymi egionami
geog a icznymi i innymi ok esami.
Pa A: Public bank suppo and inadequa e p uden ial supe ision
Część A: Wspa cie pańs wa dla banków i nieadekwa ny nadzó os ożnościowy
Banking is plagued by se e e mo al haza d p oblems.
Inso a as banks bo ow om a la ge pool o unsophis i-
ca ed and dispe sed deposi o s, banks’ sha eholde s and
manage s ha e he incen i e o engage in isk-shi ing.
This incen i e is u he enhanced by he opaci y o
banks’ asse s. These sou ces o mo al haza d, coupled
wi h banks’ in insic agili y s emming om ma u i y
ans o ma ion, explain why public policy ypically p o-
ec s deposi o s ia insu ance schemes; subjec s banks
o p uden ial egula ion and supe ision o cu b hei
isk- aking incen i es; and equi es equi y bu e s o ab-
so b po en ial unexpec ed losses.
Howe e , deposi insu ance schemes may hemsel es ge-
ne a e mo al haza d. Capi al equi emen s can o en
be ci cum en ed by banks, especially he la ges ones,
which ha e g ea e capaci y o engage in isk-weigh ma-
nipula ion (see Sec ion 1). Mo eo e , banks ha manage
o g ow so la ge and in e connec ed ha hei collapse
Bankowość na ażona jes na poważne pokusy nadużyć.
Jeżeli banki zaciągają dług wobec dużej puli mało wy a-
inowanych i ozp oszonych depozy a iuszy, udziałowcy
banków i ich kie ownic wo mają bodźce, by angażować
się w p zenoszenie yzyka. Bodźce e doda kowo wzmac-
nia niep zej zys ość ak ywów bankowych. Takie ź ódła
pokus nadużyć w powiązaniu z właściwą bankom nie-
s abilnością wynikającą z p zeksz ałceń e minów zapa-
dalności łumaczą, dlaczego poli yka pańs wowa zwykle
ch oni depozy a iuszy pop zez sys emy gwa ancji, na-
zuca bankom egulacje i nadzó os ożnościowy w celu
og aniczania bodźców dla podejmowania p zez nie y-
zyka, a akże wymaga s osowania bu o ów kapi ałowych
abso bujących ewen ualne nieoczekiwane s a y.
Jednakże sys emy gwa ancji depozy ów same mogą wy-
woływać pokusę nadużyć. Wymogi kapi ałowe mogą być
częs o obchodzone p zez banki, zwłaszcza największe,
k ó e mają większą zdolność do manipulacji wagami
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 73
and hus a ac poli ical suppo om he lowe and
middle classes.11
Bu he e ec o poli ics on banks’ size and isk- aking
may ex end a beyond he implici subsidy gi en by
suppo ing dis essed banks, o — as in he US — he
explici subsidy gi en o mo gage lending. In Eu ope,
poli ics p obably played a ole in he o e banking p o-
blem ia wo addi ional channels: (i) suppo o “na-
ional champions”, and (ii) poli ically connec ed bank
managemen .
Fi s , Eu opean go e nmen s ha e nu u ed he bi h
and g ow h o mega-banks ha could ac as “na ional
champions” in he compe i ion wi h o eign banks —
an a i ude ha V´e on (2013) labels “banking na iona-
lism”. This policy anges om he p o ision o p e e-
en ial ea men by he go e nmen o he p o ec ion
agains o eign compe i ion and agains akeo e bids
by o eign banks. As V´e on no es, “banking na iona-
lism is o en mo e po en han o he o ms o economic
na ionalism, because o he dense webs o ela ionships
be ween banking sec o s and go e nmen s” due o he
key ole ha banks play in inancing he domes ic eco-
nomy in gene al, and go e nmen ope a ions in pa i-
cula . V´e on poin s ou ha his endency o Eu opean
go e nmen s has i onically been enhanced by Eu opean
inancial in eg a ion: as he p o ec ion a o ded by na io-
nal bounda ies diminished, poli icians el ha hey had
o acili a e domes ic banks’ ques o size, so as o be
able o end o o eign compe i o s (o en on he basis
o economies-o -scale a gumen s) and lowe he con e-
s abili y o hei con ol.12
To some ex en , he g ow h o la ge banks in he EU
has been he physiological consequence o he p ocess
o Eu opean inancial in eg a ion, a he han he ou -
come o “banking na ionalism”. In many cases, banks
had o expand p ecisely o be able o ope a e e icien ly
ac oss na ional bounda ies, and o en did so ia o eign
acquisi ions. In ac , he physiological g ow h o banks
ac oss na ional bounda ies has some imes clashed wi h
“banking na ionalism”, calling o EU Commission in e-
en ions agains biases in a ou o domes ic banks. One
such case a ose in he con ex o he “An on ene a a -
ai ”. In 2005, he go e no o he Bank o I aly, An onio
Fazio, was indic ed o allegedly igging he compe i ion
o ake o e an I alian bank, Banca An on ene a. Pu-
blished exce p s o apped elephone calls sugges ha
M Fazio a ou ed an I alian bid, in o de o sabo age
z obu pa ii) wspie ał wzmacnianie oli Fannie Mae
i F eddie Mac w p ocesie seku y yzacji (co udokumen o-
wali Acha ya, Richa dson, an Nieuwe bu gh i Whi e)
jako sposób na upowszechnienie własności domów i w
konsekwencji pozyskanie wspa cia poli ycznego niższej
i ś edniej klasy11.
Jednakże wpływ poli yki na wielkość banków i poziom
podejmowanego yzyka może wyk aczać daleko poza do-
ozumiane do acje udzielane pop zez wspie anie banków
w kłopo ach czy — jak w USA — bezpoś ednie do owa-
nie k edy ów hipo ecznych. W Eu opie poli yka p aw-
dopodobnie odeg ała pewną olę w p oblemie nadmie -
nego oz os u banków pop zez dwa doda kowe kanały:
(i) wspa cie „na odowych lide ów” o az (ii) poli yczne
koneksje kie ownic wa banków.
Po pie wsze, ządy eu opejskie ma kowały p ocesowi po-
ws ania i wz os u megabanków, k ó e mogłyby unkcjo-
nować jako „na odowi lide zy” w konku encji z bankami
zag anicznymi — podejście akie V´e on ok eśla mianem
„nacjonalizmu bankowego”. Poli yka a sięga od p e e-
encyjnego ak owania p zez ząd do och ony p zed za-
g aniczną konku encją i p óbami p zejęcia p zez zag a-
niczne banki. Jak pisze V´e on, „nacjonalizm bankowy
jes częs o po ężniejszy niż inne o my nacjonalizmu go-
spoda czego ze względu na gęs e sieci powiązań pomię-
dzy sek o em bankowym i ządem” dzięki kluczowej oli
banków w inansowaniu gospoda ki k ajowej w ogólno-
ści i działań ządu w szczególności. V´e on wskazuje, że
ę endencję eu opejskich ządów wzmacniała — o i o-
nio! — in eg acja inansowa w Eu opie: w mia ę zani-
kania och ony, jaką dawały g anice pańs wowe, poli ycy
uznali, iż muszą wspie ać dążenie banków k ajowych do
wz os u, by ob onić się p zed zag aniczną konku encją
(częs o na pods awie a gumen ów do yczących e ek u
skali) i obniżać konku encyjność ich kon oli12.
W pewnym s opniu wz os wielkich banków w UE był
izjologicznym nas ęps wem p ocesu inansowej in eg a-
cji Eu opy, a nie wynikiem „nacjonalizmu bankowego”.
W wielu p zypadkach banki musiały osnąć właśnie po
o, by móc sku ecznie unkcjonować ponad g anicami
pańs w, co nas ępowało częs o pop zez p zejęcia pod-
mio ów zag anicznych. Co więcej, izjologiczny wz os
banków ponad g anicami pańs w czasem kolidował z „na-
cjonalizmem bankowym”, co wymagało in e wencji Ko-
misji Eu opejskiej p zeciwko p e e encjom dla banków
k ajowych. Jednym z akich p zypadków była „a e a
An on ene a”. W 2005 . p ezes Banku Włoch An onio
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 80
a o eign bid om Du ch bank ABN AMRO, and in
Decembe 2005 he EU Commission b ough legal
ac ion agains he Bank o I aly.
A second channel h ough which poli ics has con ibu-
ed di ec ly o banks’ excess isk aking ia he con ol
ha poli icians ha e o e bank managemen in some
EU coun ies, unlike in he US: in Ge many and Spain
local go e nmen s di ec ly appoin some manage s o sa-
ings banks, and in I aly hey appoin he manage s o
banking ounda ions ha ha e con olling s akes in he
mos impo an I alian banks. Hau and Thum (2009)
p o ide e idence o a sys ema ic unde pe o mance o
Ge many’s s a e-owned banks and ela e his unde pe -
o mance o he quali y o bank go e nance, documen-
ing ha he magni ude o bank losses in he inan-
cial c isis a e associa ed wi h boa d incompe ence in i-
nance. Simila ly, Cu˜na and Ga icano (2009) show ha
he Spanish cajas whose chie execu i es had no p io
banking expe ience and no g adua e educa ion (bu did
ha e s ong poli ical connec ions) ex ended mo e loans
o eal es a e de elope s and a ed subs an ially wo se
bo h be o e and du ing he c isis. The close connec ion
be ween poli icians and bank manage s was also a ac-
o in Spanish supe iso s’ egula o y o bea ance du-
ing he c isis, and he banks’ o bea ance on bad loans
o de elope s (Ga icano (2012)). Simila ly, in I aly he
debacle o Mon e dei Paschi di Siena — whose main
sha eholde is a ounda ion la gely con olled by local
poli icians — o igina es om he bo ched acquisi ion o
Banca An on ene a in 2007, pe o med by he poli ically
connec ed bank chie , Giuseppe Mussa i.
Fazio zos ał oska żony o zekome us awienie p ze a gu
do yczącego p zejęcia włoskiego banku Banca An on e-
ne a. Opublikowane agmen y nag ań ozmów ele o-
nicznych wskazują, że Fazio awo yzował o e ę włoską,
sabo ując o e ę zag aniczną holende skiego banku ABN
AMRO. W g udniu 2005 . Komisja Eu opejska ozpo-
częła pos ępowanie p zeciwko Bankowi Włoch.
D ugi kanał, p zez k ó y poli yka p zyczynia się bez-
poś ednio do podejmowania nadmie nego yzyka p zez
banki pop zez kon olę sp awowaną p zez poli yków nad
kie ownic wem banków w niek ó ych k ajach UE w od-
óżnieniu od USA: w Niemczech i Hiszpanii lokalne wła-
dze bezpoś ednio powołują niek ó ych sze ów banków
oszczędnościowych, a we Włoszech powołują kie ownic-
wo undacji bankowych posiadających większościowe
udziały w większości ważnych włoskich banków. Hau
i Thum p zeds awili dane świadczące o sys ema ycz-
nie niskich wynikach pańs wowych banków niemieckich
i powiązali je z jakością za ządu, dokumen ując związek
skali s a banków podczas k yzysu inansowego z nie-
kompe encją za ządu w dziedzinie inansów. Podobnie
Cu˜na i Ga icano wykazali, że hiszpańskie cajas, k ó ych
p ezesi nie mieli wcześniejszych doświadczeń w bankowo-
ści ani wyksz ałcenia wyższego (ale mieli mocne konek-
sje poli yczne), udzielały więcej k edy ów dewelope om
nie uchomości i adziły sobie dużo go zej za ówno p zed
k yzysem, jak i w czasie k yzysu. Bliskie związki poli-
yków i kie ownic wa banków odg ywały ównież pewną
olę w zjawisku egulacyjnej ole ancji nadzo u hiszpań-
skiego w czasie k yzysu o az ole ancji banków dla złych
k edy ów udzielanych dewelope om (Ga icano). Podob-
nie we Włoszech iasko banku Mon e dei Paschi di Siena,
k ó ego głównym udziałowcem jes undacja kon olo-
wana głównie p zez lokalnych poli yków, zapoczą ko-
wało nieudane p zejęcie Banca An on ene a w 2007 .
p zep owadzone p zez sze a banku z poli ycznymi ko-
neksjami Giuseppe Mussa iego.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 81
Pa C: Technology and compe i ion
Część C: Technologia i konku encja
In he pas , mos s udies on he echnology o banks
ailed o ind e idence o economies o scale. Be ge ,
Hun e and Timme (1993) summa ise he ea ly li e a-
u e by s a ing ha “ he a e age cos cu e has a ela i-
ely la U-shape, wi h medium sized i ms being sligh ly
mo e scale e icien han ei he e y la ge o e y small
i ms”. They sugges (w i ing in 1993) ha he maxi-
mum e icien scale is less han US$300m in o al as-
se s (app oxima ely US$484m in 2013 dolla s). By con-
as , he la ges EU bank (HSBC) had o al asse s o
US$2,692,016m in 2013.
Mo e ecen analy ical con ibu ions, which ely on upda-
ed da a and mo e sophis ica ed echniques, ind mi-
xed e idence. Wheelock and Wilson (2012) use non-
pa ame ic echniques o es ima e e u ns o scale o
all US banks o e he pe iod 1984–2006, and ind ha
as ecen ly as 2006, mos US banks aced inc easing e-
u ns o scale. Hughes and Mes e (2013) no e ha in
es ima ing banks’ scale economies, one mus ake ac-
coun o he di e si ica ion gains esul ing om la ge
scale. Using p e- and pos -c isis da a, hey ind la ge
scale economies in a model ha accoun s o manage ial
isk p e e ences and endogenous isk- aking. Howe e ,
Da ies and T acey (2012) a gue ha , a e aking in o
accoun TBTF public subsidies, s ong esul s on he
exis ence o economies o scale disappea . The au ho s
employ c edi a ing da a o adjus he cos o deb by
conside ing only he s andalone a ing o banks, a he
han he a ing including go e nmen suppo . Th ough
his adjus men , hey ind ha he banks’ unding co-
s s inc ease wi h size, lowe ing es ima ed economies o
scale. In pa icula , hey claim ha he e a e no scale
economies in a sample o la ge in e na ional banks wi h
asse s abo e US$100bn a e co ec ing o he a i icial
unding cos ad an age. Acco ding o hei e idence, he
e iciency bene i s o scale a e o se by diseconomies a i-
sing om he cos s o managing e y la ge and complex
banks.
To some ex en , echnological changes may ha e inc e-
ased he op imal scale o banks o e he pas decade.
A e 2000, la ge banks expanded in o lines o business
o he han deposi - aking and c edi o igina ion, and
expanded hei secu i ies ading and issuance ac i i y.
Amongs he la ges 20 EU banks, he sha e in o al
W większości wcześniejszych badań do yczących ech-
nologii w bankach nie znajdowano danych po wie dza-
jących e ek skali. Be ge , Hun e i Timme podsumowali
wczesną li e a u ę, pisząc, że „k zywa ś ednich kosz ów
ma ksz ał względnie wypłaszczonej li e y U, gdzie i my
ś edniej wielkości ko zys ają z nieco większego e ek u
skali niż ba dzo duże lub ba dzo małe i my.” Zasuge-
owali eż (pisząc w 1993 .), że maksymalny e ek skali
osiągnąć można poniżej p ogu 300 mln USD sumy ak-
ywów (ok. 484 mln USD w dola ach z 2013 .). Z kolei
największy bank w UE (HSBC) miał w 2013 . sumę
ak ywów na poziomie 2 692 016 mln USD.
Nowsze p ace anali yczne, bazujące na zak ualizowanych
danych i ba dziej zaawansowanych echnikach, p owa-
dzą do niejednoznacznych wniosków. Wheelock i Wilson
zas osowali echniki niepa ame yczne w celu oszacowa-
nia e ek u skali dla wszys kich banków ame ykańskich
w ok esie 1984–2006 . i s wie dzili, że jeszcze w 2006
. większość banków ame ykańskich ko zys ała z osną-
cego e ek u skali. Hughes and Mes e wskazali, że sza-
cując e ek skali dla banków należy uwzględnić zyski z
dywe sy ikacji związanej z większą skalą. W opa ciu o
dane dla ok esu p zed k yzysem i po k yzysie s wie dzili
duży e ek skali w modelu uwzględniającym nas awienie
kie ownic wa do yzyka o az endogenne podejmowanie
yzyka. Jednocześnie jednak Da ies i T acey wie dzą,
że po uwzględnieniu do acji pańs wowych dla banków
„zby dużych, by upaść”, wy aźne wyniki związane z
wys ępowaniem e ek u skali zanikają. Au o zy zas oso-
wali dane do yczące a ingów k edy owych w celu sko-
ygowania kosz u zadłużenia pop zez uwzględnienie wy-
łącznie samodzielnego a ingu banków zamias a ingu
z uwzględnieniem wspa cia ządu. Dzięki ej ko ekcie
s wie dzili, że kosz y inansowania banków osną w az z
wielkością, obniżając szacowany e ek skali. W szczegól-
ności dowodzą oni, że po ko ekcie o sz uczną p zewagę
w zak esie kosz ów inansowania w p óbie dużych mię-
dzyna odowych banków o ak ywach powyżej 100 mld
USD e ek skali nie wys ępuje. W opa ciu o ich dane, ko-
zyści z e ek u skali ównoważą s a y wynikające
z kosz ów za ządzania ba dzo dużym i złożonym ban-
kiem.
W pewnym s opniu op ymalną skalę banków w ciągu
os a niej dekady zwiększyć mogły zmiany echnologiczne.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 82
asse s o loans o non- inancial i ms dec eased om 50%
in 1996 o 40% in 2012, and he gap was mo e han illed
by de i a i es, which ba ely exis ed in 1996, bu comp i-
sed nea ly 20% o he la ges 20 EU banks’ o al asse s
in 2012. The design and issuance o new inancial ins u-
men s such as de i a i es ypically equi es la ge in e-
s men s in highly skilled human capi al (such as inan-
cial enginee s and sales pe sonnel), da a and so wa e.
Howe e , once a p oduc has been designed and p iced,
i can be sold o many clien s. In o he wo ds, his ac i-
i y is cha ac e ised by a na u al monopoly echnology.
In such ma ke s he “winne akes i all”, and he e o e
ex an e banks ha e he incen i e o o e in es in he
p oduc ion ac o s (labou and in o ma ion echnology)
ha a e equi ed o en e he ma ke (see Adma i and
Hellwig (2013); Haldane (2012)).
The phenomenon o “excess en y” in indus ies ha e-
a u e high ixed cos s and negligible ma ginal cos s is
well-known in he indus ial economics li e a u e, which
has highligh ed ha such excess en y en ails wo y-
pes o social cos s. Fi s , he numbe o i ms en e ing
he ma ke is abo e he socially desi able numbe o
i ms. New en an s impose a nega i e ex e nali y on
incumben s by s ealing p oduc ion om hem, which in-
c eases a e age cos s (see, o ins ance, Spence (1976a,
1976b), Dixi and S igli z (1977), on Weizsacke (1980),
Pe y (1984), Mankiw and Whins on (1986), and Su on
(1991)). The ne e ec on social wel a e depends on whe-
he he p ice educ ion esul ing om inc eased compe-
i ion domina es he inc ease in a e age cos s. A second
sou ce o social ine iciency a ises om was e ul dupli-
ca ion cos s, in which new en an s in es in en y cos s
al eady incu ed by incumben i ms (see, o ins ance,
Pesendo e (2003)). These cos s may be u he inc e-
ased by has e: i se e al banks wan o de elop a ce -
ain new de i a i e p oduc e y quickly, each o hem
will ha e o in es mo e money han hey would ha e i
hey had gone mo e slowly. Bu each en an bank places
a g ea e alue on de eloping he p oduc quickly han
socie y does: en y occu s oo ea ly and banks incu en-
y cos s ha a e oo high om a social poin o iew.
Po 2000 . duże banki wchodziły w segmen y działalno-
ści inne niż p zyjmowanie depozy ów i udzielanie k edy-
ów, a akże ozwijały ob ó papie ami wa ościowymi
i działalność emisyjną. Wś ód 20 największych banków
w UE wskaźnik sumy ak ywów do k edy ów dla i m nie-
inansowych spadł z 50% w 1996 . do 40% w 2012 .,
a lukę ę wypełniły z nawiązką ins umen y pochodne,
k ó e p awie nie is niały w 1996 ., a w 2012 . s anowiły
niemal 20% sumy ak ywów największych banków w UE.
Two zenie i emi owanie nowych ins umen ów inanso-
wych, jak ins umen y pochodne, wymaga zwykle znacz-
nych inwes ycji w dob ze wyksz ałcony kapi ał ludzki
(jak inżynie owie inansowi i służby sp zedaży), dane
i op og amowanie. Jednakże po zap ojek owaniu i wy-
cenie p oduk u, można go sp zedawać wielu klien om.
Innymi słowy, aką działalność cha ak e yzuje echno-
logia na u alnego monopolu. Na akich ynkach „zwy-
cięzca bie ze wszys ko”, w związku z czym banki ex an e
zyskują bodźce do nadmie nego inwes owania w czyn-
niki p odukcji (za udnienie i in o ma yka) niezbędne
w celu wejścia na ynek (zob. Adma i i Hellwig;
Haldane).
Zjawisko „nadwyżki wejścia” w b anżach, k ó e cechują
wysokie kosz y s ałe i nieis o ne kosz y ma ginalne, jes
dob ze znane z li e a u y ekonomicznej, w k ó ej pod-
k eśla się, że aka nadwyżka wejścia wo zy dwa odzaje
kosz ów społecznych. Po pie wsze, liczba i m wchodzą-
cych na ynek jes wyższa od społecznie pożądanej liczby
i m. Nowi konku enci powodują nega ywne e ek y ze-
wnę zne dla zasiedziałych podmio ów, odbie ając im
p odukcję, co zwiększa ś ednie kosz y (zob. np. Spence,
Dixi i S igli z, on Weizsacke , Pe y, Mankiw
i Whins on o az Su on). Wpływ ne o na dob oby
ogólny zależy od ego, czy spadek cen wynikający ze
wz os u konku encji p zewyższa wz os ś ednich kosz-
ów. D ugim ź ódłem społecznej niee ek ywności są
kosz y zbędnego powielania, gdy nowi konku enci inwe-
s ują w kosz y wejścia na ynek już poniesione p zez za-
siedziałe podmio y (zob. np. Pesendo e ). Takie kosz y
doda kowo zwiększać może pośpiech — jeżeli kilka ban-
ków s a a się ba dzo szybko s wo zyć nowy p oduk po-
chodny, każdy z nich musi zainwes ować więcej ś odków
niż w p zypadku wolniejszych p ac. Jednak każdy bank
wchodzący na ynek wiąże z szybkim s wo zeniem p o-
duk u większą wa ość niż społeczeńs wo — wejście na-
s ępuje zby wcześnie, a ze społecznego punk u widzenia
banki ponoszą zby wysokie kosz y wejścia.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 83
Sec ion 4: The apy: How Could New Policies Help?
Rozdział 4: Te apia: Jak pomóc mogą nowe poli yki?
Be o e u ning o policy emedies, i is wo h summa i-
zing he main indings o his epo . We began by sho-
wing ha o e he pas 20 yea s (and pa icula ly since
2000) in Eu ope he banking sys em has g own much
mo e han elsewhe e. Eu opean banks ha e also become
conside ably mo e concen a ed, and ha e expanded in o
ac i i ies beyond adi ional ela ionship lending. In pa -
icula :
•The Eu opean banking sys em has eached a size
whe e i s ma ginal con ibu ion o eal economic
g ow h is likely o be nil o nega i e. I is associa-
ed wi h eal imbalances such as o e -in es men
in housing and di e sion o alen om non- inancial
sec o s. Bloa ed banking sys ems also end o be
iskie , bo h in e ms o indi idual bank isk- aking
and banks’ exposu e and con ibu ion o sys emic
isk. As a esul , bloa ed banking sys ems ha e he
po en ial o cause and exace ba e banking and so-
e eign deb c ises (Sec ion 2, Pa A).
•The la ge size o Eu ope’s banking sys em also
ansla es in o a inancial s uc u e in which secu-
i ies ma ke s a e less impo an in he inancing
o he eal economy. O e he pas 15 yea s Eu-
ope’s bank bias has inc eased, bucking he global
end. This is a ma e o conce n because inan-
cial s uc u es hea ily skewed owa ds banking a e
associa ed wi h lowe economic g ow h (Sec ion 2,
Pa B).
•The uni e sal bank business model — whe eby
a bank pe o ms bo h adi ional inancial in e -
media ion and secu i ies ma ke ac i i ies such as
designing, unde w i ing, holding and ading ma -
ke able secu i ies, especially de i a i es — is wide-
sp ead in Eu ope. Uni e sal banking is gene ally
jus i ied on he basis o economies o scope, bu
is also likely o ind i s a ionale in he abili y o
uni e sal banks o ope a e in secu i ies ma ke s
wi h unding cos s ha e lec hei e ail banking
s a us. Public subsidies (deposi gua an ees, c e-
di o gua an ees, and p i ileged access o cen al
bank unding) gi e uni e sal banks a compe i i e
ad an age o e non-bank ins i u ions. A he same
ime, he uni e sal bank business model is a sou ce
P zed omówieniem ś odków poli ycznych wa o podsu-
mować główne wnioski płynące z niniejszego apo u.
Na począ ku wykazaliśmy, że w ciągu os a nich 20 la
(w szczególności od 2000 .) w Eu opie sys em bankowy
ósł dużo szybciej niż w innych egionach. Eu opejskie
banki odno owały ównież znaczny wz os koncen acji
i weszły w segmen y działalności inne niż adycyjne
udzielanie k edy ów w opa ciu o elacje z klien ami. W
szczególności:
•Eu opejski sys em bankowy osiągnął wielkość, p zy
k ó ej jego ma ginalny wkład w ealny wz os go-
spoda czy jes ze owy lub ujemny. Jes o zwią-
zane z ealną nie ównowagą, jak p zeinwes owanie
w mieszkalnic wie i p zekie owanie alen ów z sek-
o ów nie inansowych. Rozdę y sys em bankowy
jes ównież ba dziej yzykowny, za ówno w ka e-
go iach yzyka podejmowanego p zez poszczególne
banki, jak i ekspozycji banków na yzyko sys e-
mowe i ich wkładu w o yzyko. W e ekcie ozdę e
sys emy bankowe mają po encjał powodowania i
pogłębiania k yzysów bankowych i k yzysów za-
dłużenia publicznego ( ozdział 2, część A).
•Duża skala eu opejskiego sys emu bankowego p ze-
kłada się ównież na s uk u ę inansową, w k ó ej
ynki papie ów wa ościowych odg ywają mniejszą
olę w inansowaniu ealnej gospoda ki. W ciągu
os a nich 15 la wb ew endencjom globalnym za-
leżność Eu opy od banków osła. Jes o powód do
obaw, ponieważ s uk u y inansowe silnie opa e
na bankach wiążą się z niższym wz os em gospo-
da czym ( ozdział 2, część B).
•Model biznesowy banku uniwe salnego — w k ó-
ym bank p owadzi za ówno adycyjną działal-
ność poś ednic wa inansowego jak i działalność
na ynku papie ów wa ościowych, jak wo zenie,
gwa an owanie, posiadanie i ob ó zbywalnymi pa-
pie ami wa ościowymi, w szczególności ins umen-
ami pochodnymi — jes w Eu opie powszechny.
Bankowość uniwe salną zwykle uzasadnia się e ek-
em skali, ale może ona ównież znajdować po-
wie dzenie w zdolności banków uniwe salnych do
unkcjonowania na ynkach papie ów wa ościo-
wych po kosz ach inansowania odzwie ciedlają-
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 84
o agili y, because i is associa ed wi h highe le-
els o sys emic isk exposu e and con ibu ion a
he bank-le el, h ea ening sys emic s abili y (Sec-
ion 2, Pa C).
O e banking is no jus a Eu opean p oblem: many o
he symp oms associa ed wi h i a e also p esen in o he
coun ies. And many o he ac o s ha may ha e con-
ibu ed o i , such as inancial inno a ion and lenien
p uden ial egula ion, a e p esen wo ldwide. Ye he
e idence indica es ha he si ua ion has become pa -
icula ly se ious in Eu ope. Why?
Risk- aking incen i es due o mo al haza d may be hi-
ghe in Eu ope because o g ea e pe cei ed p opensi y
o Eu opean go e nmen s o bail ou “ oo big o ail
banks”, in u n due o he lack o c isis managemen
and esolu ion ools in he p e-c isis e a; mo e agmen-
ed and less e ec i e supe ision; he pe asi eness o
he uni e sal banking model; and he p ocess o inan-
cial in eg a ion. Mo eo e , in Eu opean coun ies he e-
la ionship be ween poli ics and banks has con ibu ed o
he eme gence and abno mal g ow h o mega-banks be-
cause o poli icians’ p opensi y o escue zombie banks
by me ging hem wi h heal hie ones and hei desi e o
c ea e and suppo “na ional champions” capable o wi-
hs anding Eu ope-wide compe i ion. Poli ics may also
ha e di ec ly con ibu ed o he excess isk- aking o
banks, ia he appoin men o incompe en manage s
(Sec ion 3).
The policy achie emen s so a
Recen ly, he e ha e been se e al impo an inno a ions
in EU inancial policy. O e ime, hese policy inno a-
ions should imp o e he s a us quo desc ibed in his pa-
pe — pa icula ly i compe en au ho i ies use he ex a
policy ools gi en o hem. The economic implica ions
o hese inno a ions in inancial policy a e discussed in
a ecen pape by he EU Commission (2014b). Fou
policy inno a ions a e pa icula ly no ewo hy om he
pe spec i e o his pape .
•In July 2013, he ou h “capi al equi emen s”
legisla i e package — comp ising bo h a egula-
ion (CRR) and a di ec i e (CRD) — en e ed in o
o ce. This legisla ion b ings o he EU he expec-
ed bene i s o he Basel III ag eemen . Impo an-
ly, he legisla ion c ea es new legal powe s o
au ho i ies o impose addi ional capi al equi e-
men s. Fo example, au ho i ies can impose an ad-
di ional sys emic isk bu e on all (o a subse o )
cych ich s a us banków de alicznych. Do acje pań-
s wowe (gwa ancje depozy ów, gwa ancie dla wie-
zycieli i up zywilejowany dos ęp do inansowania
w banku cen alnym) dają bankom uniwe salnym
p zewagę konku encyjną nad ins y ucjami nieban-
kowymi. Jednocześnie model biznesowy banku uni-
we salnego jes ź ódłem zag ożeń, gdyż wiąże się
z wyższym poziomem ekspozycji na yzyko sys-
emowe i wkładem w akie yzyko na poziomie
banku, co zag aża s abilności sys emu ( ozdział 2,
część C).
Nadmie ny oz os banków nie jes wyłącznie p oble-
mem Eu opy — wiele symp omów z nim związanych wy-
s ępuje ównież w innych k ajach. Zaś wiele czynników,
k ó e mogły się do niego p zyczynić, jak innowacje i-
nansowe i łagodne egulacje os ożnościowe, ma cha ak-
e ogólnoświa owy. A jednak dane wskazują, że właśnie
w Eu opie sy uacja s ała się szczególnie poważna. Dla-
czego?
Bodźce na zecz podejmowania yzyka wynikające z po-
kusy nadużyć mogą być w Eu opie wysokie ze względu
na: wyższą pos zeganą skłonność eu opejskich ządów
do a owania banków „zby dużych, by upaść”, co z ko-
lei wynika z b aku na zędzi za ządzania yzykiem i u e-
gulowanej likwidacji w ok esie p zed k yzysem; ba dziej
ozczłonkowany i mniej sku eczny nadzó ; powszechność
modelu biznesowego banku uniwe salnego; o az p oces
in eg acji inansowej. Ponad o w k ajach eu opejskich
związki pomiędzy poli yką a bankami p zyczyniły się
po pows ania i nie ypowego ozwoju megabanków ze
względu na skłonność poli yków do a owania banków-
zombie pop zez łączenie ich ze zd owszymi bankami o az
ich dążenie do wo zenia i wspie ania „na odowych lide-
ów” zdolnych do walki z paneu opejską konku encją.
Poli yka mogła ównież bezpoś ednio p zyczynić się do
podejmowania nadmie nego yzyka p zez banki pop zez
powoływanie niekompe en nych członków kie ownic wa
( ozdział 3).
Do ychczasowe osiągnięcia poli yki
Os a nio w poli yce inansowej UE pojawiło się kilka
ważnych innowacji. W az z upływem czasu akie innowa-
cje w poli yce powinny zapewnić pop awę sy uacji opi-
sanej w niniejszym apo cie — zwłaszcza jeśli kompe-
en ne władze wyko zys ają dos ępne im doda kowe na-
zędzia poli yki. Konsekwencje ekonomiczne akich in-
nowacji w poli yce inansowej omówiono w niedawnej
publikacji Komisji Eu opejskiej. Z pe spek ywy niniej-
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 85
banks: his bu e can be up o 3% o isk-weigh ed
asse s ( om 2015), o e en mo e han 3% unde
ce ain ci cums ances and wi h EU Commission
app o al. This sys emic isk bu e is in ended o
“p e en and mi iga e long e m non-cyclical sys-
emic o mac op uden ial isks” (A icle 133 o he
CRD) — such as he a ious sys emic isks iden-
i ied in his pape .
•In No embe 2013, he “SSM egula ion” —
con e ing bank-supe iso y powe s on he ECB
— en e ed in o o ce. The Single Supe iso y Me-
chanism c ea es a new sys em o inancial supe -
ision comp ising he ECB and he na ional com-
pe en au ho i ies o pa icipa ing EU coun ies.
F om he pe spec i e o his pape , he SSM will
help o comba he “banking na ionalism” which
hi he o os e ed na ional banking champions and
con ibu ed o he EU’s o e banking p oblem.
•In Ap il 2014, he Eu opean Pa liamen adop ed
a ex o he bank eco e y and esolu ion
di ec i e (BRRD), which was o iginally p opo-
sed by he EU Commission in June 2012. The
BRRD will enable ( om 2016) au ho i ies o “bail-
in” he eligible liabili ies (including unsecu ed c e-
di o s) o banks subjec o esolu ion. Au ho i ies
will ha e subs an ial powe s o in e ene ex an e in
banks which a e deemed i esol able. This should
help educe he TBTF subsidy gi en o EU banks.
•In Ap il 2014, he Eu opean Pa liamen adop ed
a ex o a egula ion es ablishing a Single Reso-
lu ion Mechanism (SRM), which was o iginally
p oposed by he EU Commission in July 2013. The
SRM implemen s he BRRD in he eu o zone, and
he e o e will complemen he SSM. As pa o he
SRM egula ion, a Single Resolu ion Fund, inan-
ced ex an e by banks, will help o p o ide “b idge
inancing” o esol ed banks — al hough his und
will no each i s a ge le el (o 1% o bank depo-
si s: abou AC55 n) un il 2023.
In addi ion o hese ou policy inno a ions, he Com-
mission’s p oposal (published in Janua y 2014) o a e-
gula ion on “s uc u al e o m” o he EU banking
sys em is cu en ly subjec o poli ical discussions.
The p oposal aims o sepa a e he lending ac i i y o
banks om hei secu i y ading ac i i y, wi h he pu -
pose o limi hei isk exposu e and con ol sys emic
isk. This p oposal builds on he ecommenda ions o
szego apo u szczególnie cenne są cz e y innowacje w
poli yce.
•W lipcu 2013 . wszedł w życie czwa y pakie
legislacyjny do yczący „wymogów kapi ało-
wych”, w ym ozpo ządzenie (CRR) i dy ek ywa
(CRD). P zepisy e wp owadzają w UE spodzie-
wane ko zyści płynące z umowy Bazylei III. Co
szczególnie ważne, p zepisy e dają władzom nowe
up awnienia w zak esie nakładania doda kowych
wymogów kapi ałowych. Na p zykład władze mogą
nałożyć na wszys kie banki (lub g upę banków)
doda kowy bu o yzyka sys emowego — bu o en
może wynosić do 3% ak ywów ważonych yzykiem
(od 2015 .) lub nawe ponad 3% w ok eślonych
wa unkach i za zgodą Komisji Eu opejskiej. Taki
bu o yzyka sys emowego wp owadzono w celu
„zapobiegania i og aniczania długo e minowych nie-
cyklicznych yzyk sys emowych lub mak oos oż-
nościowych” (a . 133 CRD) — jak óżne yzyka
sys emowe opisane w niniejszym apo cie.
•W lis opadzie 2013 . weszło w życie „ ozpo zą-
dzenie SSM”, nadające EBC up awnienia w za-
k esie nadzo u bankowego. Wspólny mechanizm
nadzo u (SSM) wp owadza nowy sys em nadzo u
inansowego z udziałem EBC i k ajowych władz
właściwych uczes niczących w nim k ajów UE.
Z pe spek ywy niniejszego apo u SSM p zyczyni
się do walki z „nacjonalizmem bankowym”, k ó y
do ychczas sp zyjał pows awaniu na odowych li-
de ów bankowych i p zyczyniał się do p oblemu
nadmie nego oz os u banków w UE.
•W kwie niu 2014 . Pa lamen Eu opejski p zyjął
eks dy ek ywy w sp awie es uk u yzacji i
upo ządkowanej likwidacji banków (BRRD),
k ó ego p ojek Komisja Eu opejska p zedłożyła
w cze wcu 2012 . Dy ek ywa umożliwi (od 2016
.) władzom s osowanie mechanizmu s a wie zy-
cieli (w ym wie zycieli niezabezpieczonych) ban-
ków podlegających upo ządkowanej likwidacji.
Władze uzyskają znaczne up awnienia w zak e-
sie in e wencji ex an e w bankach, k ó e uznają
za nienadające się do es uk u yzacji. Powinno o
p zyczynić się do og aniczenia do acji udzielanych
bankom „zby dużym, by upaść” w UE.
•W kwie niu 2014 . Pa lamen Eu opejski p zyjął
eks ozpo ządzenia wp owadzającego wspólny
mechanizm upo ządkowanej likwidacji ban-
ków (SRM), k ó ego p ojek Komisja Eu opejska
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 86
he “Liikanen epo ”, published in Oc obe 2012. The
Commission’s p oposal would help o mi iga e some o
he conce ns aised in Sec ion 2 (Pa C) o his pape .
The menu o new policies
These ou key policy inno a ions — CRD, SSM, BRRD
and SRM — a e necessa y s eps owa ds a heal hy ban-
king sys em in he EU. Highe bank capi al equi emen s
owing o he CRD will educe he p obabili y o bank a-
ilu e, while esolu ion powe s s emming om he BRRD
ensu e ha au ho i ies will be able o espond in he
e en o bank ailu e. In he eu o a ea, he es ablish-
men o he SRM is essen ial o he SSM o be e ec-
i e: his o ically, one o he key impedimen s o e ec i e
p uden ial supe ision in Eu ope has been he absence
o c isis managemen and esolu ion policy ools.
Some policymake s eel ha hese ou inno a ions a e
su icien . A he e y leas , hey say, lawmake s should
wai se e al yea s o see whe he he new legisla i e a-
mewo k is adequa e. Bu his complacen app oach ne-
glec s he magni ude o he EU’s o e banking p oblem
(desc ibed in Sec ion 2) and he s ubbo nness o i s un-
de lying causes (ou lined in Sec ion 3).
Recen wo k by IMF economis s cas s doub on he hy-
po hesis ha he a o emen ioned policy inno a ions a e
su icien (Lambe and Ueda (2014)). The s udy pe -
o ms an e en s udy o es how much he CDS sp eads
and s ock p ices o sys emically impo an banks in he
US, he UK, he eu o a ea and Swi ze land ha e eac ed
o ecen policy announcemen s, such as he publica ion
o he RRD and SRM p oposals by he EU Commission.
On he whole, bo h he CDS sp eads and s ock p ices o
eu o a ea banks did no eac signi ican ly o hese po-
licy announcemen s by he Commission — in con as
wi h he impac on US and UK banks o compa able
policy announcemen s by hei go e nmen s.
We do no diminish he po ency o he he apies applied
so a by a guing ha mo e needs o be done. Nex , we
lis he no el (o insu icien ly ied) s uc u al policies
ha may complemen exis ing policies. In some cases,
hese policies would imply ha compe en au ho i ies
“inc ease he dosage”, using powe s gi en o hem by
he CRD and BRRD; in o he cases, hese policies would
equi e new laws om he EU’s co-legisla o s o membe
s a es. This lis is an ou line o policies which could be
ied: i does no cons i u e a p ecise se o ecommen-
da ions.
p zedłożyła w cze wcu 2013 . SRM wd aża BRRD
w s e ie eu o, a w związku z ym uzupełnia SSM.
W amach ozpo ządzenia SRM wspólny undusz
na likwidację banków inansowany ex an e p zez
banki pomoże s wo zyć „ inansowanie pomos owe”
dla banków podlegających upo ządkowanej likwi-
dacji — chociaż undusz osiągnie docelowy poziom
(1% depozy ów bankowych, ok. 55 bln EUR) do-
pie o w 2023 .
Op ócz ych cz e ech innowacji w poli yce wniosek Ko-
misji (opublikowany w s yczniu 2014 .) do yczący oz-
po ządzenia w sp awie „ e o my s uk u alnej” sys-
emu bankowego w UE jes obecnie p zedmio em dysku-
sji poli ycznych. Wniosek ma na celu oddzielenie dzia-
łalności k edy owej banków od p owadzonego p zez nie
ob o u papie ami wa ościowymi ak aby, og aniczyć ich
ekspozycję na yzyko i kon olowanie yzyka sys emo-
wego. Wniosek bazuje na zaleceniach z „ apo u g upy
Liikanena” opublikowanego w paździe niku 2012 . Wnio-
sek Komisji p zyczyniłby się do og aniczenia niek ó ych
obaw wskazanych w ozdziale 2 (część C) niniejszego a-
po u.
Menu nowej poli yki
Te cz e y kluczowe innowacje w poli yce — CRD, SSM,
BRRD i SRM — o niezbędne k oki na d odze do zd o-
wego sys emu bankowego w UE. Wyższe wymogi kapi-
ałowe dla banków dzięki CRD og aniczą p awdopodo-
bieńs wo upadku banków, zaś up awnienia w zak esie
upo ządkowanej likwidacji wynikające z BRRD umoż-
liwią władzom eakcję w p zypadku upadłości banku.
W s e ie eu o dla sku eczności SSM konieczne jes s wo-
zenie SRM — his o ycznie zecz ujmując jedną z naj-
ważniejszych p zeszkód dla sku ecznego nadzo u os oż-
nościowego w Eu opie był b ak na zędzi poli yki za zą-
dzania k yzysem i upo ządkowanej likwidacji.
Zdaniem niek ó ych decyden ów poli ycznych, e cz e y
innowacje są wys a czające. W ich opinii p awodawcy
powinni p zynajmniej poczekać kilka la i zbadać, czy
nowe amy p awne są adekwa ne. Jednak akie świad-
czące o samozadowoleniu podejście nie uwzględnia skali
p oblemu nadmie nego oz os u banków w UE (opisa-
nego w ozdziale 2) i wałości jego głównych p zesłanek
(opisanych w ozdziale 3).
Niedawna publikacja ekonomis ów MFW nasuwa wą -
pliwości co do hipo ezy, że wyżej wspomniane innowa-
cje w poli yce są wys a czające (Lambe and Ueda).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 87
Policies o educe excessi e p i a e c edi c e-
a ion by banks and mi iga e i s isks
i To cu b excessi e deb accumula ion, EU mem-
be s a es could emo e he p e e en ial iscal
ea men o deb . In many EU membe s a es,
deb is ea ed mo e lenien ly han equi y by iscal
au ho i ies. Fo example, in e es paymen s on deb
a e o en ax-deduc ible. This p e e en ial iscal e-
a men encou ages all sec o s o inc ease hei le-
e age — including households, non- inancial co po-
a ions and inancial i ms. Reducing p e e en ial i-
scal ea men o deb would educe le e age ac oss
he whole economy, and he eby educe i s eliance
on banks (as well as ixed income ma ke s). In his
sense, he policy inno a ion would a ge banks on
hei asse side. Howe e , inso a as such a policy
would also apply o banks di ec ly, i would induce
hem o inc ease hei equi y, and hence become mo e
esilien . Cu en ly, when a bank issues deb , i in-
cu s in e es expenses ha can be deduc ed agains
p o i s, educing he o e all ax bill. Hence, educing
o elimina ing he ax ad an age o deb compa ed
o equi y would also induce banks o ecapi alize.
The e o e, his policy would also induce hem o de-
le e age, by ac ing on banks’ liabili y side.
ii To con ol he size o la ge banks, he EU co-
uld implemen mo e agg essi e an i- us po-
licy. This would add ess bo h he p oblem o he
size o he banking sys em as a whole, which la gely
a ose om he g ow h o i s la ges banks, and he
p oblem o i s inc easingly concen a ed s uc u e.
I would also cu ail na ional go e nmen s’ enden-
cies o p o ec and nu u e “na ional champions” o
he de imen o o eign compe i o s. Such policies
would ope a e in syne gy wi h he c ea ion o he
Single Supe iso y Mechanism (SSM), which al eady
c ea es g ea e dis ance be ween he supe iso and
he la ges banks, compa ed o he s a us quo an e.
T adi ionally, EU compe i ion policy has been only
weakly applied o banks, excep in some cases o con-
di ional s a e aid app o als and c oss-bo de acquisi-
ions. This e lec s he ac ha he EU Commission
has limi ed powe s: unlike, o example, he UK com-
pe i ion au ho i ies, he Commission canno add ess
ma ke s uc u e issues, in e ening whene e i ob-
se es excessi e ma ke powe . Mo eo e , unlike he
US, he EU has no ha d ceiling on he maximum size
o a single bank.13 Hence, a mo e agg essi e an i us
W badaniu p zep owadzono analizę zda zeń w celu p ze-
es owania, w jakim s opniu sp eady CDS i ku sy akcji
sys emowo ważnych banków w USA, Wielkiej B y anii,
s e ie eu o i Szwajca ii za eagowały na os a nio ogło-
szoną poli ykę, w ym publikację wniosków Komisji Eu-
opejskiej w sp awie RRD i SRM. Ogólnie sp eady CDS
i ku sy akcji banków w s e ie eu o nie za eagowały is o -
nie na poli ykę ogłoszoną p zez Komisję — w od óżnie-
niu od wpływu po ównywalnej ogłoszonej p zez ządy
poli yki na banki w USA i Wielkiej B y anii.
Nie chcemy pomniejszać oddziaływania do ychczas s o-
sowanej e apii wie dząc, że zeba z obić więcej. Po-
niżej podajemy lis ę nowych (lub niedos a ecznie wy-
p óbowanych) poli yk s uk u alnych, k ó e mogą uzu-
pełniać is niejącą poli ykę. W niek ó ych p zypadkach
poli yki akie oznaczałyby „zwiększenie dawki” p zez
właściwe władze ko zys ające z up awnień nadanych im
w CRD i BRRD. W innych p zypadkach akie poli yki
wymagałyby nowych p zepisów współp awodawców lub
pańs w członkowskich UE. Poniższa lis a s anowi więc
za ys poli yk, k ó e można by wyp óbować, a nie do-
kładny zbió zaleceń.
Poli yki służące edukcji nadmie nej k eacji k e-
dy u p ywa nego p zez banki i og aniczaniu jej
yzyka
i W celu og aniczenia nadmie nej akumulacji
k edy u pańs wa członkowskie UE mogłyby
zap zes ać p e e encyjnego iskalnego ak o-
wania długu. W wielu pańs wach członkowskich
UE władze iskalne dług ak ują łagodniej od kapi-
ału. Na p zykład spła a odse ek od zadłużenia czę-
s o s anowi kosz uzyskania p zychodu. Takie p e e-
encyjne ak owanie iskalne zachęca wszys kie sek-
o y do zwiększania dźwigni — włączając w o go-
spoda s wa domowe, ko po acje nie inansowe i i my
inansowe. Og aniczenie p e e encyjnego iskalnego
ak owania długu powodowałoby spadek dźwigni
w całej gospoda ce, a ym samym zmniejszałoby uza-
leżnienie od banków (jak ównież ynków ins umen-
ów o s ałym dochodzie). W ym sensie aka innowa-
cja w poli yce byłaby zo ien owana na ak ywa ban-
kowe. Jednakże w zak esie, w jakim aka poli yka
do yczyłaby ównież bezpoś ednio banków, skłania-
łaby je do zwiększania kapi ału własnego, a ym sa-
mym zwiększania własnej odpo ności. Obecnie kiedy
bank emi uje ins umen y dłużne, ponosi kosz y od-
se kowe, k ó e można odliczyć od pods awy
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 88
policy is only possible i he powe s o he Commis-
sion in his a ea a e conside ably s eng hened.
iii To inc ease banks’ esilience, compe en au-
ho i ies in he EU could inc ease minimum
capi al equi emen s. Rele an policy ools, c e-
a ed unde he CRD IV package, include addi io-
nal capi al bu e s o sys emically impo an ins i-
u ions and o long- e m non-cyclical mac op uden-
ial isks. Le e age limi s would also boos he esi-
lience o banks and ame sophis ica ed banks’ abili y
o game egula ion. Coun e cyclical capi al bu e s
— while p ima ily aimed a boos ing he esilience
o he banking sys em du ing imes o apid c edi
g ow h — will also help o mi iga e he inhe en p o-
cyclicali y o bank-based inancial sys ems.
Policies o e-balance he EU’s inancial s uc-
u e away om banks
i To de elop non-bank c edi supply, he EU
could encou age in e media ion by non-banks.
In pa icula , he EU could encou age he di ec ac-
cess o small- and medium-size i ms o capi al ma -
ke s by lowe ing he ixed cos s associa ed wi h ha
access — o example by allowing smalle i ms o
join ly issue mini-bonds o by encou aging secu i-
iza ion o hei loans, as p oposed by Gio annini
and Mo an (2013). Ano he possibili y would be o
allow non-bank in e media ies such as mu ual unds
and pension unds o p o ide deb inancing o i ms,
placing such deb di ec ly wi h hei clien ele. This
p o ision o deb inance by ins i u ional in es o s,
which is al eady qui e widesp ead in he US and is
s a ing o appea also in I eland, would also help
o ebalance he hea ily bank-based s uc u e o he
Eu opean inancial sys em. Howe e , his policy also
poses delica e p oblems o po en ial egula o y a -
bi age (which banks could also exploi , by se ing
up o unding non-bank in e media ies), unless hese
in e media ies a e subjec o addi ional egula ion.
The policy also poses issues o consume p o ec ion
and co po a e go e nance, as he loans unde lying
he deb ins umen s sold by such in e media ies wo-
uld be ha d o e alua e o he unds’ clien s.
Policies o mi iga e he isks om banks’ “non-
bank” ac i i ies
To educe isks posed by banks ca ying ou
“non-bank” ac i i ies, policy op ions include
opoda kowania, co zmniejsza całkowi e obciążenia
poda kowe. Tym samym og aniczenie lub wyelimi-
nowanie poda kowej p zewagi długu nad kapi ałem
skłaniałoby ównież banki do ekapi alizacji.
W związku z ym aka poli yka skłaniałaby je ów-
nież do delewa owania pop zez oddziaływanie po s o-
nie pasywów banków.
ii W celu kon olowania wielkości banków UE
mogłaby wd ażać ba dziej ag esywną poli ykę
an ymonopolową. Rozwiązywałoby o za ówno p o-
blem wielkości sys emu bankowego jako całości, k ó y
w znacznej mie ze wynikał z ozwoju największych
banków, jak i p oblem co az większej koncen acji
jego s uk u y. Og aniczałoby o ównież endencję
ządów k ajowych do och ony i wspie ania „na odo-
wych lide ów” ze szkodą dla zag anicznych konku-
en ów. Takie poli yki działałyby w syne gii z u wo-
zeniem wspólnego mechanizmu nadzo u (SSM),
k ó y już wo zy większy dys ans pomiędzy nadzo-
em a największymi bankami w po ównaniu ze s a us
quo an e. T adycyjnie poli yka och ony konku encji
UE s osowana była w p zypadku banków dość łagod-
nie za wyją kiem nielicznych p zypadków wa unko-
wej zgody na pomoc publiczną i p zejęcie ponadg a-
niczne. Odzwie ciedla o ak , że Komisja Eu opej-
ska ma og aniczone up awnienia — w od óżnieniu na
p zykład od b y yjskiego u zędu an ymonopolowego
Komisja nie może eagować na kwes ie do yczące
s uk u y ynku, in e weniując w p zypadku zaob-
se wowania zby silnej pozycji ynkowej. Ponad o,
w od óżnieniu od USA, w UE nie unkcjonuje ab-
solu ny p óg maksymalnej wielkości indywidualnego
banku13. W związku z ym ba dziej ag esywna po-
li yka an ymonopolowa jes możliwa ylko wówczas,
jeśli up awnienia Komisji w ej dziedzinie zos aną
znacznie wzmocnione.
iii W celu zwiększenia odpo ności banków wła-
ściwe władze w UE mogłyby podwyższyć mi-
nimalne wymogi kapi ałowe. Odpowiednie na-
zędzia poli yki, s wo zone w amach pakie u CRD
IV, obejmują doda kowe bu o y kapi ałowe dla sys-
emowo ważnych ins y ucji o az w p zypadku dłu-
go alowych niecyklicznych yzyk mak oos ożnościo-
wych. Limi y dźwigni inansowej wzmocniłyby ów-
nież odpo ność banków i og aniczyły zdolność za-
awansowanych banków do obchodzenia egulacji.
Kon cykliczne bu o y kapi ałowe, choć zasadniczo
mają na celu wzmocnienie odpo ności sys emu ban-
kowego w ok esie szybkiego wz os u k edy u, p zy-
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 89
18. Bell, B ian and John Van Reenen. “Ex eme wage inequali y: pay a he e y op.” Ame ican Economic
Re iew 103.3 (2013): 153–157.
19. Bel a i, And ea and Gio anna Paladino. “Banks’ isk-weigh s and cos o equi y.” Bocconi Uni e si y
Wo king Pape , No embe (2013).
20. Benedik sdo i , Sig idu , Jon Danielsson, and Gyl i Zoega. “Lessons om a collapse o a inancial sys em.”
Economic Policy 26.66 (2011): 183–231.
21. Be ge , Allen N., William C. Hun e and S ephen G. Timme. “The e iciency o inancial ins i u ions: a e iew
and p e iew o esea ch pas , p esen and u u e.” Jou nal o Banking & Finance 17.2 (1993): 221–249.
22. Be nanke, Ben S., Ma k Ge le and Simon Gilch is . “The inancial accele a o in a quan i a i e business
cycle amewo k.” Handbook o Mac oeconomics. Eds. John B. Taylo and Michael Wood o d. Else ie , 1999.
23. Be and, Ma ianne, An oine e Schoa and Da id Thesma . “Banking de egula ion and indus y s uc u e:
E idence om he F ench Banking Re o ms o 1985.” Jou nal o Finance 62.2 (2007): 597–628.
24. Black, Be na d S. and Ronald J. Gilson. “Ven u e capi al and he s uc u e o capi al ma ke s: Banks e sus
s ock ma ke s.” Jou nal o Financial Economics, 47.3 (1998): 243–277.
25. Blau, Benjamin M., Tyle J. B ough and Diana W. Thomas. “Co po a e lobbying, poli ical connec ions,
and he 2008 oubled asse elie p og am.” Jou nal o Banking and Finance 37.8 (2013): 3007–3017.
26. Bol on, Pa ick, Tano San os and Jose A. Scheinkman. “C eam skimming in inancial ma ke s.” NBER
Wo king Pape No.16804 (2011).
27. Boo , A noud. “Rela ionship banking: wha do we know?” Jou nal o Financial In e media ion 9.1 (2000):
7–25.
28. Boyson, Niki, R¨udige Fahlenb ach and Ren´e M. S ulz. “Why do banks p ac ice egula o y a bi age?
E idence om usage o us p e e ed secu i ies.” Swiss Finance Ins i u e Resea ch Pape no.14–21 (2014).
29. B ownlees, Ch is ian and Robe F. Engle. “Vola ili y, co ela ion and ails o sys emic isk measu emen .”
Wo king pape (2012).
30. B ynjol sson, E ik and And ew McA ee. The second machine age: Wo k, p og ess, and p ospe i y in a ime
o b illian echnologies. New Yo k, NY: W. W. No on & Company, 2014.
31. Caballe o, Rica do J., Takeo Hoshi and Anil K. Kashyap. “Zombie lending and dep essed es uc u ing
in Japan.” Ame ican Economic Re iew 98.5 (2008): 1943–1977.
32. Calomi is, Cha les W. and S ephen H. Habe . F agile by design: The poli ical o igins o banking c ises
and sca ce c edi . P ince on, NJ: P ince on Uni e si y P ess, 2014.
33. Ca lin, Wendy and Colin Maye . “Finance, in es men , and g ow h.” Jou nal o Financial Economics 69.1
(2003): 191–226.
34. Cecche i, S ephen and Enisse Kha oubi. “Reassessing he impac o inance on g ow h.” BIS Wo king
Pape No.381 (2012).
35. C´el´e ie , Clai e and Bo is Vall´ee. “A e banke s wo h hei pay? E idence om a alen measu e.” Mimeo,
2014.
36. Chak abo y, Ind aneel, I ay Golds ein and And ew MacKinlay. “Do asse p ice bubbles ha e nega i e eal
e ec s?” A ailable a SSRN 2246214 (2013).
37. Coase, Ronald. “The na u e o he i m.” Economica 4 (1937): 386–405.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 96
38. Cou n`ede, Bo is and Oli e Denk. “Finance and economic g ow h in OECD and G20 coun ies.” OECD
Economics Depa men Wo king Pape (2014).
39. Cu˜na , Vicen e and Luis Ga icano. “Did good cajas ex end bad loans? The ole o go e nance and human
capi al in cajas’ po olio decisions.” FEDEA monog aph, 2009.
40. Danielsson, Jon. “The empe o has no clo hes: Limi s o isk modelling.” Jou nal o Banking and Finance
26 (2002): 1273–96.
41. Dehejia, Rajee and Ad iana Lle as-Muney. “Financial de elopmen and pa hways o g ow h: S a e b anching
and deposi insu ance laws in he Uni ed S a es om 1900 o 1940.” Jou nal o Law and Economics 50.2.
(2007): 239–272.
42. Dell’A iccia, Gio anni, Deniz Igan and Luc Lae en. “C edi booms and lending s anda ds: E idence om
he subp ime mo gage ma ke .” Jou nal o Money, C edi and Banking 44 (2012): 367–384.
43. Demi g¨u¸c-Kun , Asli and Ross Le ine. “Financial s uc u e and economic g ow h: Pe spec i es and lessons.”
Financial s uc u e and economic g ow h: a c oss-coun y compa ison o banks, ma ke s and de elopmen .
Eds. Demi g¨u¸c-Kun and Le ine. Bos on, MA: MIT P ess, 2001.
44. Demi g¨u¸c-Kun , Asli, E ik Feyen and Ross Le ine. “The e ol ing impo ance o banks and secu i ies
ma ke s.” The Wo ld Bank Economic Re iew 27.3 (2013): 476–490.
45. Dewa ipon , Ma hias and E ic Maskin. “C edi and e iciency in cen alized and decen alized economies.”
Re iew o Economic S udies 62 (1995): 541–555.
46. Dixi , A inash K. and Robe Pindyck. In es men unde unce ain y. P ince on, NJ: P ince on Uni e si y
P ess, 1994.
47. Dixi , A inash K. and Joseph E. S igli z. “Monopolis ic compe i ion and op imal p oduc di e si y.”
Ame ican Economic Re iew 67 (1977): 297–308.
48. Duan, Jin-Chuan and And eas Fulop. “Mul ipe iod co po a e de aul p edic ion wi h pa ially-condi ioned
o wa d in ensi y.” NUS RMI wo king pape (2013).
49. Duan, Jin-Chuan, Jie Sun and Tao Wang. “Mul ipe iod co po a e de aul p edic ion — a o wa d in ensi y
app oach.” Jou nal o Econome ics 170 (2012): 191–209.
50. Duc o , Lo enzo and Da yna G echyna. “Financial de elopmen , echnological p og ess and economic g ow h.”
SSRN wo king pape no.1997526 (2013).
51. Du ie, Da ell, Leand o Sai a and Ke Wang. “Mul i-pe iod co po a e de aul p edic ion wi h s ochas ic
co a ia es.” Jou nal o Financial Economics 83.3 (2007): 635–665.
52. Eicheng een, Ba y and K is Mi chene . “The g ea dep ession as a c edi boom gone w ong.” Resea ch
in Economic His o y 22 (2004): 187–237.
53. ESRB Ad iso y Scien i ic Commi ee. “Fo bea ance, esolu ion and deposi insu ance.” (2012)
54. EU Commission. “The e ec s o empo a y s a e aid ules adop ed in he con ex o he inancial
and economic c isis.” Commission S a Wo king Pape (2011).
55. EU Commission. “Size and de e minan s o implici s a e gua an ees.” Annex 4.2 o he impac assessmen
o a egula ion on s uc u al e o m o EU banks (2014a).
56. EU Commission. “Economic e iew o he inancial egula ion agenda.” Commission S a Wo king Documen
No.2014/158 (2014b).
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 97
57. Fisman, Raymond and Inessa Lo e. “Financial dependence and g ow h e isi ed.” Jou nal o he Eu opean
Economic Associa ion, 5.23 (2007): 470–479.
58. Gambaco a, Leona do, Jing Yang and Kos as Tsa sa onis. “Financial s uc u e and g ow h.” BIS Qua e ly
Re iew, special ea u e, Ma ch (2014).
59. Ga icano, Luis. “Fi e lessons om he Spanish cajas debacle o a new eu o-wide supe iso .” Banking Union
o Eu ope — Risks and Challenges. Ed. Tho s en Beck. London: Cen e o Economic Policy Resea ch, 2012.
60. Gennaioli, Nicola, And ei Shlei e and Robe Vishny. “Finance and he p ese a ion o weal h.” Qua e ly
Jou nal o Economics, o hcoming (2014).
61. Gio annini, Albe o and John Mo an. “Finance o g ow h.” Repo o he High Le el Expe G oup
on SME and In as uc u e Financing (2013).
62. Guiso, Luigi, Paola Sapienza and Luigi Zingales. “Does local inancial de elopmen ma e ?” Qua e ly
Jou nal o Economics 119.3 (2004): 929–969.
63. Guiso, Luigi, Tullio Jappelli, Ma io Padula and Ma co Pagano. “Financial ma ke in eg a ion and economic
g ow h in he EU.” Economic Policy 19.40 (2004): 523–77.
64. Haldane, And ew. “Financial a ms aces.” Speech a he Ins i u e o New Economic Thinking (2012).
65. Haldane, And ew and Vasileios Madou os. “The dog and he isbee.” Pape p esen ed a he Fede al Rese e
Bank o Kansas Ci y’s 36 h economic policy symposium, Jackson Hole, Wyoming (2012).
66. Hamil on, Da id, Da id Mun es and Zhao Sun. “Public i m expec ed de aul equency (EDF) c edi me-
asu es: Me hodology, pe o mance and model ex ensions.” Moody’s Analy ics Capi al Ma ke s Resea ch
(2012).
67. Hau, Ha ald and Ma cel P. Thum. “Subp ime c isis and boa d (in-)compe ence: P i a e s. public banks
in Ge many.” Economic Policy 24.60 (2009): 701–751.
68. Hughes, Joseph P. and Lo e a J. Mes e . “Who said la ge banks don’ expe ience scale economies? E idence
om a isk- e u n-d i en cos unc ion.” Jou nal o Financial In e media ion 22.4 (2013): 559–525.
69. Igan, Deniz, P achi Mish a and Thie y T essel. “A is ul o dolla s: Lobbying and he inancial c isis.”
IMF Wo king Pape no.09/287 (2009).
70. ISDA. “Ne ing and o se ing: Repo ing de i a i es unde US GAAP and unde IFRS.” (2012)
71. Jappelli, Tullio and Ma co Pagano. “Sa ing, g ow h and liquidi y cons ain s.” Qua e ly Jou nal
o Economics 109.1 (1994): 83–109.
72. Jaya a ne, Ji h and Philip S ahan. “The inance-g ow h nexus: E idence om bank b anch de egula ion.”
Qua e ly Jou nal o Economics 111.3 (1996): 639–70.
73. Jim´enez, Gab iel, S e en Ongena, Jos´e-Luis Peyd ó and Jes´us Sau ina. “Haza dous imes o mone a y policy:
wha do 23 million loans say abou he impac o mone a y policy on c edi isk- aking?” Econome ica 82.2
(2014): 463–505.
74. Johnson, Simon and James Kwak. 13 banke s: The Wall S ee akeo e and he nex inancial mel down.
Vin age Publishing, 2011.
75. Kaminsky, G aciela L. and Ca men M. Reinha . “The win c ises: he causes o banking and balance-o -
paymen s p oblems.” Ame ican Economic Re iew 89.3 (1999): 473–500.
76. Keys, Benjamin J., Tanmoy Mukhe jee, Ami Se u and Vik an Vig. “Did secu i iza ion lead o lax sc eening?
E idence om subp ime loans.” Qua e ly Jou nal o Economics 125.1 (2010): 307–362.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 98
77. King, Robe G. and Ross Le ine. “Finance and g ow h: Schumpe e migh be igh ”. Qua e ly Jou nal
o Economics 108.3 (1993a): 717–737.
78. King, Robe G. and Ross Le ine. “Finance, en ep eneu ship and g ow h.” Jou nal o Mone a y Economics
32.3 (1993b): 513–542.
79. K oszne , Randall S., Luc Lae en and Daniela Klingebiel. “Banking c ises, inancial dependence, and g ow h.”
Jou nal o Financial Economics 84 (2007): 187–228.
80. K ugman, Paul. Wha happened o Asia? Mimeo, 1998.
81. Kwok, Chuck CY and Solomon Tadesse. “Na ional cul u e and inancial sys ems.” Jou nal o In e na ional
Business S udies, 37.2 (2006): 227–247.
82. Lae en, Luc and Ross Le ine. “Is he e a di e si ica ion discoun in inancial conglome a es?” Jou nal
o Financial Economics, 85.2 (2007): 331–367.
83. Lambe , F ede ic J., Kenichi Ueda, P agyan Deb, Dale F. G ay and Pie paolo G ippa. “How big Is
he implici subsidy o banks conside ed oo impo an o ail?” Global Financial S abili y Repo ,
In e na ional Mone a y Fund, Ap il (2014).
84. Lane, Philip R. “Capi al lows in he eu o a ea.” EU Commission Economic Pape s no. 497 (2013).
85. Lane, Philip R. and Pe e McQuade. “Domes ic c edi g ow h and in e na ional capi al lows.”
The Scandina ian Jou nal o Economics 116.1 (2014): 218–252.
86. La Po a, Ra ael, Flo encio Lopez-de-Silanes and And ei Shlei e . “Law and inance.” Jou nal o Poli ical
Economy 106.6 (1998): 1113–55.
87. La Po a, Ra ael, Flo encio Lopez-de-Silanes, And ei Shlei e and Robe Vishny. “Legal de e minan s
o ex e nal inance.” Jou nal o Finance 52.3 (1997): 1131–1150.
88. Law, Siong Hook and Ni ika Singh. “Does oo much inance ha m economic g ow h?” Jou nal o Banking
and Finance 41.C (2014): 36–44.
89. Lenio , O. J. P. “Pe spec ie en oo een Eu opese onde handse kapi aalma k .” DNB Wo king Pape
no. 575 (1999).
90. Le ine, Ross. “Financial de elopmen and economic g ow h: iews and agenda.” Jou nal o Economic
Li e a u e (1997): 688–726.
91. Le ine, Ross. “Bank-based o ma ke -based inancial sys ems: which is be e ?” Jou nal o Financial
In e media ion 11.4 (2002): 398–428.
92. Liikanen, E kki. “High-le el Expe G oup on e o ming he s uc u e o he EU banking sec o .” (2012)
93. Loayza, No man and Romain Ranci`e e. “Financial de elopmen , inancial agili y, and g ow h.” Jou nal
o Money C edi and Banking 38.4 (2006): 1051–1076.
94. Maddaloni, Angela and Jos´e-Luis Peyd ó. “Bank isk- aking, secu i iza ion, supe ision, and low in e es
a es: E idence om he eu o a ea and US lending s anda ds.” Re iew o Financial S udies 24 (2011):
2121–65.
95. Maksimo ic and Phillips. “The indus y li e cycle, acquisi ions and in es men : Does i m o ganiza ion
ma e ?” Jou nal o Finance (2008): 673–709.
96. Manganelli, Simone and Alex Popo . “Financial dependence, global g ow h oppo uni ies, and g ow h
e isi ed.” Economics Le e s 120.1 (2013): 123–125.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 99
97. Mankiw, N. G ego y and Michael D. Whins on. “F ee en y and social ine iciency.” RAND Jou nal
o Economics 17 (1986): 48–58.
98. Mano e, Michael, A. Jo ge Padilla and Ma co Pagano. “Colla e al s. p ojec sc eening: A model o lazy
banks”, RAND Jou nal o Economics 32.4 (2001): 726–744.
99. Ma ques, Luis B andao, Rica do Co ea and Ho acio Sap iza. “In e na ional e idence on go e nmen suppo
and isk aking in he banking sec o .” IMF Wo king Pape no. 13/94 (2013).
100. Monne , Cy il and E wan Quin in. “Op imal con ac s in a dynamic cos ly s a e e i ica ion model.”
Economic Theo y 26.4 (2005): 867–885.
101. Ouyang, Min. “The sca ing e ec o ecessions.” Jou nal o Mone a y Economics 56.2 (2009): 184–199.
102. Pagano, Ma co. “Finance: Economic li eblood o oxin?” The social alue o he inancial sec o : oo big
o ail o jus oo big? Eds. Vi al Acha ya, Tho s en Beck, Douglas E ano , Geo ge G. Kau man and Richa d
Po es. Wo ld Scien i ic Publishing Company, 2013.
103. Pagano, Ma co and Gio anni Pica. “Finance and employmen ”. Economic Policy 27.69 (2012): 5–55.
104. Peek, Joe and E ic S. Roseng en. “Unna u al selec ion: Pe e se incen i es and he misalloca ion o c edi
in Japan.” Ame ican Economic Re iew 95.4 (2005): 1144–1166.
105. Pe y, Ma in K. “Scale economies, impe ec compe i ion, and public policy.” Jou nal o Indus ial Econo-
mics 32 (1984): 313–330.
106. Pe o i, En ico and Paolo Volpin. “The poli ical economy o en y.” Mimeo, 2004.
107. Pesendo e , Ma in. “Ho izon al me ge s in he pape indus y.” RAND Jou nal o Economics 34.3 (2003):
495–515.
108. Philippon, Thomas and A iell Reshe . “Wages and human capi al in he US inance indus y: 1909–2006.”
Qua e ly Jou nal o Economics 127.4 (2012): 1551–1609.
109. Pike y, Thomas and Gab iel Zucman. “Capi al is back: Weal h-income a ios in ich coun ies, 1700–2010.”
Qua e ly Jou nal o Economics 129.3 (2014).
110. Rajan, Uday, Ami Se u and Vik an Vig. “S a is ical de aul models and incen i es.” Ame ican Economic
Re iew: Pape s and P oceedings 100 (2010): 506–510.
111. Rajan, Raghu am. Faul lines: How hidden ac u es s ill h ea en he wo ld economy. P ince on, NJ:
P ince on Uni e si y P ess, 2010.
112. Rajan, Raghu am and Luigi Zingales. “Financial dependence and g ow h.” Ame ican Economic Re iew
88.3 (1998): 559–586.
113. Rajan, Raghu am G. and Luigi Zingales. “The g ea e e sals: The poli ics o inancial de elopmen
in he wen ie h cen u y.” Jou nal o Financial Economics, 69.1 (2003): 5–50.
114. Reinha , Ca men and Kenne h Rogo . This ime is di e en : Eigh cen u ies o inancial olly. P ince on,
NJ: P ince on Uni e si y P ess, 2011.
115. Roe, Ma k. “S uc u e co po a e deg ada ion due o oo-big- o- ail inance.” ECGI Law Wo king Pape
253–2014 (2014).
116. Roine, Jespe and Daniel Waldens ¨om. “Long un ends in he dis ibu ion o income and weal h.” Handbook
in Income Dis ibu ion ol. 2. Eds. Tony A kinson and F an¸cois J. Bou guignon. Ams e dam: No h-Holland,
2014.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 100
117. Rousseau, Pe e L. and Paul Wach el. “Wha is happening o he impac o inancial deepening on economic
g ow h?” Economic Inqui y 49 (2011): 276–288.
118. Schula ick, Mo i z and Alan M. Taylo . “C edi booms gone bus : Mone a y policy, le e age cycles,
and inancial c ises, 1870–2008.” Ame ican Economic Re iew 102.2 (2012): 1029–1061.
119. Shin, Hyun Song. “Global banking glu and loan isk p emium.” Mundell-Fleming Lec u e, IMF Economic
Re iew 60.2 (2012): 155–192.
120. Soussa, Fa ouk. “Too big o ail: Mo al haza d and un ai compe i ion?” Financial s abili y and cen al banks:
Selec ed issues o inancial sa e y ne s and ma ke discipline. Eds. Lisa Halme, Ch is ian Hawkesby, Julie e
Healey, Ind ek Saapa and Fa ouk Soussa. Bank o England, 2000.
121. Spence, Michael. “P oduc selec ion, ixed cos s, and monopolis ic compe i ion.” Re iew o Economic S udies
43 (1976a): 217–236.
122. Spence, Michael. “P oduc di e en ia ion and wel a e.” Ame ican Economic Re iew 66 (1976b): 407–414.
123. S igli z, Joseph E. and And ew Weiss. “C edi a ioning in ma ke s wi h impe ec in o ma ion.” Ame ican
Economic Re iew 71.3 (1981): 393–410.
124. Su on, John. Sunk cos s and ma ke s uc u e. Bos on, MA: MIT P ess, 1991.
125. Tobin, James. “On he e iciency o he inancial sys em.” Hi sch Memo ial Lec u e (1984).
126. V´e on, Nicolas. “Banking na ionalism and he Eu opean c isis.” B uegel blog (2013).
127. Vande Venne , Rudi. “Cos and p o i e iciency o inancial conglome a es and uni e sal banks in Eu ope.”
Jou nal o Money, C edi , and Banking 34.1 (2002): 254–282.
128. Vicke s, John. “Independen Commission on Banking inal epo : ecommenda ions.” (2011)
129. on Weizsacke , Ca l Ch is ian. “A wel a e analysis o ba ie s o en y.” Bell Jou nal o Economics
11 (1980): 399–420.
130. Wheelock, Da id C. and Paul W. Wilson. “Do la ge banks ha e lowe cos s? New es ima es o e u ns
o scale o US banks.” Jou nal o Money, C edi and Banking 44.1 (2012): 171–199.
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 101
The lis o p e ious PBR–CASE / BRE Bank–CASE and mBank–
CASE Semina P oceedings
Lis a Zeszy ów PBR–CASE / BRE Bank–CASE i mBank–CASE
P e ious edi ions a e a ailable a h p://www.case- esea ch.eu/en/publica ions/lis ?se ies=48
Pop zednie edycje dos ępne są pod ad esem h p://www.case- esea ch.eu/pl/publica ions/lis ?se ies=48
1. Abso pcja k edy ów i pomocy zag anicznej w Polsce w la ach 1989–1992
2. Abso pcja zag anicznych k edy ów inwes ycyjnych w Polsce z pe spek ywy pożyczkodawców i pożyczkobio ców
3. Rozliczenia dewizowe z Rosją i innymi epublikami b. ZSRR. S an obecny i pe spek ywy
4. Rynkowe mechanizmy acjonalizacji uży kowania ene gii
5. Res uk u yzacja inansowa polskich p zedsiębio s w i banków
6. Sposoby inansowania inwes ycji w elekomunikacji
7. In o macje o bankach. Możliwości zas osowania a ingu
8. Gospoda ka Polski w la ach 1990–92. Pomia y a zeczywis ość
9. Res uk u yzacja inansowa p zedsiębio s w i banków
10. Wycena yzyka inansowego
11. Mają ek wały jako zabezpieczenie k edy owe
12. Polska d oga es uk u yzacji złych k edy ów
13. P ywa yzacja sek o a bankowego w Polsce — s an obecny i pe spek ywy
14. E yka biznesu
15. Pe spek ywy bankowości inwes ycyjnej w Polsce
16. Res uk u yzacja inansowa p zedsiębio s w i po eli udnych k edy ów banków kome cyjnych (podsumowanie
sku ków us awy o es uk u yzacji)
17. Fundusze inwes ycyjne jako ins umen k eowania ynku inansowego w Polsce
18. Dług publiczny
19. Papie y wa ościowe i de ywa y. P ocesy seku y yzacji
20. Ob ó wie zy elnościami
21. Rynek inansowy i kapi ałowy w Polsce a egulacje Unii Eu opejskiej
22. Nadzó właścicielski i nadzó bankowy
23. Sanacja banków
24. Banki zag aniczne w Polsce a konku encja w sek o ze inansowym
25. Finansowanie p ojek ów ekologicznych
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 102
26. Ins umen y dłużne na polskim ynku
27. Obligacje gmin
28. Sposoby zabezpieczania się p zed yzykiem niewypłacalności kon ahen ów. Wydanie specjalne: Jak dokończyć
p ywa yzację banków w Polsce
29. Jak ozwiązać p oblem inansowania budownic wa mieszkaniowego
30. Scena iusze ozwoju sek o a bankowego w Polsce
31. Mieszkalnic wo jako p oblem lokalny
32. Doświadczenia w es uk u yzacji i p ywa yzacji p zedsiębio s w w k ajach Eu opy Ś odkowej
33. (nie ukazała się / was no published)
34. Rynek inwes ycji ene gooszczędnych
35. Globalizacja ynków inansowych
36. K yzysy na ynkach inansowych — sku ki dla gospoda ki polskiej
37. P zygo owanie polskiego sys emu bankowego do libe alizacji ynków kapi ałowych
38. Docelowy model bankowości spółdzielczej
39. Czy kome cyjna ins y ucja inansowa może sku ecznie ealizować poli ykę gospoda czą pańs wa?
40. Pe spek ywy gospoda ki świa owej i polskiej po k yzysie osyjskim
41. Jaka e o ma poda kowa jes po zebna dla szybkiego wz os u gospoda czego?
42. Fundusze inwes ycyjne na polskim ynku — znaczenie i endencje ozwoju
43. S a egia walki z ko upcją — eo ia i p ak yka
44. Kiedy koniec zło ego?
45. Fuzje i p zejęcia bankowe
46. Budże 2000
47. Pe spek ywy gospoda ki osyjskiej po k yzysie i wybo ach
48. Znaczenie kapi ału zag anicznego dla polskiej gospoda ki
49. Pie wszy ok s e y eu o — doświadczenia i pe spek ywy
50. Finansowanie dużych p zedsięwzięć o s a egicznym znaczeniu dla polskiej gospoda ki
51. Finansowanie budownic wa mieszkaniowego
52. Rozwój i es uk u yzacja sek o a bankowego w Polsce — doświadczenia 11 la
53. Dlaczego Niemcy boją się ozsze zenia s e y eu o?
54. Doświadczenia i pe spek ywy ozwoju sek o a inansowego w Eu opie Ś odkowo-Wschodniej
55. Po ugalskie doświadczenia w es uk u yzacji i p ywa yzacji banków
56. Czy wa o liczyć in lację bazową?
57. Nowy sys em eme y alny w Polsce — wpływ na k ó ko- i długo e minowe pe spek ywy gospoda ki i ynków
inansowych
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 103
58. Wpływ świa owej ecesji na polską gospoda kę
59. S a egia bezpoś ednich celów in lacyjnych w Ame yce Łacińskiej
59. (a) Re o my gospoda cze w Ame yce Łacińskiej
60. (nie ukazała się / was no published)
61. S an sek o a bankowego w gospoda kach wschodzących — znaczenie p ywa yzacji
62. Rola inwes ycji zag anicznych w gospoda ce
63. Rola sek o a nie uchomości w wydajnej ealokacji zasobów p zes zennych
64. P zyszłość wa szawskiej Giełdy Papie ów Wa ościowych
65. S an inansów publicznych w Polsce — konieczność e o my
66. Polska w Unii Eu opejskiej. Jaki wz os gospoda czy?
67. Wpływ sy uacji gospoda czej Niemiec na polską gospoda kę
68. Konku encyjność e o m poda kowych — Polska na le innych k ajów
69. Konsekwencje p zys ąpienia Chin do WTO dla k ajów sąsiednich
70. Kosz y spowolnienia p ywa yzacji w Polsce
71. Polski sek o bankowy po wejściu Polski do Unii Eu opejskiej
72. Re o ma p ocesu s anowienia p awa
73. Elas yczny ynek p acy w Polsce. Jak sp os ać emu wyzwaniu?
74. P oblem inwes ycji zag anicznych w unduszu eme y alnym
75. Funkcjonowanie Unii Gospoda czej i Walu owej
76. Konku encyjność sek o a bankowego po wejściu Polski do Unii Eu opejskiej
77. Zmiany w sys emie poli yki mone a nej na d odze do eu o
78. Elas yczność k ajowego sek o a bankowego w inansowaniu MSP
79. Czy sek o bankowy w Polsce jes innowacyjny?
80. In eg acja eu opejskiego ynku inansowego — Zmiana oli banków k ajowych
81. Abso pcja unduszy s uk u alnych
82. Seku y yzacja ak ywów bankowych
83. Jakie e o my są po zebne Polsce?
84. Obligacje komunalne w Polsce
85. Pe spek ywy wejścia Polski do s e y eu o
86. Ryzyko inwes ycyjne Polski
87. Elas yczność i sp awność ynku p acy
88. Bułga ia i Rumunia w Unii Eu opejskiej – Szansa czy konku encja dla Polski?
89. P zedsiębio s wa sek o a p ywa nego i publicznego w Polsce (1999–2005)
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 104
90. SEPA — bankowa ewolucja
91. Ene ge yka — poli yka — ekonomia
92. Ryzyko ynku nie uchomości
93. Wyzwania dla wz os u gospoda czego Chin
94. Re o ma inansów publicznych w Polsce
95. In lacja — czy mamy nowy p oblem?
96. Zabu zenia na świa owych ynkach a sek o inansowy w Polsce
97. S an inansów och ony zd owia
98. NUK — Nowa Umowa Kapi ałowa
99. Rozwój bankowości ansg anicznej a konku encyjność sek o a bankowego w Polsce
100. K yzys inansowy i p zyszłość sys emu inansowego
101. Działalność an yk yzysowa banków cen alnych
102. Jak z powodzeniem wejść do s e y eu o
103. In eg acja ynku inansowego po pięciu la ach członkos wa Polski w Unii Eu opejskiej
104. Nowe wyzwania w za ządzaniu bankami w czasie k yzysu
105. C edi c unch w Polsce?
106. Sys em eme y alny. Finanse publiczne. Długook esowe cele społeczne
107. Finanse publiczne w k ajach UE. Jak posp zą ać po k yzysie (cz. 1)
108. Finanse publiczne w k ajach UE. Jak posp zą ać po k yzysie (cz. 2)
109. K yzys inansowy — Zmiany w egulacji i nadzo ze nad bankami
110. K yzys iskalny w Eu opie — S a egie wyjścia
111. Banki cen alne w za ządzaniu k yzysem inansowym — S a egie wyjścia
112. Gospoda ka niskoemisyjna — czy po zebny jes Plan Ma shala?
113. Re o my eme y alne w Polsce i na świecie widziane z Pa yża
114. Dos osowanie iskalne w Polsce w świe le kons y ucyjnych i us awowych p ogów os ożnościowych
115. S e a eu o — k yzys i d ogi wyjścia
116. Z óżnicowanie poli yki iskalnej w akcie k yzysu la 2007–2009 i po k yzysie
117. Pe spek ywy polskiej gospoda ki w la ach 2012–2013
118. P oblemy iskalne w czasach malejącego popy u i obaw o wysokość długu publicznego
119. Kondycja banków w Eu opie i Polsce. Czy p oblemy inansowe inwes o ów s a egicznych wpłyną na zaos zenie
poli yki k edy owej w spółkach–có kach w Polsce
120. Zmiany egulacji a ozwój sek o a bankowego
121. Scena iusze ene ge yczne dla Polski
mBank–CASE Semina P oceedings No. 132 / Zeszy y mBank–CASE N 132 105
