AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
Pedagogika, psixologiya anla iga ix isoslashgan ilmiy ju nal
ISSN: 3060-4613
Pedagogika anla i
Pedagogika naza iyasi. Pedagogik a’limo la a ixi
Ta’lim a a biya naza iyasi a me odikasi (sohala bo‘yicha)
Maxsus pedagogika
Jismoniy a biya a spo mashg‘ulo la i naza iyasi a me odikasi
Kasb-huna a’limi naza iyasi a me odikasi
Elek on a’lim naza iyasi a me odikasi ( a’lim sohala i a bosqichla i bo‘yicha)
Ta’limda menejmen
Mak abgacha a’lim a a biya naza iyasi a me odikasi
Ij imoiy pedagogika
Ta ix anla i
Psixologiya anla i
Fizika-ma ema ika anla i
Kimyo anla i
Biologiya anla i
Falsa a anla i
Filologiya anla i
Geog a iya anla i
13.00.00
13.00.01
13.00.02
13.00.03
13.00.04
13.00.05
13.00.06
13.00.07
13.00.08
13.00.09
07.00.00
19.00.00
01.00.00
02.00.00
03.00.00
09.00.00
10.00.00
11.00.00
2025
№11
MAKTABGACHA
VA MAKTAB
TA’LIMI VAZIRLIGI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI Elek on nash . 1314 sahi a,
4-noyab , 2025-yil.
Muassis: “Tadbi ko a ishbila mon” MChJ
Hamko la imiz: O‘zbekis on Respublikasi Mak abgacha a mak ab
a’limi azi ligi, O‘zbekis on milliy pedagogika uni e si e i
BOSH MUHARRIR:
Ka imo a E’zoza Gapi jano na – O‘zbekis on Respublikasi Mak abgacha a mak ab a’limi azi i
BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI:
Ib agimo a Gulsanam Ne’ma o na – Pedagogika anla i dok o i, p o esso
TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI
Ib agimo X.I. – pedagogika anla i dok o i, akademik
Shouma o G‘.B. – psixologiya anla i dok o i, akademik
Qi g‘izboye A.K. – Тa ix anla i dok o i, p o esso
Jamoldino a O.R. – pedagogika anla i dok o i, p o esso
Sha ipo Sh.S. – pedagogika anla i dok o i, p o esso
She muhammado B.Sh. – pedagogika anla i dok o i, p o esso
Ma’mu o B.B. – pedagogika anla i dok o i, p o esso
Mad aximo a F.R. – pedagogika anla i dok o i, p o esso
Kalono M.B. – iq isodiyo anla i dok o i, p o esso
Nabiye D.X. – iq isodiyo anla i dok o i, p o esso
Qo‘ldoshe Q. M. – iq isodiyo anla i dok o i, p o esso
Ik amxano a F.I. – ilologiya anla i dok o i, p o esso
Ismagilo a F.S. – psixologiya anla i dok o i, p o esso (Rossiya)
S oyuxina N.Yu. – psixologiya anla i nomzodi, do sen (Rossiya)
Magauo a A.S. – pedagogika anla i dok o i, p o esso (Qozog‘is on)
Rejep O‘zyu ek – psixologiya anla i dok o i, p o esso (Tu kiya)
Wookyu Cha – Ko eya milliy a’lim uni e si e i ek o i (Ko eya)
Polonniko A.A. – psixologiya anla i nomzodi, do sen (Bela us)
Mizaye a F. O. – Pedagogika anla i dok o i, do sen
Baybaye a M.X. – pedagogika anla i dok o i, p o esso
Muxsiye a A.T. – pedagogika anla i dok o i, p o esso
Aliye B. – alsa a anla i dok o i, p o esso
G‘a u o D. O. – alsa a anla i dok o i (Phd)
Shomu odo R.T. – iq isodiyo anla i nomzodi (PhD), do sen
Mi zaye a F. O. – pedagogika anla i dok o i (DSc), do sen
Jalilo a S.X. – psixologiya anla i nomzodi (PhD), do sen
Ba aye M.M. – psixologiya anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Usmono a D.I. – Sama qand iq isodiyo a se is ins i u e do sen i
Sai naza o I. – alsa a anla i dok o i, p o esso
Nema o Sh.E. – pedagogika anla i nomzodi (PhD)
Tillashayxo a X.A. – psixologiya anla i nomzodi (PhD), do sen
Yuldashe a F.I. – pedagogika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD),do sen
Doniyo o S. M. –“Yangi O‘zbekis on” a “P a da Vos oka” gaze ala i ah i iya i DM bosh muha i i, O‘zbekis on
Respublikasida xizma ko‘ sa gan ju nalis , ilologiya anla i nomzodi (PhD)
Yuldashe a D.B. – ilologiya anla i bo‘yicha alsa a (PhD) dok o i, do sen
Tang iye A. T. – Toshken da la iq isodiyo uni e si e i ka ed a p o esso i
Ashu o R. R. – psixologiya anla i bo'yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Panjiye M. A. – Qashqada yo iloya i Mak abgacha a mak ab a’limi boshqa masi boshlig‘ining bi inchi
o‘ inbosa i
Xudaybe gano N. A. – Xo azm Ma'mun akademiyasi Tabiiy anla bo‘limining ka a ilmiy xodimi, biologiya anla i
bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
“Mak abgacha a mak ab a’limi”
ju nali
26.09.2023-yildan
O‘zbekis on Respublikasi P eziden i
Adminis a siyasi huzu idagi Axbo o
a omma iy kommunika siyala
agen ligi omonidan №С-5669363
eyes aqami a ibi bo‘yicha
o‘yxa dan o‘ kazilgan.
Li senziya aqami: №136361
EDITOR-IN-CHIEF:
Ka imo a E’zoza Gapi zhano na – Minis e o Pe school and School Educa ion o he Republic o Uzbekis an
DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF:
Ib agimo a Gulsanam Ne’ma o na – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
EDITORIAL BOARD MEMBERS:
Ib agimo X.I. – Doc o o Pedagogical Sciences, Academician
Shouma o G‘. B. – Doc o o Psychological Sciences, Academician
Qi g‘izboye A. K. – Doc o o His o ical Sciences, P o esso
Jamoldino a O.R. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
Sha ipo Sh.S. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
She muhammado B.Sh. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
Ma’mu o B.B. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
Mad aximo a F.R. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
Kalono M.B. – Doc o o Economic Sciences, P o esso
Nabiye D.X. – Doc o o Economic Sciences, P o esso
Koldoshe K. M. – Doc o o Economic Sciences, P o esso
Ik amxano a F.I. – Doc o o Philological Sciences, P o esso
Ismagilo a F.S. – Doc o o Psychological Sciences, P o esso (Russia)
S oyuxina N.Yu. – Candida e o Psychological Sciences (PhD), Associa e P o esso (Russia)
Magauo a A.S. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso (Kazakhs an)
Rejep O‘zyu ek – Doc o o Psychological Sciences, P o esso (Tu key)
Wookyu Cha – P esiden o he Na ional Uni e si y o Educa ion, Ko ea (Sou h Ko ea)
Polonniko A.A. – Candida e o Psychological Sciences (PhD), Associa e P o esso (Bela us)
Mizaye a F. O. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
Baybaye a M.X. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
Muxsiye a A.T. – Doc o o Pedagogical Sciences, P o esso
Aliye B. – Doc o o philosophy, p o esso
Ga u o D. O. – Doc o o Philosophy (PhD)
Shomu odo R.T. – Candida e o Economic Sciences (PhD), Associa e P o esso
Mi zaye a F. O. – Doc o o Pedagogical Sciences (DSc), Associa e P o esso
Jalilo a S.X. – Candida e o Psychological Sciences (PhD), Associa e P o esso
Ba aye M.M. – Doc o o Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associa e P o esso
Usmono a D.I. – Associa e P o esso , Sama kand Ins i u e o Economics and Se ice
Sai naza o I. – Doc o o philosophy, p o esso
Nema o Sh.E. – Candida e o Pedagogical Sciences (PhD)
Tillashayxo a X.A. – Candida e o Psychological Sciences (PhD), Associa e P o esso
Yuldashe a F.I. – Doc o o Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associa e P o esso
Doniyo o S. M. – Edi o -in-Chie o he Edi o ial Boa d o he newspape s "Yangi Uzbekis on" and "P a da
Vos oka", Hono ed Jou nalis o he Republic o Uzbekis an, Candida e o Philological Sciences (PhD)
Yuldashe a D.B. – Doc o o Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associa e P o esso
Tang iye A.T. – is a p o esso o Tashken S a e Uni e si y o Economics
Ashu o R. R. – Doc o o Philosophy (PhD) in Psychology, Associa e P o esso
Panjiye M. A. – Fi s Depu y Head o he Depa men o P eschool and School Educa ion o he Kashkada ya Region
Khudaibe gano N. A. – Senio Resea che o he Depa men o Na u al Sciences o he Kho ezm Mamun
Academy, Doc o o Philosophy (PhD) in Biological Sciences
“Mak abgacha a mak ab a’limi” ju nali O‘zbekis on Respublikasi Oliy a es a siya
komissiyasining quyidagi qa o la iga asosan pedagogika a psixologiya anla i bo‘yicha
alsa a dok o i (PhD) hamda an dok o i (DSc) ilmiy da ajasiga alabgo la ning disse -
a siyala idagi asosiy ilmiy na ijala ni chop e ish uchun milliy ilmiy nash la o‘yxa iga
ki i ilgan:
Pedagogika anla i bo‘yicha: OAK Kengashi a siyasi (26.08.2024-y.,
№11-05-4381/01) asosida:
• Ekspe kengashi (29.10.2024-y., №10)
• Rayosa qa o i (31.10.2024-y., №363/5)
Psixologiya anla i bo‘yicha: Toshken da la pedagogika uni e si e i mu ojaa iga
asosan OAK a siyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01):
• Ekspe kengashi (25.05.2025-y., №10)
• Rayosa qa o i (08.05.2025-y., №370/5)
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
4
2025-yil, noyab , 11-son
MUNDARIJA
Oilaning mak abgacha yoshdagi bolala es e ik a biyasidagi o‘ ni ..............................................................24
Abdullaye a Ma’sudaxon Abdubannaye na
Boʻlajak in o ma ika oʻqi u chila ini pedagogik aoliya ga me odik ayyo lash exnologiyala i ......................27
Abdubannoye a Muxlisaxon Iqboljon qizi, Abdullaye Alibek Qodi aliye ich
Oliy a’lim muassasala ida bulu li xizma la dan oydalanish za u iya i .........................................................30
Abdullaye Alibek Qodi aliye ich, Tu daliye a Muslimaxon Jahongi qizi
Raqamli exnologiyala yo damida o epiano chalishni o‘ ga ish me odikasi ..............................................34
Abdu axobo a Nilu a Abdumannon qizi
Mak abda izika anini o‘qi ishda inno a sion yondashu .............................................................................38
Alinaza o a Mah uza
Tasa u dagi “komil inson” konsepsiyasining hozi gi a’lim izimida
shaxsga yo‘nal i ilgan yondashu si a ida alqini ..........................................................................................43
Aqilxono Saidolimxon Abdu ashid o‘g‘li
Tabiiy-ilmiy sa odxonlikni shakllan i ish omilla i a pedagogik sha -sha oi la ............................................48
Cho iye a Gulbaxo Sho emi o na
Robo o exnika anini o‘qi ishda axbo o exnologiyala idan oydalanib mus aqil a’limni ashkil e ish .......... 53
Elmono Si ojiddin Mamadiya o ich
Xalqa o baholash das u la ida boshlang‘ich sin o‘qu chila ining
o‘qish sa odxonligini baholash bo‘yicha jahon aj ibasi ...............................................................................58
E gashe a S. T.
Boshlang‘ich a’limda abiiy anla o qali o‘qu chila ning kogni i salohiya ini i ojlan i ish .........................61
Eshmama o a Dilnoza Jo li qizi
Mak abgacha yoshdagi bolala ning aqliy salohiya ini oshi ishda a biyachi maho a i .................................. 64
Ka imo a Gulzodaxon Ma u jon qizi
Bo‘lajak exnologik a’lim o‘qi u chila ining kasbiy kompe ensiyala ini i ojlan i ishni akomillash i ish .......68
Hojika imo a Gulasal Tadjialiye na
Xo ijiy alabala ga o‘zbek ilini o‘ ga ishda elek on pla o mala ya a ish ....................................................71
Jo‘ aye a Ma luba
Bo‘lajak o‘qi u chila uchun aqamli a’lim muhi ini modellash i ish a uning sama ado lik omilla i .............74
Komilo a Z. X.
O‘qi u chi kasbiy aoliya ida muloqo madaniya i .........................................................................................80
M. Yu. Mahkamo a
Psixologiya anini o‘qi ishda zamona iy pedagogik exnologiyala a
alabala da ahliliy ik lashni shakllan i ish masalala i ..................................................................................86
Madazizo a Dil uza Raxma ullaye na
In eg a ing Lis ening and Speaking Skills in ESP (English o Speci ic Pu poses) Classes ......................... 90
Madina Tila o a
Bolala ni mak abga ayyo lash ja ayonida ney opedagogik yondashu la ...................................................94
N. O. Saido a
Tibbiyo oliy a’lim muassasala ida adiologiya anini o‘qi ishda
aqamli exnologiyala ning me odologik oli..................................................................................................99
Naza o a Gulchex a Shux a djono na
Ijodko lik ushunchasining mohiya i a uning a’limdagi oli .........................................................................103
Ochilo a Dilba Is oilo na
Alaliyani boshqa nu qiy nuqsonla bilan a qli xa ak e is ikasi ......................................................................108
O ipo a Zilola
Ingliz ilini o‘qi ishda sugges opediya me odini jo iy e ishning sama ado ligi ...............................................113
Pula o a Si o a Abdu azzoq qizi
Oliy a‘lim muassasala i meneje la ining kasbiy-boshqa u kompe en ligi ushunchasi a
uning a kibiy qismla i ...................................................................................................................................118
Qa shiboye Sha o Egamnaza o ich
Koo dina sion qobiliya la ni i ojlan i ishning yosh badmin onchila exnik- ak ik ayyo ga ligiga a’si i .......122
Qu bano a Ilmi a Alishe qizi
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
5
2025-yil, noyab , 11-son
Blended Lea ning .........................................................................................................................................125
Qu andiko a Xadicha
Fizika da sla ida zamona iy axbo o exnologiyala idan oydalanish ...........................................................129
Raxmano Valijon Tu daliye ich, O‘ azaliye Alijon Xasan o‘g‘li
“Qu ilish ja ayonla i exnologiyasi” anida loyihalash kompe en ligining a kibiy uzilmasi a
uni aqamli a’limga moslash i ish.................................................................................................................135
Raxmono a Nazoka Uma aliye na
Vi agen exnologiyala asosida alabala mediamen ali e ini i ojlan i ishda
sun’iy in ellek (AI) das u la idan oydalanishning ahliliy modeli ..................................................................140
Rus amo a Nodi a Rus amo na
Talabala da koope a i a’lim asosida mo i a siyani i ojlan i ish usulla i ....................................................145
Si o a Toshma o a
STEAM yondashu i asosida boshlang‘ich sin o‘qu chila ida k ea i kompe ensiyani
shakllan i ishning za u iya i ..........................................................................................................................149
Tashibeko a Munoja Xoshimo na
Musiqa a’limining pedagogik asosla i a me odik izimi ..............................................................................153
Toshpula o a Saida Kuzibae na
Texnologiya anini o‘qi ishda eng sama ali me odla dan oydalanish ...........................................................158
Tu diye a Shahzoda Eshda la qizi
Enhancing Uni e si y S uden s’ Sel -Di ec ed Lea ning Th ough Ed ech Tools ...........................................161
Ulashe a Loba
Fanla a o loyiha ishla ini ashkil e ish o qali o‘qu chila ning dizayn ik lash salohiya ini oshi ish ................ 164
Valiye a Na giza A hamboye na
Alohida a’lim eh iyojiga ega o‘qu chila ning kasbiy aoliya ga ayyo lashning
pedagogik-psixologik asosla i.......................................................................................................................169
Xakimo a Sa inoz Sha i jon qizi
Sun’iy in ellek asosida ya a ilgan a’lim pla o mala i: sama ado lik ahlili a pedagogik yondashu la ......173
Xanbabaye Xakimjon Ik amo ich, E kino Jasu bek Hasanjon o‘g‘li
Tasa u dagi “muhosaba” a “ a akku ” amalla ining o‘z-o‘zini e leksiya me odla i si a ida qo‘llanilishi .....176
Xoshimo Nu iddin Mamadaliye ich
Milliy spo a omma iy o‘yinla ning badiiy-es e ik ahamiya i .......................................................................182
Yaxyaye a Sojida Abdu ahimo na
O a-ona meh ining bola psixologiyasiga a’si i .............................................................................................185
Yulchiye a Shohsanam Dilshod qizi
Nu q i ojlаnishi o qаdа qolgаn bolаlа dа qo‘llаnilаdigаn inno а sion usullа i sаmа аdo ligi ......................189
Аhmedo а Nа gizа Muzа а o nа
Факторы, сдерживающие развитие науки в контексте требований к диссертационным работам ....... 193
Зайналов Жахонгир Расулович, Нурмухамедов Аббос Мамадалиевич, Шадманов Камолиддин Кажакджанович,
Самигова Нодира Хамидуллаевна
Структура и стратегии развития предметных компетенций ....................................................................197
Наимова Мафтунабону Файзулложоновна
Психологическая консультация: современная практика, задачи и перспективы развития ..................203
Раупова Шохида Ахроровна
Подготовка будущих педагогов к инклюзивному обучению детей
с ограниченными возможностями здоровья: задачи и перспективы ......................................................207
Сайфутдинова Насиба Нурматовна
Формирование иноязычной грамотности у курсантов военных вузов:
социально-психологические факторы.......................................................................................................211
Сулейманова Нилуфар Камиловна
O‘qi u chi shaxsiy kompe ensiyasining mohiya i a pedagogik aoliya dagi o‘ ni ........................................214
Abdi axmono a Gulis on Muza a qizi
Bolala da axloqiy qad iya la ni shakllan i ish ja ayonining milliy a umuminsoniy amoyilla i ......................218
Abdumu alipo a Gulshodaxon Nu bek qizi
Fuqa olik jamiya ida huquqiy madaniya a uni i ojlan i ish ja ayonla i ......................................................221
Abdusalimo a Shaxnoza Qudu a ullaye na
Taʼlim menejmen i izimida o‘qi u chining nu q madaniya ini i ojlan i ish s a egiyala i ..............................224
Abduxalilo a I oda Nozimxono na
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
6
2025-yil, noyab , 11-son
O‘zbekis onda yoshla ni ij imoiy-pedagogik hamko likda a biyalashda
“Uzluksiz ma’na iy a biya konsepsiyasi”ning us u o azi ala i ..................................................................229
Abi o a Umida Naza o na
Bo‘lajak boshlang‘ich sin o‘qi u chila ini inklyuzi a’lim sha oi ida di e ensiyalash i ilgan da s
mashg‘ulo la ini ashkil e ishga o‘ ga ish (kompe en ligini shakllan i ish/ i ojlan i ish) usulla i.....................232
Adhamo a Diyo a Sanja qizi
Musobaqa aoliya i sama ado ligini oshi ishda sambochila ning ene giya sa i a
iklanish mexanizmla i ahliliy .......................................................................................................................239
Tang iye Abduka im To ashe ich
Aksiologik yondashu asosida bo‘lajak jismoniy a biya o‘qi u chila ining ha aka aolligini
akomillash i ishning ij imoiy-pedagogik za u iya i ........................................................................................244
Ha izo Shah iyo Sha ka o ich
Bo‘lajak a biyachila ning ans e sal: anqidiy a inno a sion ik lash kompe ensiyala i ............................248
Jaloliddino a Ma unaxon Mahmudjon qizi
Axbo o ning gnoseologik mohiya i ................................................................................................................ 256
Kamolo a Munoja xon Jaloldino na
Mak abgacha yoshdagi bolala nu qini i ojlan i ish yo‘lla i ..........................................................................259
Mama o a Aziza Bo‘ iboye na
Akademik li seyla da kimyo anini o‘qi ishda aqamli a’lim exnologiyala idan oydalanish imkoniya la i .... 262
Maxamadiye Sha o iddin Jumaboye ich
Pedagogik oliy a’limda alabala ning kasbiy ij imoiylashu ini
ko po a i madaniya asosida i ojlan i ish me odikasi.................................................................................267
Maxkamo a Dila uz Aliye na
Bo‘lajak o‘qi u chila uchun xo ijiy illa ni o‘qi ishda ling omadaniy yondashu ...........................................271
No mama o a Kamola Gulmama qizi
O‘zbek ili izohli lug‘a ida ibo ala ning g amma ik a si i (bosh komponen li ibo ala misolida) ....................274
S. Sh. Azama o a
Oila ins i u i a gende englikni a’minlashning ij imoiy-huquqiy muammola i .............................................277
Salaye a Aziza Muhamma mu o qizi
Gende yondashu asosida alaba-qizla da anqidiy ik lashni i ojlan i ishning namuna iy mezonla i .......282
Xolo a Mohigul Sha ka o na
Pedagogika yo‘nalishi alabala i huquqiy sa odxonligini i ojlan i ish me odla ini akomillash i ish .............287
Xudoybe gano A ham
Boshlang‘ich sin o‘qu chila ida leksik komponen likni TRIZ exnologiyasi yo damida i ojlan i ish ............291
Zoki o a Sohiba Mux o aliye na, Fayzullaye a Nazoka Uchqun qizi
Цифровизация и трансформация образования как социально-педагогическое явление ....................295
Кадирова Наргиза Азаматовна
Методика формирования креативного мышления у студентов-филологов
на основе проблемно-ориентированных заданий (на материале английского языка) .........................298
Мамырбаева Дина
Bolala nu qini i ojlan i ishning pedagogik a psixologik asosla i ...............................................................304
Mamadjono a Sakina Mo‘minjono na, Maxmudo a Oygul Toxi jono na
Kichik mak ab yoshidagi o‘qu chila da mo ologik kompe en likni shakllan i ish .........................................309
Ganiye a Shodiya Azizo na
Модель “4+1+1” как ключевой механизм в системе практической подготовки учителей музыки .........313
Мухитдинова Малохатхон Саиджабборовна
Ta biya anini oʻqish sama ado ligini oshi ishda aqamli exnologiyala dan oydalanish ..............................317
Naza o a Nasiba Abdullaye na
Ta biyachining kasbiy psixologik xususiya la i .............................................................................................. 320
Shamshe o a Anjim Ka amaddino na
Boshlang‘ich a’limda a biya naza iyasi a me odologiyasi .........................................................................323
Bo‘ ono a I oda Bo‘ ono na
Yosh dzyudochi qizla ning mashgʻulo la ja ayonida jismoniy ayyo ga ligini oshi ish exnologiyala i .........327
Ma mu a o a I oda Bax iyo qizi
“Odob us-soliḥin” asa ida yo i ilgan axloqiy-didak ik g‘oyala a uning pedagogik mazmuni ....................... 332
A. N. Nus a o
Bo‘lajak boshlang‘ich sin o‘qi u chila ini kasbiy kompe en ligini akomillash i ishning me odik asosla i .....336
Xolma o Pa daboy Qo aboe ich, Abdu asulo a Dilnoza
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
7
2025-yil, noyab , 11-son
Bo‘lajak boshlang‘ich sin o‘qi u chila i aoliya ida loyihalash i ishning o‘ ni ................................................342
Abdusa o o a Go‘zalxon Abdulxabib qizi
Tibbiyo a azeologiya inson omilida ..........................................................................................................346
Achilo Muza a No quliye ich
Boshlang‘ich sin o‘qu chila ida azo iy asa u la ni i ojlan i ishda ma ema ikaning ahamiya i ...............349
Mamasaido a Muhabba Abdusalom qizi, Akba aliye a Ma jona Xu shid qizi
Ekoes e ik kompe ensiyani shakllan i ishning xo ijiy a milliy aj ibala ahlili ..............................................354
Alijono a Ma una Maxamadjon qizi
Pedagogik ja ayonda alabala da qad iya li munosaba la ni shakllan i ish mexanizmla i ............................ 359
Alikulo a Muxayyo She o na
Ingliz i sa lik omanla ining ling opoe ik ahlili .............................................................................................362
Du dona Boychaye a, Aliye a Elmi a
Mak abgacha a’limda es e ik a biya be ishning pedagogik asosla i ...........................................................365
Al ibaye a Gulbaxo Maji o na
Kasbiy kompe ensiya ushunchasining mazmuni mohiya i a a kibiy uzilmasi ..........................................369
Axmadjono a Jasmina Jamshid qizi
De eloping W i ing Compe ence Among CEFR B1 and
Iel s Lea ne s Expe iencing Di icul ies in English Language Acquisi ion .....................................................374
Ay u ae Majid Ma lankhano ich
Ta’lim ja ayonida ij imoiy in ellek ni i ojlan i ishning milliy qad iya la ga asoslangan modeli ......................378
Azamo Uma xon Yaxyoxono ich
Complica ions in Teaching A gumen a i e Speech o S uden s in G ades 8–9 ............................................383
Bu ibaye a Aziza Isma illae na
In e aol o‘yinla o qali mak abgacha yoshdagi bolala da ij imoiy-emo sional
ko‘nikmala ni shakllan i ishning pedagogik asosla i .....................................................................................386
Bu iye a Aziza Nema o na
Mak abgacha a’lim ashkilo la ida mak abgacha ka a yoshdagi
bolala ning ijodiy aolligini shakllan i ish .......................................................................................................390
Da ono a Se inch
O‘qu chila da milliy a umummadaniy kompe ensiyani i ojlan i ishda
maqolla dan oydalanish bo ‘yicha manbaalla ahlili ...................................................................................394
Bol aye a Ba no, Eliboye a Su ayyo Abduka im qizi
Social Roo s and Psychological Consequences o Domes ic Violence ........................................................399
Duma o a Gul i a Kozimbeko na, Mamadaliye a Gulmi a, Sul ono a Zulhayo
The T ans e sal-Me hodical Compe ence o a P eschool Educa o
is he Founda ion o E ec i e And Quali y Educa ion ................................................................................... 402
E gashe a Ba no Ziya i din kizi
Mak abgacha yoshdagi bolala ga a’lim- a biya be ishning inno a sion yo‘lla i ...........................................406
E kino a Meh iniso Ro‘ziboye na
Boshlang‘ich sin o‘qu chila ining o‘qish sa odxonligini oshi ish s a egiyala i ............................................411
Eshonkulo a Hilola Rajab qizi
Ta’lim ja ayonida o‘qi u chi a o‘qu chi o‘ asidagi muloqo ning bilish aoliya iga a’si i ..............................415
Habibo a Shyi a Bax iyo o na
Ruhiy i ojlаnishi sus lаshgаn boshlаngʻich sin oʻqu chilа idа
o‘qish buzilishlа ini аniqlаsh а bа а а e ish ..............................................................................................419
Ik omo a Sa inoz Si oj qizi
Bo‘lajak o‘qi u chila da iskologik kompe en likni shakllan i ishning pedagogik-psixologik xususiya la i ..... 424
Jabbo o a Dila uz Fu qa o na
Mak abgacha yoshdagi bolala da che ili o‘ ganish ja ayonida kommunika i
kompe ensiyani i ojlan i ishning psixologik asosla i....................................................................................428
Ju aye a Sugʻdiyona Shamsiddin qizi
T ans o ming Educa ion: The Impac o Eme ging Technologies on Mode n Pedagogical P ac ices ..........431
Kadi o a Fe angiz Himma illo qizi
Saloma lik e ikasi konsepsiyasi a pedagogik madaniya –
alabala ma’na iya i a dunyoqa ashini shakllan i ishdagi oli ....................................................................435
Kamalo a Yoqu xon Bahodi o na
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
8
2025-yil, noyab , 11-son
Ta biyachila ning kasbiy maho a ini akomillash i ish a
pedagogik aoliya sama ado ligini oshi ish omilla i .....................................................................................439
Kenjaye a Dildo a Te kashe na
Mak ab a’lim izimida inno a siyala ning o‘ ni a ahamiya i ........................................................................443
Kis abaye a Gulchex a Dju akulo na
Kichik mak ab yoshi da ida o‘qu aoliya i a o‘qu mo i la ining shakllanishi ...........................................448
La i a Za i o na Ko aye a
Mak abgacha a’lim izimining aqamlash i ilishi: xalqa o aj iba a is iqbolla .............................................451
Mahmudo a Zul iya Homido na, Hoshimo a Dilnoza Boymi zoe na
Boshlang‘ich sin o‘qi u chila ini dizayn a akku ga o‘ ga ishda
STEAM yondashu ining didak ik imkoniya la i .............................................................................................454
Mamadamino a Munisa Maxmudjon qizi, Boboxono a Shodiyona Rus am qizi
Tabia ni as ash – kelajakni as ash: Buxo o misolida ....................................................................................459
Ma dono a Saoda Muza a o na
Bo‘lajak pedagogla da o‘z-o‘zini baholash kompe en ligini shakllan i ish a i ojlan i ish ............................463
Meyliye a Na osa Gulomo na
Sun’iy in ellek ning a’limda kogni i a me akogni i ja ayonla ga a’si i .....................................................466
Mu odo Ulug‘bek O‘ ki o‘g‘li
Mak abgacha a’limda inklyuzi a’limning ashkil e ilishi..............................................................................470
Mus o oye a Muhabba Husniddin qizi
The E ec i eness o A The apy in Wo king Wi h Child en Expe iencing Emo ional S ess .......................473
Na giza Khay ullaye na O iko a, Laziz Azizo ich No mu a o
Mak abgacha a’lim a biyalanu chila ining musiqiy qobiliya la ini i ojlan i ish mexanizmla i .....................477
O iqo Akmaljon Abdusalom oʻgʻli
CLIL me odining O‘zbekis on a’lim izimida qo‘llanilishi ...............................................................................481
Qa shiye a Sa inoz U al qizi
The Use o Mobile Apps o Build Vocabula y P o iciency .............................................................................486
Kosimo Sunna Ra shan ugli
Yoshla a akku ini i ojlan i ish a ma’na iya ini oshi ishda as i iy san’a ning o‘ ni ................................... 490
Qu onchbek Abduxamido
Axbo o exnologiyala i a’si ida san’a ushunchasining o‘zga ishi ..............................................................494
Rajabo a Laylo O‘ ki qizi
Bo‘lajak a biyachila ning kasbiy kompe ensiyala ini i ojlan i ish exnologiyala i ........................................498
Ramozono a Baho oy Sad iddino na
Boshlang‘ich sin o‘qu chila ining nu qiy kompe en siyala ini
shakllan i ishda inno a sion yondashu la ning pedagogik asosla i .............................................................501
Yusu zoda Shabnami Yunus, Rashido a Saida Ra shonbek qizi
Axbo o exnologiyala ini izika da sla ida qo‘llash .......................................................................................506
Raxmano Valijon Tu daliye ich, O‘ azaliye Alijon Xasan o‘g‘li
Axbo o xa sizligini o‘qi ishda sun’iy in ellek dan oydalanish a zallikla i ....................................................510
Raxme o a Lazza
Eshi ishda nuqsoni bo‘lgan bolala ning psixologik xususiya la ining o‘ziga xosligi ......................................513
S. A. Mama isaye a
And ogogik yondashu ning in eg a i me odikasi ........................................................................................517
Sa o o a Shaxlo Axado na
Gende ed Language in Uzbek and English Media Discou se ......................................................................520
Sul ono a Cha os Iskanda kizi
Mak abga ayyo lo yoshdagi bolala da ij imoiy ekologik
dunyoqa ashni shakllan i ishga a’si qilu chi omilla ...................................................................................527
Suyuno a Ma luba Abdusaido na
Empa iya shi oko –pasiyen munosaba ida: ibbiyo alabala ining psixologik ayyo ga ligi ......................... 531
Tajiboye a Odinaxon Rus amjon qizi, Qu bono a Fo ima Fa hodjon qizi
Mode n App oaches o Teaching G amma .................................................................................................. 534
Tuychiye Azama Fa khod ugli
The Impo ance o Psychological P epa a ion o P eschool Child en o School Educa ion ........................538
Tu amo Muhammadzohid Rus amjon o‘g‘li
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
9
2025-yil, noyab , 11-son
Bo‘lajak mak abgacha a’lim ashkilo la i a biyachi-pedagogla ining
kasbiy-axloqiy kompe en ligini i ojlan i ish ..................................................................................................541
Xabibullaye a Sayyo axon Maxamadali qizi
Imkoniya i cheklangan a sog‘lom bolala aoliya ida uni e sal a’limning imkoniya i ..................................544
Xolma o a Sa inoz Raxma illa qizi
Ku ashchila ning umumiy a maxsus spo ayyo ga likla i ..........................................................................548
Xudoybe gano Ja lonbek Soa boy o‘g‘li
Tayyo lo gu uhi a biyalanu chila ida ekologik kompe en lik ushunchala ini i ojlan i ish bosqichla i .......551
Ya o a Gulhayo Fazliddin qizi
A xi еk u a a dizayn yo‘nalishi bi i u chila ini kasbga yo‘nal i ish osi asida
axbo o almashish ja ayonla ini op imallash i ish mе odikasini akomillash i ish..........................................555
Kuchimo M. K.
Yuqo i sin o‘qu chila ining ma’na iy kompe en ligini jadidla ning pedagogik
qa ashla i asosida shakllan i ish me odikasi (Temu bekla mak abla i misolida) .........................................559
Quldashe Mu odjon G‘aniye ich
Лингвистическое исследование влияния социальных сетей на
синтаксические изменения в языке современного поколения ................................................................562
Шавилова Наталья Сергеевна
Boshlang‘ich sin o‘qi u chisining nu q madaniya i .......................................................................................566
Islamo a Dil uza Dilshodo na, Gulimbaye a Ba no
Особенности гражданского воспитания обучающихся в системе “школа–махалля” в Узбекистане ...570
Хайдаров Шавкат Шамсиддин угли
Man iqiy masalala ni baja ishning me odik usulla i ......................................................................................575
Toshe a Yulduz
Bo‘lajak o i se la ni ha biy- a anpa a lik uhida a biyalashda
pedagogik-psixologik omilla (jamoa xa sizligini a’minlash bo‘linmala i misolida) ....................................579
Ya ma o Akba No mu o o ich
Yosh ha biy xizma chi o i se la da muloqo madaniya ini sama ali shakllan i ish
muammosining xo ijiy adqiqo la dagi alqini ................................................................................................582
Ma yakubo Elyo Rajapo ich
Umumiy pedagogika anini o‘qi ishda o ma i baholash me odikasini jo iy e ish exnologiyasi ..................586
Sobi jon Xalimo Hoshimjono ich
Формирование компонентов эмоционального интеллекта у детей дошкольного
возраста с дефектами речи на основе сказкотерапии ............................................................................590
Эркинова Фазилат Миразиз қизи
O‘zbekis onda asala iсhilikning i ojlanishi...................................................................................................593
Abdullaye a Maxsudaxon To‘lano na
14–16 yoshli dzyudochila da hujum kombina siyala i a ula ni
musobaqa iy sha oi da qo‘llash usulla ini akomillash i ish..........................................................................596
Abdu axmano a I oda Xay ullaye na
Oliy a’limda aksiologik a biya mexanizmla ini akomillash i ish ij imoiy eh iyoj a
pedagogik muammo si a ida.........................................................................................................................602
B. S. Siddiko
Spo mashg‘ulo la da omida mushak a suyak izimi i ojlanishi ..............................................................606
Bo‘ ono a Habiba E kin qizi
S ol ennisi o‘yini exnikasi ............................................................................................................................ 609
Ib agimo Abduqahho Abdulaziz o‘g‘li
Biologiya anini o‘qi ishda zamona iy pla o mala ning a zallikla i:
Wo dwall, Educaplay, Blooke , Genially, Kahoo pla o mala i .....................................................................613
Kalanda o a Dilnoza Samanda o na, Qodi o a Madina Nosi o na
Oliy a’lim muassasala ida ahsil olayo gan pa aa m es lingchi alabala ni
musobaqa oldidan exnik ayyo ga ligini akomillash i ish ............................................................................617
Ka imo Fax iddin Xu amo ich
De eloping C i ical Reading Skills Th ough Con en -Based Ins uc ion ....................................................... 621
Mekhmonkulo Bu khon Ma’ u ugli
Tog‘li a shaha hududida a’lim olu chi inglo chila ning jismoniy ayyo ga lik da ajasini aqqoslash ........626
Mi jamolo Si ojiddin Xay iddino ich
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
16
2025-yil, noyab , 11-son
STEAM a’lim exnologiyasini mak abgacha a’limda qo‘llashning me’yo iy-uslubiy asosla i ...................... 1233
G‘a o o a Xu iya Yangiboye na
Kimyo ani o‘ ganu chila i ongida moddala ning hosil bo‘lish ja ayonining mazmun-mohiya ini
ula ning gene ikasiga asoslab ushun i ish .................................................................................................. 1238
Jabba o a Dila o‘z Bo‘ iye na
Applica ion o A i icial In elligence-Based Lea ning Ac i i ies
o De eloping C i ical Thinking in Teache T aining ................................................................................... 1242
Masha ipo a Na giza O akhono na, Xudaybe gano a Madinabonu Qud a o na
Yuqo i malakali da ozabonla ning jismoniy ayyo ga ligini oshi ish uslubiya i ........................................... 1246
Maxmudo Azamjon Mux o o ich
Mul imediali elek on osi ala asosida axbo o exnologiyala i anini o‘qi ishda
STEAM a’lim me odla idan oydalanishning didak ik imkoniya la i ............................................................. 1250
Pa idino a Dildo axon Salimjon qizi, Yo‘lchiye Shax iyo Xusano ich
Ona ili da sla ida boshlang‘ich sin o‘qu chila ini bilishga qiziq i ish .......................................................... 1254
Pi niyazo a Sholpan O eniyazo na
Texnologiya ani o‘qi u chila ining da s sama ado ligini oshi ish me odikasi .............................................. 1259
Raxma o A’zam Ashu o‘g‘li
O‘qu chila ning shaxsiy ka ye asini ejalash i ish ij imoiy-pedagogik muammo si a ida ............................. 1262
Raxma o a Se a a Abdulloye na, Sha apo a Hilola Dusham qizi
Mak abgacha a’lim ashkilo la ida inno a sion a k ea i aoliya la ni
ashkil e ishda a biyachi pedagogik maho a ining o‘ ni .............................................................................. 1268
Sa o o a Ma una Abdug‘a o qizi
In e ac i e Me hods and Ac i i ies in Teaching Fo eign Languages ............................................................ 1272
Say u dino a Nilu a xon Soyibjono na
Nu q o‘s i ishda yozma ishla dan oydalanishga oid pedagogik sha -sha oi la ......................................... 1276
Sha ipo a Sa inoz Sayid qizi
Talabala da in eg a i yondashu asosida muloqo madaniya ini i ojlan i ishning a zallikla i .................... 1280
Usmono a Mohizoda A azjon qizi
Mak abgacha yoshdagi bolala ning e leksi qobiliya la ini i ojlanishda oilaning ij imoiy aoliya i ............. 1283
Xomido a Dilo om Abdu axmono na
Ta biya ja ayonida o‘qu chila da a anpa a lik ushunchasini shakllan i ish me odikasi ........................... 1286
Ya kochdiye a Dila uz Egamqulo na
Bo‘lajak pedagogla ning ilmiy- alsa iy dunyoqa ashini i ojlan i ish sama ado ligi ..................................... 1289
Yuldashe a Xusnidaxon Jumanaza qizi
Идейно-художественные особенности публицистики Ш. Рашидова
и их влияние на формирование диалога культур Узбекистана и России .............................................. 1293
Суярова Айнур Ибодуллаевна
Axbo o exnologiyala i anida alabala ning bilish mus aqilligini i ojlan i ishda
oydalaniladigan amoyilla a si i ................................................................................................................ 1296
Kiliche Nu ulla Abboso ich
Bolaning nu qiy i ojida oila iy a a’lim muhi ining ahamiya i..................................................................... 1300
Toshmu odo a Xalima Allabe diye na
Psixologik a pedagogik nuq ai naza dan sanogen a pa ogen a akku mexanizmla i ............................. 1303
Abdushuku o a Mush a iy
Zamona iy o‘qi u chi nu qiga qo‘yiladigan alabla a nu qiy kompe ensiyala ni baholash mezonla i ........ 1308
G‘aniye a Muhabba Lu ullaye na
Формирование профессиональной компетентности будущих воспитателей
дошкольных организаций на основе технологии “Сибборд”: педагогические условия ........................ 1310
Нумонжонова Фарангиз Комиловна
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
1262
2025-yil, noyab , 11-son
O‘QUVCHILARNING
SHAXSIY KARYERASINI
REJALASHTIRISH IJTIMOIY-
PEDAGOGIK MUAMMO
SIFATIDA
Raxma o a Se a a Abdulloye na
Na oiy da la uni e si e i, o‘qi u chi
Sha apo a Hilola Dusham qizi
Na oiy da la uni e si e i, magis a u a alabasi
Anno a siya: Maqolada mak ab o‘qu chila ini kasbga yo‘nal i ish ij imoiy a pedagogik muammo si a ida adqiq e ilgan
bo‘lib, uning op imal yechim yo‘lla idan bi i si a ida ka ye ani ejalash i ishda o‘qu chila ning kasbiy qiziqishla i a psi-
xo iziologik xususiya la ini mehna bozo ining eh iyojla i bilan mu o iqlash i ish masalala i yo i ilgan.
Kali so‘zla : bandlik, mehna , kasb, kasbga yo‘nal i ish, o‘qu chi-yoshla , ka ye a, ejalash i ish.
Abs ac : This a icle examines he ca ee guidance o schoolchild en as a socio-pedagogical p oblem. Aligning s uden s’
p o essional in e es s and psychophysiological cha ac e is ics wi h labo ma ke needs du ing ca ee planning is iden i ied
as one o he op imal solu ions.
Key wo ds: employmen , wo k, p o ession, ca ee guidance, s uden s, ca ee , planning.
Аннотация: В статье рассматривается профессиональная ориентация школьников как социально-педагогиче-
ская проблема, и в качестве одного из оптимальных путей её решения выделяются вопросы согласования про-
фессиональных интересов и психофизиологических особенностей учащихся с потребностями рынка труда при
планировании карьеры.
Ключевые слова: занятость, труд, профессия, профориентация, учащиеся, карьера, планирование.
KIRISH
Aholi bandligini muayyan da ajada ba qa o ushlab u ish ha qanday mamlaka oldida u gan mu akkab
a muhim azi ala dan bi idi . Shu sababli bozo iq isodiyo iga yo‘nal i ilgan ba cha mamlaka la da bandlik
sohasiga a’si ko‘ sa ish cho ala ini qo‘llash asosida bandlikni a ibga solish siyosa i amalga oshi ilmoqda.
Mehna qilish huquqi a bu huquqni amalga oshi ish masalasi mamlaka imizni ij imoiy-iq isodiy i ojlan i ish-
ning eng us u o azi ala idan bi i hisoblanadi. Respublikamiz P eziden i Sha ka Mi ziyoye a’kidlaganidek:
“...Biz amalga oshi ayo gan iq isodiy isloho la a ij imoiy o‘zga ishla ning sama asi, bi inchi na ba da, aholi-
ning moddiy ah oli a a o onligini, uning hayo da ajasi a si a ini oshi ishga qay da ajada a’si ko‘ sa ayo -
gani bilan o‘lchanadi” [Mi ziyoye Sh. M., 2016:15–16]. Shu bois O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining
2018-yil 14-iyulda “Aholi bandligini a’minlash bo asidagi ishla ni akomillash i ish a sama ado ligini oshi ish
cho a- adbi la i o‘g‘ isida”gi PQ-3856-son1 qa o i qabul qilingan. Belgilangan s a egik azi ala ij osini a’min-
lash, ya’ni mamlaka imizda mehna bozo ining sama ali mexanizmla ini jo iy qilish, aholining ishchanlik aol-
ligini oshi ish, kambag‘al a ishsiz uqa ola ni zamona iy kasb-huna a adbi ko lik ko‘nikmala iga o‘qi ish, shu
asosda ula ni doimiy da omad kel i adigan mehna a adbi ko lik aoliya iga jalb qilish o qali bandligini a’min-
lash maqsadida mamlaka imizda yoshla bilan ishlashning yangicha izimi jo iy e ilishi maqsadida O‘zbekis on
Respublikasi P eziden ining 2020-yil 11-a gus dagi “Kambag‘al a ishsiz uqa ola ni adbi ko likka jalb qilish,
ula ning mehna aolligini oshi ish a kasb-huna ga o‘qi ishga qa a ilgan hamda aholi bandligini a’minlashga
oid qo‘shimcha cho a- adbi la o‘g‘ isida”gi PK-4804-sonli2 qa o i asosida “Ishga ma hama – monoma kazla i”
Da la das u i ashkil e ilgan.
Yuqo ida kel i ilgan di ek i hujja la mamlaka imizda mehna bozo i bilan mak abla da o‘qu chila ni
kasbga yo‘nal i ishga oid aoliya ni o‘za o uyg‘unlikda i ojlan i ish bugungi kunning dolza b masalala idan bi i
1 h ps://lex.uz/uz/docs/-3824637
2 h ps://lex.uz/docs/-4945748?ONDATE=31.10.2023
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
1263
MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
2025-yil, noyab , 11-son
ekanligini ko‘ sa moqda. Aholi bandligini a’minlash masalasi pedagogika a psixologiya an sohala i bilan bi
qa o da, iq isod a so siologiya uchun ham dolza b muammola dan hisoblanadi. Mak ab o‘qu chila ining kela-
jakdagi kasbiy aoliya la ini ongsiz a asossiz a ishda, qa o ni esa ye a licha anglanmagan holda qabul qilishi
oqiba ida o‘qu chi o‘z qiziqishi a qobiliya la iga mos bo‘lmagan yo‘nalishni anlashi, mehna bozo ida o iqcha
yoki ye ishmaydigan mu axassisla soni yuzaga kelishi, yoshla o asida ishsizlik, o‘z hayo idan qoniqmaslik a
ij imoiy muammola ning ko‘payishi kuza iladi. Kasb anlash muammosi ha bi shaxs oldida u gan muhim azi a
bo‘lib, ushbu qadam insonning keyingi hayo ini belgilab be ishi mumkin. Bi oq o‘qu chi-yoshla ning ba chasi
ham bi inchi u inishda o‘g‘ i anlo qila olmaydi. Shu sababli umumiy o‘ a a’lim mak abla ida o‘qu chila
ka ye asini ejalash i ishni ilmiy asosda ashkil e ish mehna bozo ining malakali kad la ga bo‘lgan eh iyojini
qondi ish uchun za u sha -sha oi la ya a ishda muhim omil sanaladi.
MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI
S. Voods, F. Pa e son, B. Vill a A. Koz a hamda K. Shni slyayn, D. Li, J. Vays a K. Vo ne ka ye ani
ejalash i ish muammola ini ahlil qilish a ishlab chiqish ja ayonida ka ye a boshqa u ining mohiya i a azi-
ala iga nisba an psixologik a ij imoiy-iq isodiy yondashu la ga alohida e’ ibo qa a ganla [Bo h ee …, 2015].
B. A iles, L. Rassel-Chepin a S. Raybek esa mak abla da o‘qu chila ka ye asini boshqa ish a kasbiy
maslaha be ish izimining shakllanish a ixini adqiq e gan bo‘lib, ka ye a bo‘yicha maslaha be ishning shaxsni
kasbiy a in ellek ual i ojlanishdagi ahamiya ini ilmiy asoslab be gan [A iles B.D. e al.].
A. Das ida a S. Sikda yuqo i da ajadagi o‘zlash i ishga ega bo‘lgan o‘qu chi-yoshla pedagogik a ilmiy
aoliya bilan bog‘liq kasbla ni nisba an kam anlashla ini aniqlaganla [Das ida A.G. e al., 2015: 375–394].
O‘ a mak ab o‘qu chila ining kasb anlash muammosi bo‘yicha juda ko‘p adqiqo la olib bo ilgan bo‘lsa-da,
ula “kasbiy o‘zini-o‘zi belgilash” ushunchasiga u licha a’ i be adila . Ushbu ushunchaga “Pedagogikadan
qomusiy lug‘a ”da shunday a’ i be ilgan: “Kasbiy o‘zini-o‘zi belgilash – bu yoshla ning o‘z kasbiy yo‘lini (kasb,
uni e si e , ish joyi anlashi a boshq.) a kasbiy ka ye asini shakllan i ish” [Педагогический энцик...., 2002].
Ilmiy adqiqo la da kasbla asni i u li shakl a ko‘ inishla da aks e i ilgan bo‘lib, aoliya sohasi bo‘yicha
Ye.A. Klimo asni ida o‘x adik, ya’ni bionomik (“inson – abia ”), exnonomik (“inson – exnika”), so sionomik
(“inson – inson”), signonomik (“inson – belgi izimi”), a onomik (“inson – badiiy ob az”) [Теория классиф...].
Kasbiy o‘zini-o‘zi belgilashning yana bi muhim omili – kasbiy aoliya ning in ellek ualiza siya da ajasidi .
“Aga shaxsning in ellek ual a kasbiy salohiya ini qo‘llash da ajasi in ellek ual a kasbiy aoliya da ajasiga
o‘g‘ i kelsa, shaxsning i ojlanishi uning qobiliya iga mu o iq amalga oshi ilishi mumkin.
Bu insonning u li a’lim bosqichla iga (boshlang‘ich, o‘ a, oliy kasbiy) bi xil da ajada aalluqlidi ” [Шалавина
Т.И., 2004: 98–120].
O‘ a umum a’lim muassasasining azi asi – o‘qu chi-yoshla ga jamiya ning kad la ga bo‘lgan eh iyojla i
hamda ula ning psixo iziologik xususiya la ini hisobga olgan holda shaxsiy kasbiy ejala ini uzishla iga ko‘mak-
lashishdan ibo a di . O‘smi yoshla ning kasbiy ejala i u li aziya la dan kelib chiqqan holda, ongli a ishda
noaniq a asoslanmagan hola la ga qada keng qam o ni o‘z ichiga olishi mumkin. O‘qu chila ning kasb
anlashla iga ongli a ishda yondashishla ida sama ali yo dam be ish uchun ula uchun o‘g‘ i kasb anlash qay
da ajada mas’uliya li bosqich ekanligini a’kidlash bilan chega alanib qolmay, ula ning kasbiy ejala ini sama ali
amalga oshi ishla i uchun za u amaliy a uslubiy yo dam be ish lozimdi . Bunda ikki a azi a baja ilishi alab
e iladi: bi inchisi – ma’lumo la bazasini ya a ish, ikkinchisi – mo i a sion asosni ya a ish bo‘lib, o‘qu chila ning
dunyoqa ashini kengay i ish bilan bi qa o da kasbiy qiziqishla ining shakllanishi sama ado ligini oshi adi.
Boshqacha qilib ay ganda, kasbla o‘g‘ isidagi ma’lumo la bazasini ya a ishda naza iy anla ka a imkoniya -
la ga ega. Buning uchun a’lim ja ayonida be ilayo gan bilimla an yoki ishlab chiqa ishning qaysi sohala ida
qo‘llanilishi mumkinligi, kasb egala i uchun bu bilimla dan ashqa i qanday malaka a ko‘nikmala za u ekanligi
haqida egishli ma’lumo la ha ola e iladi.
Ta’lim ja ayonida muammoli, adqiqo -izlanishli o‘qi ish, mus aqil a’lim hamda amaliy mashg‘ulo la ning
imkoniya la idan oydalanish esa o‘qu chila ni kasbga yo‘nal i ish sama ado ligini yanada oshi ib [Зеер Э.Ф.
и др., 2005: 159], kelajakdagi ka ye ala ini ejalash i ishda muhim ahamiya ga ega bo‘ladi. N. Li oiu mehna
bozo i a a’lim izimi o‘ asidagi a o u ni ba a a e ishda ka ye a boshqa u ining ahamiya ini ahlil qilib, ka ye-
ani ejalash i ish masalasida kasbiy maslaha izimi a’limning u li bosqichla ida o‘qu chila ning amaliy ko‘nik-
mala i a kompe ensiyala ini mehna bozo i hamda iq isodiyo eh iyojla i bilan o‘za o yaqinlash i ish imkonini
be adi, degan xulosaga kelgan [Li oiu N., 2015]. N.S.
P yajniko ka ye a boshqa u i yo‘nalishiga asos qo‘ygan bo‘lib, u kasbga yo‘nal i ish me odologiyasini
hamda kasbiy yo‘nal i ishni aollash i ish sohasidagi yondashu la ni ishlab chiqqan [Пряжников Н. С., 2008].
V.A. Gu o a Ye.A. Xo ee a o‘qu chila omonidan anlangan o‘qu anla i bilan ula ning shaxsiy kasbiy
ejala ining yuqo i da ajada uyg‘unligi ka ye a ayek o iyasini mu a aqiya li amalga oshi ilishini a’minlaydi,
deb yozadi [Гуртов В. А., Хотеева Е. А., 2018: 134–150]. S. Voods, F. Pa e son, B. Vill a A. Koz a bi qa o
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
1264
2025-yil, noyab , 11-son
kasbiy aoliya sohala ida ka ye ani ejalash i ishning o‘ziga xos jiha la ini ilmiy adqiq e ib, shaxsning indi idual
xususiya la ini RIASEC usuli (shaxs ipini aniqlash) osi asida ilmiy adqiq e ganla . Tadqiqo chila indi idual
xususiya la shaxsning ibbiy ix isoslikni anlashiga a’si qilish da ajasini aniqlaganla [RIASEC model, 2016:
262–278].
J. Sempson a J. Makela ka ye ani ejalash i ish bo‘yicha kasbiy maslaha be ish ja ayonida axbo o
exnologiyala idan ( eb-say la , ij imoiy a moqla , zamona iy mobil qu ilmala ) oydalanishning e ik jiha la ini
ilmiy ahlil qilganla . Tadqiqo chila ahlil na ijala ini uch oi aga aj a ganla :
1) ij imoiy adola ;
2) esu sla ;
3) xizma la .
Xususan, aholining u li ij imoiy gu uhla i o‘ asidagi moliya iy engsizlik a aqamli sa odxonlik da ajasi
o asi o‘za o a o u ning ka aligi u ayli ka ye a bo‘yicha maslaha xizma la idan oydalanishda ij imoiy adola -
sizlik hola i yuzaga kelishi aniqlangan [Sampson J.P., 2014: 134–148].
N. Gellio a L. G exam mak ab o‘qu chila ining shaxsiy ka ye a ayek o iyasini loyihalashi, ula ni ma jud
esu s a imkoniya la dan sama ali oq oydalanishla i uchun anlo anla i a ku sla ni ongli a ishda anlash-
la iga yo‘nal i ilishini ilmiy asoslaganla [Gallio N. e al., 2015: 179–199].
M. Kuijpe s a F. Meye s pedagogla ning o‘qu chila bilan suhba la i mazmunini ahlil qilish asosida ka -
ye ani ejalash i ish bo‘yicha kasbiy maslaha be ish sama ado ligi masalala ini adqiq e ib, kasbiy maslaha
be ish uchun maxsus ayyo ga likka ega bo‘lgan pedagogla o‘qu chila ni ko‘p oq jalb qilishi mumkinligi haqida
xulosa qiladila [Kuijpe s M. e al., 2017: 83–96].
K. Shni slyayn, D. Li, J. Vays a K. Vo ne ha biy sohada ka ye a boshqa u ini e a boshlash masalala i,
xususan ha biy xizma chila ning akademik ayyo ga likdan so‘ng xizma azi ala iga o‘ ish ja ayonida yuzaga
keladigan asosiy muammola ni ilmiy adqiq e ganla . Tadqiqo na ijala iga asoslanib a’limni i ojlan i ishning
ye i a (us oz-shogi d, s ipendiya, ilmiy adqiqo , shaxsiy ka ye ani ejalash i ish, aj ibaga ochiqlik, boshqa
anla bilan hamko lik a mas’uliya ni izlash) o‘za o bog‘liq sohala dan ibo a modeli ishlab chiqilgan hamda
ha biyla uchun ka ye aning ilk bosqichini shakllan i ish bo‘yicha a siyala ayyo langan [Bo h ee ..., 2015:
372–375].
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Aholini mehna bilan a’minlashda da la ning us u o azi ala idan bi i – aholining, xususan o‘ a umum-
a’lim muassasala ini bi i gan yoshla ning bandligini doimiy a ishda a’minlash a uning a moqla a kibini
akomillash i ishdan ibo a . Chunki mehna a bandlik bozo idagi hozi gi hola yoshla ning o‘zini-o‘zi kasbiy
belgilashla i uchun eng noqulay sha oi la ni yuzaga kel i ayo gan bo‘lib, ko‘p holla da ula ga akli qilinadigan
mehna aoliya i qiziqishla i, qobiliya la i yoki mu axassislikla iga o‘g‘ i kelmasligi mumkin. Bandlik – bu
mamlaka aholisining muayyan u mush da ajasini a’minlashda, ha bi shaxsning kasbiy qobiliya la ini shakl-
lan i ish a i ojlan i ishda, shaxsning shakllanishi a i ojlanishida hal qilu chi ol o‘ynaydigan o‘ a muhim
iq isodiy a ij imoiy muammodi . Iq isodiyo dagi a kibiy o‘zga ishla a mehna ning in ellek uallashu i enden-
siyasining obo a oshib bo ayo gani bandlik masalasining hozi gi da dagi muhim jiha la idan bi idi . In ellek u-
allashu ja ayonida mehna ning si a jiha la i qa o ida kasb ushunchasi ham o‘zga ib bo moqda.
Mehna ning in ellek uallashu ini muayyan qonuniya la asosida i ojlanishini hisobga olsak, mamlaka imizda
aholi bandligini a’minlash masalala iga yangicha yondashishga eh iyoj ug‘iladi [Niyazo M.A., 2015: 85–86].
Bu esa mu axassisdan yangi bilim a ko‘nikmala ni o‘zlash i ishni hamda malakasini oshi ib bo ishni alab
qiladi. Shuning uchun a’limni i ojlan i ish isloho la i a Kad la ayyo lash milliy das u ining amalga oshi ilishi
na ijasida espublikamizda yoshla ning kasb-huna kollejla ida o‘qishga bo‘lgan qiziqishla i obo a o ib, shunga
mos a ishda kollejla ni bi i u chila soni ham yildan-yilga ko‘payib bo moqda [Raxmono a S.F., 2017: 56].
Yoshla – “bugungi kunda hal qilinmagan muammola e aga bu un jamiya uchun haloka li oqiba la ga olib
kelishi mumkin bo‘lgan eng a’si chan ij imoiy gu uhla dan bi idi ” [Малинаускас Р.К., 2005: 134–138].
Yoshlik – bu insonning bu un hayo i yo‘lidagi asosiy bosqichla dan bi i bo‘lib, ula ning kasbiy o‘zini-o‘zi
belgilashiga hayo iy s a egiyala i a’si qiladi. Hayo s a egiyasini “ij imoiy yo‘nalishla (muayyan ij imoiy
gu uhla ga qo‘shilish o qali ke akli ij imoiy ma qega e ishishga qa a ilgan ma’noda), madaniy yo‘nalishla
(ma’lum madaniy qa ashla ni qabul qilish) a shaxsiy yo‘nalishla (hayo iy man aa a eh iyojla ni i odalash
nuq ayi naza idan)” deb a’ i lash mumkin. Binoba in, hayo s a egiyasi insonning shaxsiy, ij imoiy a madaniy
is iqbolini belgilaydi [Социальная работа ..., 1998: 87].
Mehna ga layoqa li yoshdagi aholining o‘sish su ’a la ining band bo‘lgan aholi sonining o‘sish su ’a la idan
ancha yuqo iligi jamiya ning demog a ik i ojlanish xususiya la idan bi i bo‘lib [Ахмедова M., 2013], bunda
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
1265
MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
2025-yil, noyab , 11-son
demog a ik ja ayonla – globaliza siya, u baniza siya, exnika a aqqiyo i, mak oiq isodiy inqi ozla a iq isodiy
pasayishla bilan bi qa o da – aholining mehna da bandlik da ajasiga a’si ko‘ sa adigan omil hisoblanadi
[Tolame o a Z.A., 2019: 28].
Da la ning an’ana iy azi asi – aholining a o onligi o‘g‘ isida g‘amxo‘ lik qilish bo‘lib [Raxmono a
S.F., 2017: 52–57], bunda o‘qu chi-yoshla ni kasbga yo‘nal i ishning zamona iy alabla ga ja ob be adigan
das u la ini ishlab chiqish a shu das u la asosida adbi la ni amalga oshi ish yoshla ni ish bilan a’minlash
muammosini yumsha ish imkonini be adi. Xo ijiy da la la da “kasbga yo‘nal i ish” (“p o essional o ien a ion”)
a amasi ma jud emas. Xalqa o amaliyo da bu a ama o‘ nida “ka ye ani ejalash i ish” a “ka ye ani i ojlan i-
ish” (ca ee planning, oca ional guidance, ca ee de elopmen ) ushunchala i qo‘llaniladi. Ka ye ani ejalash-
i ish – bu insonning bu un um i da omida a’limiy a kasbiy ayek o iyasi, kelgusidagi kasbiy aoliya i, malaka
oshi ishi a kasbiy qay a ayyo lanish ja ayonla ini ejalash i ish bo‘yicha doimiy maslaha izimi hisoblanadi
[OECD, 2004].
TAHLIL VA NATIJALAR
Ka ye a ejasi – bu uzluksiz a’lim a ka ye a o‘sishi uchun yo‘l xa i asi bo‘lib, uni o‘qu chining “bugungi”
hola idan is algan “e angi” manziliga yo‘nal i ib, i ojlanish yo‘lida ha aka lanishga yo dam be adigan shaxsiy
andoza si a ida qabul qilish mumkin. Bu s a egik hujja u li da la la da u licha nomlangani bilan, uning
maqsadi – o‘qu chida uzluksiz o‘qish a malaka oshi ishni ag‘ba lan i ish, o‘zida i ojlan i ishi ke ak bo‘lgan
aniq ko‘nikmala , o i ishi lozim bo‘lgan aj iba a belgilangan mudda la da e ishilishi lozim bo‘lgan maqsadla
aks e gan bo‘ladi. “Ka ye a” ushunchasini shaxsning kasbiy aoliya o qali o‘zi o‘zini belgilashi a e’ i o e i -
lishini amalga oshi ishi ja ayoni deb a si lash mumkin [Raxma o a S.A., 2025].
Shaxsning kasbiy aoliya o qali o‘zi o‘zini anglash ja ayoni ishga joylashishdan emas, balki kasbiy aoliya
sohasini aniqlab, unda yuqo i ma abala ga e ishish imkoniya la ini ahlil qilish hamda la ozim pog‘onala ida
ma abaning o‘sish yo‘lla ini ejalash i ishdan boshlanadi. Ka ye ani boshqa ish – bu ka ye a bilan bog‘liq
qi ala a anlo la ni qabul qilish ja ayoni bo‘lib, u shaxsiy yoki ashkilo boshqa u i shaklida bo‘lishi mumkin.
Ka ye ani boshqa ish unga a’si qilishga qa a ilgan qa o la ni qabul qilish ja ayonidi [Holyigi o a N.X., 2025: 5].
Ka ye ani baholash – bu shaxsning qiziqishla i, qad iya la i a ko‘nikmala ini aniqlashga yo dam be adigan
u li usulla dan ibo a bo‘lib, ka ye a bo‘yicha maslaha ma kazla i, biznes- ene la a ishga joylash i ish
agen likla i ushbu baholashni o‘ kazib, shaxsga mos keladigan ka ye ani aniqlashga yo dam be adi. Ka ye-
ani ejalash i ish esa uni i ojlan i ish ja ayonini boshqa ish, sama ado ligini nazo a qilish imkonini be adi.
Buning uchun, eng a alo, kasbga yo‘nal i ish me odikala i yo damida qaysi yo‘nalishda ka ye ani i ojlan i ish
maqsadga mu o iq ekanligini aniqlab olish ke ak bo‘ladi. Ka ye ani ejalash i ish kasbiy maslaha chi bilan a
uning yo damida amalga oshi ilishi kasbiy o‘z-o‘zini anglashning yanada sama ali bo‘lishini a’minlaydi [Raxma-
o a S.A., Gulyamo Dj.R., 2025].
Yu.V’yalko a o‘qu chini kasbga yo‘nal i ishda shaxsiy ka ye a ejasining ijobiy jiha la i si a ida quyidagi-
la ni aniqlagan:
• o‘ziga mos kasbla a ula bo‘yicha a’lim olish mumkin bo‘lgan o‘qu muassasala i haqida asa u hosil
qilishi;
• o‘zining kelajakdagi kasbiy yo‘lini bosqichma-bosqich ejalash i ishi, maqsadga e ishish a ian la ini a
mu a aqiya sizlik hola ida ha aka algo i mini oldindan o‘ylab chiqishi;
• kasbiy qiziqishla ini o‘zining psixo iziologik xususiya la i bilan mu o iqlash i ishi; kasbiy aoliya ning
muayyan sohasida mu a aqiya eh imolini oldindan basho a qilish a kasb anlashda ij imoiy ka ola la ni
a’minlashi [Вьялкова Ю.].
Shaxsiy ka ye a ejasining ushbu jiha la ini hisobga olib, aksa iya Ye opa da la la ida Jon Xollandning
kasbiy anlo naza iyasi asosida ishlab chiqilgan RIASEC (Тест RIASEC) modeli qo‘llaniladi. Ushbu model
quyidagicha belgilangan:
1. Realis ik (Realis ic) – qo‘l mehna i, asbob-uskunala , mexanizmla yoki ochiq ha oda ishlash bilan bog‘liq
aoliya u i bo‘lib, bunday shaxsla muloqo dan ko‘ a aniq amaliy ha aka la ni a zal ko‘ adila ; masalan,
e me , qu u chi, uchu chi.
2. Tadqiqo chi (In es iga i e) – mu akkab, abs ak muammola ni hal qilishga in iladi, ilmiy ahlil a izla-
nishga yo‘nal i ilgan; masalan, olim, adqiqo chi, ahlilchi.
3. Ijodko (A is ic) – ijod a o‘zini i oda e ishni yoq i adi, e kinlik a noan’ana iy yo‘lla ni a zal ko‘ adi;
masalan, assom, dizayne , yozu chi.
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
1266
2025-yil, noyab , 11-son
4. Ij imoiy (Social) – boshqala ga yo dam be ish, muloqo qilish a o‘qi ishni yoq i adi, jamoada ishlashni
qad laydi; masalan, o‘qi u chi, hamshi a, ij imoiy xodim.
5. Tadbi ko (En e p ising) – boshqa u , ye akchilik a maqsadga e ishishga in iladi, o‘z kuchiga ishonadi
a a akkalchilikka moyil bo‘ladi; masalan, meneje , adbi ko , ahba .
6. Ta ibli (Con en ional) – ashkilo , uzilma a in izomni qad laydi, ba qa o lik a oda iy ishni yoq i adi;
masalan, buxgal e , adminis a o , ku ubxonachi. A.T.Kuzyashe [2002], Ye.D.Dadiko [2020], Ye.A.Mogi-
lyo kin [2017], G.G.Zayse a G.V.Che kasskaya [Управление…, 2018] kabi bi qa o adqiqo chila
o‘qu chining shaxsiy ka ye a ejasini shakllan i ish a i ojlan i ish pedagogik-psixologik sha la asosida
amalga oshi ilishi maqsadga mu o iq, deb hisoblaydila .
Ushbu sha la umumlash i ilgan holda quyidagila dan ibo a :
• indi idual yondashu (ha bi o‘qu chining psixo iziologik xususiya la ini hisobga olish);
• a’limning di e ensia siyasi (o‘qu ma e ialining, shuningdek, a’lim- a biya usul a shaklla ining xilma-
xilligi);
• o‘z kuchini sinash (o‘qu chila ga amaliyo da o‘z kuchini sinab ko‘ ish imkoniya ini ya a ish, ula ni mus aqil
a’lim, mehna , o‘yin, badiiy, spo a ij imoiy- ashkiliy aoliya ga jalb e ish);
• kasbiy yo‘nalganlik (o‘qu chila da kasbiy a shaxsiy o‘z-o‘zini aniqlashga yo‘nal i ilgan munosaba ni shakl-
lan i ish).
Buning uchun o‘qu chining shaxsiy ka ye asi axbo o a mo i a sion asosla da ejalash i ilishi ke ak
bo‘lib, ushbu sha ning baja ilishi yaqin kelajakda o‘qu chining shaxsiy kasbiy o‘sishi boshlanishini a’minlaydi
[Гулямов Д.Р., 2014: 14–18].
XULOSA
Aholini ish bilan bandligi a’minlash bo asidagi ij imoiy munosaba la ning unumli a qulay imkoniya la idan
oydalanish yo‘lla i bilan bi ga, espublikamiz umumiy o‘ a a’lim mak abla ining o‘qu chi-yoshla ini kasbga
yo‘nal i ishga qa a ilgan majmua iy adbi la das u ini ishlab chiqish a amalga oshi ish lozim, deb hisoblaymiz.
Mehna a bandlik bozo idagi hozi gi hola yoshla ning o‘zini-o‘zi kasbiy belgilashla i uchun eng noqulay
sha oi la ni yuzaga kel i moqda, chunki ko‘p holla da ula ga akli qilinadigan mehna aoliya i ha doim ham
ula ning qiziqishla i, qobiliya la i yoki mu axassislikla iga o‘g‘ i kela e maydi. Mehna ning in ellek uallashu i
mamlaka imizda aholi bandligini a’minlash masalala iga yangicha yondashishni alab qilmoqda. In ellek ual
kad la salohiya ini shakllan i ish a undan oydalanish, da la ning iq isodiy i ojlanish s a egiyasi bilan bi
qa o da, a’lim si a iga, kad la ning kasbiy ayyo ligiga hamda ilm- anning a’lim a ishlab chiqa ish bilan o‘za o
in eg a siyasi hola iga bog‘liqdi .
Ta’lim a bandlik sohasidagi inno a siyala ning sama ado ligi zamona iy yoshla ning qad iya olami, hayo
ejala i, kelajakka bo‘lgan munosaba ini o‘ ganishga bog‘liq bo‘lishi mumkinligi ham eh imoldan xoli emas.
O‘qu chila da kasb anlashga bo‘lgan ba qa o qiziqishni shakllan i ish a uni kasbiy qiziqishga aylan i ish
bo‘yicha kasbga yo‘nal i ish ishla ining sama ali osi ala idan bi i – o‘qu chi shaxsiy ka ye asini ejalash i ishdi .
Shaxsiy ka ye a ejasi bosqichma-bosqich ayyo lanib, o‘qu chi o‘zini mu axassis si a ida baholashi, ka ye aga
oid a zal hisla la ini haqqoniy a si lashi a kasbiy aoliya sohasida la ozim bo‘yicha xizma pog‘onala idan
ko‘ a ilishi uchun za u bo‘lgan hisla la ning o‘zida ma jud ekanligini aniqlashiga hamda ula ni mu a aqiya li
kasbiy aoliya i uchun ye a li da ajagacha i ojlan i ishiga yo dam be adi. Shaxsiy ka ye a ejasi shaxsni ka a
qadamla bilan maqsad sa i olib bo adigan yo‘lla ni ongli a ishda anlashiga hamda ejalash i ilgan na ijaga
e ishish imkonini be maydigan sama asiz yo‘lla dan oz kechishiga yo dam be ishi ke ak.
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i:
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2018-yil 14-iyuldagi “Aholi bandligini a’minlash bo asidagi ishla ni akomil-
lash i ish a sama ado ligini oshi ish cho a- adbi la i o‘g‘ isida”gi PQ-3856-son qa o i. h ps://lex.uz/uz/docs/-3824637
2. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2020-yil 11-a gus dagi “Kambag‘al a ishsiz uqa ola ni adbi ko likka jalb
qilish, ula ning mehna aolligini oshi ish a kasb-huna ga o‘qi ishga qa a ilgan hamda aholi bandligini a’minlashga oid
qo‘shimcha cho a- adbi la o‘g‘ isida”gi PK-4804-sonli qa o i. h ps://lex.uz/ u/docs/-4945748
3. Mi ziyoye Sh. M. E kin a a o on, demok a ik O‘zbekis on da la ini bi galikda ba po e amiz (nu q). Toshken :
O‘zbekis on, 2016, B. 15–16.
4. A iles B. D., Russell-Chapin L., Rybak C. J. Role o counselo s in mul idisciplina y in e ac ions in special educa ion.
In e disciplina y Connec ions o Special Educa ion: Impo an Aspec s o Conside (Ad ances in Special Educa ion),
2015, Vol. 30A, Pp. 59–79. DOI: 10.1108/S0270-40132015000030A004
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
1267
MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
2025-yil, noyab , 11-son
5. Schni zlein W. a boshq. Bo h ee in: Main aining an academic ocus du ing he ansi ion om esidency o a i s
mili a y assignmen . Academic Psychia y, 2015, Vol. 39, No. 4, Pp. 372–375. DOI: 10.1007/s40596-015-0369-y
6. Das ida A. G., Sikda S. Occupa ion choices o high school and college s uden s wi h special e e ence o eaching
and esea ch. Policy Fu u es in Educa ion, 2015, Vol. 13, No. 3 SI, Pp. 375–394. DOI: 10.1177/1478210315569041
7. Gallio N., G aham L. J. School-based expe iences as con ibu o s o ca ee decision-making. Aus alian Educa ional
Resea che , 2015, Vol. 42, No. 2 SI, Pp. 179–199. DOI: 10.1007/s13384-015-0175-2
8. Kuijpe s M., Meije s F. P o essionalising eache s in ca ee dialogue: an e ec s udy. B i ish Jou nal o Guidance &
Counselling, 2017, Vol. 45, No. 1, Pp. 83–96. DOI: 10.1080/03069885.2015.1121203
9. Li oiu N. Ca ee counseling – he solu ion o b idging he gap be ween educa ion and labou ma ke . Jou nal o Edu-
ca ional Sciences & Psychology, 2015, Vol. 5, No. 1, Pp. 66–77.
10. Niyazo M. A. O‘zbekis onda aholi bandligini a’minlashda adbi ko lik aoliya ining o‘ ni a i ojlanishi. Iq isod a
moliya / Ekonomika i inansi, 2015, No. 3, B. 80–86.
11. OECD. Ca ee Guidance and Public Policy: B idging he Gap. 2004, P. 171. URL: h p://www.oecd.o g/edu/inno a-
ion-educa ion/34050171.pd
12. Woods S. a boshq. Pe sonali y and occupa ional special y: An examina ion o medical special ies using Holland’s
RIASEC model. Ca ee De elopmen In e na ional, 2016, Vol. 21, No. 3, Pp. 262–278. DOI: 10.1108/CDI-10-2015-
0130
13. Rahmono a S. F. O‘zbekis on Respublikasida bandlik siyosa ini amalga oshi ishning huquqiy jiha la i. Iq isod a moliya
/ Ekonomika i inansi, 2017, No. 8, B. 52–57.
14. Raxma o a S. A. Mak ab o‘qu chila ini kasbga yo‘nal i ishning ilmiy-pedagogik asosla i. Kasb-huna a’limi, 2025-yil,
No. 8, B. 244–249.
15. Raxma o a S. A., Gulyamo D. J. Kasbiy maslaha – mak ab o‘qu chila ini kasbga yo‘nal i ishning sama ali osi asi
si a ida. Mak abgacha a mak ab a’limi, 2025-yil, sen yab , No. 9, B. 980–985.
16. Sampson J. P., Makela J. P. E hical issues associa ed wi h in o ma ion and communica ion echnology in counseling
and guidance. In e na ional Jou nal o Educa ional and Voca ional Guidance, 2014, Vol. 14, No. 1 SI, Pp. 135–148.
17. Tolame o a Z. A. Demog a ik ja ayonla a aholining sama ali mehna da bandligini a’minlash. Iq isod a moliya /
Ekonomika i inansi, 2019, 7(127), B. 25–35.
18. Xolyigi o a N. X. Zamona iy ilmiy anda ka ’e a ushunchasi: a’ i , i ojlanish a boshqa ish s a egiyala i. Zamona iy
a’lim / So emennoe ob azo anie, 2025, No. 4(149), B. 3–9.
19. Ахмедова М. Особенности и перспективы обеспечения занятости населения в Республике Узбекистан.
Методологические вопросы разработки стратегии долгосрочного развития. Т.: IFMR, 2013, С. 329.
20. Вьялкова Ю. Карьерный план. Составляем индивидуальный план карьерного развития. h ps://p opos uplenie.
u/a icle/ka e niy-plan-ch o-e o- akoye-i-kak-ego-sos a i
21. Гулямов Д. Р., Пантин Р. Система профессиональной ориентации учащихся в современных условиях.
Педагогика, 2014, No. 3, С. 14–18.
22. Гуртов В. А., Хотеева Е. А. Планирование карьерной траектории школьников: ориентация на “хочу”, “могу” и
“надо”. Интеграция образования, 2018, Т. 22, No. 1, С. 134–150. DOI: 10.15507/1991-9468.090.022.201801.134-
150
23. Дадыко Е. Д., Кузяшев А. Н. К вопросу об индивидуальном карьерном плане и вариантах его выполнения.
Экономика и бизнес: экономика и практика, 2020, No. 4-2(62), С. 61–64.
24. Зеер Э. Ф., Павлова А. М., Садовникова Н. О. Основы профориентологии. М.: Высшая школа, 2005, 159 с.
25. Кузяшев А. Т. ва boshq. К вопросу о методах разработки карьерного плана. Эпоха науки, 2020, No. 22, С.
250–254.
26. Малинаускас Р. К. Мотивация студентов разных периодов. Социологические исследования, 2005, No. 2, С.
134–138.
27. Могилёвкин Е. А. Карьерный рост: диагностика, технологии, тренинг. СПб.: Речь, 2017, 336 с.
28. Педагогический энциклопедический словарь / Под ред. В. М. Бим-Бада. М.: Большая Российская энциклопедия,
2002.
29. Пряжников Н. С. Профессиональное самоопределение: теория и практика. М.: Академия, 2008, 320 с.
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
410
2025-yil, noyab , 11-son
Pedagogika anla i
Pedagogika naza iyasi. Pedagogik a’limo la a ixi
Ta’lim a a biya naza iyasi a me odikasi (sohala bo‘yicha)
Maxsus pedagogika
Jismoniy a biya a spo mashg‘ulo la i naza iyasi a me odikasi
Kasb-huna a’limi naza iyasi a me odikasi
Elek on a’lim naza iyasi a me odikasi ( a’lim sohala i a bosqichla i bo‘yicha)
Ta’limda menejmen
Mak abgacha a’lim a a biya naza iyasi a me odikasi
Ij imoiy pedagogika
Ta ix anla i
Psixologiya anla i
Fizika-ma ema ika anla i
Kimyo anla i
Biologiya anla i
Falsa a anla i
Filologiya anla i
Geog a iya anla i
13.00.00
13.00.01
13.00.02
13.00.03
13.00.04
13.00.05
13.00.06
13.00.07
13.00.08
13.00.09
07.00.00
19.00.00
01.00.00
02.00.00
03.00.00
09.00.00
10.00.00
11.00.00
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
AKTABGACHA VA
AKTAB TA’LIMI
411
MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
2025-yil, noyab , 11-son
2025. №11
Mas’ul muha i : Ramzidin Ashu o
Ingliz ili muha i i: Mu od Xoliyo o
Musahhih: Alibek Zoki o
Sahi alo chi a dizayne : Iskanda Islomo
© Ma e ialla ko‘chi ib bosilganda “Mak abgacha a mak ab a’limi” ju nali manba si a ida
ko‘ sa ilishi sha . Ju nalda bosilgan ma e ial a eklamala dagi dalilla ning aniqligiga mualli la
ma’sul. Tah i iya ik i ha aq ham mualli la ik iga mos kelamasligi mumkin. Tah i iya ga
yubo ilgan ma e ialla qay a ilmaydi.
Manzilimiz: Toshken shaha , Yunusobod umani
19-ma ze, 17-uy.
“Mak abgacha a mak ab a’limi” ju nali 26.09.2023-yildan
O‘zbekis on Respublikasi P eziden i Admins a siyasi huzu idagi
Axbo o a omma iy kommunika siyala agen ligi omonidan
№C–5669363 eyes aqami a ibi bo‘yicha o‘yxa dan o‘ kazilgan.
Li senziya aqami: № 136361.
