Uys, R.
A icle
Die Suid-A ikaanse bes uu de : Ui dagings en dilemma
Sou h A ican Jou nal o Business Managemen
P o ided in Coope a ion wi h:
Uni e si y o S ellenbosch Business School (USB), Bell ille, Sou h A ica
Sugges ed Ci a ion: Uys, R. (1989) : Die Suid-A ikaanse bes uu de : Ui dagings en dilemma, Sou h
A ican Jou nal o Business Managemen , ISSN 2078-5976, A ican Online Scien i ic In o ma ion
Sys ems (AOSIS), Cape Town, Vol. 20, Iss. 3, pp. 144-153,
h ps://doi.o g/10.4102/sajbm. 20i3.954
This Ve sion is a ailable a :
h ps://hdl.handle.ne /10419/218030
S anda d-Nu zungsbedingungen:
Die Dokumen e au EconS o dü en zu eigenen wissenscha lichen
Zwecken und zum P i a geb auch gespeiche und kopie we den.
Sie dü en die Dokumen e nich ü ö en liche ode komme zielle
Zwecke e iel äl igen, ö en lich auss ellen, ö en lich zugänglich
machen, e eiben ode ande wei ig nu zen.
So e n die Ve asse die Dokumen e un e Open-Con en -Lizenzen
(insbesonde e CC-Lizenzen) zu Ve ügung ges ell haben soll en,
gel en abweichend on diesen Nu zungsbedingungen die in de do
genann en Lizenz gewäh en Nu zungs ech e.
Te ms o use:
Documen s in EconS o may be sa ed and copied o you pe sonal
and schola ly pu poses.
You a e no o copy documen s o public o comme cial pu poses, o
exhibi he documen s publicly, o make hem publicly a ailable on he
in e ne , o o dis ibu e o o he wise use he documen s in public.
I he documen s ha e been made a ailable unde an Open Con en
Licence (especially C ea i e Commons Licences), you may exe cise
u he usage igh s as speci ied in he indica ed licence.
h ps://c ea i ecommons.o g/licenses/by/4.0/
..L.
S.
-A . Tydsk . Bed y sl.1989 ,20(3)
144
-
Suid-AhiI<aanse
11es uu~ :
Ui dagings
e8'dilemlna
R.
Uys
Nag aadse Skool
i
Bes uu swese,
PU
i
CHO, Po che s oom,
2520
Republiek an Suid-A ika
Aan aa
10
Feb ua ie 1989
The Sou h A ican manage : Challenges and dilemma. The Sou h A ican wo king en i onmen
is
ypi ied
by
wo
ex emes.
On
he one hand he e
is
an o e -supply o unskilled labou , whils on he o he hand he e
is
a
se e e sho age o quali ied pe sons
which
ha e
he applicable expe ience.
In
addi ion whi e males a c mainly
used
o
ill
manage ial posi ions.
This
una oidably leads o he o e -u iliza ion o whi e males wi hin he
managemen sphe e. No only
do
hey y o co e he whole manage ial spec um, bu hey also execu e he
majo i y o specialis ac i i ies. The ine i able esul
is
o al
wo k
dedica ion mainly o compensa e o he lack
o he co ec aining and expe ience. This necessa ily leads o he neglec o spouse and amily and a
supe icializing o eligion. cul u e, and pe sonal
li e.
To de e mine o wha ex end his nega i e si ua ion
ac ually exis s
in
Sou h A ica and wha need o
be
done o ec i y i , coun y-wide esea ch
was
unde aken and
he indings a e eco ded
in
his
a icle.
Die Suid-A ikaanse a beids e ein wo d gekenme k deu eens ydighede. Ene syds
is
daa 'n oo -aanbod an
ongeskoolde a beid me ande syds 'n eko aan oldoende opgeleide mannek ag wa ook e sel dc yd die
ko ek e bloo s elling gehad he . Ve de bes aan daa 'n geneigdheid
om
hoo saaklik blanke mans binne
bes uu spos e aan
e
wend. Die
ge olg
an
hie die eko
en
eensydige aanwending
is
da blankc mans, e al
in
die
bes uu s eld, oo benu
is.
Nie
allecn p obec hulle
om
die
o ale bes uu spck um c han ee nic. maa ook
om
spesialis akc ui e oe . Di bc eken noodwendig da
so
'n pe soon o aal aan
sy
we k oegcwyd moc wees
om
hie dic g oo e an woo delikhcid
en
dikwels 'n e an woo dclikhcid waa oo
hy
nie
ocgc us
is
nic, e
p obcc han ec . Ongelukkig
ind
di en kos e
an
sy
pc soonlikc lcwc,
sy
gesin en huweliksmaa en
sy
godsdicns igc
lcwe
plaas. Die na o sc
wou
deu middel
an
'n landswyc na o singsp ojck bcpaal o wa e
ma e oo gcnocmde aspek e
in
die Suid-A ikaanse milieue oo kom, hoc bcs uu di han ee , o wa e ma e
opo e ings plaas ind, en op wa e
wyse
ondememings en indi iduc hie aan aandag behoo e gee.
lnleiding en P obleems elling
Daa
bes aan ans bepaalde
waa hede
in die
a beidsmilieu an Suid-A ika wa nie geigno ee kan
wo d nie.
Daa
bes aan
'n
eko
aan
mannek ag
wa
ko ek
opgelei
is
en
die eg e bloo s elling gehad he
en
einde bes uu spos e e kan ul.
Daa
wo d hoo saaklik
an blanke mans as bes uu de s in Suid-A ika geb uik
gemaak. Di
be eken
noodwendig
'n
oo benu ing
an
'n
baie klein pe sen asie an die o ale
mannek agspek um in Suid-A ika.
Sodanige
oo benu ing
e eis noodwendig
we k oegewydheid, e al
omda
pe sone dikwels pos e
beklee
waa oo
hulle nie
ge eed
is nie en
daa om
ha de
moe
we k
en
mee
yd
spandee
en einde die
mas e kan
opkom.
Gepaa dgaande
hie mee
spandee
so
'n
pe soon
minde
yd
en
aandag
aan
sy isiese,
aan
sy
gesin, sy kul uu
en
sy godsdiens.
Alhoewel
oo genoemde
aspek e
oo
die algemeen
as
waa
aan aa
wo d, is
daa
bepe k e
kennis
oo
die
p esiese
aa d
en
om ang
daa an.
Deu
middel an
'n
landswye na o singsp ojek is
daa
dus gepoog
om
e
bepaal
hoe
die Suid-A ikaanse
bes uu de
in
we klikheid
daa
ui sien, wa sy eie pe sepsies
en
eie
oo deel
an sy psigiese, isiese
en
pe soonlike lewe is.
Hie deu
wo d
daa
gepoog
om
die Suid-A ikaanse
bes uu de
i homsel ,
maa
ook
i sy we kgewe in
pe spek ie
e
plaas.
Sodoende
wo d hulle
daa op
a en
gemaak
da
bes uu ,
e al ans,
besonde e
aandag
behoo
e
genie
oo da
hie die sel e waa losing
epidemiese a me ings
aanneem
en
die Suid-A ikaanse
ekonomie
sodoende
waa de olle, skaa s
mannek ag
e loo .
Na o singsme odiek
en
Na o singsom ang
'n
V aelys
is
on wikkel wa spesi iek
op
bes uu
in die
p ak yk
ge ig is.
Di
dek
die oile
spek um:
ana
ee s e
bes uu s lak
o
by
senio
bes uu -
en
di ek eu s lakke.
D ieduisend an hie die aelys e
is
onde
'n
dekb ie
aan
e skeie
ondememings
e send.
Elke
ondememing
be
onge ee
ses aelys e
on ang
en
die
s eekp oe
an
ondememings
slui
onde
ande e
die olgende
in:
-alle
ondememings
me
we kneme s
wa
as
oile lede
an die Ins i uu an
Pe soneelbes uu
ge egis ee
is
(Die
IPB ad eslys is
geb uik);
-alle
ondememings
wa
op
die
Johannesbu gse
E ek ebeu s
geno ee
is;
-alle huidige
M.B.A.-
en
oud-M.B.A.-s uden e
an
die
PU
i
CHO;
-alle
ondememings
wa
op
die ad eslys
an
die
PU
i
CHO
en NSB ge egis ee is;
en
-
'n
ele oongidss eekp oe .
Die
esponskoe s an hie die
s eekp oe
was
35%.
Alie e ugon angde aelys e was
benu baa
in die
na o singsp ojek.
Die
inlig ing
is
s a is ies
deu
'n
ekenaa
e we k,
in
e we kings abelle omgeskakel
en
on leed.
Ten
einde
e
e seke
da
die gegewens
be oubaa
is,
e algemeenbaa
is
en
en
opsig e
an
'n
Suid-
A ikaanse p o iel
aangewend
sal
kan
wo d,
is
'n
kon oles udie
onde neem.
As
kon ole
is
daa
'n
bykomende 800 aelys e
ui ges uu
waa an
die
esponskoe s
50%
was.
Aan ullend
is
daa
ook
100
pe soonlike
onde houde,
wa
deu
middel an die
aelys
ges uk u ee
is, ge oe .
Die
gegewens
wa
deu
laasgenoemde wee s udies ingesamel is, is
ook
op
diesel de wyse e we k
en
on leed.
Die
ko elasie
an
S.A .J.Bus.Mgm .1989,20(3)
die gegewens an die d ie s udies
is
ei lik 100% en daa
wo d dus
aan aa
da
die gegewens be oubaa en
algemeen geldend is. Enkele be indings en aanbe elings
wo d e olgens ko liks in hie die a ikel wee gegee.
Biog a iese gegewens
an
die Suid-A ikaanse
bes uu de
Geg ond
op
die biog a iese gegewens an die landswye
onde soek,
is
daa
be ind da die ipiese Suid-
A ikaanse
bes uu de
blank, manlik, ge oud en
oue
as
26
jaa
is.
Die
mees e bes uu de s beskik
oo
naskoolse
opleiding.
As die be indinge an hie die landwye onde soek
e de
on leed
wo d, blyk di da bes uu de s mees al
ussen 26
en
40
jaa
oud
is
en senio bes uu de s ussen
45
en 50
jaa .
Diesel de behee maa s a geld i alle
lakke
en
alle
oude domme
an bes uu de s -hulle
hou di ek
oo
ien, en indi ek
oo
onge ee win ig
we kneme s oesig.
Die om ang yke na o sing wa onde die
bes uu s lakke an Suid-A ika onde neem
is
om e
bepaal
o
wa e
ma e genoemde ongewensde,
ongesonde si uasie oo kom, oon die olgende. Figuu
1 gee
'n
ui eense ing an die biog a iese beeld an Suid-
A ikaanse bes uu . Indien
daa
na die g a iek e wys
wo d, sal
daa
geme k wo d
da
99,2% an bes uu
blank is,
da
96% manlik
is
en
da
hulle oude domme
wissel ussen 26 en
55
jaa . 92,4% an bes uu
is
ge oud, e wyl slegs 2,2% geskei is. Bes uu beskik
in
die mee de heid ge alle en mins e
oo
ma iek, maa 'n
hoe pe sen asie beskik
oo
een
o
ande o m an
e sie e opleiding. 53,6 % beskik
oo
'n
Baccalau eus-
g aad en
'n
g oo ge al (23,2%)
oo
'n Honneu sg aad.
Gebasee
op
die gegewens kan die agiesc a leiding
gemaak wo d
da
6%
an die be olking (blanke mans)
98,2% an alle bes uu spos e ul, e wyl 9% blanke
oue en 85% ande skleu iges ne 1,8% an die
bes uu spos e ul. As die oekoms oo spelling -da die
blanke-be olkingsaanwas een die
jaa
2000 nega ie sal
wees en sowa 62% an alle ui oe ende en
bes uu spos e en sowa 85% an alle kan oo pos e deu
swa es ge ul sa moe wo d -waa is, lyk die oekoms
b a
donke .
Swa mense
is
nog nie ge eed om sodanige
hoog es e be eik nie
en
'n
k impende blanke be olking
sal
'n
g o e
wo dende aak moe e ig.
100
90
80
70
30
20
10
! J
Be ol-
Ge lag
Huwehk-
k,ngs-
s •,u•
Oude OOm
.,_
F"iguu
1 Biog a iese beeld an die S.A. bes uu de
145
Deu
die 'oo benu ing' an die blanke manlike
a beidsmag wo d 'n pe soon dikwels o
'n
pos be o de
waa oo hy nie aa dig genoeg
is
nie, en wo d pe sone
weens
'n
eko aan aa dige bes uu slui e gou
be o de . Kenne s meen
da
-binne
'n
a swaai ase an
die ekonomie -pe sone o ie
jaa
oo da hulle
daa oo ge eed is, o 'n pos be o de wo d en o ien
jaa
wannee die ekonomie
'n
opbloei ase belee .
Voldoende bes uu sopleiding sou die p obleem
gedeel elik kon oplos, maa e a ing he gelee da die
'bes e' p o essionele pe soon as
'n
bes uu de aanges el
wo d. Daa deu wo d nie ne
sy
p o essionele kennis
e beu nie, maa
is
hy
dikwels nie opgelei
o
aa dig
genoeg i die bes uu s aak nie.
Onde nemings sou
wys
wees indien hulle
deu
middel
an op olgbeplanning daa oo oo siening maak
da
pe sone die oepaslike opleiding en bloo s elling on ang
oo da hulle 'n bes uu spos beklee. Aan ullend hie oe
moe daa gepoog wo d om nie p o essionele pe sone ui
'n
p o essionele eld e neem en hulle bes uu spos e e
laa
ul
as hul bes uu s aa digheid nie s e ke
is
as hul
p o essionele aa digheid nie. P oduk iwi ei sgewys,
kos egewys en aanwendingsgewys
is
die aanwending an
'n p o essionele pe soon as bes uu de dikwels nega ie .
Di sal e kieslik wees om
'n
pa allelle s uk uu
daa
e
s el wa aan die p o essionele pe soon die geleen heid
bied om sala isgewys e g oei sonde
da
so
'n
pe soon
in
die bes uu shie a gie hoe in e beweeg.
Huidige we ksi uasie
Di wo d y algemeen
in
die li e a uu ges el da Suid-
A ikaanse bes uu sel s o
oo
wee-en- ee ig pe sone
di ek moe oesig hou.
'n
Landwye onde soek
onde
bes uu slui he eg e aange oon, soos oo heen ges el is,
da die gemiddelde bes uu de slegs
oo
y o ien
we kneme s egs eeks oesig hou. Die spanwyd e an
behee
in
Suid-A ika blyk ui hie die na o sing -en
ook ande na o sing wa deu die na o se
onde neem
is
-nie so wyd e wees as wa algemeen aan aa wo d nie:
waa skynlik weens ussen lak- oesighouding wa by
onde nemings ingebou wo d. Indien
daa
na die landwye
si uasie gekyk wo d, blyk di da 60,9% an bes uu
oo
nul o y pe sone di ek moe oesig hou, e wyl 25,9%
oo
ses o ien pe sone di ek oesig hou. Volgens alle
na o singsbewyse
is
di 'n gesonde si uasie en bewys
ook
die eendeel an die algemene geloo an die si uasie in
Suid-A ika. On egs eeks hou 38,2% an bes uu
oo
nul o win ig pe sone oesig, 18,1% hou
oo
21
o
50
pe sone oesig, e wyl 17,9%
oo
100 o 500 pe sone
on egs eeks oesighou. Ve wys na Figuu 2 i
'n
ui eense ing an die be indings en opsig e an
spanwyd e an behee .
Die algemene geloo is, e al deesdae waa Suid-
A ika so dikwels me Japan e gelyk wo d,
da
we kneme s
in
Suid-A ika dikwels an pos e,
en
ne so
dikwels an onde neming e ande . Hulle
wy
dus nie
soos die Japanse we kneme
'n
lee yd
o
'n
halwe
lee yd aan een onde neming nie. Ui die na o sing blyk
die eendeel waa e wees. Die gemiddelde we kneme
beklee, oo da hy bes uu s-
o
sel s
mee
senio pos e
146
beklee, onge ee y o ses pos e, en di geskied binne
slegs wee o d ie ondememings. Die a leiding kan dus
gemaak wo d da di nie ond al
is
wa 'n pe soon help
................
o
.............
Figu..- 2 Spanwyd e an behee
Tabel 1 Ve sp eiding an SA bes uu de s
S.-A .Tydsk .Bed y sl.1989,20(3)
om bo ui e kom nie, maa wel 'n kons an e,
goeie
we k eko d binne een
o
wee onde nemings. Om o
op
bes uu s lak e o de neem gemiddeld onge ee
14,5
we ksja e, e wyl di
22
we ksja e neem om o
a delingsbes uu s lak e o de en 19,25 we ksja e o
by
a eabes uu s lak. Spesialispos e soos senio bes uu -
de , hoo aankope en hoo egsad iseu neem onge ee
19,7 we ksja e oo da sodanige pos beklee kan wo d.
By oo dele
en
sala sskale
Ten spy e an die ' oos' wa dikwels gegee wo d da
Suid-A ikaanse bes uu de s mildelik e goed wo d
i
hul om ang yke aak, blyk di ui die na o sing
nie
so
'mildelik' e wees nie. Die gemiddelde bes uu de
e dien onge ee R4 000,00
pe
maand, me
slegs
onge ee 'n de de an bes uu wa
in
die senio - o
hoo bes uu ska ego ie esso ee , wa R5 000,00+
pe
maand e dien.
Aan ullend hie oe on ang die mee de heid
bes uu de s 'n behuisings- en e oe oo deel. Die
e oe oo deel behels gewoonlik die aankoop
an
'n
mo o an plus minus R29 000,00 plus 'n ins and-
houdings- en b ands o oelaag. Bykomende oo dele
kom
in
die o m an mediese skema, pensioen onds, on-
geluks e seke ing, g oeplewens e seke ing en s e eby-
s ands onds.
'n Aspek wa e al
in
die p i aa sek o a ek ind
is
ui ges elde e goeding
in
die o m an belas ing e lig-
ing, winsdeling, lewenspolis, aandeleskemas, oo keu -
aandele en langdiensbonusse. Sala isaan ulling geskied
klaa blyklik
op
oo genoemde wyses.
Daa wo d gemiddeld e lo an
28
kalende dae aan
bes uu slui gebied -die algemene p obleem
is
eg e da
hie die e lo nie geneem wo d nie: 'n e de e
byd aende ak o o sel e waa losing. 'n Bes uu de
Behee
Oude dom
Pos lak
Regs eeks On egs eeks Sala isskaal
26-30
jaa
Bes uu
(40%
~5
(69%)
~20
(66%) 2501-3000 (48%)
Sn bes uu (16%) 6-10
(21
o/o)
21-50 (13%)
2000-2500
(32%)
31-35
jaa
Bes uu
(40o/o)"
~5
(65%)
~20
(49%) 3001-3500 (27%)
Sn bes uu (23%) 6-10 (22%) 21-50 (14%)
~3000
(20%)
36-40
jaa
Bes uu (33%)"
~5
(69"/o)
~20
(29"/o)
3500-4000 (24%)
Sn bes uu (41%) 6-10 (19%) 101-500 (26%) 4001-4500 (21%)
41-45
jaa
Bes uu (45%)"
~5
(50%)
~20
(32%) 3500-4000 (20%)
Hoo bes uu
(19"/o)
6-10 (34%) 101-500 (18"/o) 5001+ (31%)
46-50
jaa
Bes uu (21%)"
~5
(52%) 100-500 (24"/o) 4500-5000 (24%)
Sn Bes uu
(31
"lo)
6-10 (35%) 21-50 (21%) 5000+ (30%)
51-55
jaa
Bes uu (33%)"
~5
(58"/o)
~20
(25%) 3500-4000 (25%)
Sn bes uu
(33%) 21-50 (25%) 5000+ (25%)
51-100 (25%)
55-(,0
jaa
Sn bes uu
(43%)"
~5
(58%) 21-50 (36%) 5000+ (28%)
Hoo bes uu (14%) 6-10 (30%)
Di ek eu (14%)
S.A .J.Bus.Mgm .1989,20(3)
wa goeie sel bes uu oepas sal nie alleen die waa de
an e lo bese nie, maa di ook o eie en b ee e
oo deel benu .
Tabel 1 be a
'n
same a ing en ui eense ing an die
oude dom, pos lak, oesighoudingsge alle en sala is-
skale an bes uu .
P i aa lewe
Hoewel 92,4% an bes uu slui ge oud is,
is
di
kwalik
'n
aanduiding an gelukkige huwelike en g oo gesinne.
Slegs 13% an hie die esponden e kon sonde
oo behoud se
da
hulle gelukkig ge oud is, e wyl 'n
on s ellende 43% aangedui he da die oman iese
oomblikke
in
hul huwelike 'n a i ei is.
'n Bes uu de se we ksp es asie wo d hoo saaklik
bepaal deu sy e houding uis.
Sy
e houding uis wo d
hoo saaklik wee spieel
in
sy
seksuele lewe. Indien
oo genoemde s ellings waa is,
is
daa g oo
bekomme nis
oo
die ke ngesondheid an S.A. bes uu .
Aangesien 26,4 %
e
ken da hulle seksuele e houding
on oe eikend is; 27 ,2% aandui da hulle nie yd
daa oo he nie; 28,6% nie lus daa oo he nie; 14,3%
meen da hulle seksuele e houding onbe edigend is,
en 39, 1 % da hulle e moeg daa oo
is.
Die ekwensie
an seksuele omgang
onde
S.A. bes uu de s
is
slegs
nege kee
pe
maand. Die ongesonde oes and wo d
: de wee spieel deu die ei da 8,9% an bes uu
aangedui he
da
hulle ouens seksuele on houding
as
s a maa eel een hulle geb uik.
Bes uu de s he gemiddeld wee kinde s. Di opsigsel
is
eeds 'n aanduiding an die geen o oekoms ig
nega iewe be olkingsg oei.
Figuu 3 e ska 'n aanduiding an waa om daa 'n
ASlup
e
Pe oO 111ke
h gM ne
C Tele l
...
0 Molo bes uu
E By d
..
we k
F
LHswe ll
10.0 G Kon all me
...
k1nde 1
H Kommon1ka
...
mel
Y OU
I Gemeenakap9d ena
9.5 J T .ae oon
{weg
W'I
we k)
9.0 K Eo
L Se on w1kke ng
11.5
M On epann ng: spo I
ao.aaa1
8,0
7.5
7.0
'
I 8.5
; 8.0
I 5.5
I 5.0
•.5
..
0
3.5
3.0
2.5
2.0
1.5
1.0
0.5
F"aguu
3 Ve deling an daaglikse ak iwi ei e
147
aag eken oo bes uu slui se lewensgehal e geplaas kan
wo d. Die gemiddelde bes uu de bes ee 11,9 uu pe
dag
by
die we k o aan bed ywighede wa me die we k
e band hou;
hy
slaap 5,5 uu pe dag; 2,9 uu pe dag
is
i on spanning beskikbaa en
'n
sk ale 3,7 uu i sy
ou en kinde s -indien aan aa wo d da
hy
saam me
sy
gesin ee en ele isie
kyk.
Lewensgehal e
is
nou gekoppel aan die gehal e an 'n
pe soon
se
e houding me
sy
Skeppe . Hoewel 15,9%
en 35,8% onde skeidelik kon aandui da die e houding
me
hu
Skeppe besonde goed o edelik goed is, he
22% aangedui da hulle 'n swak o geen e houding me
die Skeppe he nie. 'n Ve de e 38,8% he aangedui da
hulle geen ke k besoek nie, 47,7% lees nie die Bybel en
bid nie, en 68,2% kyk nie eens na godsdiensp og amme
op
die ele isie nie. 'n Sk ale 30,2% hou huisgodsdiens,
15,1% woon Bybels udieku susse by en 29,4% dien
op
ke k ade. Figuu 4 gee 'n olledige ui eense ing an die
espons en opsig e an die bes uu de se eligieuse
!ewe.
Aan ullend o oo genoemde he 11,3% aangedui
da godsdiens belemme end inwe k
op
hu we ksi uasie,
e wyl
17
,3g% aangedui he da di be o de lik is.
Di be es ig die e moede da bes uu slui oenemend
Glad
nle
Ge eelde
ke kbeooel<
Huiagodadlena
Pe soonl1ke
sk i lesing
eng-
Gebed
in
nood oea ande
(alleenllk)
Bybe a udie
(ku auue)
Aanbiedinga
op
TV
Oien
op
ke k ud
10 20 30 40 50 60
70
80 90 100
P•-
FlgUW 4 Religie
in
die bes uu de se lewe

148
on ke s en. Di lei eg e nie noodwendig o
goddeloosheid nie, maa o
'n
'god-losheid'. Egoi'sme
neem oe en p es asie en sukses wo d
al
hoe mee aan
die mens sel oegesk y en e kenning wo d selde aan
God
o
aan ande mense gegee. Bes uu se sel oo deel
is
dan
ook
da
hulle p oduk ie
is
en pe eksionis e is, en
daa deu sel hyd a o hul sukses in be oeps o de ing.
We k-
en
onde nemingsbeoo deling
Die esponden e
is
e soek om hul onde neming e
e aluee en opsig e an ses bepaalde o ien asies,
naamlik mensgeo ien ee dheid, p oduksie, egnologie,
we enskaplikheid, p o essionalisme en sosiale
e an woo delikheid. Die mee de heid esponden e
is
in
oo eens emming da die mees e onde nemings ui e s
p oduksie-geo ien ee d
is
en o 'n baie hoe ma e
op
egnologie inges el
is.
P o essionalisme genie 'n hoe
p io i ei en onde nemings
is
dan o 'n ge inge ma e
mensgeo ien ee d. Ve wys
in
hie die e band na Figuu
5. Die op allende
is
eg e da die ha de
sy
an die
onde neming, naamlik egnologie, p oduksie en
we enskap deu bes uu as die belang iks e aspek e
e aa wo d, en da die onde neming o
'n
kleine ma e
inges el
is
op
mense en sosiale e an woo delikheid. Di
sou onde nemings baa om aandag aan hie die aspek e
e gee omda -indien we kneme s en bes uu
onde ind da die mens an minde e belang i die
onde neming
is
-lojali ei en oegewydheid aan so
'n
onde neming dikwels kwyn.
Vi
'n
bes uu de om
sy
dag aak op imaal ui e oe ,
-{90.""'I
TEONOLOGIE
PAOFESSIONAUSIIE
PAODUKSIE
WETENSKAPUKHEID
SOSIALE
VERANTWOORDEUKHED
Figuu 5 We k- en onde nemingsbeoo deling
eo
!50
4() s
E
~
20
10 '
~
•
~
~
B
S.-A .Tydsk .Bed y sl.1989,20(3)
Hulpm,ddela
A Men1hk
B Toe u1 1ng
C lnhg 1ng
D
Geng
en e an woo delikheld
E Kommun1kaa
..
F Slelsels en
p oHdu e
G Dokumeo as,e
OELEGASIE
H Vana b0-geak1k e1
I Aan
onde gesk1k H
J
__
..
_
..
_
•
Sieg•
die
·ie
m1n-
en
·i•
.....
iulpm1dde s
wo d
aangedu1
Ole
" o doende··
hulpm dde e
beoo dehg
••
me
wee oegee
me
Figuu
6
ln as uk uu
beoo deling
he hy bepaalde hulpmiddele nodig in die o m
an
menslike onde s euning, oldoende inlig ing, gesag en
e an woo delikheid, en e al kommunikasie. Indien di
waa
is
da op imale bes uu sbenu ing an die
in as uk uu a hang, hoe lyk die in as uk uu dan wa
onde nemings aan hul bes uu beskikbaa s el? Ve gelyk
Figuu 6 i e ug oe in hie die e band.
In die b ee beskou,
is
bes uu ,
o
34,8%,
an oo deel
da
hulle e min menslike hulpb onne o hul beskikking
he en 36, 1 % s el
da
hulle e min inlig ing on ang.
Hulle meen da kommunikasie on oldoende
is
om hul
dag aak doel e end ui e oe .
Gekoppel
hie aan
is
die
ma e an delegasie. Vi
'n
bes uu de
om we klik
e ek ie beslui e e kan neem
en
opd ag e lae a e kan
gee, moe delegasie an
bo
a
in die ee s e plek
oldoende wees en gepaa dgaande hie mee
gedelegee de gesag en mag.
Die
s udie
he
ge oon da
19, 1
% an bes uu oe I da hulle e min an bo a
on ang, maa e sel de yd
e ken
20%
da
hulle e min
aan onde geskik es gee,
en
23,5%
da
die gedelegee de
gesag en mag nie oldoende
is
nie.
Di
is
waa da di 'n
simp oom an die yd is, e al indien
bes uu
na lakke
bo hul be oegdheid be o de wo d. Me hie die
oenemende bewus heid,
is
di yd
da
daa
e al aan
delegasie, en samehangend
daa mee
aan inlig ing en
kommunikasie binne onde nemings aandag geskenk
wo d, oo da geb ek
daa aan
epidemiese a me ings
aanneem.
Nou gekoppel aan die in as uk uu an bes uu de s,
is
die yd wa hulle bui e hul
kan o e
onp oduk ie
en
opsig e an eis, soos by oo beeld i e gade ings,
onde handelings, oesighouding en inlig ing, spandee .
Bes uu
is
oo
die algemeen an mening
da
hie die
eis yd binne pe ke is, behalwe in die ge al an
e gade ings.
Di
lyk
op
die oog
a
o
di
'n
aspek
is
wa
goed han ee wo d.
Di
sal onde nemings
eg e
baa om
seke e maak
da
di wa bes uu as binne
pe ke
beskou,
S.A .J.Bus.Mgm .1989,20(3)
nie maa ne so beskou wo d omda hulle
al
so gewoond
is
aan eis en di as dee) an hul aak sien nie.
Ten spy e an onlangse asionalisasies belee bes uu
s eeds die ompslomp (' ed ape') sind oom. Hulle
oe!
s eeds da e eel s elsels, p osedu es en e plig e
dokumen asie bepe kend op hulle inwe k. 'n We klik
aa belynde bes uu sp oses
is
slegs moon lik indien
s elsels en p osedu es as bes uu sins umen unksionee
en nie as 'n las belee wo d nie. Ve de moe
dokumen asie slegs we klike bes uu sinlig ing en nie
'onnodige ei e' be a nie.
P io i ei e en doelwi s elling
Om 'n gebalansee de mens e wees wa
sy
e an woo delikhede eenoo
sy
ou, kinde s en
we kgewe nakom, behoo 'n bes uu de die olgende
p io i ei e
in
olgo de an belang ikheid e he:
l.
sel (nie
in
die o m an egosen iese sel p es asie nie,
maa
in
die o m an sel bes uu );
2.
huweliksmaa ;
3.
gesin;
4.
we k.
Die eise wa aan die Suid-A ikaanse bes uu de
ges el wo d
is
hoog weens die eko aan opgeleide
mannek ag, die poli ieke si uasie en ande sosiaal-
poli iese ak o e. Bui engewone hoe eise, on ealis iese
e wag inge en e oee en g oo e an woo delikhede,
lei
o o ale we ks oegewydheid om die mas op e kom.
Di lei wee o huweliks- en gesins e waa losing,
kul u ele
en
godsdiens ige e lakking en boonop
sel e waa losing -daa
is
eeds na alle an hie die
aspek e e wys.
Di
is
ongelukkig da so 'n bes uu de ei lik alles i
we kp es asie opo e , maa di en kos e
an
die
'we klike sel ' doen. Mense glo so maklik p es asie en
sukses e goed i alles -da sel e waa losing op pad
na die k uin die moei e we d
is.
'n On leding an die an woo de wa an bes uu
on ang is, he dan ook ge oon da hie die bes uu de s
se
ee s e p io i ei we k
is
(as 'n allesoo hee sende
eiss elle ). Tweedens, maa e ag e
kom
die
huweliksmaa , de dens die gesin en dan ee s die
'sel
(ee s ens
in
die o m an sel on wikkeling -wee eens
e wille an we k -en dan as indi idu
in
die o m an
spo en on spanning). Die oo a gaande on leding
an
die we ksi uasie en die onde nemingsbeoo deling
e ska eeds 'n goeie aanduiding an waa om we k so
belang ik is.
Onde
ande e omda daa
e
min
in as uk uu
is
en ook omda die we komgewing o
so
'n g oo ma e
op
p oduksie en p es asie inges el
is.
Vi enige pe soon om aan e hou ha d we k en aan e
hou p es ee moe daa aan die einde an die pad
beloning wees. Binne die we ksi uasie .
is
di die
be ediging an eie doelwi e en dan e al o de ing
in
jou loopbaan wa dien as beloning. Bes uu de s oel da
hulle loopbaan o de ing
is
soos wa hulle e wag o sel s
bo hulle e wag ing. Alhoewel di i die indi idu
posi ie is,
is
di 'n he haling an die Suid-A ikaanse
sind oom. Mense wo d be o de omda daa bloo
niemand ande s
is
om e be o de nie, en be eik die
149
doelwi e oo da hulle daa oo ge eed
is.
Die
bepaalde lak s el wee nuwe eise en eis nog ha de we k
om daa mee e kan olhou.
Aan ullend o die posi iewe loopbaan o de ing
is
die
ei da 80% en mee an die bes uu de s wa die ae
bean woo d he , meen hulle kan
wel
hulle waa des,
no me, geloo , beginsels en s andaa de binne die
we ksi uasie ui lee . lndien 'n mens
se
eie waa des en
no me nie bo s me die an die onde neming nie, ind 'n
mens di dikwels maklike om oegewyd i so 'n
onde neming e we k.
Hoewel pe soonlike waa des, no me en s andaa de
nie bo s me die an die onde neming nie, meen sowa
70%
an
die bes uu de s da hulle spanning e aa
in
die
ui oe an hulle we kopd ag e.
Di wo d e ske p deu da kompe isie besonde
el
is
en dikwels on edelike opo e ing eis. Die geslag
bes uu de s we k
in
'n kompe e ende we eld waa die
oo sk i e an die we komgewing, en nie eie oo deel
nie, die no m bepaal. Bes uu de s
se
ook oo sp onklike
idees en inisia iewe wo d ne o 'n bepe k e ma e deu
hul we kgewe s aan aa .
Alhoewel 64,2% an bes uu olkome gelukkig
is
me
hul bepaalde be oepskeuse,
is
daa 'n on s ellende
34,5% wa ongelukkig me
hul
we kgewe s
is.
Di
is
on usba end
as
daa op bes uu s lak die s elling gemaak
wo d, omda bes uu g oo liks die klimaa
in
'n
onde neming bepaal en ongelukkigheid op hie die
lak
dikwels na onde deu sy e . Onde nemings sal hie aan
aandag moe gee. Wannee die p o iel an die g oep
oo
aspek e soos ambisie, kompe isie, p es asied i en
be oepsbehep heid, soos e a
in
Figuu 7, on leed
wo d, kan 'n be e beg ip i aspek e soos
sel e waa losing, spanning en die belang ikheid an
we k e k y wo d. Ui hie die iguu
is
di duidelik da
p es asied i 'n allesoo hee sende en baie belang ike d i
by
die mees e bes uu de s
is.
Di blyk hie ui da om e
we k en p es ee om
sy
ambisie e e ul, i bes uu die
belang iks e
is.
Oppe lakkig beskou, blyk eienskappe soos
p es asied i , sel on wikkeling, ambisie, kompe isie en
be oepsbehep heid besonde e ka ak e eienskappe e
1()()
90
80
70
60
50
40
30
20
10
P es asie· We k Sel on · Amb s•e Kompe 1s1e Be oeps- Ego
d i w1kkehng behep he1d
Flguu 7
P o iel
an
bes uu de .o. . pe soonlikheids-
eienskappe
150
wees. Die mee de heid bes uu de s sou hie die
eienskappe nog e de
wil
ui bou en ui lee . Ko sig ig
beskou
lyk
die eienskappe, gekoppel aan p es asie en
p es ige, na 'n aanloklike doelwi , ondanks
al
die
opo e ings. Wo d hie die eindpun eg e be eik me 'n
wankel ige huwelik, e eemde kinde s, swak
gesondheid, geen iende en oppe lakkige geloo ,
e loo die p es asie
al
sy
glans.
In
die p ak yk
is
elkemale bewys da sukses so eel soe e smaak
as
di
me 'n gebalansee de we kpa oon en lewenswyse
gekombinee kan wo d.
Om so 'n g oo we klas e kan han ee en om die hele
yd besig e wees om e kompe ee , he
'n
mens 'n
gesonde liggaam nodig. Bykans 'n kwa an bes uu se
massa
is
bogemiddeld, 14% se choles e ol lak
is
bogemiddeld, 20,5% wy el aan hulle iksheid, e wyl
22,6% glo da hul spannings lak bogemiddeld
is.
Voo genoemde
is
i onde nemings 'n aanduiding da
daa nie alleen na die isiese nie, maa en opsig e an
spanning ook na die gees elike
sy
an hul we kneme s en
e al an bes uu omgesien sal moe wo d as hulle die
wedloop
wil
olhou.
Lewenskwali ei
Alles
is
slegs die moei e we d indien
'n
mens aan die
einde an die dag kan oe! da die kwali ei an !ewe ook
hoog is, en nie ne die kwali ei an we k nie. Indien die
enigs e aspek an die !ewe wa ui s aan en be ekenis he ,
we k
is, he bes uu di og nie eggek y om sel bes uu
oe e pas om sodoende
sy
lewensgehal e e e be e nie.
Van die esponden e he 66,6% e ken
<la
hulle g aag
dinge in hulle lewe sou wou e ande . lndien daa na die
an woo de op ande ae gekyk wo d, wa nou besp eek
sal wo d, blyk di da di die pe soonlike
sy
en e al die
huweliksy an hul !ewe
is
waa hulle p obleme
onde ind. 87,3% oel da hulle geen onoplosba e
p obleme by die we k he nie, da hulle be oeg oel by
die we k, da hulle we ksdoelwi e ge ealisee wo d. In
eaksie op diesel de ae en opsig e an hul
huwelikslewe, e ken 21,3% da hulle kon lik me hulle
eggenoo belee as ge olg an die we k,
14%
glo da
hulle ande s by die huis
as
by die we k op ee en 24,5%
he e wy e en opsig e an
swak
keuses, he sy be oep
o
huweliksmaa
o
ande
keuses.
Hie die ak o e lei o
p obleme uis.
Van bes uu doen 77,6% hoo saaklik pe soonlike
doelwi s elling en glo da hulle behee oo hie die
p io i ei e en doelwi e he . Hulle oeg dan by da hulle
oe! da hulle ambisie geno malisee is, en hulle glo da
hulle die du he om nee e
se
wannee di nodig
is.
Op
diesel de aag e ken hulle eg e da hulle by hie die
doelwi s elling, ambisies en p es asies nie hulle eggeno e
inslui nie. Aan ullend o oo genoemde oe! 29,4%
da hulle nie die beginsel en p ak yk an
gemeenskaplikheid uis oepas nie, e wyl ampe 65%
e ken da die lewens oman iek in hulle lewe e lo e
gegaan he . Gekoppel aan wa oo heen ges el
is
en
opsig e an ha de we k, en
in
eens elling daa mee die
kon as wa geske s
is
an die si uasie binne die
huwelikslewe, blyk di aso bes uu besig
is
om eensydig
S.
-A . Tydsk . Bed y sl.1989
,20(3)
e on wikkel. We k en p es asie
is
i bes uu an die
g oo s e belang. 'n Balans an die e skillende
lewens ase e implisee sel bes uu wa ans nie in hulle
lewens aanwesig
is
nie.
Die belang ike ol wa bes uu de s in die on wikkeling
an die Suid-A ikaanse ekonomie speel, en die ei da
hoe eise en g oo ui dagings ges el wo d, kan nie on ken
wo d nie. 'n Swak gesondheids oes and,
'n
a geskeep e
gees es oes and en 'n oebel gesins e houding e lak
eg e die waa de an sukses. Tydige 'be oepsbeke ing'
me gepaa dgaande goeie sel bes uu mag moon lik
hyd a o
'n
e dieping en e b eding an sukses en die
e a ing daa an.
Voo e eis es i
'n
gebalansee de we k- en pe -
soonlike lewe
Al o ens daa begin kan wo d me
'n
ak iewe en
kons uk iewe p oses an ekons uksie en he s el,
is
di
nodig da die simp ome, asook die kondisie an geb ek-
kige sel bes uu , e ken en he ken sal wo d. Te sel de -
yd moe die skuldige pe soon s ewe na 'n ken e ing en
be eid wees om die pad an be oepsbeke ing e loop.
(Die olgende wo d me e kenning aan P o . Johann
Coe zee wee gegee.)
1.
Pe soonlike s a egiese bes uu
is
die ee s e ee in die
ig ing an behee en s uk uu . P esies diesel de p oses
waa deu s a egiese bes uu op onde nemings lak oe-
gepas wo d, geld ook hie .
'n
Lewe
sande
bes emming,
doelwi e, aksies appe, beg o ing, p es asiebes uu en
e alue ing,
is
slegs 'n s uk eksis ensiele ch onologie wa
e loop en beslis geen sin yke e a ing nie.
Om
hie die
p oses p ak ies oe e pas, e lang diesel de inges eld-
heid en egniek wa elde s geld. Di
is
nodig om pe io-
diek ind ingend e besin
oo
die eie lo sbes emming, o
daa g oei plaasge ind he
en
o
daa
'n
opb engs op die
poging was. Ve de
is
di belang ik da daa ge eeld
e aluee sal wo d en da daa e al oes emming e leen
sal wo d aan ande genominee de pe sone om de gelike
e alue ing e mag doen. Ui hie die p oses wo d eko -
kominge en a eas an e waa losing ydig gei'den i isee
en kan emedie ende p osesse begin.
2.
Die mees e mense beskik oo s ewes, doelwi e
en
p io i ei e. Die p obleem
is
eg e
da
hie die dimensies
slegs eo e iese e sug inge bly en selde ealisee . Hie
is
di e al belang ik om belangs elling, geneigdheid en
oo keu e espek ee en om e bepaal
o
daa
e skeidenheid, e assing en al e na iewe bes aan
in
elke dag. Di
is
belang ik om e bepaal wa e a eas an
e waa losing dominan
is.
3.
Daa moe gewaak wo d een die k ag an
die
po uu g oep. Di
is
juis die po uu g oep wa slaa se
kon o me ende ged ag o ge olg he waa binne die
indi idu
sy
eie waa des en no me in uil
en
olgens die
oo sk i an hie die po uu g oep unksionee .
Om in e se e kom een die e wag inge an, en
ged agskodes binne die po uu g oep, e g bui enge-
wone du en
is
dikwels 'n baie pynlike p oses. Vanwee
die be oepskul uu , wa gekenme k wo d aan p es asie
en sukses en alle kos e,
is
di moeilik om een hie die
endens in e beweeg en e sel de yd diesel de suksesse
S.A .J.Bus.Mgm .1989,20(3)
en
p es asies e handhaa . Fei
is
eg e , alle lede an die
•w ede' po uu g oep be 'n diep-beg onde hunke ing na
die
eendeel, maa kan ne nie die b ug slaan nie. Die
sosiale pyn wa disa iliasie e oo saak en die kneusing
an
die sel beeld
in
die p oses, maak di ne nie die
moei e we d i die po uu g oep-a hanklike nie.
4.
Ambisie moe geno malisee wo d. Di
is
imme s so
da nie alle pe sone
in
hul hie a gie hoo bes uu de s sal
wo d nie. Dikwels wo d di ook deu we kgewe s
gei'mplisee i 'n g oo menig e aspi an e da almal kans
s aan om hoo bes uu de e wo d. S a is ies
is
di ne nie
waa nie. Hie oo
is
di nodig da indi idue hulsel
moe a a o hulle hoegenaamd billik eenoo hulsel
is
om
e aspi ee i spo e hoe as hul we klike po ensiaal
en
e moens.
Die o ganisasielee wa p omosie al yd g a ies
e eenwoo dig
in
e me an e ikale g oei,
is
e kee d.
Daa
moe s e k klem geplaas wo d op
la e ale g oei soda indi idue, op hul lak an
be oegdheid, la e aal be oeg kan bly en nie p omo ee
na 'n lak an onbe oegdheid nie. Hie die kennis oo
we klike ambisie en po ensiaal wo d opgedoen deu
ee like in ospeksie en sel e alue ing deu die indi idu.
Sel bes uu implisee ook hie die diepe dimensie an
in ospek iewe ee likheid.
5.
Pas
die beginsel an gemeenskaplikheid oe en opsig e
an
be oepslewe. Hie die ak o noodsaak die in eg asie
an
die eggenoo
in
alle beslui e ondom we k en
be oep. Di be eken e al da aan die gade insp aak en
mede-seggenskap gegee sal wo d soda daa 'n sine gie
sal
on s aan en opsig e an die bes uu an die
loopbaan.
Die gedag e da die b oodwinne alleen eg be op die
keuses ondom we k en loopbaan,
is
a aal. Die
deelgeno e in hie die p oses (eggeno e en gesin) he ewe
eel eg om be okke e wees aangesien hie die p oses,
en
die ene gie daa in losgelaa , ( ipies) ne gesubsidiee
wo d deu die ou en kinde s.
6.
Bes uu de s wa beskik oo s e k behee s elsels be
eeds die kuns en
du
aangelee
om
'NEE'
e
se. Om
selek ie
'NEE'
e se be eken nie om e on ek en e
isolee nie. Di implisee 'n objek iewe en asionele
e alue ing an alle e soeke en 'n mee selek iewe
komp omi e ing. Di
is
so da sukses olle pe sone, me
'n hoe p es asied i , aandag en we k lok. Di
is
juis
hie die pe sone wa alles gedoen k y en daa om mee
ag kan han ee . Di
is
ook ipies pe soonlikhede (A-
ipe) wa maklik gei' i ee d aak me wanp es asie en
onde gemiddelde mense. Om hie die ede neig hulle o
aan aa ding an alle we k, ook namens ande pe sone
aan
wie
di gedelegee is, om s andaa de e handhaa en
spe ye e haal.
7.
Om bes uu de e wees be eken nie da die unieke sel
inge uil moe wo d
in
die p oses nie. Di be eken juis om
uniek
e
bly en
om
die eg
om
'ande s'
e
wees,
on oo waa delik ui e lee . Bes uu de s wa
i
pies
gewo d be ,
is
juis pe sone wa die simp ome oon an
o ale behee e lies. Bes uu de s wa I ewe
oo eenkoms ig eie waa des en no me en nie
hipe sensi ie
is
i die impak wa uniekheid en
ande sheid on lok nie, e aa psigiese ede en g oei.
151
8.
In die o ige gedeel e
is
s e k klem gele
op
die ei da
daa ha d gewe k moe wo d deu elke bes uu de
in
Suid-A ika. Die p oses an oo lewing a op imale
byd ae. Di is eg e nodig
om
ande s
e
lee ha d we k
en
opnuu e
kyk
na die pe soonlike s el kundigheid
en
aa digheid. Hie benewens moe die bes e hulpmiddele
benu wo d om we k ag e e lig en e ek iwi ei en
p oduk iwi ei e e hoog. Hie om en kan inde daad
'n eie k i iese e alue ing ge eeld gedoen wo d.
9.
He on dek die lewens oman iek! Die bes anddele an
we k oman iek
le
in
a wisseling, e assing, balans,
behee , e kenning en e goeding. Die klem al eg e
op
balans ussen we k, on spanning en a wisseling ussen
die dimensies wa ene gie e eis.
Wannee s e eo ipe ing en oe ine die no m wo d dui
di op 'n geb ek aan oman iek.
10.
We k soos
wa
jy glo. lndien daa e soenbaa heid
bes aan ussen pe soonlike ideologie en we k- en
loopbaan e wag ings,
is
di die belang iks e
sinch onise ing an die o ale p oses. Indien daa
no ma iewe bo sings bes aan op hie die gebied,
is
daa
diepliggende en undamen ele kon lik. Sel bes uu
be eken juis om 'n omgewing e iden i isee waa daa
gelykma ig no ma ie gewe k kan wo d.
11.
Een an die mees belang ike oo e eis es i
sel bes uu
is
'n sensi iewe we kgewe . Te wyl hie die
aspek an die mode ne bes uu swese his o ies nie
'n
p obleem
was
nie, o
as
sodanig gei'den i isee
is
nie,
noodsaak die om ang daa an huidig sensi iewe
we kgewe s. Soos wa daa i mediese onde soek
ge appo ee wo d, wo d daa geplei da i de-
s igma ise ing an
e111osionele
onde soek en 'n
sensi ise ing
an
we kgewe s om di oo waa delik oe
e pas op bes uu .
Deu oo komende ins andhouding e doen
en
beso gd oesig e hou oo die gees elike wels and an
bes uu de s, maak 'n we kgewe 'n baie sin olle
belegging.
Pe soonlike oekomsbes uu
Die mees e mense wa deu hie die ma e iaal we k,
belee baie posi iewe emosies. Daa on s aan
'n
behoe e .
om summie 'n 'nuwe blaadjie om e slaan'
en
al die ·'.
e wy oo e waa losing weg e we k.
By
die mees e mense eindig di ongelukkig daa by.
Di bly slegs
by
posi iewe emosies en gaan selde
oo
o
wesenlike s a egiese bes uu .
Nouda hie die pun
in
die oe ening in sel bes uu
be eik is, moe daa beslui wo d o 'n pe soon 'n ipiese
'sukses olle mislukking'
wil
wees en o
hy
e assend
ande s sukses ol gaan wees. lndien die weede opsie
gekies
wo d, kan de ig (30) minu e bele wo d in
elemen e e oekomsbes uu deu 'n paa aksies appe e
o mulee . Die meegaande handleiding (Aanhangsel 1)
mag dalk help.
Same a ing
Die doel an hie die a ikel
is
nie om 'n kwe sende
aanslag een die Suid-A ikaanse we kgewe
o
bes uu
e
Joods
nie. Daa wo d slegs ge appo ee da