A acción exterior dos gobernos subestatais. Os casos da Xunta de Galicia e o Concello de Santiago de Compostela

TRABALLO DE FIN DE GRAO
A acción ex e io dos gobe nos subes a ais. Os
casos da Xun a de Galicia e o Concello de
San iago de Compos ela
La acción ex e io de los gobie nos subes a ales. Los casos de la Xun a
de Galicia y el Concello de San iago de Compos ela
The ex e nal ac ion o he sub-s a e go e nmen s. The cases o he Xun a
de Galicia and he Concello de San iago de Compos ela
Daniel Reguei o Va ela
Di ec o : Guille mo M. Má quez C uz
G ao en Ciencia Polí ica e da Adminis ación
Facul ade de Ciencias Polí icas e Sociais
Xuño 2017
Ag adezo á Me opoli ní Uni e zi a P aha (MUP) e á p o eso a A hzi i Mo eno
e me in oducido nes e ema median e á ma e ia In e na ionaliza ion o Local
Go e nmen s in La in Ame ica and Eu ope.
Resumo
A escena in e nacional es á deixando de es a p o agonizada polos Es ados-nación, dando
paso a no os ac o es in e nacionais coma os gobe nos subes a ais, quen, na busca da
in e nacionalización dos seus e i o ios, desen ol en polí icas de acción ex e io . Ao abei o
des a ese, o p esen e aballo en como obxec o de es udo a acción ex e io dos gobe nos
subes a ais, a a és da análise de dous casos: a Xun a de Galicia e o Concello de San iago
de Compos ela, así como da no ma i a en española e galega espec o á acción ex e io ,
ex aendo do p imei o caso un modelo de ins i ucionalización da acción ex e io que logo
se i á de inspi ación pa a a p opos a que se ealiza pa a o segundo caso. Ademais, es e
aballo abo da o ema dende a pe spec i a polí ica, g azas ás en e is as ealizadas aos
ep esen an es polí icos dos dous ni eis de gobe no.
Resumen
La escena in e nacional es á dejando de es a p o agonizada po los Es ado-Nación, dando paso a
nue os ac o es in e nacionales como los gobie nos subes a ales, quienes, en la búsqueda de la
in e nacionalización de sus e i o ios, desa ollan polí icas de acción ex e io . Bajo es a esis, el
p esen e abajo iene como obje o de es udio la acción ex e io de los gobie nos subes a ales, a a és
del análisis de dos casos: la Xun a de Galicia y el Concello de San iago de Compos ela, así como de
la no ma i a española y gallega espec o a la acción ex e io , ex ayendo del p ime caso un modelo
de ins i ucionalización de la acción ex e io que luego se i á de inspi ación pa a la p opues a que se
ealiza pa a el segundo caso. Además, es e abajo abo da el ema dese la pe spec i a polí ica, g acias
a las en e is as ealizadas a los ep esen an es polí icos de los dos ni eles de gobie no.
Abs ac
The Na ion-S a es a e no any longe he only p o agonis s o he in e na ional scene because he e
a e new in e na ional ac o s like he sub-s a e go e nmen s, which de elop ex e nal ac ion policies,
looking o he in e na ionaliza ion o hei e i o ies. Unde his hesis, he cu en pape has as objec
o s udy he ex e nal ac ion o he sub-s a e go e nmen s, h ough he analysis o wo cases: he Xun a
de Galicia and he Concello de San iago de Compos ela, as well as he Spanish and Galician egula ion
ega ding he ex e nal ac ion. The i s case se es as model o ins i u ionali azion o he ex e nal
ac ion which inspi es he p oposal made o he second case. In addi ion, his pape con ains he
poli ical pe spec i e, hanks o in e iews o he poli ical ep esen a i es in bo h go e nmen le els.
1
Índice
1. In odución ........................................................................................................................................ 2
2. Obxec i os do aballo ...................................................................................................................... 3
3. Ma co eó ico: ................................................................................................................................... 4
3.1 De inición dos concep os .............................................................................................................. 5
3.2 Causas da acción ex e io dos gobe nos subes a ais ...................................................................... 7
3.3 Fo mas da acción ex e io dos gobe nos subes a ais ................................................................... 14
4. Me odoloxía da in es igación ......................................................................................................... 15
4.1 Selección dos casos de es udo ..................................................................................................... 15
4.2 Selección das e amen as de in es igación ................................................................................ 16
4.3 P oceso de in es igación ............................................................................................................. 17
5. Ma co no ma i o da acción ex e io dos gobe nos subes a ais .................................................. 19
5.1 Recoñecemen o da compe encia en acción ex e io en España e Galicia ................................... 19
5.2 O papel dos gobe nos subes a ais no ámbi o in e nacional ......................................................... 24
5.3 A egulación da acción ex e io dos gobe nos subes a ais .......................................................... 27
5.4 Recapi ulación ............................................................................................................................. 30
6. A Xun a de Galicia: un modelo da acción ex e io ins i ucionalizada ....................................... 32
6.1 Es u u a adminis a i a .............................................................................................................. 32
6.2 O zamen o ................................................................................................................................... 36
6.3 Eixos de ac uación ....................................................................................................................... 38
6.4 Regulación e plani icación .......................................................................................................... 40
6.5 Implicación dos g upos pa lamen a ios ....................................................................................... 42
7. O Concello de San iago de Compos ela: unha cidade in e nacional sen in e nacionaliza se .. 44
7.1 Desc ición da acción ex e io de San iago de Compos ela.......................................................... 45
7.2 Análise da pe spec i a polí ica .................................................................................................... 60
7.3 Recapi ulación ............................................................................................................................. 62
7.4 P opos a de ins i ucionalización da acción ex e io .................................................................... 64
8. Conclusións ...................................................................................................................................... 67
9. Bibliog a ía ...................................................................................................................................... 70
10. Webg a ía ....................................................................................................................................... 72
Anexo I. No ma i a aplicable aos casos seleccionados .................................................................... 75
Anexo II. En e is as ealizadas aos gobe nos, g upos pa lamen a ios e municipais .................. 76
Anexo II. Cues iona ios o mulados aos gabine es dos casos de es udo ......................................... 81
Anexo IV. Achegas do PSdeG-PSOE e BNG á Egaex ...................................................................... 83
Anexo V. A qui os sono os das en e is as ...................................................................................... 88
2
1. In odución
O poli ólogo Benjamin Ba be (2013), de enso dun mundo gobe nado polos alcaldes, cuxa
ese expón na súa ob a I Mayo s Ruled he Wo ld: Dys unc ional Na ions, Rising Ci ies,
e lexionaba nunha cha la TED i ulada “Po que os alcaldes debe ían gobe na o mundo”:
“We li e in a 21s -cen u y wo ld o in e dependence, and b u al in e dependen p oblems, and when we look
o solu ions in poli ics and in democ acy, we a e aced wi h poli ical ins i u ions designed 400 yea s ago,
au onomous, so e eign na ion-s a es wi h ju isdic ions and e i o ies sepa a e om one ano he , each claiming o
be able o sol e he p oblem o i s own people. Twen y- i s -cen u y ansna ional wo ld o p oblems challenges
17 h-cen u y wo ld o poli ical ins i u ions. In ha dilemma lies he cen al p oblem o democ acy. And like many
o he s, I' e been hinking abou wha can one do abou his, his asymme y be ween 21s -cen u y challenges and
a chaic and inc easingly dys unc ional poli ical ins i u ions like na ion-s a es. And my sugges ion is ha we change
he subjec , ha we s op alking abou na ions, abou bo de ed s a es, and we s a alking abou ci ies. Because I
hink you will ind, when we alk abou ci ies, we a e alking abou he poli ical ins i u ions in which ci iliza ion
and cul u e we e bo n. We a e alking abou he c adle o democ acy”.
Es e pun o de is a de que os Es ados xa non son ú iles á ho a de esol e os g andes desa íos
dos nosos empos en onca coa de ensa da necesidade de in eg ación dos gobe nos subes a ais
nas elacións in e nacionais, en a as da democ a ización das decisións e da e icacia nas
solucións. Se ben é ce o que o modelo dun mundo o ganizado en Es ados é o dominan e, nas
úl imas décadas, de g andes cambios en odos os campos, es amos a e como a globalización
incide amén nos gobe nos locais e exionais. Ac ualmen e, es ase a p oduci unha se ie de
causas que le an a que as ins i ucións públicas máis p óximas aos cidadáns se in e nacionalicen,
incluíndo a acción ex e io nas súas polí icas públicas. Des e xei o, o modelo de oma de
decisións globais es á o nando paula inamen e nun sis ema de gobe nanza global, no que os
líde es locais e exionais eñen moi o que apo a .
Es e aballo p e ende complemen a as eo ías que a ogan po un mundo in e conec ado,
no que os gobe nos subes a ais se con e en en ac o es in e nacionais, analizando es e
enómeno a a és das polí icas de acción ex e io de dous gobe nos: a Xun a de Galicia e o
Concello de San iago, ex aendo do p imei o un modelo de ins i ucionalización da acción
ex e io p opos o pa a o segundo caso. Non se aga da descub i nes es casos un g an papel
como ac o es in e nacionais, pois es e é un log o aínda a conquis a po odos os gobe nos
subes a ais do mundo, pe o o seu es udo é posi i o pa a coñece o xe me e e olución do que se
pode con e e nun impo an e papel no u u o. Se en 2013 Ba be de endía a súa ese, es a
ma e ializouse en 2016 median e a cons i ución do Pa lamen o Global de Alcaldes, unha
inicia i a que demos a a endencia ascenden e do enómeno da in e nacionalización dos
gobe nos subes a ais, á ez que lles b inda espe anza na súa on ade po i a máis.

3
2. Obxec i os do aballo
O ema que se abo da á nes e aballo susci a as seguin es p egun as de in es igación sob e o
obxec o de es udo:
 Po que os gobe nos subes a ais se in e nacionalizan a a és da acción ex e io ?
 Que capacidade legal eñen os gobe nos subes a ais pa a ealiza acción ex e io ?
 Como ins i ucionalizou a Xun a de Galicia a súa acción ex e io ?
 Le a a cabo o Concello de San iago de Compos ela algunha polí ica de acción ex e io ?
 É a acción ex e io un ema na axenda polí ica a ni el au onómico e local?
Pa a esponde a ales in e ogan es, íxanse os seguin es obxec i os:
 Con igu a un ma co eó ico que explique a in e nacionalización dos gobe nos subes a ais:
- Realiza unha e isión bibliog á ica que nos achegue ao obxec o de es udo.
- Delimi a os concep os.
- Iden i ica esencialmen e as causas e o mas do obxec o de es udo.
 Realiza unha análise da no ma i a que a ec a aos casos seleccionados:
- Iden i ica as no mas que egulan o obxec o de es udo.
- Obse a o ecoñecemen o da compe encia en acción ex e io dos gobe nos
subes a ais en Galicia, España e no ámbi o in e nacional.
- Explica sucin amen e a egulación ac ual.
 Realiza unha análise empí ica do obxec o de es udo a a és dos casos seleccionados:
- Desc ibi a acción ex e io da Xun a de Galicia e do Concello de San iago de
Compos ela.
- Iden i ica os elemen os de ins i ucionalización e e olución da acción ex e io da
Xun a de Galicia.
- De e mina se o Concello de San iago execu a algunha polí ica de acción ex e io .
No caso de non se así, o ece un modelo.
- Re lec i as pos u as do gobe no e g upos pa lamen a ios e municipais sob e a
acción ex e io do seu espec i o ni el de gobe no.
 Obse a a impo ancia do obxec o de es udo na axenda au onómica e local:
- Realiza en e is as a ep esen an es polí icos.
- No caso de non se un ema de axenda, as en e is as a a án de susci a a e lexión
sob e o obxec o de es udo, dando a coñece aos ep esen an es a acción ex e io dos
gobe nos subes a ais a a és da o mulación de p egun as.
4
3. Ma co eó ico
A acción ex e io dos gobe nos subes a ais é unha ealidade polí ica suscep ible de se
analizada dende di e en es disciplinas e pe spec i as, po que implica o desen ol emen o dunha
polí ica pública, po que supón un enómeno máis que con ibúe á ans o mación das elacións
in e nacionais; po que eo ien a as elacións en e as di e en es ins i ucións dun Es ado; po que
in oluc a aos ac o es polí icos de di e en es ni eis de gobe no. Ademais de se un enómeno
complexo, á ase dun enómeno ecen e que se eu inc emen ando nos úl imos anos po
di e sos ac o es, mais odos eles en aizados na globalización e nas súas ca ac e ís icas: a
cele idade dos e en os, o acceso á in o mación, os a ances nas comunicación e a
in e dependencia en e di e en es ac o es a ni el polí ico, económico e social. Así pois, o es udo
da acción ex e io dos gobe nos subes a ais pode ía ealiza se dende 11 pe spec i as di e en es
(Kuzne so , 2015), endo en con a an o ac o es ex e nos -as ans o macións nas elacións
in e nacionais que a o ecen a pa icipación dos gobe nos subes a ais-, como in e nos -as
necesidades e on ades dos gobe nos po in e nacionaliza se-. O ce o é que non abundan os
es udos nes a ma e ia, ben sexa pola complexidade, ab anguendo di e en es disciplinas
cien í icas, ou ben pola súa con empo aneidade, cen ando ou os emas de ac ualidade os
es o zos dos in es igado es.
Ou o ac o que pode explica a ausencia dunha li e a u a ampla sob e o ema é a súa p opia
denominación, pois ao non exis i un concep o delimi ado e es endido sob e a acción ex e io
dos gobe nos subes a ais, a opámonos con lib os, a igos e demais on es documen ais que an
alusión ao mesmo obxec o baixo di e en es nomes.
Na al a de aballos que analicen o obxec o de es udo amén incide a selección dos casos,
pois non odos os países a o ecen –ou pe mi en- a acción ex e io das unidades de gobe no
in e io es nos mesmos e mos, e incluso den o daqueles países máis p ocli es a es e enómeno,
algúns ni eis de gobe no eciben máis a ención ca ou os. “As elacións in e nacionais dos
gobe nos subnacionais, non se limi an exclusi amen e ás que le an a cabo os gobe nos es a ais,
hai un g an núme o de ac i idades que ealizan os gobe nos municipais, das cales emos un
g an descoñecemen o po que ca ecemos de in es igado es dedicados a iso, así como de
aballos que poidan apoia nos no coñecemen o das mesmas” (Ma ínez Jus o, e al., 2014:9).
Nes e apa ado expo anse os mo i os polos cales os gobe nos subes a ais ealizan -ou
debe ían ealiza - acción ex e io , ag upándoos en a ios a gumen os. Des a o ma, a a ase de
con ecciona un ma co eó ico que explique de o ma esencial o con ex o dos casos
in es igados e desc i os nos sucesi os apa ados des e aballo.
5
3.1 De inición dos concep os
An es expoñe as súas causas e o mas de ma e ializa se, é p eciso delimi a o obxec o de
es udo, a a és da de inición dos e mos que o compoñen: “acción ex e io ”, po un lado, e
“gobe nos subes a ais”, po ou o. Non obs an e, a elección des es e mos non es á lib e de
polémica, pois as eles hai un ondo condicionado pola pe spec i a a a és da que se obse e.
Des a manei a, ademais de busca un signi icado pa a es es e mos, é con enien e o ece unha
explicación de po que se elixe “acción ex e io dos gobe nos subes a ais”, en luga dou os que
se e i en –ou nalgúns casos eñen a in ención de e e ise- ao enómeno es udado nes e aballo.
Alén de “gobe nos subes a ais”, exis en ou os e mos simila es como son: “gobe nos
locais”, “gobe nos subnacionais”, “gobe nos exionais”, “gobe nos es a ais”, “au o idades
locais”, “xu isdicións subnacionais”, “gobe nos non cen ais (GNC)”, e c. En palab as de
Zapa a Ga esché, po gobe nos locais en éndese: “municipios e cidades, de calque a amaño,
u banos ou u ais, coas súas dis in as ealidades socioeconómicas e con di e en es ni eis de
au onomía, pe o semp e con base ep esen a i a democ á ica; aglome acións u banas ou á eas
me opoli anas, que engloban no seo un municipio de e e encia e aos núcleos de poboación
eciños; depa amen os ou p o incias, ni eis e i o iais po iba dos municipios que poden se
dende simples di isións adminis a i as a é gobe nos locais au ónomos; exións ou es ados
ede ados, que ep esen an o ni el inmedia amen e in e io ao Es ado nacional” (Zapa a
Ga esché, 2007:19). Asumindo a mesma ipoloxía, nes e aballo con gobe nos subes a ais
comp éndese a odas aquelas unidades de gobe no con lexi imidade democ á ica nas que se
o ganice un Es ado, si uadas xe a quicamen e po debaixo do gobe no cen al dese Es ado,
englobando as di e en es e minoloxías e ni eis que se emp egan en cada país (Cad o 3.1.1).
Cad o 3.1.1: Di e en es ipos de gobe nos subes a ais
Fon e: elabo ación p opia a pa i de Malé & Co s O o al, (2013:73)
País
Ni el 1
Ni el 2
Ni el 3
Ou os
A xen ina
P o incias
Municipios
Cidade au ónoma de Bos Ai es
Boli ia
Depa amen os
Rexións
Municipios
Te i o ios indíxenas
B asil
Es ados
Municipios
Chile
Rexións
P o incias
Comunas
Colombia
Depa amen os
Municipios
4 Dis i os + 6 á eas me opoli anas
Ecuado
Rexións
P o incias
Can óns
Pa oquias; gobe no au ónomo de Qui o
O Sal ado
Depa amen os
Municipios
México
Es ados ede ados
Municipios
Dis i o Fede al
Pe ú
Rexións
P o incias
Dis i os
Municipalidade Me opoli ana de Lima
U uguai
Depa amen os
Municipios
España
Comunidades
Au ónomas
P o incias
Municipios
F ancia
Rexións
Depa amen os
Municipios
Comunidades de comunas, u banas ou
de aglome ación
6
A in de emp ega gobe nos subes a ais no can o de “gobe nos subnacionais” é e i a en a
no deba e sob e o concep o de “nación”, pois es e é máis con uso e polémico que “Es ado”, no
que hai un consenso máis xene alizado. Pódese es a máis ou menos de aco do en can os
Es ados hai no mundo, pe o di icilmen e se pode ía a opa o mesmo consenso pa a con a
nacións incluso nun pequeno e i o io coma no Es ado español. Con gobe nos subes a ais
apélase máis á dimensión ins i ucional que á ideolóxica ou nacionalis a. Po ou o lado,
gobe nos subes a ais ab angue a odos os ni eis in e io es ao Es ado, incluíndo an o aos
gobe nos locais coma aos gobe nos exionais. En de ini i a, de ago a en dian e, emp ega ase
nes e aballo gobe nos subes a ais po se menos polémico e máis inclusi o.
Tampouco es á exen a de deba es eó icos a ou a pa e do concep o que dá nome ao ema
des e aballo: a acción ex e io . Ou os e mos que se emp egan como sinónimos son:
“diplomacia local”, “diplomacia municipal”, “ elacións in e nacionais dos gobe nos
subes a ais”, “ elacións ex e io es”, “coope ación in e nacional descen alizada”,
“pa adiplomacia”, e c. Es e úl imo e mo é dos máis emp egados pola li e a u a, en endéndose
como “ac i idades ex a xu isdicionais dunha en idade polí ica di ixidas a en idades polí icas
es anxei as” (G ydehøj, 2014:10). Unha ez máis, non é a de inición o que xe a polémica,
senón o signi ican e que a con én. A con o e sia de pa adiplomacia de i a do emp ego da
e ba “diplomacia”, algo asociado xe almen e ás compe encias do Es ado. Des a o ma,
algunhas isións c en que se susci a a con a iedade en e as accións e ec uadas no ex e io
polos gobe nos subes a ais e o p opio Es ado. Ou as o mas, como “coope ación
descen alizada” só se e i en a unha pa e da acción ex e io , non ao seu conxun o. Po iso,
nes e aballo emp ega ase acción ex e io e e índose á ac uación ou conxun o de ac uacións
que p o ocan un impac o máis alá das on ei as ou implican a ac o es in e nacionais.
A maio es dis o, débese sinala a di e enza en e “polí ica ex e io e “acción ex e io ”. A al
e ec o se e a Lei 2/2014, do 25 de ma zo, da Acción e do Se izo Ex e io do Es ado (LASEE):
“a) Polí ica Ex e io : conxun o de decisións e accións do Gobe no nas súas elacións con ou os ac o es da
escena in e nacional, co obxec o de de ini , p omo e , desen ol e e de ende os alo es e in e eses de España no
ex e io .
b) Acción Ex e io do Es ado: conxun o o denado das ac uacións que os ó ganos cons i ucionais, as
Adminis acións públicas e os o ganismos, en idades e ins i ucións dependen es delas le an a cabo no ex e io , no
exe cicio das súas espec i as compe encias desen ol idas coas di ec ices, ins e obxec i os es ablecidos polo
Gobe no no exe cicio da súa compe encia de di ección da Polí ica Ex e io .”
O ma co no ma i o se á cues ión a analiza no apa ado 5 des e aballo, máis é con enien e
adian a que a acción ex e io , da que pa icipan os gobe nos subes a ais, subo dínase á polí ica
ex e io , di aminada polo Gobe no do Es ado.
13
Cad o 3.2.1: Exemplos de edes in e nacionais de cidades
Rede de cidades
Ano
Sede
Obxec i o
A ab Towns
O ganiza ion
1967
Kuwai Ci y
P omo e a coope ación en e as cidades á abes,
p ese ando a súa iden idade.
Mayo s o peace
1982
Hi oshima
Con ibuí á paz mundial, abolindo as a mas
nuclea es
Me opolis
1985
Ba celona
Rep esen a as cidades e á ea me opoli anas de
máis de 1 millón de habi an es.
Eu oci ies
1986
B uxelas
Rep esen ación das cidades eu opeas pe an e as
ins i ucións eu opeas
AIVP Red Mundial de
Ciudades Po ua ias
1988
Le Ha e
P omo e o desen ol emen o dos po os no eido
económico, social e medioambien al.
ICLEI – Local
Go e nmen s o
Sus ainabili y
1990
Bonn (sec e a iado) +
17 o icinas epa idas
P omo e a economía e de e as in aes u u as
in elixen es acendo as cidades máis esilien es,
saudables e e icien es.
Cen o Ibe oane icano
de Desa ollo
Es a égico U bano
1993
Ba celona
P omo e es a exias de desen ol emen o
sus en able das u bes ibe oame icanas.
AICE Asociación
In e nacional de
Ciudades Educado es
1994
Ba celona
Deseña p oxec os que mello en a ida dos
cidadáns a a és da súa implicación ac i a.
Me cociudades
1995
Mon e ideo
P omo e a coope ación ho izon al en e os
gobe nos locais no seo de Me cosu .
NALAS New o k o
Associa ions o Local
Au ho i ies o Sou h-
Eas Eu ope
2001
Skopje
P omo e a descen alización en coope ación cos
gobe nos cen ais e as o ganizacións
in e nacionais nos países do les e e su eu opeo.
ANMC21 Asian
Ne wo k o Mayo
Ci ies
2001-
2012
Ro a i a
Realización de p oxec os que ab anguen di e sos
emas pa a o desen ol emen o da exión de Asia.
Uni ed Ci ies and Local
Go e nmen s (ULCG)
2004
Ba celona
He dei a do Mo emen o Municipal In e nacional,
é a ep esen ación mundial dos in e eses dos
gobe nos locais.
C40
2005
Lond es, New Yo k,
Rio de Janei o
P omo en a acción u bana na loi a con a o
cambio climá ico.
Ci ies o Mobili y
2007
Su ga
Coope a na busca de solucións pa a a mobilidade
espec uosas co medio ambien e.
Fon e: elabo ación p opia
Democ a ización das elacións in e nacionais
Segundo o p incipio de subsidia iedade, un dos p incipios ei o es na oma de decisións
eu opea, calque a asun o debe se esol o pola au o idade máis p óxima en a as da e icacia e
e iciencia. Es e p incipio es á en consonancia cos modelos bo om-up, que an en oga es án
ul imamen e nas polí icas eu opeas, co gallo de incluí á cidadanía nas polí icas públicas, non
só ecibindo eedbacks, senón dándolles a opo unidade de que expoñan os seus p oblemas e
in e eses. Es e a án po democ a iza as ins i ucións a opa o seu aliado na acción ex e io dos
gobe nos subes a ais, pois es es, ao se os gobe nos máis achegados á cidadanía, son os que
mello ep esen an os seus in e eses (Cas ells & Bo ja, 1997).

14
Ademais, den o da acción ex e io dos gobe nos subes a ais pode e luga a coope ación
descen alizada, é dici , o exe cicio dunha polí ica de coope ación in e nacional ao
desen ol emen o. Polo xe al, a ealización coope ación descen alizada adoi a ca ac e iza se
polo aballo con ou os en es in e nacionais de manei a ho izon al, abandonando o adicional
modelo asis encialis a No e-Su , baseado en que os Es ados desen ol idos doan diñei o aos
subdesen ol idos ou ealizan p oxec os sen e en con a as necesidades da poboación local. A
coope ación descen alizada a o ece o in e cambio de expe iencias en e municipios, sendo os
aco dos de i mandamen o unha e amen a axei ada pa a es e labo en unción das necesidades
locais. Ademais, a coope ación descen alizada en encaixe na coope ación Su -Su , en e
países subdesen ol idos, pe mi indo que dúas cidades compa an as es a exias de
desen ol emen o sob e os mesmos p oblemas. Des a manei a, que os gobe nos subes a ais se
emba quen na acción ex e io non só con ibúe a democ a iza as elacións in e nacionais, ao
lexi ima as súas polí icas coa pa icipación dos ep esen an es locais, senón que amén
con ibúe a democ a iza as exp esións de solida iedade dos pobos, a a és da coope ación
descen alizada.
3.3 Fo mas da acción ex e io dos gobe nos subes a ais
Exis en a ias o mas a a és das cales un gobe no subes a al pode ealiza acción ex e io ,
mais non exis e un modelo de inido que englobe odas es as, debido á a iada ipoloxía de
gobe nos, en e ou os ac o es. Non obs an e, o au o Alexande S. Kuzne so a ou de
sin e iza as o mas de ins i ucionaliza a pa adiplomacia da seguin e o ma (2015:111):
 Es ablece un depa amen o ou minis e io exional especial que se enca gue de odos os
asun os in e nacionais dese gobe no.
 Ab i o icinas pe manen es dese gobe no subes a al en países es anxei os.
 Reunións con au o idades de exións e países es anxei os, como an i ión ou como isi a.
 Pa icipa en e en os in e nacionais ealizados po ac o es es anxei os, como o os,
exhibicións, e c.
 Es ablece e pa icipa en edes globais ou ans on ei iezas exionais mul ila e ais e en
g upos de aballo sec o iais.
 Pa icipación ins i ucional en e en os in e nacionais o ganizados po en idades
es anxei as, ou o mando pa e dunha delegación o icial do gobe no cen al.
Ademais des as, debemos engadi ou as o mas, como os aco dos pa a a ealización de
p oxec os, os aco dos de i mandamen o ou a coope ación descen alizada.
15
4. Me odoloxía da in es igación
Logo de coñece o ma co eó ico que explica o obxec o de es udo, en e os obxec i os xe ais
des e aballo es á coñece máis a ondo a ealidade empí ica da acción ex e io dos gobe nos
subes a ais a a és da análise de casos. Po se es e un ema amplo no que cabe ían di e sos
ipos de in es igación poli olóxica, cómp e ci cunsc ibilo ao es udo de de e minados casos.
Se ía in e esan e pode ealiza un es udo compa a i o de casos do que ex ae esul ados que
con i masen ou desbo asen hipó eses sob e o obxec o de es udo, mais as limi acións do p esen e
aballo - empo e ecu sos- impiden al ambición. Des e xei o, o mé odo emp egado pa a o
es udo se á a desc ición de acción ex e io en dous gobe nos subes a ais: a Xun a de Galicia e
o Concello de San iago de Compos ela. Ademais, o emp ego des e mé odo en a an axe de que
pe mi e o es udo a ondo dun caso, dando a coñece as p opiedades que pode ían se
emp egados pos e io men e pa a un es udo compa a i o. É dici , coñecendo a acción ex e io
da Xun a de Galicia e do Concello de San iago de Compos ela, podemos ex ae a ibu os
medibles nou os casos da mesma condición: Comunidades Au ónomas e Concellos, ou incluso
con mos as de di e en es países. A con inuación comple a emos a me odoloxía, ab anguendo
a xus i icación da selección dos casos de análise, as e amen as emp egadas pa a a
in es igación e o p oceso de ecadación de in o mación, así como as súas limi acións.
4.1 Selección dos casos de es udo
“A acción ex e io dos gobe nos subes a ais” como ema p esen a un amplo abano de
posibilidades de caso pa a o es udo, xa que en a ían nel odas as unidades de gobe no in e io es
ao Es ado. Así pois, un aballo que eña como obxec i o analiza es a polí ica pública debe e
en con a a o ganización e i o ial do Es ado, xa que di i en as unidades de gobe no locais e
exionais segundo o Es ado (Cad o 3.1.1). Es a azón ai necesa ia unha análise do ma co
no ma i o an o do Es ado ao que pe enza o gobe no subes a al de es udo, coma do seu p oio
ma co egulado , no caso de habelo. Es a necesidade ese sa is ei a nes e aballo a a és do
apa ado 5, ecompilando a no ma i a que se aplica aos casos de es udo: a Xun a de Galicia o
Concello de San iago de Compos ela.
Ago a ben, os mo i os polos cales se escolle a es es dous gobe nos subes a ais, en luga
dou os son a p oximidade e acilidade de ecadación da in o mación, pois as sedes de gobe no
de ambas ins i ucións compa en espazo na mesma cidade na que se ealiza es e aballo.
Ademais, is o pe mi e o es udo de dous gobe nos subes a ais de di e en e ni el e i o ial:
au onómico -a Xun a de Galicia- e local –Concello de San iago de Compos ela-.
16
É impo an e esal a que es e aballo pon o oco máis no caso do Concello de San iago, xa
que, po un lado a dimensión da súa acción ex e io é meno que a da Xun a e, polo an o máis
sinxela de desc ibi ; e po ou o lado, po que se en como obxec i o ecomenda unha polí ica
de acción ex e io , no caso de que o Concello non a desen ol a, asumindo así o ca ác e de
policy pape . En consecuencia, non hai p e ensión de ealiza unha desc ición exhaus i a da
acción ex e io da Xun a de Galicia, senón que o obxec i o é iden i ica os elemen os da súa
ins i ucionalización, co gallo de busca un modelo.
4.2 Selección das e amen as de in es igación
Após de e mo i ada a selección do Concello de San iago de Compos ela e da Xun a de
Galicia como os casos de es udo, é con enien e xus i ica a escolla das e amen as que
pe mi en ecompila a in o mación necesa ia pa a a desc ición da súa acción ex e io . Pa a
comeza , o p incipal ins umen o emp egado pa a coñece o obxec o de es udo a a és dos
casos seleccionados oi a en e is a. A an axe des a écnica cuali a i a é a lexibilidade, xa que
pe mi e a in e acción en e o en e is ado e o en e is ado, dándose a posibilidade de o mula
máis p egun as en base ás espos as que an xu dindo, e polo an o máis ma xe pa a ecada
in o mación p ecisa. Median e a en e is a oi posible consegui in o mación sob e a pos u a
polí ica dos pa idos con ep esen ación ins i ucional en ambos ni eis de gobe no, log ando así
unha pe spec i a polí ica sob e a acción ex e io que, inalmen e con ibuíu á explicación da
ealidade desc i a. A ales e ec os, en e is ouse pa a o caso da Xun a de Galicia, ao Di ec o
Xe al de Relacións Ex e io es e coa Unión Eu opea, en ep esen ación do gobe no do Pa ido
Popula (PP), e aos ep esen an es dos g upos pa lamen a ios dos ou os pa idos: En Ma ea
(EM), Pa ido Socialis a de Galicia-PSOE (PSdeG-PSOE) e Bloque Nacionalis a de Galego
(BNG). No caso do Concello de San iago de Compos ela, en e is ouse ao Alcalde des a cidade,
de Compos ela Abe a (CA), e aos ep esen an es dos ou os g upos municipais: Pa ido Popula
(PP), Pa ido Socialis a de Galicia-PSOE (PSdeG-PSOE) e Bloque Nacionalis a de Galego
(BNG). Con odo, a en e is a como ins umen o en as súas limi acións. Dunha pa e es á a
ex apolación das espos as dalgúns en e is ados á pos u a o icial do seu pa ido, pois é di ícil
sabe a é que pun o a opinión dun concellei o ou depu ado ep esen a ao seu g upo en conxun o.
Po ou a pa e, a in o mación ex aída das en e is as non é obxec i a, en an o que p ocede da
memo ia, dos coñecemen os, da capacidade de exp esión e da on ade po comunicala da
pe soa en e is ada.
Mais como non só se buscaba nes e aballo a pe spec i a polí ica da acción ex e io , amén
se ealiza on dous cues iona ios, un pa a cada caso, emi idos po co eo elec ónico ao gabine e
17
da Di ección Xe al de Relacións Ex e io es e coa Unión Eu opea (DXREUE) e ao gabine e de
Alcaldía. Des e modo, púidose accede a in o mación manexada polas dúas ins i ucións,
log ando así unha pe spec i a écnica da acción ex e io . A des an axe des e ins umen o eside
en que as espos as o ecidas non pe mi en éplica, polo que algunhas das p egun as de ambos
cues iona ios queda on sen esponde .
Finalmen e o es o de in o mación ecadada pa a es e aballo p ocede dou as on es
consul adas. A mei ande pa e des as on es p ocede on de in e ne ( éxase o apa ado 10), a
a és de páxinas web ins i ucionais e p ensa dixi al. Cabe dici que a páxina en liña da
DXREUE
4
oi de g an u ilidade pa a desc ibi a acción ex e io de Galicia, sendo case odas as
espos as do gabine e des e depa amen o ligazóns aos con idos de di a web. Tamén cómp e
des aca que o Concello de San iago non dispón dunha sección na súa páxina web dedicada á
acción ex e io , polo que a pescuda de in o mación pa a o seu caso oi máis labo iosa. Ao
mesmo empo, o on emp egadas algunhas on es bibliog á icas, mais hai que sinala que es as
son escasas no caso de Galicia e inexis en es no caso de San iago de Compos ela. Po úl imo, a
no ma i a analizada pa a o apa ado 5 oi consul ada a a és de in e ne , e comple ada a súa
análise con ou os ecu sos bibliog á icos. Cómp e engadi que se i o acceso a dous
documen os de aballo pa lamen a io, que con eñen achegas ealizadas polos g upos do
PSdeG-PSOE e BNG ao bo ado da Es a exia galega de acción ex e io elabo ado polo
gobe no au onómico (Anexo IV). A en ega des es documen os íxose a pe ición do
in es igado du an e as en e is as.
4.3 P oceso de in es igación
O p oceso de in es igación pa a pode descub i a acción ex e io en ambos casos ealizouse
a a és do emp ego das e amen as an e io men e indicadas. No caso das en e is as o p oceso
oi como segue
5
:
a) Con ac o co gobe no ou g upo polí ico. Tan o os g upos municipais coma os pa lamen a ios
seleccionaban de o icio aos en e is ados. En ningún caso se in luíu na selección dos
ep esen an es.
b) Conce o da en e is a en base á dispoñibilidade dos en e is ados.
c) Realización da en e is a no luga p opos o polos en e is ados. Cabe dici que odas as
en e is as o on g a adas en a qui os de audio (Anexo V) baixo o consen imen o dos
4
Ligazón web á sección da DXREUE da Xun a de Galicia: h p://cpapx.xun a.gal/ex e io es-a-di eccion-xe al
5
Pa a máis de alles, consúl ese o cad o sob e o p oceso incluído no Anexo II.
18
en e is ados, aos que se lles ixo sabe que o único uso das súas decla acións se ía sos e
como e idencias empí icas as a i macións ecollidas nas análises des e aballo.
A edacción das p egun as ealizadas nas en e is as (con idas no Anexo II) ealizouse
seguindo ca o modelos, en unción do caso de es udo e o papel ins i ucional do en e is ado.
Os modelos A e B co espóndense co caso da Xun a de Galicia, sendo A a en e is a ealizada
ao Di ec o Xe al e B aos g upos pa lamen a ios, men es que os modelos C e D co espóndense
co caso do Concello de San iago de Compos ela, sendo C a en e is a ealizada ao Alcalde e D
aos g upos municipais. Cómp e dici que ningún dos en e is ados coñecía as p egun as con
an e io idade á en e is a, se ben é ce o que aos g upos municipais en ióuselles o cues iona io
emi ido ao gabine e de Alcaldía, a pe ición do g upo municipal do PP, quen solici aba máis
in o mación sob e o ema da en e is a.
Respec o aos cues iona ios, ealizá onse dous modelos A e B (con idos no Anexo III)
emi idos po co eo elec ónico: o p imei o ao gabine e da DXREUE e o segundo ao gabine e
da Alcaldía. Non obs an e, as a al a de igo nas espos as o ecidas polo gabine e de Alcaldía,
ol éuselle p egun a ace ca da in o mación dada nas p egun as espondidas –non odas as
p egun as ob i e on espos a- pa a que a comple asen. Finalmen e oi a o icina de P o ocolo
quen se enca gou de emi i in o mación máis de allada. No caso do gabine e da DXREUE, as
espos as o on en iadas po pa es median e co eos elec ónicos en da as di e en es. Mais, ao
igual que sucedeu co caso do Concello, algunhas p egun as non ob i e on espos a.
É impo an e sinala nes e apa ado as ei as de in o mación a opadas, especialmen e pa a o
Caso de San iago de Compos ela. Non oi posible ecada oda a in o mación pe inen e sob e
a acción ex e io da cidade, en pa e po que non exis en exis os dela, e algúns dos que exis en
non es án comple os, pe o amén po culpa da súa dispe sión den o da es u u a adminis a i a
do Concello. Des a manei a a opa émonos que o Gobe no non in o ma dalgunhas ac i idades
da acción ex e io , que si cons an nou as on es. Como e emos, es e p oblema incidi á na
desc ición ealizada sob e a acción ex e io do Caso de San iago de Compos ela. Po én, es as
ei as de in o mación, pese a impedi unha análise o al da ealidade, son ou o indicado máis
da conclusión ex aída en base aos esul ados.

19
5. Ma co no ma i o da acción ex e io dos gobe nos subes a ais
Un dos obxec i os mani es os des e aballo é coñece a capacidade legal dos gobe nos
subes a ais pa a ealiza acción ex e io . A in de cump i con di a a e a, a con inuación
ealiza ase unha análise que se cen a á en: desc ibi o p oceso de ecoñecemen o da
compe encia das Comunidades Au ónomas e En idades locais en acción ex e io ; da con a
do papel dos gobe nos subes a ais no ámbi o in e nacional; e iden i ica as p incipais
ca ac e ís icas da egulación da acción ex e io .
5.1 Recoñecemen o da compe encia en acción ex e io en España e Galicia
De en ada, non esul a idículo pensa que acción ex e io é unha compe encia exclusi a
do Es ado, xa que se engloba den o das elacións in e nacionais, unha ma e ia o malmen e
ese ada ao Gobe no do Es ado na Cons i ución Española (CE) median e o a igo 149.1.3ª.
Asemade, o a igo 97 exp esa que o “Gobe no di ixe a polí ica in e io e ex e io ”. A endendo
a es es a igos da Cons i ución española de 1978, pa ece cla o que é o Es ado quen os en a de
manei a exclusi a a compe encia de polí ica ex e io e elacións in e nacionais. Des e xei o,
ala da acción ex e io dos gobe nos subes a ais semella es a alando dunha
incons i ucionalidade. O ce o é que na Cons i ución non se desmin e es a ese, pois en ningún
apa ado do ex o se a ibúe compe encia en acción ex e io nin ás Comunidades Au ónomas
nin aos gobe nos locais. Po én, na Cons i ución non se p ohibe esa posibilidade, nin seque a se
limi a, senón que no a igo 137 es ablece que “o Es ado o ganízase e i o ialmen e en
municipios, en p o incias e nas Comunidades Au ónomas que se cons i úan. Todas es as
en idades gozan de au onomía pa a a xes ión dos seus espec i os in e eses”. Ademais,
engádese no a igo 140 “a Cons i ución ga an e la au onomía dos municipios”. Des a manei a,
pódese in e p e a que os municipios eñen au onomía pa a ealiza acción ex e io en p ol dos
seus in e eses. Con odo, a Cons i ución mós ase máis ambigua que escla ecedo a. Así pois, o
deba e non se esol e acudindo á Ca a Magna, senón que, como e emos a con inuación, oi
comple ado polo desen ol emen o lexisla i o, os Es a u os de Au onomía das Comunidades
Au ónomas, sen encias do T ibunal Cons i ucional e in o mes de di e en es ó ganos da
Adminis ación Xe al do Es ado.
20
Comunidades Au ónomas
O ecoñecemen o da legalidade do obxec o de es udo non se e lec iu nos ex os no ma i os
da mesma o ma pa a as En idades locais como pa a as Comunidades Au ónomas. A ni el
au onómico o deba e concluíu a inais do século pasado median e a Sen encia 165/1994, do 26
de maio, do T ibunal Cons i ucional. Así se exp esa no p ólogo do Dec e o 178/2015, do 26 de
no emb o, polo que se egula a acción ex e io da Comunidade Au ónoma de Galicia
(DAECAG):
“Ben que a Cons i ución ecoñece no seu a igo 149.1.3 como compe encia exclusi a a ibuída ao Es ado as
elacións in e nacionais, es e a igo oi obxec o dunha dispa in e p e ación en a ias sen enzas do T ibunal
Cons i ucional. O p opio T ibunal Cons i ucional ecoñece que a posibilidade de que as comunidades
au ónomas le en a cabo ac i idades que eñan unha p oxección ex e io debe en ende se limi ada a aquelas
que, sendo necesa ias, ou polo menos con enien es, pa a o exe cicio das súas compe encias, non impliquen o
exe cicio dun ius con ahendi, non o ixinen ob igas inmedia as on e a pode es públicos es anxei os, non
incidan na polí ica ex e io do Es ado, e non xe en esponsabilidade des e on e a Es ados es anxei os ou
o ganizacións in e ou sup anacionais”.
Es a sen encia oi decisi a nun pe íodo no que as Comunidades Au ónomas comeza on a
es ablece delegacións pe manen es en B uxelas pa a pode segui e incidi mello nas polí icas
comuni a ias da Unión Eu opea (Nou ilas Mi na, 2012) e se cues ionaba a súa legalidade. Nes e
con ex o, non oi casualidade que en 1988 pa a a con igu ación xu ídica da delegación galega
en B uxelas, a Fundación Galicia Eu opa (FGE), se adop ase a igu a do pad oado, é dici , unha
en idade de na u eza p i ada, pe o con pa icipación pública da Xun a de Galicia. Des a manei a
p e endeuse so ea as dúbidas sob e a súa legalidade. Máis adian e, a STC 165/1994 i ía a
con i ma a alidez dunha delegación da Xun a de Galicia no caso de con e i lle unha na u eza
o almen e pública, pos o que así oi pa a o caso da delegación asca.
Xa a comezos do p esen e século, algunhas Comunidades Au ónomas de on ou o paso máis
na asunción da acción ex e io como compe encia p opia, median e as e o mas dos seus
es a u os, coma po exemplo o ca alán (Es a u o de Au onomía de Ca aluña, capí ulo III). No
caso do Es a u o galego, a acción ex e io non se mencionaba e, pese a habe on ade polí ica
pa a e o malo, ao inal non se acabou p oducindo. Polo an o, men es que ou as au onomías
con e í onlle a acción ex e io o ecoñecemen o es a u a io, in eg ando, en consecuencia, es e
ecoñecemen o den o do bloque de cons i ucionalidade, Galicia desap o ei ou a opo unidade
de e o ma o es a u o pa a ele a a súa compe encia en acción ex e io ao mesmo ni el. É ce o
que unha posible e o ma non supuxese o mesmo ecoñecemen o pa a o caso de Galicia, pois
a acción ex e io non e a ema a deba e en e os pa idos polí icos galegos que negociaban a
21
e o ma –PP, PSdeG-PSOE e BNG-. Po én, a endendo a análise de Ga cía Pé ez: “A acción
ex e io au onómica non ep esen ou ningún papel signi ica i o ao longo de odo o p oceso de
discusión do no o Es a u o [...] Den o des a a onía xe al, os negociado es polí icos limi á onse
a aslada o a amen o dado á acción ex e io po aqueles es a u os xa e o mados ou en
a anzado es ado de e o ma, endo ao de Ca aluña como p incipal e e en e” (Ga cía Pé ez,
2009:281).
Ou o i o legal impo an e que a inxe ás Comunidades Au ónomas espec o á acción
ex e io é a ap obación en 1998 da Lei 23/1998, do 7 de xullo, de Coope ación In e nacional
pa a o Desen ol emen o (LCID). Na exposición de mo i os des a des ácase o papel das
Comunidades Au ónomas e En idades locais no eido da coope ación in e nacional ao
desen ol emen o, polo que se lles ecoñece esa compe encia no a igo 20, comple ando que “a
acción de di as en idades na coope ación pa a o desen ol emen o baséase nos p incipios de
au onomía o zamen a ia e au o esponsabilidade no seu desen ol emen o e execución debendo
espec a as liñas xe ais [...] e o p incipio de colabo ación en e Adminis acións públicas en
can o ao acceso e pa icipación da in o mación e máximo ap o ei amen o dos ecu sos
públicos”. Nes es e mos, as Comunidades Au ónomas ican acul adas pa a coope ación
in e nacional ao desen ol emen o, unha das o mas de acción ex e io .
Des a manei a, Galicia eu en ealiza acción ex e io dende os anos oi en a, ampa ada pola
dou ina inaugu ada polo T ibunal Cons i ucional en 1994, unha Lei sec o ial de 1998, e as
e o mas es a u a ias dou as Comunidades Au ónomas, cuxa ap obación a ala a acción
ex e io como compe encia au onómica con ango cons i ucional. O único ecoñecemen o
no ma i o da acción ex e io que se ixo en Galicia a é moi ecen emen e oi median e a Lei
3/2003, do 19 de xuño, de coope ación pa a o desen ol emen o (LCD) que no seu a igo
p imei o exp esa: “o obxec o da p esen e lei é egula as accións coas que a Comunidade galega
asume a esponsabilidade de coope a con ou os países pa a p opicia o seu desen ol emen o
in eg al, con ibuí á mello a das condicións de ida dos seus habi an es [...]”.
Non oi a é 2015 cando se ap obou, po in, o xa ci ado Dec e o de Acción Ex e io da
Comunidade Au ónoma de Galicia (DAECAG), ezando a súa exposición de mo i os o
seguin e: “a pesa de ca ece dunha no ma i a xe al sob e a ma e ia, nes es úl imos anos a Xun a
de Galicia demos ou un c ecen e in e ese pola acción ex e io ”. Con ou sen in e ese, o on as
Co es Xe ais as que ab ían o po a á egulación en ma e ia de acción ex e io a a és de dúas
leis: a Lei 2/2014, do 25 de ma zo, da Acción e do Se izo Ex e io do Es ado (LASEE), de
signi ica i o impac o, e a Lei 25/2014, do 27 de no emb o, de T a ados e ou os Aco dos
In e nacionais (LTAI), que con i ma o impac o an e io . A a és do a igo 5 da LASEE,
22
e e ido aos suxei os da Acción Ex e io do Es ado, ecoñéceselles aos gobe nos subes a ais de
España a compe encia en acción ex e io de manei a explíci a. Mais o a igo 11 engade: “as
ac i idades que as Comunidades Au ónomas, as Cidades Au ónomas e as en idades que
in eg an a Adminis ación Local poidan ealiza no ex e io no ma co das súas compe encias
que lles sexan a ibuídas pola Cons i ución, polos Es a u os de Au onomía e as leis, espec a án
os p incipios que se es ablecen nes a lei e se adecua án ás di ec ices, ins e obxec i os da
Polí ica Ex e io ixados polo Gobe no”. A LASEE non só ecoñece a compe encia, senón que
impón condicións pa a o seu exe cicio. A po a quedou de ini i amen e abe a pa a a acción
ex e io das Comunidades Au ónomas, pe o o sendei o que se ab ía as ela iña delimi ado.
Nes e con ex o xu ídico, e a necesa io que Galicia es ablecese un ma co egulado pa a a acción
ex e io . Pa a iso o gobe no galego escolleu o Dec e o como o ma xu ídica pa a sis ema iza ,
egula e coo dina a acción ex e io de Galicia. Ao mesmo empo, o DEACAG p epa a o e eo
pa a a plani icación des a polí ica, median e a elabo ación dunha es a exia de acción ex e io
que encaixe den o dos pa áme os ixados polo Minis e io de Ex e io es e Coope ación -
Capí ulo I: plani icación da acción ex e io galega-. O máis ecen e Dec e o 29/2017, do 9 de
ma zo, de coope ación pa a o desen ol emen o (DCD) complemen a a egulación da acción
ex e io de Galicia, especialmen e no e eo da coope ación descen alizada.
Gobe nos locais
Xa se iu que as Comunidades Au ónomas eñen ecoñecida a compe encia en acción
ex e io de o ma comple a, mais po a a o obxec o de es udo sob e gobe nos subes a ais,
aínda queda po coñece cal é a si uación pa a os En idades locais. Aquí amén a CE é igual de
ambigua po que os a igos aplícanse po igual pa a as CCAA que pa a as En idades locais, así
pois a espos a a ópase no desen ol emen o lexisla i o sob e as compe encias da
Adminis ación local, eguladas na Lei 7/1985, do 2 de ab il, Regulado a de Bases do Réxime
Local (LRBRL). No seu a igo 2 exp ésase o seguin e:
“pa a a e ec i idade da au onomía ga an ida cons i ucionalmen e ás En idades locais, a lexislación do Es ado
e a das Comunidades Au ónomas, egulado a dos dis in os sec o es de acción pública, segundo a dis ibución
cons i ucional de compe encias, debe á asegu a aos Municipios, ás P o incias e ás illas o seu de ei o a in e i
en can os asun os a ec en di ec amen e ao cí culo dos seus in e eses, a ibuíndolles as compe encias que
p oceda en a ención ás ca ac e ís icas da ac i idade pública da que se a e e a capacidade de xes ión da
En idade local, de con o midade cos p incipios de descen alización e de máxima p oximidade da xes ión aos
cidadáns”.
Es e a igo se e como exemplo do laxismo des a Lei á ho a de de e mina as compe encias
das En idades locais en España. Polo que se pode in e p e a que os gobe nos locais poden
29
au onomía en ma e ia de acción ex e io . No caso das En idades locais, a limi ación é dob e, xa
que han de adecua se amén aos ins umen os au onómicos de plani icación.
A LASEE, a a és do seu a igo 11.4
8
amén pe mi e aos gobe nos subes a ais celeb a
aco dos in e nacionais adminis a i os, conc e a un a ado in e nacional, se así o pe mi ise, e
celeb a aco dos non no ma i os con en idades análogas pe encen es a ou os suxei os de
De ei o In e nacional, semp e que non sexan inculan es xu idicamen e. Queda cla o, en ón,
que os gobe nos subes a ais poden se pa ícipes das elacións in e nacionais es ablecidas polo
Es ado e inicia as súas p opias, pe o sen asumi esponsabilidade xu ídica.
A es a egulación es a al, débese engadi a no ma i a es ablecida pola Xun a de Galicia
median e o dec e o de acción ex e io da Comunidade Au ónoma de Galicia (DAECAG). Es e
apóiase no Consello de Acción Ex e io de Galicia (Caex)
9
, un ó gano colexiado que aseso a á
Xun a en ma e ia de acción ex e io e in eg a ep esen an es de di e en es á eas do gobe no
galego (emig ación, economía, educación) xun o con ep esen an es públicos e p i ados coma
o Consello da Cul u a galega, a Fede ación Galega de Municipios e P o incias, o Sis ema
Uni e si a io de Galicia, a Con ede ación de Emp esa ios de Galicia, a Coo dinado a Galega
de ONGDs, e c. É es e o ó gano que deba ap oba o p incipal ins umen o galego de
plani icación: a Es a exia galega de acción ex e io (Egaex), cuxa p opos a se á elabo ada polo
cen o di ec i o da Xun a de Galicia compe en e. O DAECAG amén egula cales son as o mas
de acción ex e io do gobe no, que e emos no apa ado 6 des e aballo. Polo de ago a se i á
como esumo o a igo 11 da DAECAG:
“a Xun a de Galicia man e á unha comunicación luída e di ec a co Minis e io de Asun os Ex e io es e de
Coope ación, co in de que es e inclúa na Es a exia española de acción ex e io as p io idades que in e esen
ou p eocupen á sociedade galega, acendo especial incapé na p omoción da lingua, cul u a e imaxe de Galicia,
na de ensa dos de ei os e expec a i as da diáspo a galega nos Es ados nos que es i e a asen ada, na p omoción
da emp esa e a economía galegas no ex e io e o es ei amen o do ínculo con Po ugal e a comunidade
lusó ona de nacións”.
8
O es ablecido no a igo 11.4 da LASEE a opa o seu desen olo no ma i o na ci ada Lei 25/2014, do 27 de
no emb o, de T a ados e ou os Aco dos In e nacionais (LTAI).
9
O Consello de Acción Ex e io de Galicia (Caex) c eouse como ó gano colexiado median e o Dec e o 368/2009
do 30 de xullo, polo que se c ea e egula o Consello de Acción Ex e io .

30
5.4 Recapi ulación
É cu ioso que o Es ado ecoñecese an es a compe encia das CCAA en coope ación
in e nacional ao desen ol emen o (pa e da acción ex e io ) an es que a da p opia acción
ex e io , acul ando legalmen e ás CCAA a pa icipa no desen ol emen o dou os países an es
que de acul alas pa a ealiza ac i idades con impac o ex e io pa a o seu p opio
desen ol emen o. É p eciso eco da que a acción ex e io non deixa de se un medio pa a
esol e as necesidades da cidadanía, buscando o log o dos obxec i os ixados no exe cicio
dou as compe encias (medio ambien e, educación, u banismo, e c). Reducindo a acción
ex e io exclusi amen e ao se izo da coope ación descen alizada, só se a o ece a mello a
das condicións de cidadáns dou os países.
Po ou o lado, é des acable o ol pasi o da Comunidade Au ónoma de Galicia espec o ao
ecoñecemen o da acción ex e io como unha compe encia au onómica. Fo on as e o mas
es a u a ias dou as au onomías, xun o coa signi ica i a STC 165/1994 a a o do
es ablecemen o da delegación do Gobe no Vasco en B uxelas, as que esol e on a ambigüidade
da Ca a Magna ele ando o obxec o de es udo des e aballo ao ango de ecoñecemen o
cons i ucional. Galicia, pese a execu a unha polí ica de acción ex e io dende os anos oi en a,
non ecoñeceu a acción ex e io como unha compe encia p opia a é 2015. Non obs an e, hai
que menciona a excepción que supuxo a ap obación da LCD en 2003, que se ben non se e i e
á acción ex e io como al, si ecoñece a compe encia en coope ación in e nacional, e polo an o,
unha pa e da acción ex e io . Obse ando is o, podemos de e mina que Galicia ecoñeceu a
súa compe encia en acción ex e io após da ap obación das leis do Es ado: p imei o, as a
ap obación da LCID (1998), ap obou a LCD (2003), e logo da ap obación da LASEE (2014),
ap obou o DAECAG (2015). Así pois, Galicia semp e oi semp e po de ás na asunción de
iu e des a compe encia.
Tamén chama a a ención a selección da e amen a xu ídica pa a egula a acción ex e io
en Galicia. Como xa se expuxo, en 2015 ap obouse o Dec e o de Acción Ex e io da
Comunidade Au ónoma de Galicia, pois o gobe no galego do Pa ido Popula , con maio ía
pa lamen a ia, op ou po un dec e o en luga dunha lei, cuxo ango den o do o denamen o
xu ídico é supe io . A elección dun dec e o, que xe almen e se usa pa a egula de o ma máis
écnica unha polí ica, en luga dunha lei, que xe almen e ealza a on ade de ace unha polí ica,
pode signi ica a ias cousas. Unha delas que o Pa ido Popula non lle con i a á acción ex e io
suma impo ancia, xa que un dec e o é in e io a unha lei. Ou a conno ación posible é que o
Pa ido Popula non conside ou con enien e a ami ación dunha lei po que xe almen e esixe
máis consenso polí ico ca un dec e o, que se ealiza po necesidade. De calque a o ma, os
31
g upos na oposición, En Ma ea, Pa ido Socialis a de Galicia-PSOE e Bloque Nacionalis a
Galego, conside an que debe íase e egulado es a polí ica cunha lei, en luga dun dec e o
( éxase cad o 6.5.1).
Pa a concluí , hase de dici que o ma co no ma i o da acción ex e io dos gobe nos
subes a ais é complexo. Po un lado, en España comezouse a de ini un ma co egulado cla o
a pa i da LASEE e a LTAI ( ambas do 2014). An e io men e a es as Leis o g ao de au onomía
dos gobe nos subes a ais pa a a acción ex e io e a ambiguo (CE e LRBRL), pese á exis encia
de ins umen os xu ídicos que si lle ecoñecían al compe encia (Ca a Eu opea de Au onomía
Local e a xu isp udencia sen ada polo T ibunal Cons i ucional). Dunha pa e, pa a os gobe nos
das Comunidades Au ónomas o ma co no ma i o oise cla i icando coas e o mas es a u a ias
ealizadas na p imei a década des e século, que ecoñece on a compe encia en acción ex e io ,
e polo an o, a in eg a on den o do bloque de cons i ucionalidade. En Galicia, cuxo Es a u o
non se e o mou, e polo an o, non ecoñece a compe encia, a acción ex e io comezouse a
egula as a ap obación do DAECAG (2015). Dou a pa e, as En idades locais i on minada
a súa au onomía coa e o ma in oducida pola LRSAL (2013), pe o inalmen e non a ec ou á
súa acción ex e io , g azas ao pos e io ecoñecemen o e egulación da LASEE (2014) e, no
caso de Galicia, do DAECAG (2015). Polo an o, o ma co no ma i o da acción ex e io dos
gobe nos subes a ais e olucionou dende a ambigüidade ao ecoñecemen o, e inalmen e
egulación. Non hai que esquece que a coope ación descen alizada, como pa e da acción
ex e io , xa o a ecoñecida e egulada con an e io idade a a és da LCID (1998), e en Galicia
da LCD (2003). No plano in e nacional, o ma co no ma i o edúcese ao ecoñecemen o dos
gobe nos subes a ais como ac o es in e nacionais, en i ude dalgúns e en os ou documen os
in e nacionais, pe o non como suxei os in e nacionais, pois non exis e ningunha egulación
sob e as súas elacións ex e io es. Finalmen e, a egulación que a inxe á Xun a de Galicia
undamén ase no cump imen o coas di ec ices ixadas na polí ica ex e io do gobe no do
Es ado. O Concello de San iago ca ece de egulación p opia nes e ámbi o, pe o es á subxugado
an o á no ma i a es a al como á no ma i a au onómica.
32
6. A Xun a de Galicia: un modelo da acción ex e io ins i ucionalizada
A Xun a de Galicia é o ó gano de gobe no da Comunidade Au ónoma de Galicia, e polo
an o, un gobe no subes a al, ao igual que o Concello de San iago de Compos ela. A
conside ación de Galicia como unha nacionalidade his ó ica, cunha lingua, cunha cul u a, cun
de ei o ci il p opio, así como a on ade de man e os ínculos his ó icos con ou os pobos, de
asis i aos galegos na diáspo a e de ende os in e eses económicos alen das on ei as,
p opicia on que a Xun a iniciase unha polí ica de acción ex e io pouco despois da súa c eación
após do Es a u o de Au onomía do ano 1981. Coa en ada de España na Comunidade
Económica Eu opea en 1986, a Xun a, xun o con ou as Comunidades, mos ou in e ese en se
pa ícipe da in eg ación exional eu opea, unha pos u a omen ada dende as au o idades da
Unión. Así pois, dende os anos 80 a é a ac ualidade, o gobe no galego oi pe ilando unha
polí ica de acción ex e io , que hoxe po hoxe es á a piques de consolida se coa ap obación da
Es a exia Galega de Acción Ex e io (Egaex)
10
.
Nes e apa ado non se p e ende analiza oda a acción ex e io da Xun a de Galicia, xa
que non se ía ac ible nes e aballo pola can idade de ecu sos, empo, ene xía e ex ensión que
equi i ía. Des a manei a, o obxec i o é iden i ica e desc ibi os elemen os esenciais desa
polí ica de acción ex e io , con igu ando un pa ón que pode ía se de u ilidade pa a o caso do
Concello de San iago de Compos ela. Así pois, se ben é ce o que a polí ica de acción ex e io
galega cons i úe un p oceso de e olución con inua ao longo das di e en es lexisla u as
au onómicas, que in oduci on a iacións, semp e se conse a on uns pia es.
6.1 Es u u a adminis a i a
Pa a a execución dunha polí ica debe habe un sopo e écnico e adminis a i o que aballe
na súa consecución, desempeñando as uncións necesa ias. No caso da Xun a de Galicia, exis e
unha á ea gobe namen al dedicada á acción ex e io , que, dende a in es idu a de Albe o Núñez
Feijóo como p esiden e da Xun a, é a Di ección Xe al de Relacións Ex e io es e coa Unión
Eu opea (DXREUE), adsc i a á Vicep esidencia e Conselle ía de P esidencia, Adminis acións
Públicas e Xus iza, cuxo Di ec o Xe al, dende o ano 2009 é Jesús Gamallo Alle . A desc ición
que se ai dela na páxina web ins i ucional é a seguin e: “A Di ección Xe al de Relacións
Ex e io es e coa Unión Eu opea cons i úe o cen o di ec i o da adminis ación au onómica
enca gado de da apoio, asis encia e aseso amen o ao p esiden e en odas as ac uacións que, en
10
O bo ado e in o mación ela i a á Es a exia Galega de Acción Ex e io (Egaex) es á dispoñible na seguin e
ligazón: h p://cpapx.xun a.gal/es a exia-galega-accion-ex e io
33
ma e ia de elacións coa Unión Eu opea, acción ex e io , análise do en o no in e nacional que
incida sob e as súas compe encias e da coope ación ao desen ol emen o, se le en a cabo. Así
mesmo co espóndelle a xes ión dos p ocedemen os que se de i en desas ma e ias e das
compe encias que en ales ma cos se a ibúan á comunidade au ónoma”.
A DXREUE di ídese en ca o subdi eccións xe ais, con cadansúas uncións:
 Relacións coa Unión Eu opea. Encá gase de di ixi e coo dina as di e en es ac uacións da
Xun a no ma co da Unión Eu opea, an o pa icipando nas ins i ucións comuni a ias, como
p omo endo a pa icipación de Galicia nos asun os eu opeos. Des a subdi ección depende
a Fundación Galicia Eu opa, un en e ins umen al, con pa icipación de en idades p i adas
e dou as adminis acións públicas que con a con dúas o icinas: en B uxelas e en San iago
de Compos ela. Os obxec i os da FGE coinciden cos da subdi ección, sendo na p ác ica un
en e de apoio e asis encia á subdi ección.
 Acción ex e io e coope ación ans on ei iza. Encá gase de di ixi e coo dina as
ac uacións da Xun a en ma e ia de coope ación ans on ei iza con Po ugal, da p omoción
ex e io e execución das ac i idades no ex e io , e de asis i nas ac uacións da Xun a en
o ganizacións eu opeas non comuni a ias. A es a subdi ección es án asociadas as
delegacións da Xun a de Galicia en Bos Ai es (A xen ina), c eada en 2007, e Mon e ideo,
(U uguai), c eada en 2008. As uncións des as delegacións son a ende á cidadanía galega
que habi a neses países, p omociona a lingua e cul u a galega, impulsa as elacións
económicas e a coope ación ao desen ol emen o con di os países. Po ou o lado, es a
subdi ección amén se esponsabiliza da pa icipación da Xun a de Galicia na Comunidade
de T aballo Galicia-No e de Po ugal e na Ag upación Eu opea de Coope ación Te i o ial
Galicia-No e de Po ugal, desen ol endo ac uacións no ma co da Eu o exión Galicia-
No e de Po ugal, c eada en 1991.
 Coope ación ex e io . Es a subdi ección, coñecida polo seu selo de Coope ación Galega,
en como misión canaliza a solida iedade do pobo galego cos pobos máis pob es do mundo,
o alecendo a coo dinación da coope ación in e nacional, mello ando a calidade écnica do
sec o , inanciando p oxec os, e sensibilizando á poboación nes e eido.
 Análise e p og amación. Exe ce as uncións de ca ác e ho izon al en apoio ás demais
unidades adminis a i as, ealizando in o mes sob e a conxun u a económica e polí ica das
á eas xeog á icas nas que incide a acción ex e io au onómica, p epa ando p opos as,
an ep oxec os e p oxec os pa a que adop en os depa amen os sec o iais; ealizando un
seguimen o dos p og amas e polí icas públicas de acción ex e io con o me ás pau as
34
es ablecidas pola Di ección Xe al, e poñendo en ma cha os mecanismos de apoio pa a
consegui a con e xencia en e as polí icas au onómicas e as comuni a ias.
Non obs an e, se ben a Xun a ealiza acción ex e io dende os anos 80, a exis encia
dunha o icina dedicada á acción ex e io non exis iu semp e como DRXEUE, senón que a iou
segundo a p esidencia do gobe no galego. Se analizamos os p og amas o zamen a ios da Xun a
de Galicia dispoñibles na web
11
–dende o ano 2003 a é a ac ualidade- des inados á acción
ex e io , obse amos que baixo os lide ados de Manuel F aga I iba ne (1990-2005), do PP, de
Emilio Pé ez Tou iño (2005-2009), do PSdeG-PSOE, en coalición co BNG, con Anxo
Quin ana, como Vicep esiden e, e de Albe o Núñez Feijóo, amén do PP, (2009-ac ualidade),
a acción ex e io oi di ixida dende di e en es á eas de gobe no. (Cad o 6.1.1)
Cad o 6.1.1: E olución da es u u a o gánica da acción ex e io
IV Gobe no de F aga (2001-2005)
Á ea gobe namen al
Depa amen o
P og ama o zamen a io
Conselle ía de Emig ación e
Coope ación Ex e io
Di ección Xe al de Coope ación
Ex e io
213A – Accións a a o das
Comunidades Galegas
213B – Coope ación in e exional
213C – Coope ación ao
desen ol emen o
P esidencia
Sec e a ía Xe al de Relacións coa
UE e acción ex e io
111E – Relacións coa UE e coa
acción ex e io
Gobe no de Tou iño (2005-2009)
Á ea gobe namen al
Depa amen o
P og ama o zamen a io
P esidencia
Sec e a ía Xe al de Relacións
Ex e io es
111E – Relacións coa UE e acción
ex e io
Di ección Xe al de Coope ación
Ex e io
213B – Coope ación Ex e io
I, II e II Gobe nos de Feijóo (2009-Ac ualidade)
Á ea gobe namen al
Depa amen o
P og ama o zamen a io
Vicep esidencia
Di ección Xe al de Relacións
Ex e io es e coa UE
111E – Relacións coa UE e acción
ex e io
331A - Coope ación ex e io e ao
desen ol emen o
Fon e: elabo ación p opia a pa i dos o zamen os da Xun a de Galicia pa a 2003-2017.
Obsé ase, pois, que a Xun a de Galicia en ins i ucionalizada a súa acción ex e io
do ándoa dunha es u u a adminis a i a, con odo o seu pe soal dedicado en exclusi a á acción
ex e io . Non obs an e, non oda a acción ex e io a ni el au onómico se ealiza dende a
DXREUE, senón que exis en ou as ins i ucións, subá eas depa amen ais e o ganismos
au ónomos que, baixo a execución das súas compe encias sec o iais, eco en á acción ex e io .
Algúns exemplos son:
11
O zamen os da Xun a de Galicia de 2003 a 2017 dispoñibles na seguin e ligazón:
h p://www.conselle iade acenda.es/o zamen os/

35
 O Pa lamen o de Galicia, ins i ución na que eside a ep esen ación do pobo galego e
execu o do pode lexisla i o, é ou o exemplo dunha ins i ución galega con pa icipación
nunha o ganización in e nacional, nes e caso a Con e encia de Asembleas Lexisla i as
Rexionais da Unión Eu opea (CALRUE), cuxo p opósi o é a onda nos alo es
democ á icos da Unión e apoia os p oxec os de coope ación ans on ei iza.
 As Conselle ías que o man a Xun a de Galicia amén inciden na acción ex e io no
exe cicio das súas compe encias. En 2004 a Con e encia de Asun os Relacionados coa UE
(CARUE)
12
ecoñeceu o de ei o das Comunidades Au ónomas a pa icipa nas eunións do
Consello de Minis os da UE nas seguin es con igu acións: Emp ego, Polí ica Social,
Sanidade e Consumido es; Ag icul u a e Pesca; Medio Ambien e; e Educación, Mocidade
e Cul u a. Des e xei o, cada Conselle ía coo dina os equipos que se in eg a án nas
delegacións do Gobe no de España en B uxelas, polo que é habi ual que os Al os Ca gos
da Xun a de Galicia iaxen ao es anxei o. P ecisamen e, o Di ec o Xe al de Relacións
Ex e io es e coa UE, en calidade de coo dinado da acción ex e io da Xun a de Galicia,
compa ece no Pa lamen o de Galicia cada semes e dando con a das iaxes ealizadas
13
.
Ou a o ma na que as Conselle ías pa icipan da acción ex e io é a a és da cap ación de
ondos a a és dos p oxec os eu opeos e da xes ión de ondos comuni a ios, coma o
FEDER, o FSE ou o FAEDER. Cómp e dici que nes e sen ido, non exis e un exis o de
odos os p oxec os eu opeos con pa icipación da Xun a de Galicia, pese a e se in en ado.
 A Sec e a ía Xe al de Emig ación, adsc i a a P esidencia da Xun a, én le ando a cabo
polí icas que ea i man a galeguidade, execu ando ac uacións no ex e io que p omo an o
o alecemen o de ínculos en e os galegos emig ados máis os seus descenden es e Galicia.
Tamén ealiza p og amas pa a omen a o e o no dos galegos emig ados, como as “Bolsas
Excelencia Mocidade Ex e io ”
14
, pa a que galegos que esidan no ex e io es uden un
Más e en Galicia.
 A Sec e a ía Xe al de Polí ica Lingüís ica, adsc i a a P esidencia da Xun a, en como
obxec i o a p omoción da lingua galega no ex e io , desen ol endo di e sas ac i idades de
12
Acceso aos in o mes anuais de pa icipación das CCAA no Consello de Minis os da UE na seguin e ligazón:
h p://www.sea .mp .gob.es/gl/po al/a eas/poli ica_au onomica/pa icipacion-ccaa-
eu/ccaa_y_ue/Pa icipacion_CCAA_Consejo_Minis os.h ml
13
Ligazón á web que con én os da os sob e as iaxes dos Al os Ca gos da Xun a de Galicia:
h ps:// anspa encia.xun a.gal/ ema/ anspa encia-ins i ucional/gobe no-e-al os-ca gos/ iaxes-al os-ca gos
14
Máis in o mación sob e a Sec e a ía Xe al de Emig ación dispoñible na seguin e ligazón:
h p://emig acion.xun a.gal/
36
omen o, como a coo dinación dunha ede de cen os de es udos galegos
15
en di e en es
países de Eu opa e Amé ica nos que se pode cu sa o idioma galego.
 O Consello da Cul u a Galega, como o ganismo de o ixe es a u a io, amén é pa ícipe da
acción ex e io au onómica ao se a única ins i ución galega ep esen ada na o ganización
in e nacional Comunidade de Países con Lingua Po uguesa, en calidade de obse ado
consul i o
16
.
 O Ins i u o Galego de P omoción Económica (Igape), en en e os seus obxec i os a
in e nacionalización da economía galega. Ao abei o dis o, dispón dunha ede de o icinas no
ex e io , denominada ede Pexga, pa a impulsa o ecido p odu i o galego e o come cio
ex e io , en colabo ación coa Con ede ación de Emp esa ios de Galicia. Es as o icinas
a ópanse en cidades do B asil, China, Colombia, Es ados Unidos, Reino Unido, México,
Ma ocos e Rusia
17
.
 A Axencia Galega de Tu ismo é o en e ins umen al do sec o público au onómico que se
enca ga da xes ión do u ismo e a súa p omoción no ex e io . Un dos obxec i os plasmados
na Es a exia 2020, na que ope a ac ualmen e, é a “in e nacionalización”, polo que a
Axencia pa icipa en e en os in e nacionais. Ademais, ealiza p oxec os eu opeos
18
,
nalgúns deles coope ando con socios in e nacionais, pa a pe cibi ondos comuni a ios.
A a és des es exemplos obse amos que alén da DXREUE, a Xun a de Galicia sé ese da
acción ex e io pa a o desen ol emen o das súas compe encias de o ma sec o ial, e que incluso
ou as ins i ucións au onómicas como o Consello da Cul u a Galega e o Pa lamen o de Galicia
en oncan nesa acción ex e io , e o zando os eixos p io i a ios da acción ex e io : a Unión
Eu opea e Po ugal. En calque a caso, o papel da DXREUE é aballa a p ol da coo dinación
das ac uacións con ou os depa amen os sec o iais da Xun a e axen es galegos.
6.2 O zamen o
O o zamen o é ou o dos pia es dunha polí ica pública, xa que é a exp esión da on ade
polí ica e lec ida median e o inanciamen o. A a és da análise da e olución dos o zamen os
15
Máis in o mación sob e a Sec ea a ía Xe al de Polí ica Linguís ica e as súas ac i idades de p omoción do galego
no ex e io na seguin e ligazón: h p://www.lingua.gal/o-galego/p oxec alo
16
Ligazón á no a de p ensa do Consello da Cul u a Galega sob e a súa en ada na Comunidade de Países con
Lingua Po uguesa: h p://consellodacul u a.gal/paxina.php?id=4812
17
Máis in o mación sob e a Rede Pexga do Igape dispoñible na seguin e ligazón:
h p://www.pexga.es/index.php?op ion=com_k2& iew=i emlis &layou =ca ego y& ask=ca ego y&id=8&I emid
=3&lang=es
18
Máis in o mación sob e os p oxec os eu opeos e a Axencia Galega de Tu ismo na seguin e ligazón:
h p://www. u ismo.gal/canle-ins i ucional/ u ismo-de-galicia/a-axencia/es a exia-do- u ismo-de-galicia-
2020?langId=gl_ES
37
podemos iden i ica as p io idades, segundo aumen en ou diminúen as pa idas o zamen a ias,
pe o xa o me o ei o de habe p og amas o zamen a ios des inados á acción ex e io é un
indicado da on ade dunha adminis ación. No caso da Xun a de Galicia, as dúas pa idas
dedicadas á acción ex e io de manei a exclusi a -xa comen amos que ou os depa amen os,
con cadanseus p og amas o zamen a ios, amén ealizan acción ex e io de o ma sec o ial- son
os p og amas 111E – Relacións coa UE e acción ex e io e 331A - Coope ación ex e io e ao
desen ol emen o. Po én, nos sucesi os gobe nos de Feijóo dende 2009, es as pa idas das que
se nu e a Di ección Xe al de Relacións Ex e io es expe imen a on oscilacións (G á ica 6.2.1).
G á ica 6.2.1: E olución do o zamen o da DX de Relacións Ex e io es e coa UE
Fon e: elabo ación p opia a pa i dos o zamen os da Xun a de Galicia pa a 2009-2017.
No an e io g á ico obsé ase un descenso en ambas pa idas o zamen a ias (111E e 331A)
dende 2009 a 2015, e apa que coincide cos eco es no gas o público debido á c ise económica.
A pa i de 2015 a endencia o na posi i a ao inc emen a se o o al do o zamen o da DXREUE
nun 1,47% con espec o ao 2014; nun 0,63% en 2016 con espec o a 2015; e nun 6,12% en
2017 con espec o ao ano an e io . Po én, a pesa des e lixei o aumen o, nos 8 anos dos
Gobe nos de Fejióo educiuse en máis da me ade (55,37%) o p esupos o des inado
exclusi amen e á acción ex e io , pasando de dispoñe case 16 millóns de eu os en 2009 a pouco
máis de 7 millóns de eu os en 2017. Po ou o lado, ap éciase unha di e enza en e as pa idas
dedicada á Unión Eu opea (111E) e á Coope ación Ex e io ao Desen ol emen o (331A). Des e
xei o, o descenso do o zamen o o al des inado á DXREUE non a ec ou po igual a ambas
pa idas, senón que oi a de CED a máis p exudicada: a a iación po cen ual de 2017 con
2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
To al 15.896 13.281 10.891 9.622 6.862 6.548 6.644 6.686 7.095
111E - UE 4.233 3.535 3.025 3.182 2.719 2.405 2.500 2.495 2.582
331A - CED 11.663 9.746 7.866 6.440 4.143 4.143 4.144 4.191 4.513
0
2.000
4.000
6.000
8.000
10.000
12.000
14.000
16.000
18.000
Impo e en miles de eu os
Anos
38
espec o a 2009 indica unha edución do 61,3% en CED on e ao 39% de eco es no p og ama
de Relacións coa UE pa a o mesmo pe íodo. Así pois, os Gobe nos de Feijóo supuxe on unha
edución do inanciamen o pa a a acción ex e io , minguando máis os ecu sos pa a
coope ación que pa a a Unión Eu opea.
Ago a ben, sexa maio ou meno o o zamen o des inado a es a polí ica de acción ex e io ,
exis e un in es imen o dedicado exclusi amen e a ela, alén do inanciamen o que poidan
apo a de manei a sec o ial as ou as á eas do gobe no galego. Ademais, cabe dici que a
Fundación Galicia Eu opa en un o zamen o independen e á DXREUE, no que con ibúen os
socios do pad oado que a cons i úen. En consecuencia, os ecu sos inancei os cos que con an
as dúas o icinas que in eg an a FGE pa a as súas ac i idades p o eñen da Xun a, dou as
adminis acións públicas e en idades p i adas. Es a con ibución económica é un dos mo i os
que xus i ica o man emen o da es u u a xu ídica da FGE como un en e ins umen al público-
p i ado.
6.3 Eixos de ac uación
A acción ex e io exe cida dende o gobe no galego euse e eb ando en es eixos que se
poden iden i ica con es si uacións xeog á icas coas que Galicia en especial elación ou
in e ese: a Unión Eu opea, Po ugal e Amé ica La ina.
 A Unión Eu opea. Ao en a España na Comunidade Económica Eu opea, Galicia
sumouse ao p oceso de in eg ación exional, c eando así a Fundación Galicia Eu opa,
cunha o icina en B uxelas en 1988. Pouco a pouco, Galicia oi conseguindo incidi nas
omas de decisións comuni a ias, a a és das súas pa icipacións no Consello de
Minis os da UE e nos comi és da Comisión Eu opea, o mando pa e das delegacións
españolas, e amén oi ecendo ede en pla a o mas de coope ación in e exional:
Con e encia de Rexións Pe i é icas Ma í imas, Asociación de Regiones F on e izas
Eu opeas, Ma i ime Indus ies o Blue G ow h, Mac o exión de Rexións do Su oes e
Eu opeo, e Con e gence Regions on he Way o Cohesion
19
. De o ma máis ac i a, a
Xun a de Galicia, ep esen ada polo Di ec o Xe al de Relacións Ex e io es, pa icipa
nos plenos do Comi é das Rexións e ac ualmen e nas comisións Ci ex e Na . A
ep esen ación polí ica e ins i ucional en Galicia, an o nas ins i ucións comuni a ias
como nou as o ganizacións eu opeas, son as o mas de exp esa non só que Galicia
que e se pa e da cons ución dunha Unión Eu opea o e, senón amén a on ade de
19
Máis in o mación sob e es as edes dispoñible na seguin e ligazón á páxina web da Fundación Galicia Eu opa:
h p://www. undaciongaliciaeu opa.eu/ ipo2.asp?idseccion=59
45
7.1 Desc ición da acción ex e io de San iago de Compos ela
O Concello de San iago de Compos ela, como ó gano de gobe no da cidade, é o esponsable
de execu a as polí icas municipais, o que inclui ía unha a polí ica de acción ex e io co gallo
de in e nacionaliza a cidade. Ao e mos nes e aballo como un dos obxec i os “coñece as
o mas de in e nacionalización da cidade desen ol as polo Concello, así como os seus
p oblemas e limi acións”, nes e apa ado analiza anse as di e en es ac uacións ealizadas polo
gobe no ac ual de Compos ela Abe a (2015-Ac ualidade), en cohe encia coas e amen as
emp egadas na in es igación: cues iona io ao gabine e de Alcaldía, en e is a ao Alcalde e aos
ep esen an es dos ou os g upos municipais
32
.
Aco dos de i mandamen os de cidades
Un dos p incipais elemen os de acción ex e io dos gobe nos locais son os aco dos de
coope ación ou i mandamen o con municipios dou os países. Segundo os da os emi idos pola
o icina de P o ocolo do Concello, es e aballo con én dúas lis axes: a p imei a (Cad o 7.1.1)
co espóndese con aquelas cidades coas que San iago de Compos ela en asinado un aco do de
i mandamen o, men es que a segunda (Cad o 7.1.2) co espóndese coas pe icións de
i mandamen o.
Cad o 7.1.1: Lis axe de aco dos de i mandamen o asinados polo Concello
Cidade i mandada
Cidade p omo o a
Ano do
pleno/celeb ación
Luga de celeb ación
1. Le Puy-en-Velay
-
1969
Compos ela
2. Ba celona
-
1970
Compos ela
3. Za agoza
-
1971
Compos ela
4. Cáce es
-
1973
Cáce es
5. San iago de Chuco (Pe ú)
-
1977/-
Compos ela
6. San iago de Alcán a a (Cáce es)
San iago de Alcán a a
1982
Compos ela
7. O iedo
-
1994
O iedo
8. Coímb a (Po ugal)
-
1994/1995
Compos ela
9. San iago de Cuba (Cuba)
-
1995
Compos ela
10. San iago de Que é a o (México)
-
-/1997
Compos ela
11. Có doba
Có doba
-/2004
Compos ela
12. Rennes (F ancia)
Rennes
2004/2010
Rennes
13. San iago de Tuxla (México)
San iago de Tuxla
2004
Compos ela
14. San iago de los Caballe os
(Rep. Dominicana)
-
2004/2006
Compos ela
15. Asís (I alia)
Aasís
2007/2008
Compos ela
16. San iago do Cacém (Po ugal)
San iago do Cácem
2007
San iago do Cácem
17. Pisa (I alia)
-
2007/2009
Pisa
Fon e: elabo ación p opia a pa i de da os apo ados pola o icina de P o ocolo do Concello.
32
As p egun as das en e is as a ópanse no Anexo II des e aballo e os cues iona ios no Anexo III. Os a qui os
sono os es án accesibles no CD que acompaña ao aballo, segundo o indica o Anexo V.

46
Cad o 7.1.2: Lis axe de pe icións de i mandamen o
Cidade solici an e
Da a
Obse acións
1.Flo ianópolis (B asil)
-
2.San iago de Ve aguas (Panamá)
-
3.San iago de Cali (Colombia)
-
4.San iago de Ve aguas (Panamá)
-
Decla ación de in encións
5.Rio de Janei o (B asil)
1988
Alcalde Conde Roa ap obou moción pa a o
en ío de Medicinas
6.Lou des (F ancia)
1990
7.Iassi (Rumanía)
1991
8.San iago de Baney (Guinea
Ecua o ial)
1991
9.Pe ugia (I alia)
1991
10.San iago de Huajuco (México)
1992
11.Olomouc (Chequia)
1992
12.Sal illo (México)
1992
13.Aguadas-Caldas (Colombia)
1993
14.Cincha Baja (Pe ú)
1993
15.Mon e ideo (U uguay)
1996
Con enio de coope ación po dous anos
16.Czes ochowa (Polonia)
1997
17.Messina (I alia)
1999
18.Compos ela en Cebú (Filipinas
2000
19.San iago de I upana (Boli ia)
2001
Sina u a de decla acións de i mandamen o
20.Ba akaldo (País Vasco)
2003
Solici ude de San iago de Compos ela
21.Comune di S azzema (I alia)
2003
22.La Ve silia (I alia)
2003
23.Tala a (Pe ú)
2004
24.San iago de Chile (Chile)
2004
Non se some eu ao Pleno
25.San iago del Es e o (A xen ina)
2004
Non se some eu ao Pleno
26.San iago de Filipinas (Filipinas)
2005
27.Cochabamba (Boli ia)
2005
28.Qu Fu (China)
2005
Había da a p opos a de ap obación
29.Compos ela Naya i (México)
2005
Mediación da Xun a de Galicia
30.Vila No a de Gaia (Po ugal)
2006
31.Pla D’Aups Sain e Baume (F ancia)
2006
32.Cuenca de los Andes
2006
I mandamen o p e io das uni e sidades
33.Ta u (Es onia)
2007
34.Tandil (A xen ina)
2007
35.San iago de Nue o León (México)
2008
36.Osimo (I alia)
2008
37.San iago de A i lán (Gua emala)
2010
38.Lau ia (I alia)
2010
39.Pis oia (I alia)
2010
Sina u a de p o ocolo asinada. Apoio do
A cebispado.
40.Icod de los Vinos (Cana ias)
2016
41.Ragensbu g (Alemania)
2016
42.Se gie Posad (Rusia)
2017
43.Guima aes (Po ugal)
2017
Fon e: elabo ación p opia a pa i de da os apo ados pola o icina de P o ocolo do Concello.
47
En elación aos an e io es cad os, obsé anse as seguin es ca ac e ís icas:
 San iago de Compos ela en asinado 17 aco dos de i mandamen o, men es que en lis adas 43
solici udes de i mandamen o.
 Den o dos aco dos asinados, 11 son con cidades es anxei as e 6 con cidades españolas. En e
as pe icións, 41 co espóndense con cidades es anxei as men es que 2 son municipios
españois.
 O Concello só solici ou o i mandamen o coa cidade de Ba akaldo, men es que as es an es 42
solici udes o on ealizadas po ou as cidades.
 Con as a que San iago de Compos ela non p omo ese ningún aco do -ou polo menos non
cons a- con que a mei ande pa e deles se celeb asen na cidade, coa excepción dos aco dos con
O iedo, Rennes, San iago do Cácem e Pisa, que se celeb a on nelas.
 Os aco dos dis an de se ecen es, pois o úl imo da a de 2009 e incluso cinco deles son an e io es
ao pe íodo cons i ucional. Tampouco pasa desape cibido o ei o de que non haxa cons ancia de
ningunha pe ición de i mandamen os en e 2010 e 2016.
 O ínculo de unión dos i mandamen os semella se a oponimia, pois 7 de 17 cidades coas que
o Concello selou o aco do le an o nome de “San iago”. E den o das pe icións ecibidas, 13 de
43 cidades le an no seu nome “San iago” ou “Compos ela”.
 Chama a a ención que nalgúns casos, após de e ecibida a solici ude e de que o Concello i ese
in ención de asina o aco do de i mandamen o, nunca se chegase a o maliza no pleno.
Así pois, podemos concluí que San iago de Compos ela en asinado aco dos in e nacionais
de i mandamen os en e cidades e es á moi solici ada po cidades dou os países. Non obs an e,
o ol do Consis o io na polí ica de i mandamen os semella se bas an e pasi o, pois a penas
ealiza pe icións de i mandamen os nin p omo e aco dos.
Ademais da pasi idade, pa a o Concello os aco dos non eñen ningunha ele ancia máis aló
do p o ocola io e simbólico. Ac ualmen e non se ealiza ningunha ac i idade ao abei o des es
aco dos de i mandamen os. Se ben é ce o que dende Alcaldía an e e encia á pa icipación de
San iago de Compos ela na 43ª Edición da Fei a do Lib o de Bos Ai es como in i ada de hono
en 2016
33
, es a ac i idade é máis ben anecdó ica e non exp esa ningunha on ade polí ica do
Gobe no po saca p o ei o dalgún ipo dos aco dos de i mandamen os en e cidades. A
maio es, es e ac o i o máis que e cun achegamen o en e Galicia e A xen ina que en e as
33
San iago de Compos ela oi in i ada de hono da 43ª Edición da Fei a do Lib o de Bos Ai es (2016), unha
adición que comezou co con i e a Áms e dam (2013), seguida po Sao Paolo (2014) e México DF (2015). Máis
in o mación na seguin e ligazón web:
h ps://www.el-lib o.o g.a /no edades/in e nacional/san iago-de-compos ela-ciudad-in i ada-de-hono /
48
dúas cidades, xa que oi a Xun a de Galicia quen coo dinou as accións des a pa icipación, e en
odo caso, cabe des aca que na lis axe o ecida polo Concello non se ai e e encia a ningún
aco do de i mandamen o nin de coope ación en e as cidades de San iago e Bos Ai es.
Nas en e is as ao Alcalde e aos ep esen an es da oposición odos coinciden en que non
hai anscendencia na polí ica de i mandamen os e que é unha ía que es á pa alizada, como
desc ibe o Alcalde. Mais es e engade que houbo un in en o do Concello po ealiza un aco do
de i mandamen o con Ra isbona (Alemaña), no que se iñan p e is as ac i idades e
in e cambios no ma co dun es ei amen o das elacións cul u ais, pe o inalmen e non se
p oduciu po p oblemas polí icos na cidade xe mana. Tamén, ao igual que sucede con Bos
Ai es, chama a a ención que o nome des a cidade non igu e na base de da os sob e os
i mandamen os en e cidades acili ada pola o icina de P o ocolo, a ins ancias do Gabine e de
Alcaldía. Es a al a de in o mación é un indicado máis do laxismo na polí ica de
i mandamen os da cidade, que máis aló dos aco dos simbólicos con cidades coa que compa e
oponimia, non hai maio mo i ación pa a a emp ego des e ins umen o da acción ex e io .
Inicia i as e edes in e nacionais de cidades
Ou a das ac uacións máis comúns en ma e ia de acción ex e io nas que pa icipan os
gobe nos locais son as edes ou inicia i as in e nacionais de cidades. Es as edes se en de o os
pa a que los líde es locais se eúnan, deba an e in e cambien ideas ace ca de di e sos emas
segundo a na u eza de cada ede e amén pa a que asuman comp omisos. Na base de da os
o ecidos pola o icina de P o ocolo do Concello (Cad o 7.1.3) cons a que San iago de
Compos ela é memb o de ca o edes in e nacionais de cidades, dúas delas –O ganización das
Cidades de Pa imonio Mundial e Liga das Cidades His ó icas- ga dan elación coa condición
de San iago como cidade pa imonio da humanidade, e as ou as dúas es án elacionadas coa
coope ación exional e a in eg ación eu opea –Eixo A lán ico e A co A lán ico de Cidades-.
Cómp e dici que San iago de Compos ela iña pa icipando en máis edes in e nacionais
de cidades a é o Gobe no do PP no pe íodo 2011-2015, no que se de on de baixa en a ias delas
po conside a que as co as que se pagaban e an un gas o que se ía máis pa a ace “ u ismo
ins i ucional”
34
que pa a bene icia á cidade. Es a decisión non a opou oposición naquel
momen o.
34
Escói ese a en e is a ealizada a Alejand o Sánchez, do PP, no Anexo V.
49
Cad o 7.1.3: Lis axe de edes in e nacionais de cidades nas que pa icipa San iago
Rede
Fundación
Obxec i o
O ganización
das Cidades
de Pa imonio
Mundial
1993, Fez (Ma ocos).
P opos a polo Alcalde
de Quebec no II
Coloquio In e nacional
de Cidades de
Pa imonio Mundial.35
Con ibuí a que as cidades adap en e pe eccionen o seu
modo de xes ión baseándose na aplicación do Con enio
sob e a P o ección do Pa imonio Mundial Cul u al e a
Ca a In e nacional pa a a Sal aga da das Cidades
His ó icas, median e a coope ación en e cidades.
Liga das
Cidades
His ó icas
1994, Kyo o (Xapón).
P opos a pola cidade
de Kyo o na 4ª
Con e encia Mundial
de Cidades
His ó icas.36
Es ablece un o o que con ibúa a o alece os ínculos
en e as cidades his ó icas, co gallo de a o ece o
in e cambio en e as pa icipan es, non só du an e as
con e encias, senón de o ma con inuada e en a ios
asun os, a ianzando o desen ol emen o de cada unha
delas.
Eixo
A lán ico do
No oes e
Peninsula
1992, O Po o
(Po ugal)37. P opos a
polo Alcalde do Po o
e apoiada polo de
Vigo.
C ea un espazo de coope ación ans on ei iza ao abei o
do espí i o eu opeo baseado no me cado único e no
desen ol emen o das exións que compa en ínculos
socioeconómicos e cul u ais.
A lan ic A c
Ci ies
2000, Rennes
(F ancia)38
Cons i uí un espazo común pa a coope a en e elas,
omen a a pa icipación nos asun os eu opeos, e
de ende os seus in e eses pe an e a UE.
Fon e: elabo ación p opia a pa i de da os apo ados pola o icina de P o ocolo do Concello.
Ac ualmen e, non desbo amos a posibilidade de que San iago pa icipe nou as inicia i as e
edes in e nacionais de cidades. Malia non in o ma en dende Gabine e de Alcaldía sob e o
Pac o dos Alcaldes polo Clima e a Ene xía
39
, cons a que San iago en asinado o seu comp omiso
con es a inicia i a lanzada pola Comisión Eu opea pa a in oluc a aos Alcaldes na adap ación
e mi igación do Cambio Climá ico, e que xa eúne a 7.335 asinan es, incluso de países ex a
comuni a ios. O Alcalde, p egun ado po es a inicia i a, decla ou pa a es e aballo que o
desen ol emen o des e comp omiso ealízase dende a á ea de Medio Ambien e, e mesmo
ecoñece que pode habe máis pa icipacións en o os in e nacionais que se xes ionen dende as
á eas sec o iais do gobe no, das que non eñen cons ancia en Alcaldía. P ecisamen e ao eno
dis o, é ele an e des aca que o mesmo día que se ealizou a en e is a ao Alcalde pa a es e
aballo, no que se lle p egun aba polas edes in e nacionais nas que es aba ep esen ada a
35
Ligazón á web da O ganización das Cidades de Pa imonio Mundial: h ps://www.o pm.o g
36
Ligazón á web da Liga das Cidades His ó icas: h p://www2.ci y.kyo o.lg.jp/somu/kokusai/lhcs
37
Ligazón á web do Eixo A án ico do No oes e Peninsula : h p://www.eixoa lan ico.com
38
Ligazón á web do A co A lán ico de Cidades: h p://a lan icci ies.eu
39
Ligazón á web do Pac o dos Alcaldes: h p://www.pac odelosAlcaldes.eu/index_es.h ml
50
cidade, se publicaba unha no a no xo nal La Voz de Galicia
40
na que se in o ma da en ada de
San iago en dúas edes in e nacionais de cidades: União das Cidades Capi ais de Língua
Po uguesa
41
(UCCLA) e La ci à dei bambini
42
. Es a in o mación non emi ida p e iamen e
polo gabine e de Alcadía, nin pola o icina de P o ocolo, nin polo Alcalde du an e a en e is a
subliña a ca encia dunha sis ema ización de da os sob e a in e nacionalización da cidade, que
pon de mani es o a ausencia dunha on ade polí ica po execu a unha polí ica p opia de acción
ex e io . Coñecendo is o, non esul a es aña a con esión do Alcalde de que o Concello é
bas an e inac i o nes as edes e que a súa p esenza nelas débese á “p ese ación do s a us e o
ol” de San iago. Tampouco se ba allan ou as al e na i as a es as edes, así que abandonalas
non é unha opción po espec o á his o ia da cidade e po que nalgunha débese es a . Nou as
palab as, se o Concello pa icipa nas edes in e nacionais de cidades nomeadas é po man e a
súa epu ación in e nacional, malia que a súa pa icipación nelas non epo e bene icio algún
pa a a cidade. Pola con a, engade que o concello en un papel máis ac i o na ede Cidades
Pa imonio da Humanidade de España, que ac úa como un lobby es a al.
P omoción ex e io do u ismo
A cidade de San iago é ben coñecida no mundo, e polo an o, o u ismo cons i úe un dos
seus mo o es económicos. A p omoción do Camiño de San iago no ex e io é algo no que se
aballou dende hai anos, non só po pa e das au o idades da cidade, senón amén dende o
gobe no exional, como a Axencia Galega de Tu ismo. Cada ano, a ci a de pe eg inos e u is as
que chegan á cidade supé ase, indicando que a cidade é un des ino u ís ico consolidado a ni el
in e nacional. Dende 1999, o Concello ealiza a xes ión do Tu ismo a a és da emp esa
municipal In o mación e Comunicación Local S.A. (INCOLSA), enca gándose es a da
p omoción ex e io da cidade en e en os e ei as in e nacionais, como Fi u
43
, e nou as capi ais
in e nacionais. Nes e sen ido, non hai c í ica dende os g upos municipais, pois a cidade es á ben
p omocionada.
40
No a de La Voz de Galicia (2.05.2017): “Compos ela en a en una ed in e nacional de capi ales lusó onas y
o a de la in ancia”:
h p://www.la ozdegalicia.es/no icia/san iago/2017/05/02/compos ela-en a- ed-in e nacional-capi ales-
luso onas-in ancia/0003_201705S2C4993.h m
41
Ligazón á web da ede in e nacional União das Cidades Capi ais de Língua Po uguesa: h p://www.uccla.p /
42
Ligazón á web da inicia i a in e nacional La ci à dei bambini:
h p://www.laci adeibambini.o g/spagnolo/in e na.h m
43
No a de p ensa de Tu ismo de San iago (2016) “San iago de Compos ela p esen a su o e a u ís ica en Fi u ”,
na que se dá con a das cidades onde es a á p esen e INCOLSA p omocionando a cidade como Pa ís, Milán, Roma,
Munich, Dublín, Lisboa, Sao Paulo, Miami, Chicago, To on o o Tokio:
h p://www.san iago u ismo.com/no as/san iago-de-compos ela-p esen a-asua-o e a- u is ica-en- i u

51
Po én, o g upo do BNG des aca a baixa calidade do u ismo, cuali icándoo de pouco
endible. Pa a iso p opón busca ou as medidas que a aian un ipo de u ismo con maio pode
adquisi i o e que con ibúan á deses acionalización do u ismo, c eando eclamos nos meses de
meno a luencia u ís ica, como po exemplo o u ismo de cong esos, se índose da acción
ex e io . Nes e sen ido, o Alcalde amén c e que es a pode ía se unha al e na i a ao modelo de
u ís ico ac ual, ao que acusa de se un dos p oblemas da cidade, en an o que a con e e nun
“pa que emá ico”.
Así pois, a p omoción da cidade no ex e io exis e den o da polí ica u ís ica ealizada po
INCOLSA, pe o non es á ligada a ningunha es a exia de acción ex e io ambiciosa na que eñan
cabida obxec i os e accións que lle dean cohe encia a un p oxec o global de cidade. Nese
sen ido, a p omoción ex e io da cidade non se discu e en e mos de acción ex e io , senón en
e mos do ipo de u ismo que se p omociona ó a. En consecuencia, a ac uación da p omoción
ex e io da cidade é unha e amen a exclusi a da polí ica de u ismo o ien ada a ende a
cidade como un p odu o pa a a a ae isi an es, algo que xa se ealiza dende a Axencia Galega
de Tu ismo.
Cap ación de in es imen os es anxei os
No ma co da Unión Eu opea, exis e un nu ido conxun o de p og amas de inanciamen o
comuni a io que busca o desen ol emen o económico e social dos Es ados memb os a a és
da pa icipación dos cidadáns e dos gobe nos locais e exionais en p oxec os eu opeos. Como
xa se iu no ma co eó ico, g azas a es es p og amas, a UE é un dos p incipais impulso es da
acción ex e io dos gobe nos subes a ais ao omen a a coope ación en e en idades de
di e en es países, coa inalidade de a onda no p oceso de in eg ación eu opea. Nes e senso, o
Concello de San iago de Compos ela en ealizado a ios p oxec os eu opeos con ou os socios
eu opeos pa a cap a inanciamen o (Cad o 7.1.4), algúns ap obados, ou os á espe a de se
esol os, e ou os que se es án ema ando. A con inuación p esén ase unha lis axe dos p oxec os
eu opeos execu ados, en espe a de esolución ou deseñados baixo o ac ual gobe no da cidade.
Tampouco se ía posible ace unha lis axe his ó ica de odos os p oxec os eu opeos po que non
exis e un exis o deles.
O gobe no do Concello in o ma que en a ios p oxec os San iago de Compos ela apa ece
como xe e de ila, é dici , coo dina o deseño e ealización dos p oxec os, men es que nou os,
San iago apa ece como socio. Nes e sen ido, ecoñece o Alcalde habe un ce o lide ado do
Concello na o mulación de p oxec os eu opeos e os g upos municipais an unha alo ación
posi i a nos esul ados acadados po eles. Ademais, odos acollen a o ablemen e os 10 millóns
52
de eu os que ing esa án nas a cas municipais de i ados da Es a exia EduSI
44
, de
desen ol emen o u bano sus en able e in eg ado, aínda que pese a es a inanciado con ondos
eu opeos non equi e de coope ación con ou as socios.
Cad o 7.1.4: Lis axe de p oxec os eu opeos ac uais con pa icipación do Concello
P oxec o
Es ado
Temá ica
1. PLEEC45
Pechado (2013-2016)
E iciencia ene xé ica
2. Sma e Toge he 46
Vixen e (2015-2018)
TICS e pa icipación cidadá
3. POCTEP 201647
Rexei ado
Sen da os
4. In e eg A lán ico 201648
Fal a esolución
Sen da os
5. H2020-SCC-02-2016-20149
Ul imando
Solucións inno ado as
6. H2020-SFS-2017-150
Ul imando
Ag icul u a u bana e icien e
Fon e: elabo ación p opia a pa i de da os apo ados pola o icina de P o ocolo do Concello.
Po én, se ben é ce o que o Concello en bos esul ados na cap ación de in es imen os
p oceden es de ondos eu opeos a a és de di e en es p og amas, o p oblema eside na
execución deses ondos, pois a al a de pe soal e empo son un e o que ago a debe án supe a ,
en palab as do Alcalde. Po ou o lado, o ocei o do BNG engade que es es p oxec os o on
ealizados sen e ningún encello a un modelo de cidade cla o, xa que a lóxica seguida a é
ago a é e p imei o que con oca o ias de inanciamen o hai, pa a logo p esen a un p oxec o,
en luga de pensa nun p oxec o que en onque cun modelo de cidade e logo e que
con oca o ias pode ían inancialo. É dici , os medios an epóñense aos ins. Ademais, a
mei ande pa e dos p oxec os eu opeos son co- inanciados, o que implica que a Unión Eu opea
non inancia o 100%, senón que o Concello debe apo a unha pa e do o al do o zamen o. En
de ini i a, a al a duns obxec i os p ede e minados, xun o cos iscos que en aña a execución
dos p oxec os eu opeos, en e mos de ecu sos inancei os e de pe soal, indican que o emp ego
des a o ma de acción ex e io ca ece dunha mo i ación sólida máis alá da cobiza polas
sub encións eu opeas. Des e xei o, pese a que a cap ación de ondos semelle ae esul ados
bene iciosos, inalmen e poden acaba sendo un p oblema.
44
No a de La Voz de Galicia (3.10.2016) “San iago ecibe 10 millones de la Es a egia de Desa ollo U bano
Sos enible de la UE”:
h p://www.la ozdegalicia.es/no icia/san iago/san iago/2016/10/03/san iago- ecibe-10-millones-es a egia-
desa ollo-u bano-sos enible-ue/00031475500069070295739.h m
45
Ligazón á web do p oxec o PLEEC: h p://www.pleecp ojec .eu/
46
Ligazón á web do p oxec o Sma e Toge he : h p://sma e - oge he .eu/
47
Ligazón á web do p og ama POCTEP: h p://www.poc ep.eu/
48
Ligazón á web do p og ama In e eg A lán ico: h p://www.a lan ica ea.eu/
49
Ligazón á web da con oca o ia do p og ama H2020:
h p://ec.eu opa.eu/ esea ch/pa icipan s/po al/desk op/en/oppo uni ies/h2020/ opics/scc-02-2016-2017.h ml
50
Ligazón á web da con oca o ia do p og ama H2020:
h p://ec.eu opa.eu/ esea ch/pa icipan s/po al/desk op/en/oppo uni ies/h2020/ opics/s s-48-2017.h ml
53
Po ou a banda, non exis e ac ualmen e ou a liña de cap ación de in es imen os
es anxei os alén dos p oxec os eu opeos. O Alcalde decla a e aballado coa Uni e sidade,
os emp esa ios do polígono indus ial e a Cáma a de Come cio de San iago pa a c ea unha
o icina dedicada a es a polí ica, mais es a medida es á pa alizada polas e icencias da Xun a de
Galicia, ao c e que unha o icina des e ipo a ía compe encia ao Ins i u o Galego de P omoción
Económica (Igape). Polo que, deica ago a a polí ica de cap ación de in es imen os es anxei os
cén ase exclusi amen e na conco encia do Concello ás con oca o ias de inanciamen o
público eu opeo.
E en os e p emios in e nacionais
A o e a cul u al e depo i a ealizada dende o Concello, ben o ganizando de manei a
di ec a ou ben colabo ando nela, amén pode o ma pa e da in e nacionalización da cidade.
Des a manei a, as inicia i as salien ables polo seu ca ác e in e nacional son: o es i al
in e nacional de música Womex (2016)
51
, que dende 1994 se én ealizando en di e en es
cidades eu opeas, e que xa oi acollido po San iago no 2014, sendo a súa o ganización
esponsabilidade do gobe no do Pa ido Popula ; os es i ais de cine Cineu opa
52
e
Cu oci cui o
53
, que se eñen p og amando de o ma anual dende hai 30 e 14 anos,
espec i amen e; e o Mundial de Xad ez
54
que se á celeb ado en 2018.
A o ganización des es e en os in e nacionais equi e de g an es o zo po pa e da
adminis ación local e odos os pa idos os alo an posi i amen e, mais o BNG e, especialmen e
o PSdeG-PSOE, eclaman un sal o cuan i a i o e cuali a i o na p og amación de e en os
in e nacionais. Conc e amen e o ocei o socialis a c i ica que es es e en os son in e nacionais
en an o que con an coa pa icipación de a is as ou depo is as in e nacionais, pe o o público é
local. Pa a el, es e ipo de ac i idades debe ía o ma pa e dunha es a exia de
in e nacionalización que buscase unha maio isibilidade in e nacional e que eñan un signo de
iden idade. Nes e senso p opón ealiza es i ais de música, li e a u a e cine emá icos, que
singula icen a o e a da cidade, como po exemplo a c eación dun xéne o de cine a lán ico. Es e
ipo de ac i idades pode ían se i pa a p omociona no ex e io a cidade e soluciona o
p oblema da es acionalización do u ismo. Po ou o lado, o socialis a p opón que se debe ía
ap o ei a a sine xía coa Uni e sidade, poñendo máis a ención nos es udan es in e nacionais,
51
Ligazón á web do Fes i al Womex: h ps://www.womex.com
52
Ligazón á web do Fes i al Cineu opa: h p://cineu opa.gal/
53
Ligazón á web do Fes i al Cu oci cui o: h p://cu oci cui o.o g/
54
Ligazón á web do Mundial de Xad ez 2018: h p:// eda.o g/ eda2k16/mundial-sub-8-sub-10-y-sub-12-2018-
san iago-de-compos ela/
54
po enciais p omo o es da cidade, e nos cu sos de idiomas. A es e espec o, eco da o labo dos
gobe nos socialis as do pasado no ecoñecemen o de San iago como Cidade Pa imonio da
Humanidade e Capi al Eu opea da Cul u a en 2000
55
. P ecisamen e, no ocan e aos p emios
in e nacionais, dende comezos do século a cidade non ecibe ningún. O ep esen an e socialis a
in e p e a is o como o e lexo da acción ex e io desen ol a polos gobe nos socialis as de
an ano, que se ben non exis ía o malmen e, si exis ía na iloso ía dos gobe nos dos an e io es
Alcaldes socialis as, Xe a do Es é ez Fe nández (1983-1986, 1987-1998) e An onio Sánchez
Bugallo (1998-2011) e que se abandonou nos gobe nos pos e io es. O concellei o nacionalis a
compa e es a isión de conco e a con oca o ias de p emios in e nacionais ao p opoñe o
exemplo da cidade de Pon e ed a, gobe nada polo BNG. Pola súa pa e, o Alcalde alega que
exis e o “ isco da cidade de mo e de éxi o”.
Así pois, o Concello amén ealiza ac uacións in e nacionais no eido cul u al e depo i o,
pe o non pe seguindo unha in e nacionalización da cidade, senón o ecéndolle ao público local
p odu os in e nacionais. Tampouco se ap ecia on ade no gobe no ac ual po consegui
ecoñecemen os pa a a cidade.
Diplomacia local
Debido á condición de capi alidade de San iago, son ecuen es as isi as de au o idades
es anxei as, exe cendo o Concello o papel de an i ión p o ocola io. Non exis e un exis o de
isi as ecibidas polo Concello, pe o buscando as palab as “p esiden e”, “embaixado ” e
“cónsul” na páxina web ins i ucional
56
, apa ecen a ias no as de p ensa que dan con a das
ecepcións o iciais ealizadas polo Concello. Así emos que, dende a elección de Ma iño
No iega como Alcalde en xuño de 2015, houbo encon os con: os p esiden es de Cabo Ve de e
U uguai; os embaixado es de Venezuela, I landa, El Sal ado , Reino Unido, Tu quía, I án,
Chile e Pa aguai; e os cónsules de Romanía, Cuba, U uguai e Hondu as. Todas es as isi as nun
pe íodo de dous anos e lic en o dinamismo da diplomacia local da cidade de Compos ela, que
se ben é ce o que algunhas des as eunións son co gobe no au onómico galego, non podemos
igno a que é o Concello quen an i ioa es as isi as.
Con odo, os concellei os do BNG e o PP de inen o papel do Concello na diplomacia local
como “p o ocola io” e “e éme o”, que non busca saca bene icio des es encon os. Pola súa
pa e, o ocei o socialis a coincide con es a isión, pe o ma iza que ás eces si hai algún es o zo
55
Ligazón á web de Tu ismo do Concello que o ece unha lis axe de p emios ecibidos:
h p://www.san iago u ismo.com/in o-xe al/cidade-p emiada
56
Ligazón á web ao buscado da web do Concello de San iago:
h p://www.san iagodecompos ela.gal/buscado .php?lg=gal
61
Necesidade dunha polí ica de acción ex e io
Pa a comeza , é impo an e esal a que odos os g upos municipais e o gobe no coinciden
en que o Concello ealmen e non desen ol e unha polí ica de acción ex e io como al, senón
que máis ben son ac uacións pun uais ela i as á acción ex e io pe o que non es án a iculadas
de manei a que con igu en unha polí ica. An e es a pe spec i a, non esul a es aña unha
alo ación xe almen e nega i a sob e ela, na que se des aca a pasi idade do Gobe no. É
des acable que incluso o p opio gobe no se mos e insa is ei o nes e senso. En ón, se non exis e
unha polí ica de acción ex e io p opia e a alo ación que se ai dela é nega i a, considé ase
necesa ia? Os ca o en e is ados esponden posi i amen e a esa p egun a. No caso dos
ep esen an es do PSdeG-PSOE e o BNG a espos a é máis con unden e, pois c en que que é
esencial pola na u eza e ca ac e ís icas da cidade. Pola súa pa e, o ep esen an e do Pa ido
Popula ala da necesidade de “c ea unha ma ca e i o ial”, como un selo u ís ico sob e o que
p omociona a cidade. Pos e io men e na en e is a engade que i imos nun mundo
“globolocal” e o “Es ado-nación” es á queb an ándose, dando luga ás cidades como ac o es
in e nacionais. Finalmen e, o Alcalde mós ase algo máis con adi o io dicindo que “ ampouco
é an necesa ia”, aínda que ao inal da en e is a si ecoñece a necesidade de es ablece unhas
p io idades den o da ma e ia da acción ex e io , implemen ando unha polí ica medi ada e
es u u ada. Pe o, habendo máis ou menos consenso sob e a necesidade dunha polí ica de acción
ex e io , po que non se ealiza? O exedo municipal sinala di icul ades de i adas da al a de
ecu sos, en e mos de o zamen o, pe soal, empo e ene xía, en pa e p o ocadas pola
Adminis ación Xe al do Es ado que limi a a súa capacidade de p es a se izos. Pola con a,
den o da oposición, o socialis a acusa a al a dun modelo cla o de cidade: se non es á cla o o
p oxec o de cidade, non se se pode in e nacionaliza a cidade. O nacionalis a sen encia que es a
non é unha p io idade do ac ual Gobe no de Compos ela Abe a. Pa a o ep esen an e do PP, o
Gobe no es á p eocupado en asun os de ca ác e máis ideolóxico que impiden a busca do
bene icio da cidade. Sexa po p oblemas adminis a i os, sexa po al a dun p oxec o pa a a
cidade, San iago de Compos ela ca ece dunha polí ica de acción ex e io , pe o odos os g upos
municipais a conside an necesa ia.
In e ese pola acción ex e io
En elación coa úl ima p egun a –po que non se deseña unha polí ica de acción ex e io -
en sen ido p egun a se se ealmen e exis e in e ese dos g upos municipais po ela. Pa a
de e minalo, e anse en con a as espos as ás p egun as 5 e 6 que se ecollen no cad o 7.2.1. O
g ao de coñecemen o sob e as ac uacións en ma e ia de acción ex e io mídese a a és das

62
espos as ás p egun as “Coñece os ede can as...?” o muladas nas en e is as. Ningún dos
ep esen an es demos ou e un coñecemen o exhaus i o das di e en es ac uacións. Tendo en
con a a ausencia de exis os e mecanismos pa a a sis ema ización da in o mación po pa e do
Concello, non so p ende que non coñezan o núme o de cidades i mandas, das edes de cidades
e p oxec os eu opeos nas que pa icipa San iago, e c. O Alcalde demos ou e o mello
coñecemen o, mais non comple o, pois non ci ou a pa icipación do Concello no Fondo Galego
de Coope ación e Solida iedade, nin a inicia i a eu opea do Pac o dos Alcaldes, nin ampouco
as edes de cidades das que in o maba o xo nal La Voz de Galicia o mesmo día da en e is a.
Os ep esen an es do PP, PSdeG-PSOE e BNG ecoñecían non dispoñe da in o mación, mais
sen da os conc e os, iñan unha lixei a idea de como e an as di e en es ac uacións de acción
ex e io . Tamén é ce o que se non eñen acceso a esa in o mación é po que ampouco a
demandan, o cal xa é signi ica i o. Po ou a pa e, odos decla an non e deba ido sob e a
acción ex e io na sede dos seus pa idos polí icos. Só o Alcalde con esa e discu ido do ema
co seu Gabine e, debido ás necesidades do Concello inculadas ás súas ca ac e ís icas, que
demandan acción ex e io , como a diplomacia local. Así pois, as súas espos as con i man que
a acción ex e io non é un ema que es ea den o da axenda local.
A necesidade dunha polí ica de acción ex e io con as a co pouco in e ese dos pa idos
locais po ela. E pese a que ningún deles exis ou ningunha p opos a ao espec o no pleno do
Concello, odos o ece on un modelo du an e as en e is as. O Alcalde di e in ención de c ea
na segunda pa e do seu manda o unha asis encia écnica que se enca gue das ac uacións da
acción ex e io . O líde da oposición, do PP, insis e na c eación dunha ma ca e i o ial
eco endo á acción ex e io , pe o e i ando duplicidades con ou as adminis acións. Pa a o
socialis a, o máis impo an e é deseña unha es a exia de in e nacionalización que aglu ine
odas as ac uacións, pa a da lles cohe encia e inalidades. Finalmen e, no BNG poñen o acen o
na c eación dunha o icina especializada na cap ación de in es imen os es anxei os pa a ac i a
a economía da cidade. Cada un o ece un modelo di e en e, pa a unha cidade que conside an
un ac o in e nacional, aínda que non o saiba (CA), aínda que non se ap o ei e o seu po encial
(PSdeG-PSOE); po que o é g azas ás ca ac e ís icas da cidade, máis que ao aballo do Gobe no
(BNG), e debe ía selo (PP).
7.3 Recapi ulación
Despois de analiza an o as di e en es o mas de acción ex e io , como as pos u as polí icas
dos pa idos con ep esen ación municipal, pódese concluí que malia a al a de on ade
polí ica, San iago de Compos ela é unha cidade in e nacional, é dici , é ecoñecida no mundo e
63
con impo ancia polí ica e cul u al, debido á súa p opia na u eza: capi al de Galicia, cen o
elixioso, cen o de coñecemen o e cidade pa imonio. Todas elas son ca ac e ís icas que lle
b indan unha posición no mundo e con igu an a esencia da cidade, sen a cal deixa ía de se a
u be que é. Po én, non oi p eciso ningunha acción ex e io pa a consegui es e papel na escena
in e nacional, senón que o on as p opias condicións da cidade. Con ou sen acción ex e io , a
cidade é un ac o in e nacional, cuxo papel debe se execu ado polo Gobe no do Concello, que
na ac ualidade é máis ben un ol pasi o, como xa se analizou no apa ado 7.1 ( esumido no
cad o 7.3.1). Non se implemen a unha e dadei a polí ica de acción ex e io , cuns obxec i os
de e minados e uns medios conc e os. Simplemen e se ai uso dos ins umen os de acción
ex e io , sen unha de e minación cla a, sen medi as súas po encialidades nin a o ece a
cohe encia en e as di e en es polí icas sec o iais. A al a de in o mación (Cad o 7.3.1) amén
é sín oma da al a de a ención á in e nacionalización da cidade po pa e des e gobe no
subes a al. Es a inacción ai que San iago de Compos ela sexa unha cidade in e nacional sen
in e nacionaliza se.
Cad o 7.3.1: Resumo da acción ex e io do Concello de San iago (2017)
Ac uación
In o mación
Desc ición
1. I mandamen os de
cidades
Apo ada po P o ocolo.
Fal an cidades e da os sob e os
aco dos.
Aco dos con cidades in e nacionais
simbólicos, balei os de con idos.
2. Redes in e nacionais
Apo ada po P o ocolo.
Fal an da os sob e edes e
inicia i as.
Rol pasi o. Pa icípase pa a conse a a
epu ación e po que non se ba allan
al e na i as.
3. P omoción ex e io
Ausencia dun exis o
No as de p ensa de Tu ismo.
Exe cida po INCOLSA e cen ada
exclusi amen e no u ismo.
4 Cap ación in es imen os
Apo ada po P o ocolo.
Fal a his ó ico de da os.
Limi ada á consecución de sub encións
eu opeas median e p oxec os eu opeos.
5. E en os e p emios
in e nacionais
Apo ada po Gabine e de
Alcaldía.
Páxina web do Tu ismo.
Basicamen e es i ais de cinema in e nacional
cen ados no público local. Non se op a a
p emios in e nacionais.
6. Diplomacia local
Ausencia dun exis o.
No as de p ensa do Concello.
Reunións con diplomá icos e au o idades
in e nacionais sen g an anscendencia.
7. Coope ación
descen alizada
En e is as.
Páxina do Fondo Galego.
Sub encións ao Fondo Galego e ONGDs.
8. Viaxes ins i ucionais
Ausencia dun exis o.
En e is as.
Escasos e cen ados no con ac o con socios de
p oxec os eu opeos.
9. Ac os simbólicos
No as de p ensa.
En e is as.
Un aco do plena io ilegal e unha baixada de
bandei a a media has a.
10. Coope ación con ou os
ac o es
En e is as.
Pun ual. Non se abo da a acción ex e io .
11. Es u u a
adminis a i a
En e is as.
Dispe sa en e P o ocolo, Gabine e de
Alcaldía, Concelle ías e Incolsa.
Fon e: elabo ación p opia a pa i da in o mación ecadada.
64
7.4 P opos a de ins i ucionalización da acción ex e io
Ao longo des e aballo, emos is o as causas da in e nacionalización dos gobe nos
subes a ais, baseadas na in e dependencia do mundo; comp obado que na ac ualidade en
España as En idades locais es án acul adas legalmen e pa a ealiza acción ex e io e que o
ecoñecemen o é p og esi o no ámbi o in e nacional; iden i icado os elemen os dun modelo de
acción ex e io a a és do caso da Xun a de Galicia, cuxa ins i ucionalización oi
e olucionando co paso do empo; e de e minado que o Concello de San iago de Compos ela
non execu a de o ma ac i a ningunha polí ica de acción ex e io . Po iso, a con inuación,
ealiza ase unha p opos a de ins i ucionalización da acción ex e io a le a a cabo polo gobe no
do Concello de San iago de Compos ela, que en onque coa ealidade analizada:
ans o macións globais, un ma co no ma i o a o able e o modelo inspi ado dunha ins i ución
p óxima. Se ben é ce o que a Xun a de Galicia é o ó gano de gobe no dunha Comunidade
Au ónoma, un gobe no exional, e polo an o di e en e de calque a gobe no local, a súa polí ica
de acción ex e io con én uns elemen os xené icos que poden se aplicados en gobe nos de
dis in a na u eza, a endendo ás súas necesidades e limi acións pa icula es. Así pois, os
elemen os iden i icados no apa ado 6 des e aballo se án adap ados nes a p opos a de
ins i ucionalización da acción ex e io do Concello de San iago de Compos ela
Do a se dunha es u u a adminis a i a
A acción ex e io do Concello execú ase dende di e en es á eas –P o ocolo, Gabine e,
Incolsa e Concelle ías- o que implica unha dispe sión dos obxec i os, es o zos e ecu sos, que
pode xe a duplicidades e ca encias. Habendo unha es u u a adminis a i a que aballe de
o ma exclusi a pa a a acción ex e io , pode íanse ag upa sine xías e coo dina mello as
ac uacións do Concello baixo unha á ea que se esponsabilice da acción ex e io . Es a es u u a
adminis a i a ben pode se unha o icina ou un écnico de acción ex e io , mais o impo an e é
que haxa polo menos unha pe soa enca gada da in e nacionalización da cidade execu ando a
acción ex e io e aseso ando na oma de decisións. Non se p e ende igno a nes a p opos a as
limi acións sinaladas polo Alcalde, ela i as á c eación dun se izo ou a con a ación de pe soal
no o, mais hai di e sas opcións polas cales se pode c ea unha es u u a adminis a i a
compe en e, como c ea un en e con pe sonalidade xu ídica p opia, na que pa icipe o Concello
con ou os axen es, como os ac o es impo an es da cidade, ou ou as adminis acións públicas
–Depu ación da Co uña, Concellos do a edo , Xun a de Galicia, e c.-. Nes e senso, pode íase
emp ega o Conso cio de San iago pa a albe ga no seu in e io unha o icina de acción ex e io .
65
A dimensión que adop e esa es u u a debe es a adap ada ás posibilidades do Concello, mais
pode íase ba alla a in eg ación dou os se izos do Concello, como P o ocolo, p oxec os
eu opeos, u ismo, e c. Fose como ose, co esponde íalle ao pe soal desa es u u a a
esponsabilidade sob e os demais pia es ecomendados.
Adap a o o zamen o municipal
No o zamen o do Concello debe íase e lec i nalgunha pa ida o man emen o da es u u a
adminis a i a que se elixa, pe o ao mesmo empo débense con empla o cus o das di e en es
ac i idades de i adas da acción ex e io . Des a manei a, a ins i ucionalización des a polí ica
implica ía adap a os p og amas o zamen a ios. Así pois, pódese c ea unha pa ida única que
englobe odas as ac uacións da acción ex e io , ou ben, ademais dunha pa ida especí ica,
pódese ecolle a acción ex e io nou as pa idas sec o iais. Po exemplo, unha pa ida de
acción ex e io pode ía ecolle as co as das edes in e nacionais de cidades, men es que os
p og amas dou as polí icas sec o iais pode ían con empla as iaxes in e nacionais do seu
pe soal.
De ini á eas de ac uación
Ao igual que a Xun a en es á eas de ac uación delimi adas, o Concello debe ía con igu a
as súas p opias en elación ao p oxec o polí ico pa a a cidade, o ien ando ca a el os ins umen os
e di e en es ac uacións en ma e ia de acción ex e io que xa emp ega ac ualmen e o Concello.
Nes e senso, o lóxico se ía i manda se con cidades con modelos simila es, coas que sexa posible
ace algún ipo de coope ación, pa icipa en edes de cidades nas que sexa posible o
in e cambio de expe iencias, e c. No e e ido á coope ación descen alizada, o posi i o é
engadi alo á coope ación, apo ando coñecemen o en polí icas nas que o Concello sexa
expe o. Des a manei a, de inindo unhas á eas de ac uación, es ablécense unhas p io idades e
o dénase a acción ex e io en base ás necesidades do Concello.
Es ablece unha egulación e plani icación
Que sexa es e o úl imo pia e guido pola Xun a –aínda en ase de cons ución debido á
elabo ación da Egaex- non é aza oso, senón que esponde ao no o con ex o no ma i o en
España, as a ap obación da LASEE, a cal es ablece que os Gobe nos subes a ais deben egula
e plani ica a súa acción ex e io co gallo de e i a as con adicións da polí ica ex e io do
Es ado. Polo an o, máis que on ade do gobe no galego, é unha necesidade no ma i a,
66
aplicable ao Concello de San iago. Mais, a egulación e plani icación da acción ex e io son
posi i as en an o que de e minan as eg as do xogo a segui nes e ámbi o e e i a oma o as
que se desma quen da legalidade ou dos p incipios e obxec i os sob e os que se asen a,
ou o gándolle segu idade xu ídica á acción ex e io ealizada polo Concello.
C ea un sis ema de gobe nanza
Finalmen e, nada do an e io se consegue sen on ade polí ica. Nese aspec o, o Concello de
San iago asume o p oblema de que a acción ex e io non é un ema den o da axenda local. Non
obs an e, odos os pa idos ep esen ados ecoñecen a necesidade dunha polí ica de acción
ex e io , o que se e de base pa a a p ocu a dun consenso pa a unha polí ica es able. Ademais
da implicación dos g upos municipais, pode íase ins au a un sis ema de gobe nanza no que
pa icipen ou os ac o es impo an es pa a a cidade, cuxas isións poden complemen a a acción
ex e io . Así, ao igual que ixo a Xun a c eando un o o de discusión sob e a acción ex e io
con ou os ac o es in luen es –O Caex-, pode ía se con enien e que o Concello imi ase unha
es u u a simila , con ando coa pa icipación dos ac o es da cidades, como a Uni e sidade, a
Xun a, a Ig exa, a Cáma a de Come cio, os emp esa ios, as ONGs, e c. Des e xei o, San iago
de Compos ela pasa ía de se unha cidade in e nacional con on ade a in e nacionaliza se e
xes iona esa in e nacionalización, sacándolle o máximo endemen o.
Cad o 7.4.1: P opos a de ins i ucionalización da acción ex e io no Concello de San iago
Elemen os de
ins i ucionalización
Obxec i os espec o á
acción ex e io
Solucións pa a implemen ación
1. Es u u a
adminis a i a
o Responsabilidade
o Execución
o Con ol
o Coo dinación
- Pe soa écnica.
- Se izo municipal.
- En idade ins umen al que ag upe a ou os ac o es da cidade
ou adminis acións públicas, como a Xun a, a Depu ación
e os Concellos eciños. Ex.: o Conso cio de San iago.
2. O zamen o
o P og amación
o Financiamen o
o Dis ibución
- Pa ida única dedicada á acción ex e io .
- Va ias pa idas que abo den a acción ex e io de o ma
sec o ial.
3. Á eas de
ac uación
o P io idades
o O denamen o
o Sa is ace as
necesidades
- Po á eas emá icas, segundo o p oxec o de cidade. Ex.:
cidade e de, cidade u ís ica, cidade equi a i a
- Po ac uacións: cap ación de in es imen o es anxei o,
p omoción ex e io , coope ación in e nacional, e c.
4. Regulación e
plani icación
o Cohe encia
o Segu idade
xu ídica
o De inición
- Elabo ación dunha es a exia de in e nacionalización que
con emple os obxec i os e ecu sos de o ma ope a i a.
- Adap ación á no ma i a es a al e au onómica.
5. Sis ema de
gobe nanza
o Democ a ización
o Es abilidade
o Implicación
dou os ac o es
- Pa icipación dos g upos municipais a a és de deba es e
p opos as.
- Inclusión dou os ac o es na oma de decisións. Ex.:
uni e sidade,
Fon e: elabo ación p opia.

67
8. Conclusións
Dando cump imen o aos obxec i os es ablecidos nes e aballo, púidose a opa espos a
pa a as p egun as de in es igación iniciais. Des a o ma, as espos as que se amosan deseguido
se en pa a esumi e concluí o expos o an e io men e.
Po que os gobe nos subes a ais se in e nacionalizan a a és da acción ex e io ?
Non exis e unha ampla li e a u a que abo de o ema de o ma cien í ica nin ampouco exis e
un consenso sob e a denominación concep ual, pois dependendo do au o , o obxec o de es udo
pode se denominado de di e en e manei a. Pese a is o, con imos en elixi os e mos “acción
ex e io ” e “gobe nos subes a ais”, acendo e e encia ás elacións ex e io es que emp enden
aquelas unidades de gobe no in e io es ao Es ado, po se es es máis inclusi os e menos
polémicos que ou os e mos como “pa adiplomacia” ou “gobe nos locais”. Exis en a ias
causas da in e nacionalización des e ipo de adminis acións públicas, mais odas elas
inculadas ao enómeno da globalización: o esmo ecemen o do Es ado-nación, a Unión
Eu opea, a u banización do plane a, o de ezo dos gobe nos subes a ais pola
in e nacionalización e a democ a ización das elacións in e nacionais. Todas elas son
a gumen os que esumen os mo i os polos cales se p oduce a in e nacionalización dos gobe nos
subes a ais–nun plano empí ico-, ao mesmo empo que explican po que se debe ía p oduci –
plano eó ico-. Des e xei o a eo ía que engloba a acción ex e io dos gobe nos subes a ais
baséase nun sis ema de gobe nanza global no que os Es ados xa non son os únicos ac o es,
senón que en on an os desa íos globais da man das o ganizacións in e nacionais e dos gobe nos
subes a ais, xa que es es es án máis p óximos aos p oblemas, asimilando a axenda local á
axenda global, e po que ao se a adminis ación máis p óxima á cidadanía, democ a izan as
solucións aos p oblemas globais o mando pa e da súa oma de decisións. En de ini i a, os
lími es en e o global e o local dilúense dando luga ao p oceso de: glocalizacion, no que
ac uando a ni el local se conseguen esul ados globais. Nes e con ex o, os gobe nos subes a ais
desen ol en polí icas públicas de acción ex e io , a a és das cales a an de in luí nas omas
de decisións in e nacionais, de enden os seus in e eses e o alecen a súa posición no mundo.
Que capacidade legal eñen os gobe nos subes a ais pa a ealiza acción ex e io ?
Dependendo de que ipo de gobe no subes a al e do Es ado ao que pe enza, as posibilidades
legais pa a ealiza acción ex e io poden se unhas o mas ou ou as. En consecuencia, nes e
aballo aise unha análise sob e a no ma i a española e galega sob e es e ema, chegando á
conclusión de que o ecoñecemen o da compe encia dos gobe nos subes a ais en acción ex e io
68
oi e olucionando de di e en e o ma a ni el au onómico e local. No caso das Au onomías o
ecoñecemen o oi p og esi o, iniciado pola xu isp udencia asen ada polo T ibunal
Cons i ucional, con inuado pola e o ma dos Es a u os de p incipios de século, e inalmen e coa
ap obación da LASEE. No caso dos Concellos, a ambigüidade da lexislación é alles a o ables
a é a ap obación da LRSAL. Finalmen e a LASEE amén lles ecoñeceu o de ei o de pa icipa
na acción ex e io . Após da LASEE, ap obouse o DAECAG que egula a acción ex e io en
Galicia. No eido in e nacional, non exis e ningunha egulación, máis aló de ce os
ecoñecemen os que non apo an segu idade xu ídica sob e o obxec o de es udo. Po én, se ben
é ce o que as Comunidades Au ónomas e as En idades locais es án capaci adas legalmen e pa a
ealiza acción ex e io , en i ude da LASEE e da súa no ma i a p opia, as súas polí icas deben
es a suxei as ás di ec ices do Gobe no do Es ado e se cohe en es coa súa Polí ica ex e io .
Como ins i ucionalizou a Xun a de Galicia a súa acción ex e io ?
A acción ex e io da Xun a de Galicia é máis complexa en an o que adqui e maio núme o
de o mas ao ab angue a ias á eas de gobe no. Non obs an e, pódense iden i ica unha se ie
de elemen os que cons i úen os pia es dunha polí ica pública p opia da acción ex e io , que
o on e olucionando e cons uíndose dende os anos 80, pasando po a ias ases. Es es
elemen os son: con a cunha es u u a adminis a i a, na que exis e pe soal especializado
dedicado en exclusi a á ealización e sis ema ización das di e en es o mas nas que se
ma e ializa a acción ex e io ; un o zamen o, no que se des inan ecu sos inancei os pa a as
ac i idades nas que se basea a acción ex e io ; uns eixos de ac uación, que con ibúen á ixación
de obxec i os e p io idades; unha egulación e plani icación, na que se a iculan unhas eg as
que delimi an as capacidades legais de ac uación e se es ablecen unhas liñas a medio ou longo
p azo que o ien an a acción ex e io ; e inalmen e a implicación dos pa idos pa lamen a ios,
colocando a acción ex e io den o da axenda au onómica, dando pé a que os pa idos da
oposición ealicen p opos as e se consensúe unha polí ica de país. Todos es es pia es cons i úen
un modelo de ins i ucionalización da acción ex e io que se e de inspi ación pa a ou os
gobe nos subes a ais.
Le a a cabo o Concello de San iago de Compos ela algunha polí ica de acción ex e io ?
A acción ex e io do Concello de San iago de Compos ela exis e en an o que exis en ce os
ipos de ac uación que se ci cunsc iben no seu ámbi o: i mandamen o de cidades, pa icipación
en edes in e nacionais de cidades, p omoción ex e io baseada no u ismo, ealización de
p oxec os eu opeos, o e a de ocio con inxes in e nacionais, ecepcións diplomá icas
69
sub encións á coope ación descen alizada, iaxes ao es anxei o e ce os ac os simbólicos que
exp esan p eocupación po asun os in e nacionais. Mais, non exis e unha e dadei a on ade
polí ica po que o Gobe no adop e un ol ac i o nesas ac uacións. Is o lé anos a de e mina que
o Concello non ealiza acción ex e io , senón inacción ex e io . A exis encia de odas as o mas
que implican elacións ex e io es do Concello e san máis sob e as p opias ca ac e ís icas da
cidade: capi al de Galicia, cen o elixioso que a ae isi an es pola súa iqueza cul u al, a ís ica
e pa imonial, e cen o de coñecemen o, g azas á uni e sidade. Es as calidades b índanlle á u be
a opo unidade de se unha cidade in e nacional, sen necesidade de in e nacionaliza se, pe o
amén demandan a execución dun papel. Non obs an e, non exis e unha polí ica que ap o ei e
odo o po encial de se unha cidade in e nacional, senón que o Concello limí ase á consecución
de sub encións eu opeas, a cap a u is as e desen ol e un papel case exclusi amen e
p o ocola io. Se is o ose ea o, pode íamos dici que o escena io es á acondicionado, os ocos
p endidos, o pano abe o, o guión esc i o, os igu an es p epa ados, pe o o p o agonis a -o
Concello de San iago de Compos ela- decidiu sen a se nas bu acas e non ac ua . Po iso, nes e
aballo aise unha p opos a de polí ica de acción ex e io , inspi ado no modelo da Xun a de
Galicia e os pia es da súa ins i ucionalización. Aplicando es e modelo, a cidade, ademais de se
unha cidade in e nacional, pode ía se unha cidade e dadei amen e in e nacionalizada.
É a acción ex e io un ema na axenda polí ica a ni el au onómico e local?
Ao se es e un aballo de in es igación empí ica, que p e endía coñece a acción ex e io
de dous gobe nos subes a ais, emp egouse as en e is as como e amen a pa a ecada
in o mación, endo a ep esen an es dos g upos pa lamen a ios e como en e is ados. As súas
espos as pe mi i on abo da o obxec o de es udo dende unha pe spec i a polí ica que
con ibuíu á comp ende mello o ondo das polí icas de acción ex e io es udadas nos dous
casos. O esul ado oi que a ni el au onómico si exis e ce a a ención po es e ema, aínda que
sen a conside ación de p io i a io, chegando a ace se p opos as ma e iais sob e el. No caso do
Concello, a acción ex e io xe a un deba e máis complexo, no que non se pe cibe g an in e ese
po es a polí ica, pese a que os en e is ados a conside en necesa ia. E aínda que non se apo ou
ningunha p oba documen al po pa e dos g upos municipais que indique on ade pola
in e nacionalización da cidade, si se o ece on algunhas p opos as no seo das en e is as. En
is a dis o, pódese concluí que a acción ex e io si es á na axenda au onómica, sen g an
impo ancia, e que é inexis en e na axenda local. En consecuencia, coas en e is as o muladas
agá dase cump i co úl imo obxec i o des e aballo: susci a a e lexión sob e o ema en e os
pa idos polí icos, especialmen e de Compos ela. O empo di á se es e p opósi o oi acadado.
70
9. Bibliog a ía
Badiello, L. (2004). La ep esen ación Regional en B uselas. En F. Mo a a, Gobe nanza mul ini el en
la Unión Eu opea (pp. 327-368). Valencia: Ti an lo blanch.
Bel án de Felipe, M. (2007). Las ciudades y la globalización: endencias y p oblemas en el incipien e
de echo local in e nacional. P o incia, Nº18.
Bull, H. (2002). The Ana chical Socie y. A S udy in Wo ld O de . Basings oke: Palg a e.
Cas ells, M., & Bo ja, J. (1997). Local y Global. La ges ión de las ciudades en la e a de la in o mación.
Mad id: Tau us.
de Cas o Ruano, J. L. (2015). Los úl imos desa ollos de la acción ex e io del Gobie no Vasco: la
Es a egia Basque Coun i 2020. Acción ex e io y Comunidades Au ónomas (pp. 13-44).
Ba celona: Gene ali a de Ca alunya. Ins i u d'Es udis Au onòmics.
F e es, C., Ríos, X., Sanz T illo, A., & Viquei a, M. X. (2001). A acción ex e io das comunidades
au ónomas españolas en Amé ica La ina: o caso de Galicia. Baiona: IGADI.
Gamallo Alle , J. (2016). Galicia e a súa p oxección in e nacional. Tempo ex e io , nº 33, XVII, 31-34.
Ob ido de h p://www.igadi.o g/web/si es/all/a qui os/ empoex e io -33-web.pd
Ga cía Ma íes, R. (2015). La coope ación in e nacional pa a el desa ollo po los en es locales, as la
e o ma ope ada po la Ley 27/2013. ReALA Nue a Época, Nº 4.
Ga cía Pé ez, R. (2009). La e o ma que no ue. En R. Ga cía Pé ez, La acción ex e io de las
Comunidades Au ónomas en las e o mas es a u a ias (pp. 263-283). Mad id: Tecnos.
G ydehøj, A. (2014). Goals, capabili ies and ins umen s o pa adiplomacy by subna ional ju isdic ions.
En A. G ydehøj, L. Fabiani, J. Solé I Fe ando, L. López de Lacalle A is i, & M. Ack én,
Pa adiplomacy. B uxelas: Cen e Mau i s Coppie e s.
Jakobsen, K. (2016). De la in eg ación que enemos a la in eg ación que que emos: el papel de los
gobie nos locales y la coope ación descen alizada. Mon e ideo: Documen o ealizado pa a la
1ª Con e encia Anual del Obse a o io de la Coope ación descen alizada Local UE-AL.
Khan, L. (1997). The eEx inc ion o Na ion-S a es. A wo ld wi hou Bo de s. The Hague: Kluwe Law
In e na ional.
Kuzne so , A. S. (2015). Theo y and P ac ice o Pa adiplomacy. Subna ional gobe nmen s in
in e na ional a ai s. New Yo k: Rou ledge.
Magone, J. (2003). The Thi d Le el o Eu opean In eg a ion: New and Old Insigh s. En J. Magone,
Regional Ins i u ions and Go e nance in he Eu opean Union (pp. 1-30). Wes po CT: P aege .
Magone, J. (2007). Pa adiplomacy e is ed: he s uc u e o oppo uni ies o global go e nance and
egional ac o s. En M. Kölling, S. S a idis, & N. Fe nández Sola, Las elaciones
in e nacionales de las egiones : ac o es sub-nacionales, pa a-diplomacia y gobe nanza
mul ini el : ac as de cong eso : Palacio de la Al aje ía, Za agoza (Spain), 5-6 oc . 2006 (pp. 3-
28). Za agoza.
77
11. C e que hai consenso polí ico espec o ao ipo de polí ica de acción ex e io que a Xun a debe
execu a ?
12. Que ni el de coo dinación hai coas ou as Conselle ías e se izos, como a Axencia de Tu ismo e a
Sec e a ía Xe al de Emig ación? Exis e algún ipo de iscalización das súas ac i idades, como as
iaxes que ealizan ao es anxei o, os p oxec os nos que colabo an con en idades in e nacionais,
e en os in e nacionais nos que pa icipan, e c..?
13. C e que os con ac os en e as au o idades dunha exión e au o idades do máis al o ni el dou os
Es ados poden comp ome e a polí ica ex e io do gobe no cen al?
14. Cales son os esul ados des a polí ica de acción ex e io ?
15. Cales son as necesidades ou p oblemas que di icul an o exe cicio desa polí ica?
16. Como debe ía se no u u o a polí ica ex e io de Galicia?
17. É Galicia un ac o in e nacional?
Modelo B
1. Necesi a Galicia unha polí ica de acción ex e io ?
2. Que alo ación ai da polí ica de acción ex e io , execu ada p incipalmen e dende a Di ección Xe al
de Relacións Ex e io es e coa UE?
3. Como desc ibi ía a e olución da acción ex e io en Galicia, é dici , oi inc emen ando, diminuíndo
ou c e que i o os seus al ibaixos?
4. Se ben é ce o que dende 2014 se oi aumen ando o o zamen o de acción ex e io (os p og amas de
Relacións Ex e io es (111E) e Coope ación ao desen ol emen o (331A), si uándose ago a nos 7
millóns de eu os, amén o é que en 2009 e a de 15 millóns de eu os. Que alo ación ai des e
descenso?
5. C e necesa ias as delegacións ex e io es da Xun a de Galicia en Mon e ideo e Bos Ai es, así como
as o icinas come ciais do Igape en Ma ocos, Rusia, China, México, Colombia e B asil?
6. Que opina o seu g upo pa lamen a io da na u eza e unción da Fundación Galicia Eu opa? É
pa ida io de man e a súa o icina como un en e ins umen al, sup imila ou in eg ala den o da Á ea
da Di ección Xe al de Relacións Ex e io es?
7. Recen emen e se publicou o Dec e o de Acción ex e io da Comunidade Au ónoma de Galicia
(2015) e o Dec e o de coope ación ao desen ol emen o (2017). Cal é a pos u a do seu pa ido
espec o a ambos dec e os?
8. A Xun a de Galicia es á a aballa nunha es a exia de acción ex e io que o ganice es e eido. Cales
son os aspec os cen ais que se debe ían a a nesa es a exia? Que suxe encias ealiza o seu g upo
espec o a esa es a exia?
9. Coincide co gobe no au onómico na o ma de ealiza acción ex e io ou en o seu pa ido ou a
p opos a? É dici , en pensado o seu pa ido apoia es a es a exia pa a c ea un consenso que
pe du e?
10. A acción ex e io ealízase dende di e en es á eas do gobe no, alén da Di ección Xe al de Relacións
Ex e io es e coa UE, a Axencia Galega de Tu ismo, a Sec e a ía Xe al de Emig ación ou a Sec e a ía
Xe al de Polí ica Lingüís ica. C e que exis e unha e dadei a coo dinación en e esas á eas pa a da
cohe encia ao p oxec o de acción ex e io do gobe no, ou máis ben que cada un aballa de manei a
independen e e deso denada?
11. Que alo ación ai das ac uacións en ma e ia de coope ación ans on ei iza con Po ugal e o pulo
á Eu o exión Galicia - No e de Po ugal? Ten o seu pa ido ou p opos a di e en e espec o ás
elacións con Po ugal?

78
12. Que alo ación ai da p esencia da Comunidade Au ónoma de Galicia nas ins i ucións eu opeas?
Realiza o seu pa ido un seguimen o da pa icipación da Xun a no Comi é Eu opeo de Rexións e
ou as ins i ucións?
13. C e que as au o idades galegas debe ían iaxa máis, menos ou igual?
14. Que p opón o seu pa ido sob e a acción ex e io ? Que medidas conc e as p esen ou no Pa lamen o?
15. Man e ía a ac ual posición da DXREUE den o do o ganig ama do gobe no ou cambia íaa?
16. É a acción ex e io un ema de deba e no seo do seu pa ido?
17. É Galicia un ac o in e nacional?
Modelo C
1. Execu a San iago de Compos ela algún ipo de polí ica de acción ex e io ?
i. Se a espos a é si, como é?
ii. Se a espos a é non, po que?
2. San iago de Compos ela en asinados a ios aco dos de i mandamen o con cidades dou os Es ados.
Po que non se ealiza ningunha ac i idade de coope ación coas cidades coas que elas? Non c e que
es es aco dos eñen máis po encial que un me o aco do simbólico?
3. San iago de Compos ela pa icipa nas seguin es edes de cidades:
 O ganización de Cidades Pa imonio Mundial (OCPM)
 League o his o ical ci ies
 Con e encia de Cidades do A co A lán ico
 Eixo A lán ico
i. Cal é o papel que desen ol e o Concello den o delas?
ii. Po que pa icipa nes as e non nou as?
iii. Que bene icio lle epo an á cidade
i . Que á ea de gobe no e adminis ación se enca ga de ealiza as ac i idades no ma co des as
edes?
4. concello apa ece como unhas das cidades asinan es do Pac o dos Alcaldes polo Clima e a Ene xía.
Non obs an e, dende gabine e nin p o ocolo se nos in o mou sob e el. Pódese en ende que o gobe no
non en en conside ación es a inicia i a in e nacional?
5. A Cidade con a con a ios p oxec os eu opeos ap obados e segue a p esen a p oxec os pa a acada
inanciamen o eu opeo. Seguen es es p oxec os algunha liña es a éxica do modelo de cidade? É a
cidade a que busca ou os socios eu opeos pa a ealiza o p oxec o ou son ou os socios os que le an
a inicia i a?
6. Realiza San iago de Compos ela algún ipo de coope ación ao desen ol emen o?
i. Non, po que?
ii. Si, como é?
7. Coope a San iago de Compos ela dalgún ou o xei o con algún En e dou o Es ado ou o ganización
in e nacional, po exemplo no in e cambio de boas p ác icas?
8. T abállase con ou os ac o es da cidade pa a consegui unha in e nacionalización da cidade, como
son a Uni e sidade, a Xun a ou a cáma a de come cio?
9. El ayun amien o de San iago de Compos ela ap obó, el 10 de no iemb e, una moción que decla a a
la ciudad espacio lib e de disc iminación con a el pueblo pales ino y apoya el mo imien o de
Boico , Desin e siones y Sanciones (BDS) con a Is ael. Po que a co po ación municipal ealiza
es e ipo de decla acións que eñen máis que e coa polí ica ex e io , compe encia exclusi a do
Es ado, en luga de ealiza accións de coope ación que si se inclúan den o da compe encia de
acción ex e io dos En es locais?
79
10. Cando o Concello é an i ión de au o idades in e nacionais e es anxei as, adop a un ol p oac i o
nas eunións ou limí ase aos ac os p o ocola ios?
11. Du an e o seu gobe no, ealizou algún memb o da co po ación algunha iaxe ins i ucional ao
es anxei o?
12. San iago de Compos ela colabo a coa o ganización de e en os in e nacionais como o Womex, o
cu oci cui o, cineeu opa ou o mundial de xad ez en 2018. C e que es as ac i idades son su icien es
pa a a in e nacionalización da cidade? Non c e que se debe ían ealiza máis ac i idades pa a e i a
a deses acionalización do u ismo?
13. De que manei a se p omociona a cidade no ex e io ?
14. Ao abei o da no a lei de acción e se izo ex e io de 2014 e do dec e o de acción ex e io de Galicia
(2015), en pensado ealiza o gobe no algún labo de plani icación da acción ex e io ? Non c e que
se ía con enien e unha es a exia de acción ex e io pa a San iago de Compos ela? De ealiza se
unha es a exia de in e nacionalización, cales son as liñas p incipais que e ía esa es a exia?
15. Es a ía a a o de c ea unha o icina den o da es u u a o gánica do Concello que es i ese adicada
á plani icación, execución, coo dinación e sis ema ización dunha acción ex e io , co gallo de
in e nacionaliza a cidade?
16. Algunha ez se deba eu no seo do seu pa ido sob e a acción ex e io do Concello? Realizou algunha
ez algunha p opos a no pleno en p ol da acción ex e io ?
17. É San iago de Compos ela un ac o in e nacional?
Modelo D
1. Conside a que San iago de Compos ela execu a algún ipo de polí ica de acción ex e io ?
a. Se a espos a é si,
i. que alo ación ai dela?
ii. o ece o seu pa ido unha p opos a al e na i a de acción ex e io ?
b. Se a espo a é non, c e que se ía necesa ia unha polí ica de acción ex e io ?
i. Se a espos a é si, como debe ía se ?
ii. Se a espos a é non, po que?
2. Sabe os ede con can as cidades es á i mandada San iago de Compos ela?
3. C e que os aco dos de i mandamen o con ou as cidades deben se simbólicos ou, pola con a, que
impliquen un p oxec o de coope ación en e as cidades?
4. Ten o seu pa ido algunha p opos a espec o aos aco dos de i mandamen os con ou as cidades?
5. Debe ía asina o Concello máis ou menos aco dos de i madamen os? Po que?
6. Coñece en can as inicia i as ou edes de cidades in e nacionais pa icipa o Concello de San iago de
Compos ela?
7. Como alo a o papel que es á a ealiza o Concello nesas edes?
8. Ten o seu pa ido algunha p opos a espec o á pa icipación do Concello en inicia i as ou edes de
cidades in e nacionais?
9. Debe ía o Concello pa icipa en máis ou menos inicia i as e edes de cidades, como po exemplo
Cidades e Gobe nos Locais Unidos, o Pa lamen o Global dos Alcaldes, Eu oci ies, en e ou as? Po
que?
10. Coñece os ede en can os p oxec os eu opeos pa icipou o Concello de San iago?
11. Como alo a a pa icipación do Concello de San iago nos p oxec os eu opeos?
12. Ten o seu pa ido algunha p opos a espec o aos p oxec os eu opeos pa a o Concello de San iago de
Compos ela?
13. Debe íanse ace máis ou menos p oxec os eu opeos, po que?
80
14. Coñece algunha ac uación do Concello de San iago como ac o de coope ación in e nacional
descen alizada? Que alo ación ealiza sob e esa pa icipación?
15. O ece o seu pa ido algunha p opos a espec o á coope ación in e nacional descen alizada?
16. Conside a os ede que o Concello aballa con ou os ac o es como a Xun a de Galicia, a
Uni e sidade ou o A zobispado, pa a a in e nacionalización da cidade? Se a espos a é si, que
alo ación ai?
17. Se a espos a é non, c e que debe ía aballa en ede con es es ac o es? Po que?
18. Cando o gobe no do Concello se eúne con ou as au o idades (embaixado es, cónsules, Alcaldes,
polí icos in e nacionais), c e que adop a un ol ac i o ou pasi o, é dici , planea esas eunións e
mos a in e ese, ou ecíbeas po p o ocolo ao se a capi al de Galicia?
19. Concello de San iago de Compos ela pa icipa nou as ac i idades in e nacionais como o WOMEX,
o Cu oci cui o, Cinee opa, o Mundial de Xad ez 2018. Que alo ación ai sob e es as inicia i as?
C e que son su icien es?
20. Ten o seu pa ido algunha p opos a de ac i idades in e nacionais?
21. O seu pa ido es i o no gobe no dende 2007 a 2011. Reco da que accións in e nacionais ealizou o
Concello naquela e apa? (Só ealizada ao ep esen an e do PP)
22. O seu pa ido es i o no gobe no a é 2011. Reco da que accións in e nacionais ealizou o Concello
naquela e apa? (Só ealizada ao ep esen an e do PSdeG-PSOE)
23. Algunha ez se deba eu sob e a acción ex e io do Concello no seu pa ido?
24. C e que o Concello de San iago de Compos ela é un ac o in e nacional?
25. C e que o Concello debe ía e unha especie de o icina de acción ex e io ou elacións in e nacionais,
que aballase en p ol dunha polí ica de acción ex e io cohe en e e o ganizada, onde e ían cabida
as dis in as o mas de in e nacionaliza das que xa alamos (i mandamen os, pa icipación en edes,
p oxec os eu opeos, e c)? Apoia ía o seu pa ido unha p opos a des e ipo?
81
Anexo II. Cues iona ios o mulados aos gabine es dos casos de es udo
Gabine e
Pe soa
Con ac o
Fo ma de espos a
Modelo
Gabine e da
DXREUE
Belén Fe ei o
Co eo
elec ónico
Respos as dis ibuídas en
a ios co eos
A
Gabine e da
Alcaldía
Ja ie Vázquez
Co eo
elec ónico
Complemen a in o mación
dende P o ocolo
B
Modelo A
1. Como é a es u u a o gánica da Di ección Xe al de Relacións Ex e io es e coa Unión Eu opea?
Cales son as uncións e ac i idades das que se esponsabiliza cada depa amen o?
2. Emp ega a Xun a de Galicia algún mecanismo pa a coo dina a acción ex e io que se ealiza dende
di e en es á eas, como a Sec e a ía Xe al de Emig ación, Axencia Galega de Tu ismo, Sec e a ía
Xe al de Polí ica Lingüís ica, e c, ou pola con a cada unha aballa de xei o independen e?
3. A Di ección Xe al de Relacións Ex e io es e coa UE compa ece an e o Pa lamen o dúas eces ao
ano pa a in o ma sob e as iaxes ao es anxei o ealizadas polas au o idades galegas. Pode ía
p opo ciona in o mación pa a elabo a unha elación desas iaxes que indique as au o idades que
iaxa on, as da as, os luga es de des ino e os p opósi os no pe íodo do gobe no de Feijóo (2009 -
ac ualidade).
4. Exis e algún exis o de au o idades es anxei as que se isi an Galicia e se eúnen coas au o idades
do gobe no galego? Pode o ece in o mación pa a elabo a unha elación desas eunións que
indique que au o idades se euni on, as da as e os p opósi os?
5. Exis e algún exis o de p oxec os eu opeos nos que pa icipa a Xun a de Galicia a a és das súas
á eas?
6. Galicia coope a con Po ugal ao abei o da Eu o exión Galicia - No e de Po ugal. Pode o ece
in o mación das ac i idades, p oxec os ou ou as o mas que e idencien esa coope ación?
7. Galicia pa icipa nas ins i ucións eu opeas, con oz p opia no Comi é Eu opeo de Rexións e
in eg ando a delegación española den o do Consello de Minis os da UE e nos comi és da Comisión
Eu opea. Pode achega in o mación que demos e as eces que houbo ep esen ación galega no
Consello de Minis os da UE e nos comi és da Comisión Eu opea no pe íodo de gobe no de Feijóo
(2009 - ac ualidade)?
8. Den o da Di ección de Xe al de Relacións Ex e io es e coa UE amén se ealiza coope ación
in e nacional ao desen ol emen o. De que o ma se a icula es e ipo de coope ación?
i. Se é de o ma di ec a, pode o ece in o mación sob e os p oxec os de coope ación
execu ados pola Xun a de Galicia, du an e o pe íodo de gobe no de Feijóo (2009 -
ac ualidade)?
ii. Se é de o ma indi ec a, pode o ece in o mación sob e o núme o de con oca o ias de
sub encións con cadanseu o zamen o du an e o mesmo pe íodo?
9. Galicia con a con delegacións ex e io es en Mon e ideo e Bos Ai es e o icinas come ciais en China,
México, Colombia, B asil, Rusia e Ma ocos. Cando o on c eadas es as o icinas e cales son as súas
uncións? Realiza a Di ección Xe al de Relacións Ex e io es e coa UE algún ipo de con ol sob e
as ac i idades de di as o icinas?
10. Ademais da pa icipación de Galicia nas ins i ucións eu opeas, na coope ación ao desen ol emen o,
das isi as ao es anxei o, das eunións con au o idades in e nacionais, das súas o icinas no ex e io
e da coope ación con Po ugal, exis e algunha ou a o ma impo an e a a és da cal a Xun a ealiza
acción ex e io ?
82
Modelo B
1. Exis e algunha es a exia de in e nacionalización de San iago de Compos ela na que se plan een uns
obxec i os e uns medios pa a acadalos?
2. Can os aco dos de i mandamen o con ou os municipios en asinado en San iago de Compos ela?
Que municipios son? Cando e onde se asina on ales aco dos? Após da sina u a dos aco dos,
ealizá onse accións en conxun o?
i. Se a espos a é si, cales?
3. Pa icipou, pa icipa e pa icipa á o Concello de San iago de Compos ela na elabo ación ou
execución de p oxec os eu opeos?
i. Se a espos a é si, cales o on os p oxec os nos que pa icipou?
4. Pa icipou, pa icipa e pa icipa á o Concello de San iago de Compos ela nalgunha ede
in e nacional de cidades?
i. Se a espos a é si, cales son esas edes?
5. Apoia ou pa icipa o Concello de San iago de Compos ela na execución dalgún e en o in e nacional
cul u al, depo i o ou académico (exemplos: es i ais, ei as, inanciamen o de in e cambios
es udan ís, o neos depo i os, cong esos, e c.)?
i. Se a espos a é si, cales?
6. Pa icipou, pa icipa e pa icipa á o Concello de San iago de Compos ela nalgún concu so ou
ce ame in e nacional?
i. Se a espos a é si, cales?
7. Exis e algún ipo de ep esen ación ins i ucional de San iago de Compos ela nalgún o on ou ó gano
polí ico in e nacional?
i. Se a espos a é si, cales?
8. Le a a cabo o Concello de San iago unha ecompilación sis emá ica de da os ou ealiza algún ipo
de memo ia na que se ecollan odas as ac i idades in e nacionais nas que o Concello pa icipa?
9. De que manei a ealiza o Concello de San iago de Compos ela a diplomacia local, en endendo es a
como iaxes e eunións ou ou o ipo de con ac os que os ep esen ann es da co po ación municipal
desen ol en cos seus homólogos in e nacionais?
10. Le a a cabo o Concello de San iago de Compos ela algunha acción de coope ación in e nacional
descen alizada, como o in e cambio de boas p ác icas ou o inanciamen o de p oxec os de
coope ación?
11. Exis e algunha o icina pe encen e ao Concello de San iago de Compos ela ó a do municipio?
12. É o Concello de San iago de Compos ela coñecedo da poboación es anxei a que habi a na cidade
ou das emp esas in e nacionais ins aladas nela?
13. Realiza algún ipo de polí ica pública o ien ada ca a des ina a ios in e nacionais, como a acción de
in es imen os, polí icas de in eg ación social de colec i os es anxei os, a acción do u ismo, e c.?
14. Como aballa o Concello de San iago de Compos ela pa a implica a ou os ac o es impo an es da
cidade como a Uni e sidade, o A zobispado ou a Xun a de Galicia na in e nacionalización da
cidade?
15. Exis en ou os mecanismos ou ac i idades que impliquen a in e nacionalización do Concello de
San iago de Compos ela?
16. Exis e algunha á ea ou depa amen o que se esponsabilice das elacións in e nacionais da cidade?
i. Se a espos a é si, cal é?
ii. Se a espos a é non, que ou as á eas se enca gan de asun os de ca ác e in e nacional?

83
Anexo IV. Achegas do PSdeG-PSOE e BNG á Egaex
ACHEGAS E DEMANDAS DO GRUPO PARLAMENTARIO DOS SOCIALISTAS DE
GALICIA AO BORRADOR DA ESTRATEXIA GALEGA DE ACCIÓN EXTERIOR (Egaex)
(Cada achega de engádega ai e e encia ao pa ág a o co esponden e do ex o da Egaex)
3. Po unha Eu opa Social
Galicia ei indica o P oxec o Eu opeo como modelo de in eg ación social, económica, xu ídica e
democ á ica, que sal aga dando as iden idades p opias de cada e i o io, de cada comunidade, de cada
exión, busca de o ma decidida ecupe a e impulsa un modelo de con i encia pací ica, solida ia,
p óspe a e en igualdade, con a ia aos modelos de sociedade indi idualis a, especula i a e xenó oba
baseada na máxima des egulación, a al a de in e ención pública e nun exace bado libe alismo dos
me cados. Eu opa p ecisa econs uí un modelo social onzado pola G an Recesión; Galicia, en
Eu opa, apos a po es au a un no o con a o social, onde o desen ol emen o económico eña como
eixe p incipal unha sociedade plu al e sen as desigualdades ac uais.
32. A p ol dunha lei da acción ex e io de Galicia
O g an consenso polí ico que aspi amos a agua a edo da nosa Acción Ex e io , p oxección da
capacidade de au ogobe no dunha nacionalidade his ó ica como Galicia, esixe ele a ao deba e
pa lamen a io, e no ma co compe encial ac ual, o ex o des a es a exia, pa a a súa ap obación inal
median e lei do Pa lamen o de Galicia.
41. Po unha maio capacidade écnica na acción ex e io
Pa a e o za unha e icaz in eg ación dos in e eses de Galicia na axenda da acción ex e io española,
cómp e que o Minis e io de Asun os Ex e io es e Coope ación acili e a o mación e o ecoñecemen o,
a a és de colabo ación da Escola Diplomá ica, do pe soal dependen e da Xun a de Galicia con
compe encias ou ac uacións en p oxec os da acción ex e io e de coope ación ao desen ol emen o. Es a
o mación debe p es a especial a ención aos ámbi os nos que os in e eses de Galicia son máis
des acados: polí icas da UE con especial incidencia en Galicia, a in ensi icación das elacións con
Po ugal, o espazo de conec i idade po ua ia con o mado pola achada a lán ica, e os países con maio
p esenza da nosa emig ación ou da nosa coope ación.
Es a coope ación pe mi i á a Galicia dispo dunha es u u a adminis a i a de Acción Ex e io máis
isible e compe en e.
A coo dinación das au o idades da Xun a de Galicia co co po consula p esen e na nosa comunidade
amén en que o alece os nosos in e eses no ex e io e, ecip ocamen e, os das pe soas es anxei as no
noso e i o io.
98. Unha Axenda de I+D na acción ex e io de Galicia
A mello a do noso modelo p odu i o esixe e pa a capacidade de e e e cap a alen o. Se que emos
ealmen e da pasos se ios no o alecemen o dun cambio de modelo p odu i o, e social, máis baseado
na inno ación, na in es igación e na ans e encia ecnolóxica, Galicia debe dispoñe dunha Axenda
84
p opia pa a acili a o máximo a in e nacionalización dos nosos g upos de in es igación e a a acción de
in es igado es e ondos inanciado es de I+D. Con e xe ca a ao 2 % do PIB (media OCDE) pa ece un
comp omiso di ícil de acada en España e en Galicia, unha ce a u opía, máxime as os e ocesos des e
anos, pe o non pode deixa de se un obxec i o a aza p og esi amen e. Se pasamos dun 1,04 % do
PIB en 2008 a un 0,87 % en 2014, Galicia debe ixa como obxec i o acada o 1,3 % do PIB en 2020
(media do conxun o de España).
Po encia aos nosos mello es in es igado es, aos g upos de in es igación do Sis ema Uni e si a io
de Galicia (SUG), ás unidades de I+D das nosas emp esas, implemen a polí icas de I+D nas nosas
Pemes, a impe a i a necesidade de inc emen a a ans e encia da in es igación, son odas das demandas
i enunciables pa a o noso p esen e, pa a o noso u u o. Todas as ac uacións públicas e p i adas de
Galicia, os di e en es axen es que in e eñen no p oceso in es igado , p ecisan dunha Axenda especí ica
que "poña a Galicia" no mapa mundial, que sexa capaz de cap a pe soas con alen o e ecu sos
inancei os, que apos e decididamen e naqueles ámbi os cien í icos e e i o iais que en moi as ocasións
xa es án iden i icados polos p opios g upos e cen os de in es igación. Non podemos pe mi i nos que
Galicia eña pe dido en e 2010 e 2015, 1.700 e ec i os dedicados a I+D segundo o INE. A Egaex
con igú ase así como unha boa panca pa a que Galicia apos e po unha Axenda de I+D na súa acción
ex e io .
131. Unha maio implicación de Pexga
En odo caso, a Egaex debe se i de acica e pa a e lexiona sob e o uncionamen o da Rede Pexga
e os comp omisos nela po pa e da Con ede ación de Emp esa ios de Galicia (CEG).
256. Ga an i un e ec i o o o ex e io
No ámbi o dos de ei os ci ís e polí icos, Galicia debe apoia o es udo e modi icación da lexislación
elec o al pa a elimina o ac ual sis ema de o o ogado e in oduci no as ó mulas (como o o o
elec ónico), non exclusi as, seguindo as ecomendacións da Xun a Elec o al Cen al e do Pa lamen o
Eu opeo pa a mello a subs ancialmen e o p ocedemen o de o o ex e io . A ine icacia do sis ema
ac ualmen e en igo é un a anco inacep able pa a a pa icipación da emig ación na ida polí ica do
noso país. Incluso pode ían es uda se ó mulas pa a que a nosa emig ación poida elixi di ec amen e
ep esen an es no Pa lamen o galego.
296. Un comp omiso humani a io eal
Pe o a Coope ación galega, máis alá das necesa ias an axes compa a i as que conside e nas súas
p io idades, a ende á p incipalmen e aquelas u xencias humani a ias que iden i iquen as au o idades e
o ganizacións in e nacionais. A c ise ac ual dos e uxiados é mos a dunha al a de comp omiso eal no
con ex o eu opeo e da coope ación española, que es á a impedi que Galicia, que moi os dos seus
concellos que que en colabo a nes a u xencia humani a ia, poda ac ua . Es a c ise humani a ia é
ce amen e inadmisible en calque a axenda in e nacional que p e enda a ende aos máis des a o ecidos,
ben po causas económicas, ben po causas polí icas. A Egaex debe así asumi un comp omiso
humani a io de p imei a o de.
376. Fo alece a Fundación Galicia-Eu opa
85
Pa a un sal o cuali a i o da p esenza dos in e eses de Galicia na UE, a Fundación Galicia-Eu opa
debe de se e o zada e ac ualizada, na súa isión, posición e ecu sos que p ecisa pa a acili a a mello
pa icipación ins i ucional de Galicia, xun o coas demais Comunidades Au ónomas e Rexións, no no o
escena io eu opeo, en ac ual ensión e cheo de ince ezas. Unha p esenza, unha acción o e e decidida
pe an e as ins i ucións da UE pe mi i án a Galicia es a máis p esen e na axenda española e eu opea.
462. Unha Egaex con ca ác e execu i o e anspa en e
En odo caso, pa a a mello e máis cla a comp ensión, an o no ámbi o in e no das ins i ucións
au onómicas, como po pa e da cidadanía, o balance ecollido nes a es a exia, a ede de ac o es
implicados, os ámbi os sec o iais, xeog á icos e ins i ucionais analizados se án sin e izados nun in o me
execu i o inal da Egaex, que p opo á coa máxima conc eción a isión da Acción Ex e io de Galicia,
as súas p io idades, os axen es implicados na execución, a p og amación e ecu sos a mobiliza , co
ho izon e do 31 de decemb o de 2020, da a lími e o mal de implemen ación da Egaex. A p og amación
e á ca ác e anual, mais a axenda coa UE debe á ecolle comp omisos semes ais.
Ademais da Axenda de I+D, a Egaex p es a á especial a ención nas súas p io idades sec o iais a:
- Os comp omisos en e iciencia ene xé ica, cambio climá ico e impac o ambien al.
- A pa icipación de Galicia nas o ganizacións in e nacionais que incidan nas compe encias
au onómicas (OCDE, Consello de Eu opa (CPLR, GIE, Comisión Venecia, GRECO, e c.), UNESCO,
UNCTAD, UNHABITAT, UNWOMEN, e c.
As ac i idades de acción e p omoción ex e io da Xun a de Galicia e do Pa lamen o se án obxec o
de in o mación pública. A Egaex e os in o mes de seguimen o es a án dispoñibles no Po al de
T anspa encia e Bo Gobe no.
Pazo do Pa lamen o, 2 de ma zo de 2017
ESTRATEXIA GALEGA DE ACCIÓN EXTERIOR
Ho izon e pos 2020
Achegas e comen a ios do g upo pa lamen a do BNG
7 de ma zo de 2017
1. CUESTIÓNS XERAIS
Desde o pun o de is a do BNG o ma co lexisla i o es a al, se ben supuxo un desen ol emen o e
conc eción e delimi ación da polí ica ex e io do es ado, subo dina a acción ex e io galega á es a exia
ex e io española. C éase unha dinámica de con ol p e en i o, que limi a as posibilidades de exe ce
unha acción ex e io au ónoma. En endemos que mesmo coas limi acións cons i ucionais, Galiza pode
desen ol e unha acción ex e io máis ambiciosa e cen ada na de ensa dos seus in e eses, non semp e
conco dan es co in e ese xe al do es ado.
En endemos amén que o ma co no ma i o galego, ixado no Dec e o 178/2015 polo que se egula
a acción ex e io da Comunidade Au ónoma de Galicia, es ablece un pun o de pa ida limi a i o.
Conside amos que un ema des a na u eza debe ía se egulado median e unha lei, e que debe ía con a
con un amplo aco do polí ico e social.
2. SOBRE AS CARACTERÍSTICAS E ESTRUTURA DO DOCUMENTO.
86
Recoñecemos o g ande es o zo de elabo ación e sín ese que supuxo a edacción do documen o da
Es a exia, mais pensamos que se a a dun ex o p edominan emen e exposi i o e desc i i o e moi pouco
p oposi i o.
T á ase dunha ecompilación de in o mes e p opos as de di e en es depa amen os, con análises ás
eces moi p o undas e ou as máis supe iciais. O que dá como esul ado un documen o demasiado
p olixo e descompensado.
O BNG conside a que es e documen o pode se un pun o de pa ida analí ico pa a elabo a un ex o
con es u u a de plan es a éxico, que debe ía ecolle cando menos
- Obxec i os es a éxicos
- Liñas es a éxicas e Accións
- Recu sos
- P ocedemen o de seguimen o e a aliación
- Pocedemen o de e isión e ac ualización
3. CUESTIÓNS DE CARÁCTER POLÍTICO E IDEOLÓXICO
O BNG disc epa da a aliación do documen o a espec o de cues ións de g ande anscendencia
como:
a) Relación de Galiza co Es ado, ma co compe encial e au ogobe no.
b) Análise do p oceso de in eg ación na CEE e na UE (do es ado español e nomeadamen e no caso
de Galiza)
c) Análise do ac ual modelo de in eg ación eu opeo
d) Con ex o in e nacional e análise das causas e consecuencias da chamada c ise económica
pos e io a 2008.
No ex o bó ase de menos unha e e encia ac ualizada ás p incipais mudanzas na escena mundial
que se p oduci on nos úl imos empos. Semp e endo en con a a na u eza dinámica e cambian e da
escena in e nacional. Nes e sen ido, conside amos de in e ese, en e ou as cues ións,inclui unha análise
da c ise das pe soas e uxiadas.
Tamén conside amos necesa ia unha e lexión máis au oc í ica sob e o papel de Galiza en Eu opa e
a esponsabilidade da adminis ación galega na p edominancia dunha ac i ude eac i a e non p oac i a
a espec o de decisións es a éxicas das ins i ucións comuni a ias. A es e espec o conside amos
undamen al cues iona e ede ini o papel da delegación de Galiza dian e das ins i ucións eu opeas.
4. ACHEGAS A DIFERENTES TEMAS DESENVOLVIDOS NO DOCUMENTO
- Pa icipación e ac o es
Pa ag a os 81 e seguin es
Conside amos acaído e isa a composición e uncionamen o do CAEX pa a que sexa un ó gano de
pa icipación áxil, e icaz e e dei amen e pa icipa i o.
P opoñemos a c eación dun ó gano consul i o especí ico, ou un g upo de aballo do CAEX,
cen ado nas elacións cos países de lingua po uguesa.
Tamén nos pa éce necesa io ace unha mención explíci a ao papel dos concellos na acción ex e io ,
pa a ap o ei a expe iencias posi i as e a p oxección in e nacional que es án a e algunhas cidades
galegas.
Conside amos amén necesa io unha maio elación de coo dinación e cope ación coas en idades
especializadas nos es udos e elacións in e nacionais.
Pa écenos opo uno inco po a as uni e sidades na plani icación da acción ex e io , así como
po encia os es udos supe io es elacionados coa pa adiplomacia e a acción ex e io (pa ag a o 241)