EVOHÉ | 17
Cummings, poe a ciné ico
po Héc o Acebo
E. E. CUMMINGS; Lo e s on he Beach
Lee (a quen dá ida Ba ba a He shey) cho a ó le , ecos ada na cama, un
poema de E. E. Cummings. Dedicoullo —como mos a de amo — o seu cuñado E ic,
ó que enca na Michael Caine. A escena pe ence á longame axe Hannah e as súas
i más (1986), de Woody Allen.
Lémb ome daquela mañá en que An onio Ma ínez Sa ión e eu a abamos
de lemb a , paseando polo Re i o mad ileño, a e e ida composición de Cummings,
exen a de í ulo —como moi as ou as súas—. So p enden emen e, o poe a
albace eño e un se ido acabamos eci ando ó unísono o e so inal, que, mesmo
aducido, soa delicioso:
ninguén,nin seque a a choi a, en unhas mans an pequenas.
Ten a poesía de Cummings un ca ác e cinema og á ico? Desde logo, pe o
non an o pola emá ica como pola manei a en que ag oma odo o seu imaxina io; é
dici , os e sos do es adounidense pa ecen encad ados e mon ados, pos o que
acou an escenas e imaxes ciné icas a a és da ollada:
18 | EVOHÉ
O de un o
Bu alo Bill
mon aba
un semen al p a eado
sua e coma a agua
e pa ía unhadúas esca ocinco pombascomosenada
E ec i amen e, como oco e nou os g andes poe as cincelados polas
anga das, a po encia de Cummings é al que excede a linguaxe esc i a. As
in e e encias da xe ga uei a e de dis in os campos a ís icos (a comedia do music
hall, o balle , a pin u a dadaís a e o ock, ademais do mencionado celuloide), unidas
á expe imen ación e bal, p o ocan unha eno me ensión na súa dicción. Ve bas a
modo de imp e is os bicos. E de dispa os.
Como xa explicou algún c í ico, moi os dos aseos do c eado ame icano —
con palab as en eco adas e un uso a bi a io, a miúdo desa iculado , dos signos
de pun uación— poden esul a ilóxicos se non se len en oz al a. Po supos o, a
sub e sión g ama ical é líci a na poesía, pois es e xéne o de na u eza agmen a ia
éxese polo código í mico, non polo lingüís ico p ima io:
(…) men es an o eu
mesmo e cé e a es aba anquilamen e ombado
no p o undo ba o e
cé e a
(soñando,
e
cé e a,co
Teu so iso
ollos xeonllos e co eu E cé e a)
Au o e a o de Cummings
EVOHÉ | 19
Do incon o mismo ipog á ico de e.e. cummings non se lib a nin o seu p opio
nome, o cal nos lib os apa ecía así —en minúsculas e sen espazo en e as iniciais—,
aínda que hai quen sos én que a decisión débese ós seus edi o es, nun in en o de
e lec i aquel ansg eso es ilo. En calque a caso, Cummings “e a an lib e que a
súa cu iosidade pa ecía indecen e”, como sen enciou o poe a An onio M. Figue as,
esponsable —xun o ó seu colega Miguel Ángel Muñoz Sanjuán— da selección e
edición de Bu alo Bill ha mue o (Hipe ión, 1996), un espléndido lo ilexio do
c eado no eame icano aducido ó cas elán po José Casas4. O a e emen o de
Cummings é p opio, xao a, do ca i o que comeza a compoñe e sos. Semp e c in
que, mu a is mu andis, ó au o de Non g azas lle sen a ía xenial aquela ase
a ibuída a Picasso: “Ta dei ca o anos en pin a coma un mes e e oda unha ida
pa a pin a coma un neno”.
A p odución de Cummings oscila en e a c í ica social, o amo e a mo e. As
súas sá i as posúen unha ac u a écnica impecable e g an in elixencia. Mesmo baixo
a o ma do sone o, ecenden a un incon undible a oma g ecola ino e abo dan os
p incipais p oblemas do seu empo (a I e a II Gue a Mundial, o o ali a ismo
so ié ico, a usu a capi alis a, a alienación…). Eses azos sa í icos compá eos co
mozo Pound — oz cimei a da poesía con empo ánea—, aínda que Cummings gus a
máis de xoga coas co es da linguaxe, incluíndo aí a ima. Velaquí un dos amosos
epig amas do noso p o agonis a:
un polí ico é un cu
no que se sen ou odo o mundo agás un home
Po ou a banda, é xus o ecoñecelo, algúns dos poemas ama o ios de
Cummings saben doces en exceso, como aquel que empeza así:
amo meu
o eu cabelo é un eino
cuxo ei é a escu idade
a úa on e é unha bandada de lo es
4 Todas as ci as de Cummings que apa ecen nes e a igo son aducións das co esponden es e sións
de Casas.
20 | EVOHÉ
Pe o moi os dos mello es momen os do au o de 1 x 1 con eñen á ez i onía,
cinismo, oman icismo, en u a in an il e e o ismo: unha conxunción deliciosa,
ap eciable, po exemplo, no de andi o ex o da “e cé e a”.
Encán ame o debuxo da po ada de
Bu alo Bill mo eu: o público dunha sala
cinema og á ica con emplando un e moso
os o eminino en p imei o plano. Velaí un
acaído xei o de e lec i a concepción isual da
lí ica de Cummings, o seu sabo ciné ico…
Ocó eseme ou a posible imaxe pa a
ep esen a a súa poesía: unha sensi i a
apa iga saíndo —indi e en e e magní ica— do
ío. A auga ilumina ía a súa ollada soñado a e
ape a ía es ei amen e as b aguiñas,
ealzando así a e su a das súas nádegas e as
cu as das súas cadei as, que un que e ía
cingui con lou ei o. Esa escena exp esa ía,
ob iamen e, a i an e dicción do es adounidense, can e ou non o gozo dunha pel
anscenden e.
(…) a miña apaza é al a
e maciza,de pe nas delgadas semellan es a unha en edadei a
que pasou oda a ida no mu o dun xa dín,
e ai mo e . Cando is es ímonos á cama
con esas pe nas empeza a empuxa e a en osca se
en min,e a bica a miña ace e a miña cabeza.
É como se Cummings, pa a non apaga o lume da súa mi ada, só se pe mi ise
pa padea ó encadea unha escena con ou a…
