T aballo de Fin de Más e
COÑECEMENTO, PERCEPCIÓN E ACTITUDES DA
ENFERMARÍA NA IDENTIFICACIÓN E NOTIFICACIÓN DE
EVENTOS ADVERSOS NAS UNIDADES DE COIDADOS
INTESIVOS E URXENCIAS
Modalidade: P oxec o de in es igación
Alumno: Pablo Rod íguez Iglesias
Ti o a: Mª Jesús Núñez Iglesias
Con oca o ia: Se emb o de 2024
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
TÍTULO: Coñecemen o, pe cepción e ac i udes da En e ma ía na
iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de
Coidados In ensi os e U xencias.
RESUMO:
INTRODUCIÓN: Os pacien es a ados na unidade de coidados in ensi os (UCI) e nos se izos de
u xencias hospi ala ias (SUH) es án expos os a iscos g a es de e en os ad e sos (EA) co po encial de
causa a ios ipos de danos. O coñecemen o des e aspec o é o p imei o paso pa a mello a a
segu idade do pacien e na UCI e nos SUH.
OBXECTIVOS: De e mina os coñecemen os e ac i udes das en e mei as sob e os e en os ad e sos e a
súa no i icación.
MATERIAIS E MÉTODOS: Deseñouse un cues iona io ad hoc sob e “Coñecemen os, ac i udes e
in encións an e os e en os ad e sos”. A mos a es á o mada po en e mei as de UCI e U xencias do
Complexo Hospi ala io Uni e si a io de Ou ense. A análise dos da os inclúe o cálculo de es
pun uacións: a pun uación de coñecemen o, ca ego izada en coñecemen os baixos (<33%), mode ados
(33%-66%) e bos (>66%); a pun uación de ac i ude, clasi icada como posi i a (<2,5), neu al (2,5-3,5) e
ac i ude nega i a (>3,5); e a pun uación da in ención, ca ego izada en in ención des a o able (<4),
neu al (4-7) e in ención a o able (>7).
PALABRAS CLAVE: e en o ad e so, no i icación, coñecemen o, ac i ude, pe cepción, unidade de
coidados in ensi os, u xencias.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
TÍTULO: Conocimien o, pe cepción y ac i udes de la En e me ía en la
iden i icación y no i icación de E en os Ad e sos en las Unidades de
Cuidados In ensi os y U gencias.
RESUMEN:
INTRODUCCIÓN: Los pacien es a endidos en la unidad de cuidados in ensi os (UCI) y en los se icios
de u gencias hospi ala ias (SUH) es án expues os a iesgos g a es de e en os ad e sos (EA) con el
po encial de p o oca di e sos ipos de daños. El conocimien o de es e aspec o es el p ime paso pa a
mejo a la segu idad del pacien e de UCI y los SUH.
OBJETIVOS: De e mina los conocimien os y ac i udes de las en e me as sob e los e en os ad e sos y
su no i icación.
MATERIAL Y MÉTODOS: Se ha diseñado un cues iona io ad hoc sob e "Conocimien os, ac i udes e
in enciones an e los e en os ad e sos". La mues a es á o mada po en e me as de UCI y U gencias del
Complejo Hospi ala io Uni e si a io de Ou ense. El análisis de da os engloba el cálculo de es
pun uaciones: la pun uación de conocimien os, ca ego izada en conocimien os bajos (<33%), mode ados
(33%-66%) y buenos (>66%); la pun uación de ac i ud, clasi icada en ac i ud posi i a (<2,5), neu al (2,5-
3,5) y nega i a (>3,5); y la pun uación de in ención, ca ego izada en in ención no a o able (<4), neu al
(4-7) e in ención a o able (>7).
PALABRAS CLAVE: E en o ad e so, no i icación, conocimien o, ac i ud, pe cepción, unidad de
cuidados in ensi os, u gencias.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
TITLE: Knowledge, pe cep ion and a i udes o Nu sing in he
iden i ica ion and no i ica ion o Ad e se E en s in In ensi e Ca e and
Eme gency Uni s.
ABSTRACT:
INTRODUCTION: Pa ien s ea ed in he in ensi e ca e uni s (ICU) and eme gency depa men s (ED) a e
exposed o se ious isks o ad e se e en s (AEs) wi h he po en ial o cause di e se ypes o ha m.
Knowledge o his aspec is he i s s ep o imp o ing ICU’s and ED’s pa ien sa e y.
OBJECTIVES: De e mine nu ses' knowledge and a i udes abou ad e se e en s and hei epo ing.
MATERIAL AND METHODS: An ad hoc ques ionnai e on "Knowledge, a i udes and in en ions owa ds
ad e se e en s" has been designed. The sample is made up o ICU and eme gency nu ses a Ou ense’s
Uni e si y Hospi al Complex. The da a analysis includes he calcula ion o h ee sco es: he knowledge
sco e, ca ego ized in o low (<33%), mode a e (33%-66%) and good (>66%) knowledge; he a i ude
sco e, classi ied as posi i e (<2.5), neu al (2.5-3.5) and nega i e a i ude (>3.5); and he in en ion sco e,
ca ego ized in o un a o able in en ion (<4), neu al (4-7), and a o able in en ion (>7).
KEY-WORDS: Ad e se e en , no i ica ion, knowledge, a i ude, pe cep ion, in ensi e ca e uni ,
eme gency.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
ÍNDICE:
1. INTRODUCCIÓN: ................................................................................................... 1
2. XUSTIFICACIÓN E OBXETIVOS: ........................................................................... 4
2.1. Xus i icación do P oxec o:...................................................................................... 4
2.2. Obxec i os: ........................................................................................................... 5
3. METODOLOXÍA: ..................................................................................................... 6
3.1. Deseño do Es udo: ............................................................................................... 6
3.2. Ámbi o do Es udo: ................................................................................................. 6
3.3. Poboación a Es udo: .............................................................................................. 6
3.4. Cálculo do Tamaño Mos al: .................................................................................. 7
3.5. C i e ios de Selección: ........................................................................................... 7
3.6. P ocedemen o: ..................................................................................................... 8
3.7. Aspec os é ico-legais: ............................................................................................ 9
3.8. Análise de da os: ................................................................................................. 10
4. CRONOGRAMA DE TAREFAS: ........................................................................... 11
5. VIABILIDADE, LIMITACIÓNS E CUSTOS: ........................................................... 12
6. RESULTADOS ESPERADOS: ............................................................................... 13
7. BIBLIOGRAFÍA: ................................................................................................... 14
8. ANEXOS: .............................................................................................................. 18
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
ABREVIATURAS:
CDR
Cade no de Recollida de Da os
CHUO
Complexo Hospi ala io Uni e si a io de Ou ense
EA
E en o Ad e so
EC
E en o Cen inela
ENEAS
Es udo Nacional sob e os E ec os Ad e sos ligados á Hospi alización
EPIDEA
Es udo da P e alencia dos E en os Ad e sos na Asis encia Hospi ala ia da
Comunidade Valenciana
EVADUR
Es udo de E en os Ad e sos ligados á Asis encia nos Se izos de U xencias de
Hospi ais Españois
ISO
In e na ional O ganiza ion o S anda diza ion
OMS
O ganización Mundial da Saúde
SEMES
Sociedade Española de Medicina de U xencias e Eme xencias
SEMICYUC
Sociedade Española de Medicina In ensi a, C í ica e Unidades Co ona ias
SERGAS
Se izo Galego de Saúde
SiNASP
Sis ema de No i icación e Ap endizaxe pa a a Segu idade do Pacien e
SOSP
Su eys on Pa ien Sa e y Cul u e
SUH
Se izos de U xencias Hospi ala ias
SYREC
Es udo de Inciden es e E en os Ad e sos en Medicina In ensi a. Segu idade e Risco
no En e mo C í ico
TFM
T aballo de Fin de Más e
UCI
Unidade de Coidados In ensi os
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
1
1. INTRODUCCIÓN:
A O ganización Mundial da Saúde (OMS) de ine o concep o de E en o Ad e so (EA)
como “dano non in encional causado ao pacien e como esul ado clínico non espe ado
da asis encia sani a ia e que pode ou non es a asociado a un e o clínico.” [1] A
Sociedade Española de Medicina In ensi a, C í ica e Unidades Co ona ias
(SEMICYUC) amplía o concep o da OMS de inindo como EA: “ odo inciden e
imp e is o e inespe ado no i icado polos p o esionais, que causou lesión e/ou
incapacidade e/ou p olongación de es ancia e/ou exi us, como consecuencia da
a ención sani a ia e non elacionado coa e olución ou posibles complicacións da
en e midade de base do pacien e.” [2]
En can o a concep o de E en o Cen inela (EC) a In e na ional O ganiza ion o
S anda diza ion, median e a No ma ISO 179003, de íneo como: “suceso imp e is o
que causa a mo e ou g a es danos ísicos ou psicolóxicos ao pacien e. Todo EC é un
EA pe o ás súas consecuencias eñen ca ac e ís icas que ob igan a unha comple a
e isión do sucedido pa a e i a que ol an a p oduci se no os casos, así como a da
apoio e aseso amen o aos p o esionais implicados, pacien es e/ou amilia es.” [3]
Os EA e EC son sucesos imp e is os que poden oco e calque a día do ano, a
calque a ho a e en calque a luga onde se p es e a ención sani a ia ao pacien e.
Cen a emos o noso p oxec o de es udo nas Unidades de Coidados In ensi os (UCI) e
nos Se izos de U xencias Hospi ala ias (SUH) de iníndoos al que na Táboa 1.
Táboa 1: De inicións ope a i as
· UCI:
“O ganización de p o esionais sani a ios que o ece asis encia mul idisciplina
nun espazo especí ico do hospi al, cuns equisi os uncionais, es u u ais e
o ganiza i os, ga an indo as condicións de segu idade, calidade e e iciencia
adecuadas pa a a ende pacien es c í icos”.
· Pacien e c í ico:
“Pacien es que, sendo suscep ibles de ecupe ación, equi en sopo e
espi a o io a anzado ou sopo e espi a o io básico xun o con sopo e de, polo
menos, dous ó ganos ou sis emas; así como odo pacien e que equi a sopo e
po ins au ación ou isco de ins au ación de allo mul io gánico”.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
2
· SUH:
“O ganización de p o esionais sani a ios que o ece asis encia mul idisciplina ,
si uada nunha á ea especí ica do hospi al, que cump e uns equisi os
uncionais, es u u ais e o ganiza i os, de o ma que ga an e as condicións de
segu idade, calidade e e iciencia adecuadas pa a a ende ás u xencias e
eme xencias”.
· U xencia:
“Tamén denominada U xencia Subxec i a: apa ición o uí a, imp e is a ou
inespe ada, en calque a luga ou ac i idade, dun p oblema de saúde de causa
di e sa e g a idade a iable, que xe a a conciencia dunha necesidade
inminen e de a ención po pa e do suxei o que o so e ou da súa amilia”.
· Eme xencia:
“Ou U xencia Vi al: U xencia sani a ia que pon en pe igo, eal ou po encial, a
ida ou uncións biolóxicas impo an es dunha pe soa e que equi e asis encia
inmedia a, cuali icada e “in si u” po pa e de p o esionais capaci ados”.
(*)Táboa de elabo ación p opia en consonancia coas de inicións ecomendadas pa a cada se izo polo
Minis e io de Sanidade. [4] [5]
En España, o Es udo Nacional sob e os E ec os Ad e sos ligados á Hospi alización
(ENEAS, 2005) mediu o isco de padece un EA du an e a es ancia hospi ala ia no 9,3%
e iden i icou unha ecuencia de apa ición de 1,4 EA po 100 días de es ancia-pacien e.
A apa ición dun EA ele ábase a é en 7 de cada 100 pacien es a endidos nun ano. Do
o al de EA un 23% sucedeu na UCI. [6] Múl iples es udos e idencian á UCI como un
“se izo de isco” na apa ición de EA debido á mo bilidade do pacien e c í ico. [7] [8] [9]
[10] Os es udos es iman que en o no o 59% dos EA no i icados na UCI son g a es. [11] A
SEMICYUC, no es udo Inciden es e E en os Ad e sos na Medicina In ensi a.
Segu idade e Risco no en e mo C í ico. (SYREC, 2007) es ima a incidencia dos EA en
2,04 po 100 pacien es-ho a de es ancia na UCI. O isco de su i polo menos un EA
du an e a ing eso na UCI ele ábase a é o 40%. Un 21,5% dos EA exis ados
ocasiona on danos empo ais e un 3,65% causa on dano pe manen e ou con ibuí on
ao pasamen o do pacien e. [2]
No que espec a aos SUH, o es udo ENEAS cuan i icou que o 3% dos EA de ec ados
oco e on nes e se izo. Deles, o 55,2% o on EA le es, o 31% EA mode ados e o
13,8% EA g a es. [6] Algúns au o es de enden que di o es udo in aes imou a
incidencia nos SUH debido a que non se analiza on pacien es que, su indo un EA,
i esen sido dados de al a. [12] A Sociedade Española de Medicina de U xencias e
Eme xencias (SEMES) a a és do es udo E en os Ad e sos ligados á A ención nos
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
3
se izos de U xencias de hospi ais españois (EVADUR, 2009) es imou que o 12% dos
pacien es que acudían ao SUH su ían un EA e no 54,8% dos casos es e EA
causáballes algún dano. Un 43% dos EA de ec ábanse á al a do pacien e e un 7,5%
das isi as ao SUH e an causadas po EA p e ios. [13] [14]
Os es udos con i man que g an pa e dos EA son e i ables, en o no ao 42,8%. [6]
Exis en a iacións des acables na e i abilidade do EA en unción do se izo: oscilando
dende 36,46% no Se izo Ci ú xico, ao 60% na UCI e o 70% no SUH. [2] [13] [15]
Segundo o es udo ENEAS, os EA causa on 6,1 es ancias adicionais po pacien e, das
que 2,2 es ancias po pacien e debé onse a EA e i ables. [6]
Ademais, o papel da en e ma ía é undamen al na de ección e no i icación de EA. Os
da os do Sis ema de No i icación e Ap endizaxe pa a a Segu idade do Pacien e
(SiNASP) no ano 2022 indica que en e ma ía comunicou o 65% de odos os inciden es
no i icados. [16] Nos hospi ais galegos, no ano 2023, o 60,2% dos inciden es o on
no i icado po en e ma ía. [17] A ixilancia do pacien e po pa e da en e ma ía
colócanos nunha posición de p imei a liña pa a a de ección de EA. Non obs an e
algúns es udos mos an que en e ma ía, a pesa de ealiza a maio pa e das
no i icacións (en o no ao 70% dos inciden es), non no i ica a maio ía dos EA (en o no
60% dos EA no i icados o on comunicados po médicos). [18] [19] [20] [21]
No p esen e T aballo de Fin de Más e (TFM) elabo a emos un P oxec o de Es udo de
In es igación co que a a de analiza os coñecemen os do pe soal de en e ma ía con
espec o á iden i icación e no i icación de EA, así como a súa pe cepción e ac i udes
on e aos mesmos. Cen a emos o noso es udo en dous se izos especí icos: as UCI,
debido ao impo an e isco de su i un EA (40%) ou su i danos g a es ou
pe manen es a causa dun EA (33,78%); e o SUH que con a cunha g an axa de EA
e i ables (70%), onde di e sos au o es es án de aco do na in ade ección de EA e
onde os EA son causa des acable de 2ª a ención no se izo (7,5%). [2] [6] [13]
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
10
3.8. Análise de da os:
Os esul ados p esen a anse como a media ± des iación es ánda (DE) ou o núme o e
a po cen axe, segundo co esponda. A endendo as espos as, calculá anse es
pun uacións: pun uacións de coñecemen os, ac i udes e in encións.
As pun uacións de coñecemen o ca ego iza anse como baixas (<50%), mode adas
(50%-60%) e bos coñecemen os (>60%); as pun uacións de ac i ude, que an de 1
(máis posi i a) a 5 (máis nega i a), clasi icá anse en posi i a (<2,5), neu al (2,5-3,5) e
ac i ude nega i a (>3,5); e as pun uacións de in ención, que an de 0 (in ención in e io )
a 10 (in ención supe io ), clasi icá anse en non a o able (<4), neu o (4-7) e in ención
a o able (>7).
Cada unha das pun uacións se á compa ada en e as ca ac e ís icas demog á icas
median e ANOVA, Mann-Whi ney U ou es T de S uden . U iliza ase a eg esión
loxís ica bi a iada pa a coñece as elacións en e as ca ac e ís icas demog á icas e
as pun uacións de coñecemen o, ac i ude e in ención. En elación ás p opiedades
psicomé icas do cues iona io calcula ase o coe icien e α de C onbach e es uda ase a
ep oducibilidade es - e es median e o coe icien e de co elación in a-clase. Un alo
p in e io a 0,05 conside a ase signi ica i o. U iliza ase o so wa e IBM SPSS S a is ics
( e sión 24, IBM, Mad id, España).
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
11
4. CRONOGRAMA DE TAREFAS:
A Táboa 3 que se mos a a con inuación ep esen a o plan de aballo coa
p og amación de ac i idades di idido en ca o e apas, así como a súa du ación no
empo. Os meses ep esén anse con núme os. A co , como se pode e na Táboa 4,
delimi a a a e a a ealiza e os memb os pa icipan es do equipo de in es igación.
Táboa 3: C onog ama de Ta e as
TAREFAS
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Deseño do P oxec o de In es igación
ORGANIZACIÓN
En ío do P oxec o ao Comi é de É ica pa a a
súa e isión e au o ización
EXECUCIÓN
Rec u amen o da mos a
Recollida de da os
Análises e in e p e ación dos da os
INFORME FINAL
Elabo ación do in o me inal
P esen ación e di usión dos esul ados
(*) Táboa de elabo ación p opia.
Táboa 4: Lenda de Co es
Au o do TFM
Au o do TFM + In es igado es
colabo ado es do SERGAS (nº = 3
En e mei as do Se izo) e da USC
(nº = 2 PDI)
Au o do TFM +
In es igado es
colabo ado es da USC
(nº = 2 PDI)
(*) Táboa de elabo ación p opia.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
12
5. VIABILIDADE, LIMITACIÓNS E CUSTOS:
Es e p oxec o de in es igación e á un cus o es imado de 2000 €, que inclúe gas os de
p og amas es a ís icos, odos os gas os de ma e ial de o icina e consumibles e os
gas os de publicación e di usión endo en con a unha única e is a cien í ica de acceso
abe o. Es es cus os especi ícanse na Táboa 5. P e éndese su aga os gas os
median e a solici ude de axudas a sociedades como a SEMICYUC, SEMES o ou as
sociedades ou undacións p i adas. A iabilidade des e p oxec o baséase na elación
cus o-bene icio posi i a.
Táboa 5: Cus os es imados
Recu sos necesa ios
Anualidade (€)
Ma e ial Funxible
Ma e ial de o icina
300
Ma e ial In en a iable
Man emen o e licencias de so wa e
500
Di ulgación de esul ados
1200
TOTAL
2000
(*) Táboa de elabo ación p opia.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
13
6. RESULTADOS ESPERADOS:
1) Os esul ados que de i en des e p oxec o poden con ibuí a mello a a calidade da
a ención xa que é sabido que o es ablecemen o dunha cul u a de segu idade nas
ins i ucións de saúde é unha das p incipais es a exias das o ganizacións que
eñen a misión de mello a a calidade da a ención sani a ia.
2) Os EA epe cu en nunha edución da segu idade do pacien e. Es ima a súa
ecuencia, ca ac e ís icas, e i abilidade e impac o é un medio pa a iden i ica
obxec i os de mello a na calidade da a ención. [33] A pa i dos esul ados pode ase
coñece o ni el de segu idade do pacien e e a necesidade de o ma ás
en e mei as sob e EA e a súa no i icación.
3) Espe ase publica os esul ados e pode con ibuí ao coñecemen o sob e o ema
de es udo.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
14
7. BIBLIOGRAFÍA:
1. Wo ld Heal h O ganiza ion. The concep ual amewo k o he in e na ional
classi ica ion o pa ien sa e y. Ficha Técnica. Xeneb a, 2009. [Ci ado o 18 de
xuño de 2024]. [Dispoñible na ligazón:
h ps://www.who.in /publica ions/i/i em/WHO-IER-PSP-2010.2 ]
2. Colome C, Ag a Y, Ga cía MJ, Fe nández-Que o P. Minis e io de Sanidad y
Polí ica Social. Sociedad Española de Medicina In ensi a, C í ica y Unidades
Co ona ias (SEMICYUC). Inciden es y e en os ad e sos en medicina in ensi a.
Segu idad y iesgo en el en e mo c í ico. SYREC 2007. In o me. Mad id, maio
de 2009. [Ci ado o 18 de xuño de 2024]. [Dispoñible na ligazón:
h ps://semicyuc.o g/wp-con en /uploads/2018/12/sy ec_0.pd ]
3. No ma UNE 179003:2013. Se icios Sani a ios. Ges ión de Riesgos pa a la
Segu idad del Pacien e. 2013. [Ci ado o 19 de xuño de 2024].
4. Palanca I, Es eban A, Elola J. Minis e io de Sanidad y Polí ica Social. Unidades
de cuidados in ensi os. Es ánda es y ecomendaciones. Mad id, 2010. NIPO:
840-10-098-6.
5. Palanca I, Elola J, Mejia F. Minis e io de Sanidad y Polí ica Social. Unidad de
u gencias hospi ala ia. Es ánda es y ecomendaciones. Mad id, 2010. NIPO:
840-10-057-3.
6. A anaz JM, Aiba C, Vi alle J, Ruiz P. Es udio Nacional sob e los E ec os
Ad e sos ligados a la hospi alización. ENEAS 2005. In o me. Feb ei o de 2006.
NIPO: 351-06-009-2
7. G a J, on den D iesch A, Koch KC, Janssens U. Iden i ica ion and
cha ac e iza ion o e o s and inciden s in a medical in ensi e ca e uni . Ac a
Anaes hesiol Scand. 2005;49(7):930-9.
8. B acco D, Fa e JB, Bissonne e B, Wasse allen JB, Re elly JP, Ra ussin P, e
al. Human e o s in a mul idisciplina y in ensi e ca e uni : a 1-yea p ospec i e
s udy. In ensi e Ca e Med. 2001;27(1):137-45
9. Osmon S, Ha is CB, Dunagan WC, P en ice D, F ase VJ, Kolle MH.
Repo ing o medical e o s: an in ensi e ca e uni expe ience. C i Ca e Med.
2004 Ma ;32(3):727-33.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
15
10. Beckmann U, Gillies DM, Be enhol z SM, Wu AW, P ono os P. Inciden s
ela ing o he in ahospi al ans e o c i ically ill pa ien s. An analysis o he
epo s submi ed o he Aus alian Inciden Moni o ing S udy in In ensi e Ca e.
In ensi e Ca e Med. 2004 Aug;30(8):1579-85.
11. Gu ié ez-Cía I, Aiba -Remón C, Beamon e A, Obón-Azua a B, Sánchez-Polo
CM, Júdez Lega is i D. Incidencia de e ec os ad e sos en una unidad de
medicina in ensi a. Re Calid Asis . 2007;22(6):277–86.
12. Tomás S, Gimena I. La segu idad del pacien e en u gencias y eme gencias. An.
Sis . Sani . Na a a a. 2010;33(1):131-148.
13. Tomás S, Chano as M, Roque a F, Alca az J, To anzo T. Sociedad Española
de U gencias y Eme gencias. EVADUR: e en os ad e sos ligados a la
asis encia en los se icios de u gencias de hospi ales españoles. Eme gencias.
2010;22:415-28.
14. Requena J, A anaz JM, Gea MT, Mi alles JJ, Limón R, Rey M, e al. E ec os
ad e sos asociados a la asis encia sani a ia en los se icios de u gencias
hospi ala ios. Re is a Map e Medicina, 2007;18: 89-97.
15. A anaz JM, I o a F, Compañ AF, Mi allesa JJ, Gea MT, Limón R e al. E ec os
ad e sos en ci ugía mayo ambula o ia. Ci Esp. 2008;84(5):273–8.
16. Fe nández Maíllo MM, Bañe es Amella J. Fundación A edis Donabedian.
Minis e io de Sanidad. Sis ema de No i icación y Ap endizaje pa a la Segu idad
del Pacien e (SiNASP) Inciden es de segu idad no i icados en 2022. In o me.
No emb o de 2023. [Ci ado o 20 de xuño de 2024] [Dispoñible na ligazón:
h ps://segu idaddelpacien e.sanidad.gob.es/p oyec os/ inanciacionEs udios/sis
emasIn o macionNo i icacion/inciden esEASNS/docs/SINASP2022.pd ]
17. Losada-Cas illo I, Roca Be gan iños O. Se izo Galego de Saúde. Sis ema de
No i icación e Ap endizaxe pa a a Segu idade do Pacien e - SiNASP In o me de
a aliación ano 2023 In o me. Maio de 2024 [Ci ado o 20 de xuño de 2024]
[Dispoñible na ligazón: h ps://www.se gas.es/Asis encia-
sani a ia/Documen s/1651/In o me_a aliacion_SINASP_2023.pd ]
18. P ono os PJ, Thompson DA, Holzmuelle CG, Lubomski LH, Do man T,
Dickman F, e al. Towa d lea ning om pa ien sa e y epo ing sys ems. J C i
Ca e. 2006 Dec;21(4):305-15.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
16
19. Rishoej RM, Hallas J, Juel Kjeldsen L, Thybo Ch is esen H, Alma sdó i AB.
Likelihood o epo ing medica ion e o s in hospi alized child en: a su ey o
nu ses and physicians. The Ad D ug Sa . 2018 Ma ;9(3):179-192.
20. Hewi T, Ch eim S, Fo s e A. Sociocul u al Fac o s In luencing Inciden
Repo ing Among Physicians and Nu ses: Unde s anding F ames Unde lying
Sel - and Pee -Repo ing P ac ices. J Pa ien Sa . 2017 Sep;13(3):129-137.
21. Rowin EJ, Lucie D, Pauke SG, Kuma S, Chen J, Salem DN. Does e o and
ad e se e en epo ing by physicians and nu ses di e ? J Comm J Qual
Pa ien Sa . 34(9):537-45.
22. O ganización Mundial de la Salud. Resolución WHA72.6. Asamblea Mundial de
la Salud (72ª ed). Pun o 12.5 del o den del día: Acción mundial en p o de la
segu idad del pacien e. 28 de maio de 2019. [Ci ado o 20 de xuño de 2024]
[Dispoñible na ligazón: h ps://apps.who.in /gb/ebwha/pd _ iles/WHA72-
REC1/A72_REC1-sp.pd ]
23. O ganización Mundial de la Salud. Plan de acción mundial pa a la segu idad del
pacien e 2021-2030: hacia la eliminación de los daños e i ables en la a ención
de salud. Xeneb a, 2022. ISBN 978-92-4-006250-4.
24. Roca Be gan iños O, Losada-Cas illo I. Xun a de Galicia. Conselle ía de
Sanidade. Se izo Galego de Saúde. Es a exia galega de segu idade e
calidade asis encial 2024-2028. San iago de Compos ela, 2023. [Ci ado o 20 de
xuño de 2024]. [Dispoñible na ligazón: h ps://www.se gas.es/Asis encia-
sani a ia/Documen s/1768/Es a exia_gal_segu idade_e_calidade_asis encial_2
024-28.pd ]
25. Requena J, A anaz JM, Gea MT, Limón R, Mi alles JJ, Vi alle J. E olución de
la p e alencia de e en os ad e sos elacionados con la asis encia en hospi ales
de la Comunidad Valenciana. Re Calid Asis 2010;25(5):244–9.
26. Minis e io de Sanidad, Se icios Sociales e Igualdad. Re isión Sis emá ica de
E en os Ad e sos y Cos es de la No Segu idad: Las in ecciones asociadas a la
a ención sani a ia. In o me. Mad id, 2015. NIPO: 680-15-137-5
27. Allué N, Chia ello P, Be nal E, Cas ells X, Gi aldo P, Ma ínez N, e al. Impac o
económico de los e en os ad e sos en los hospi ales españoles a pa i del
Conjun o Mínimo Básico de Da os. Gac Sani .;28(1):48–54.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
17
28. Aiken LH, Sloane DM, B uyneel L, Van den Heede K, G i i hs P, Busse R, e al.
RN4CAST conso ium. Nu se s a ing and educa ion and hospi al mo ali y in
nine Eu opean coun ies: a e ospec i e obse a ional s udy. Lance .
24;383(9931):1824-30.
29. Moum zoglou A. Fac o s impeding nu ses om epo ing ad e se e en s. J Nu s
Manag.;18(5):542-7.
30. de Pai a MC, Popim RC, Mellei o MM, T onchim DM, Lima SA, Juliani CM. The
easons o he nu sing s a o no i y ad e se e en s. Re La Am
En e magem.;22(5):747-54.
31. San os J, Menezes H, Milhome A.S, de Oli ei a R, dos Anjos JP, Ta a es T.
Conhecimen o dos en e mei os sob e E en o Ad e so e desa ios pa a a sua
no i icaçâo. Cogi a e En e m. 2016 Oc /dec; 21(4):01-08.
32. Bañe es J, Ca e o E, López L, O ego C, Suñol R. Minis e io de Sanidad y
Consumo. Sis emas de Regis o y No i icación de Inciden es y E en os
Ad e sos. Mad id. [Ci ado o 15 de xullo de 2024]. [Dispoñible na ligazón:
h ps://segu idaddelpacien e.sanidad.gob.es/en/p oyec os/ inanciacionEs udios/
sis emasIn o macionNo i icacion/inciden esEASNS/docs/sis emas egis ono i ica
cioninciden esea.pd ]
33. San Jose-Sa as D, Valencia-Ma ín JL, Vicen e-Guija o J, Mo eno-Nunez P,
Pa do-He nández A, A anaz-And es JM. Ad e se e en s: an expensi e and
a oidable hospi al p oblem. Ann Med. 2022 Dec;54(1):3157-3168.
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
18
8. ANEXOS:
Anexo I: Cues iona io ad hoc de elabo ación p opia
Es e cues iona io en como inalidade alo a os seus coñecemen os, ac i udes e
pe cepción sob e os E en os Ad e sos (EA) e a súa no i icación. O ca ác e des a
enquisa é anónimo e olun a io. En endese que os ede da o seu consen imen o e
acep a pa icipa no noso es udo espondendo a es a enquisa. Os esul ados inais
se án pos os non seu coñecemen o e se án di ulgados no ámbi o cien í ico.
Sección 1: Da os socio-demog á icos e o mación
Da os socio-demog á icos:
Po a o , indique os seguin es da os socio-demog á icos:
▯ Idade:
▯ Sexo:
Fo mación Académica:
Po a o , indique cal é a súa o mación académica como en e mei o/a. Se posúe a ios ni eles de
o mación sináleos:
▯ Diplomado/a
▯ G aduado/a
▯ Más e
▯ Realizando es udos de dou o ado
▯ G ao de Dou o /a
▯ Ou a o mación académica (especi ique cal):
Especialidade:
Po a o , indique si é en e mei o/a especialis a. No caso a i ma i o indique que especialidade:
▯ Si
▯ Especialidade de:
▯ Non
Fo mación con inuada sob e EA e a súa no i icación:
Po a o , indique si ecibiu ou non o mación con inuada sob e EA e a súa no i icación. En caso
a i ma i o indique cal ou cales:
▯ Non
▯ Si
▯ Fo mación impa ida pola p opia unidade
▯ Fo mación impa ida po esponsables da segu idade do pacien e e/ou calidade do
hospi al
▯ Fo mación impa ida po ACIS
▯ Fo mación impa ida polo Minis e io de Sanidade
▯ Ou as (indique cal):
P oxec o de In es igación: Coñecemen o, pe cepciónón e ap i udes da En e ma ía
na iden i icación e no i icación de E en os Ad e sos nas Unidades de Coidados In ensi os e U xencias
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Facul ade de En e ma ía.
19
Si con es ou a i ma i amen e que ecibiu o mación con inuada sob e EA e a súa no i icación,
indique cando a ecibiu:
▯ >1 ano
▯ 1-5 anos
▯ >5 anos
Sección 2: Á ea de aballo
Ap ende das expe iencias amén é con ibuí á mello a do clima da segu idade. Po a o , indique
cal é a súa á ea ou unidade de aballo ac ual. Si aballa en a ias unidades, pense naquela na
que ansco e a maio pa e de seu empo de aballo:
▯ UCI
▯ U xencias
▯ Va ias unidades, pe o p incipalmen e UCI
▯ Va ias unidades, pe o p incipalmen e U xencias
Po a o , indique can o empo le a aballando na súa á ea ou unidade de aballo ac ual:
▯ <1 ano
▯ 1-5 anos
▯ 6-10 anos
▯ >11 anos
Sección 3: Coñecemen o sob e EA
Es a sección es á deseñada pa a es ima o seu coñecemen o sob e os EA. Pa a cada unha das
seguin es a i macións, escolla a opción coa que es ea de aco do. Se non sabe a espos a,
simplemen e elixa a opción “Non sei”:
Un EA é unha lesión elacionada
coa asis encia sani a ia máis que
coas complicacións da
en e midade do pacien e.
▯ Ve dadei o
▯ Falso
▯ Non sei
Inciden e ou “nea miss” é a
acción ou omisión que pode ía e
ei o dano ao pacien e, pe o non
llo causou como consecuencia do
aza , a p e ención ou a mi igación
da mesma.
▯ Ve dadei o
▯ Falso
▯ Non sei
Os EA supoñen unha edución da
segu idade do pacien e.
▯ Ve dadei o
▯ Falso
▯ Non sei
Os pacien es na UCI eñen un
isco especial de su i EA.
▯ Ve dadei o
▯ Falso
▯ Non sei
