Paula B iones Mou a
Os Obxec i os de
Desen ol emen o
Do Milenio
Análise do p imei o
obxec i o: ame e
pob eza.
Facul ade de Ciencias Económicas e
Emp esa iais
Xuño 2015
T aballo de Fin de G ao p esen ado na Facul ade de Ciencias Económicas e Emp esa iais da
Uni e sidade de San iago de Compos ela pa a a ob ención do G ao en Economía
T aballo de
in de g ao
2
Resumo
O es ablecemen o dos obxec i os do Milenio signi icou un ele an e impulso na loi a
con a a pob eza no mundo subdesen ol ido e pa a a o ece o desen ol emen o.
Malia as in encións e p og esos, a pob eza segue pe sis indo en odas as súas
dimensión. Po iso, endo en con a que es amos no ano ixado pa a o seu
cump imen o, es e aballo es uda o p imei o obxec i o, dada a súa impo ancia pa a
a consecución dos ou os; e pa a pode alo a os a ances nas me as do Milenio. Os
esul ados apun an que, a pesa de e se log ado a p imei a me a, p edominan os
incump imen os, especialmen e a ni el exional e pa a o caso de Á ica Subsaha iana.
Así, a pob eza, a ame e o aballo ulne able seguen pe sis indo, a ec ando
anualmen e a millóns de pe soas do mundo subdesen ol ido e incidindo
p incipalmen e sob e colec i os ulne ables como son a in ancia e a mulle .
Núme o de palab as: 9.991
3
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Índice
Resumo .................................................................................................................... 2
Índice ....................................................................................................................... 3
Índice de ab e ia u as .............................................................................................. 5
Índice de áboas, g á icos ou igu as ......................................................................... 6
In odución .............................................................................................................. 7
Plani icación ............................................................................................................. 8
Desen ol emen o do aballo ................................................................................. 10
1 Os ODM: An eceden es e o ixe ............................................................................ 10
2 Análise do ODM1: E adica a pob eza ex ema e a ame ................................... 12
2.1 A pob eza ..................................................................................................... 13
2.2 O emp ego .................................................................................................... 18
2.3 A ame .......................................................................................................... 23
2.3.1 P eocupación pola ame mundial:Si uación de pa ida ......................................... 23
2.3.2 Subalimen ación .................................................................................................... 24
2.3.3 Desnu ición ........................................................................................................... 31
2.3.4 ¿Po que uns ni eis an ele ados de ame? ........................................................... 32
3 Financiamen o e coope ación .............................................................................. 33
3.1 O ixe ............................................................................................................. 33
3.2 E olución ...................................................................................................... 36
4 C í icas aos ODM .................................................................................................. 38
5 Fu u o dos ODM ................................................................................................... 41
4
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Conclusións e ampliación ........................................................................................ 44
Bibliog a ía ............................................................................................................. 46
5
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Índice de ab e ia u as
AOD: Axuda O icial ao Desen ol emen o
BM: Banco Mundial
CAD: Comi é de Axuda ao Desen ol emen o
CMA: Cume Mundial da Alimen ación
FAO: O ganización das Nacións Unidas pa a a Alimen ación e a Ag icul u a
ODM: Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
ODM1: Obxec i o de Desen ol emen o do Milenio 1
ODM8: Obxec i o do Desen ol emen o do Milenio 8
OMS: O ganización Mundial da Saúde
PNUD: P og ama de Desen ol emen o das Nacións Unidas
UN: Nacións Unidas
6
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Índice de áboas, g á icos ou igu as
G á ico 1: E olución da pob eza ex ema (1981-2011) ............................................... 14
G á ico 2: Taxa de emp ego ulne able po exión 1991-2013 ................................... 19
G á ico 3: Taxa de emp ego ulne able po sexos 2013 ............................................. 20
G á ico 4: T aballado es en si uación de pob eza ex ema ......................................... 20
G á ico 5: T aballado es po clase económica no mundo subdesen ol ido ............... 21
G á ico 6: T aballado es po clase económica e exión, 1991 ..................................... 22
G á ico 7: T aballado es po clase económica e exión, 2013 ..................................... 22
G á ico 8: E olución da subnu ición ............................................................................ 25
Figu a 1: Me as in e nacionais do desen ol emen o da CAD ..................................... 11
Figu a 2: Os oi o ODM ................................................................................................. 12
Figu a 3: Os 10 países con maio p opo ción de pob eza mundial, 2011 ................... 16
Figu a 4: Ni el de cump imen o da me a en elación a ame ...................................... 27
Figu a 5: Mapa de países en si uación de ale a alimen a ia ...................................... 31
Figu a 6: Táboa de p og esos do ODM1 ..................................................................... 42
Táboa 1: Me as do ODM1 ............................................................................................ 12
Táboa 2: Pob eza ex ema, países Á ica Subsaha iana .................................... 18
Táboa 3: Concep os e e en es á ame ........................................................................ 24
Táboa 4: Obxec i os aco dados no Consenso de Mon e ei ....................................... 35
7
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
In odución
T as décadas de eunións e con e encias sob e o desen ol emen o mundial, log ouse
un consenso na Decla ación do Milenio en 2000. Di a Decla ación es ablece oi o
obxec i os ca a 2015, coa in ención de coope a pa a o desen ol emen o na loi a
con a a pob eza mundial que a ec a ao mundo subdesen ol ido. En e p og esos,
es ancamen os, e ocesos e c í icas chegamos ao ano es ablecido pa a o seu
cump imen o. Ac ualmen e, a ealidade mos a un con ex o cambian e onde o
c ecemen o económico e a ecnoloxía es án p esen es. Nun mundo que c ece e
p og esa a pasos axigan ados, a desigualdade, a pob eza e a ame seguen p esen es en
ni eis impo an es e mesmo cunha endencia ao c ecemen o, cues ionando os
p og esos do mundo ac ual.
Es e aballo p e ende achega se aos Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
(ODM). En pa icula , cén ase na análise do p imei o deles: “E adica a pob eza
ex ema e a ame”, pois á ase dun obxec i o esencial pa a log a o desen ol emen o
mundial, e amén pa a con ibuí a acada os demais ODM.
Es e aballo cons a de ca o apa ados, ademais da in odución e conclusións. O
p imei o apa ado con ex ualiza os ODM, p esen ando a súa o ixe e de inición. O
segundo apa ado analiza o ODM1, no que se cen a es e aballo, des acando
especialmen e a si uación ac ual, endencias e e olución da ame, an o a ni el global
como exional. Pa a iso, u ilízanse os da os es a ís icos máis ac ualizados o ecidos
polos o ganismos o iciais ( undamen almen e, BM). Es a análise pe mi i á alo a o
g ao de cump imen o das me as co esponden es ao ODM1 e os a ances. O e cei o
apa ado analiza a o ixe e e olución do inanciamen o como elemen o undamen al
pa a acada os ODM; así como as p incipais c í icas á súa limi ada e ec i idade pa a
consegui a ances no desen ol emen o. Finalmen e, abó danse as c í icas aos ODM e
as p opos as da Axenda de Desen ol emen o Pos 2015.
8
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Plani icación
A con inuación, mós ase a plani icación seguida na ealización des e aballo.
9
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
16
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Figu a 3: Os 10 países con maio p opo ción de pob eza mundial, 2011
En Asia Me idional, India, Bangladesh e Paquis án concen an o maio olume de
pe soas en ex ema pob eza. Na India a ópase o 30% do o al de pe soas en si uación
de pob eza ex ema a ni el mundial
13
. En 1993, a me ade da poboación (49.4% ) i ía
con menos de 1.25$ dia ios, o que supoñía, en e mos absolu os, 455,4 millóns de
pe soas. O aumen o da poboación p o ocou que a axa cae a a a o 41.6% en 2004,
pe o o núme o absolu o de pob es aumen ou a a 468,6 millóns. Ac ualmen e,
comp óbase unha diminución des as ci as, iso implica a edución de 167 millóns de
pob es ex emos dende 1993, debendo e en con a o g an aumen o da poboación
14
.
Asemade a axa educiuse case á me ade. A si uación cambia se emos en con a a
pob eza mode ada, pois o olume de poboación ascende ía a 723,4 millóns de pe soas
en 2011 e a axa de pob eza mode ada cí ase nun 59.2%. Mós ase así a impo ancia
da pob eza na India.
En 1991, en Bangladesh
15
o 70.2% da poboación i ía en pob eza ex ema (77.2
millóns de pe soas). Ac ualmen e, aínda que se educiu o núme o de pe soas nesa
si uación, segue endo moi a impo ancia. Así, en 2010, 65.4 millóns de habi an es (un
43.3%) e an pob es en si uación ex ema. Se emos en con a o núme o de habi an es
en si uación de pob eza mode ada, es as ci as son máis ele adas, ao si ua se en 115,7
millóns de pe soas(75.5% da poboación).
13
Es e país ca ac e ízase, xun o con China, país ao que segue, pola maio poboación mundial.
14
En 1990 na India i ían a edo de 890 millóns de pe soas e en 2011 a poboación ascendía
a 1.220 millóns.
15
Bangladesh e a o cua o país con máis pe soas en ex ema pob eza en 1991.
17
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
En 1990, en Paquis án, un 64.7% da poboación i ía con menos de 1,25$ dia ios (71,9
millóns de pe soas). Debe des aca se que Paquis án oi un dos países que máis
a anzou na edución da pob eza ex ema, diminuíndoa a a si ua se en 22,1 millóns de
pe soas en 2011
16
. Conside ando a pob eza mode ada, o núme o de pob es aumen a
signi ica i amen e a a 87,7 millóns de pe soas, ci a que ep esen a algo máis da
me ade da poboación (50.7%).
China ca ac e ízase po se o país que más a ances log ou na loi a con a a pob eza
ex ema. En 1990, un 60.7% da súa poboación e an pob es ex emos (689,4 millóns de
pe soas). A pesa da súa ele ada e c ecen e poboación, oi educindo a pob eza a a
si ua se en 84.1 millóns en 2011, unha axa do 6.3%. A pesa dos a ances, China segue
sendo o e cei o país con maio núme o de pe soas en si uación de pob eza ex ema.
Esa si uación ag á ase se conside amos as ci as de pob eza mode ada. Así, en 1990,
un 85% da poboación china (964,6 millóns) a opábase en es ado de pob eza. A
singula idade nes e caso é que a pob eza mode ada oi diminuíndo no ablemen e ao
igual que a ex ema. Se emos en con a o conxun o das dúas, no 2011, o núme o de
pe soas pob es e a de 250.1 millóns (18.6% da poboación). É e iden e que o peso da
pob eza mode ada é impo an e, pe o a pesa de is o, os a ances es i e on p esen es
cunha g an in ensidade.
Á ica Subsaha iana é a exión con maio p opo ción de pob eza ex ema. Ademais,
a ios países pe encen es a es a á ea concen an a maio pa e da pob eza ex ema a
ni el mundial (Táboa 2). Así, os países a des aca son Nixe ia, República Democ á ica
do Congo, E iopía, Tanzania e Madagasca .
16
O que supón unha edución de máis da me ade de pe soas en si uación ex ema.
18
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Táboa 2: Pob eza ex ema, países Á ica Subsaha iana
Aínda que aquí nos cen amos nos países que concen an as ci as máis al as de
pob eza ex ema, “ son ecuen es al as axas de pob eza en países pequenos, áxiles
e a ec ados po con li os. E ás eces ca écese de enquisas de oga es, ecuen es e de
calidade, que ecollan os de alles sob e o ing eso e o consumo nes es países, o cal
obs aculiza, os es o zos pa a deseña e poñe en p ác ica polí icas e p og amas
ap opiados pa a comba e a pob eza”
17
.
En de ini i a, acaba coa pob eza ex ema mundial supón g andes es o zos a ni el
global e necesi a dunha impo an e p opo ción de axuda. Como se ci a no úl imo
in o me do BM e en palab as de Jim Yong Kim : “Pa a acaba coa pob eza ex ema, a
máis a da en 2030, cada semana e án que saí da pob eza 1 millón de pe soas. Cada
semana du an e os p óximos 16 anos (...)”
18
.
2.2 O emp ego
O desemp ego ou o emp ego indecen e p esén anse como limi acións na loi a con a a
pob eza. O es ancamen o nun emp ego de baixa calidade e que ai en con a dos
17
In o me PNUD 2014, p.9
18
Banco Mundial (2014): In o me Banco Mundial 2014.
19
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
de ei os humanos omen a á a súa incidencia. Débese loi a po un pleno emp ego
digno pa a odos, a ando de educi o emp ego ulne able
19
.
O emp ego ulne able ocupaba unha po cen axe impo an e sob e o o al do emp ego
en 2013, ep esen aba un 56% sob e o o al do emp ego nos países en
desen ol emen o e un 9,8% nos países desen ol idos. Analizando exionalmen e
(G á ico 2), malia diminución do emp ego ulne able no pe íodo 1991-2013, o ce o é
que os p og esos ecen es non o on moi no ables, xa que a axa apenas se iu
al e ada ao longo do pe íodo 2010-2013. Os maio es p og esos dé onse no Es e de
Asia; men es que Á ica Subsaha iana e o Su de Asia, p esen an as maio es axas e
ademais os p og esos na súa edución apenas son isibles.
G á ico 2: Taxa de emp ego ulne able po exión 1991-2013
Debemos e en con a que o emp ego ulne able non a ec a igualmen e a mulle es e
homes. Como mos a o G á ico 3, as mulle es p esen an unha peo si uación ela i a.
A b echa en e ambos é maio no caso de Á ica Subsaha iana, e especialmen e no
No e de Á ica.
19
En endendo po emp ego ulne able a suma dos aballado es con emp ego independen e
máis os aballado es amilia es non emune ados.
20
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
G á ico 3: Taxa de emp ego ulne able po sexos 2013
Analizando o colec i o dos aballado es en si uación de pob eza ex ema a ni el
mundial, cons á ase unha diminución an o en e mos absolu os como ela i os dende
1991 a a a ac ualidade, endencia que se p e é que con inúe nos p óximos anos
20
.
G á ico 4: T aballado es en si uación de pob eza ex ema
A endendo á clase social á que pe encen os dis in os aballado es (G á ico 5), malia
aos a ances exis ados, os pob es ex emos seguen ep esen ando unha pa e
impo an e dos aballado es do mundo subdesen ol ido. Pe o o cambio es ase a
20
P e ese unha axa do 10% en 2018.
21
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
no a : en 1991 a maio pa e dos aballado es do mundo subdesen ol ido
a opábanse en si uación de pob eza, especialmen e en pob eza ex ema; e en 2013 a
maio pa e dos aballado es son de clase desen ol ida media. Aínda así, seguen
p edominando os aballado es en si uación de pob eza ou p óximos a ela.
G á ico 5: T aballado es po clase económica no mundo subdesen ol ido
A análise po exión dos aballado es segundo a súa clase social, pe mi e cons a a
ese cambio das clases sociais dos aballado es en e de o 1991 e 2013 (G á icos 6
e 7). En 1991 na maio ía das exións p edominaban aballado es en si uación de
pob eza (especialmen e ex ema), pe o en 2013 a clase desen ol ida media e a
p óxima á pob eza son as p edominan es. O cambio é subs ancial pa a o Es e de
Asia.
22
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
G á ico 6: T aballado es po clase económica e exión, 1991
G á ico 7: T aballado es po clase económica e exión, 2013
23
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
2.3 A ame
2.3.1 P eocupación pola ame mundial:Si uación de pa ida
21
O in e ese pola exis en e ame mundial comeza a oma o za a mediados dos anos 90;
cando di o p oblema empeza a o ma pa e das axendas polí icas in e nacionais.
An es da súa inco po ación como un dos obxec i os p imo diais na Decla ación do
Milenio do ano 2000, a loi a con a a ame mundial xa adqui iu impo ancia nas
p eocupacións mundiais en 1996. Nes e ano celeb ouse en Roma o Cumio Mundial
sob e a Alimen ación, que sen a as bases pa a loi a con a es e p oblema, ixándose o
comp omiso de educi á me ade o núme o de pe soas en si uación de ame, omando
como e e encia os da os co esponden es ao pe íodo 1990-1992, e da ando o lími e
pa a o 2015. O ODM1 es ableceu como me a 1.c educi á me ade a p opo ción
mundial de pe soas en si uación de ame. Es a me a dos ODM é moi o menos
ambiciosa que a es ablecida en 1996, pos o que a esixencia é maio en e mos
absolu os que ela i os
22
. Cabe dici que a p eocupación pola ame xa es aba p esen e
aínda en empos máis a ás, inco po ado nos concep os de segu idade alimen a ia
23
e
de ei o á alimen ación. Es e p imei o concep o nace as a segunda gue a mundial,
pe o a alza do seu es udo comeza ca c ise mundial do pe óleo dos anos 70, debido ao
impac o que es a i o sob e os p ezos dos ce eais e p odu os alimen icios en xe al.
A úl ima me a do ODM1 e í ese á edución da ame mundial. Pa a a súa análise
débense e en con a a ios indicado es que, en conxun o, mos a án os sín omas da
insegu idade alimen a ia exis en e. P imei amen e, ap oxima émonos ao signi icado
do e mo ame. Xe almen e, en éndese po ame a p i ación de alimen os, mais
exis en múl iples concep os que se e i en á ame. Algúns dos máis usados son os
seguin es
24
:
21
Sánchez A. & Vi e o, J. L. (2011). La alimen ación. A anza hacia la sobe anía alimen a ia
en GARCÍA DE LA CRUZ, J.M.; DURÁN, G.; SÁNCHEZ, Á. (Coo d.). La economía mundial en
ans o mación (1ª ed., pp. 140-179). Mad id: Pa anin o
22
Cuan i a i amen e, pa a o p omedio de 1990-1992, no mundo 1010.6 millóns de pe soas
pasaban ame, polo que a me a da CMA consis e en educi di a ci a en 505.3 millóns de
pe soas. Polo con a io, es imando una poboación de 7.300 millóns pa a o 2015 a me a do
ODM1 consis i ía en educi a ame en 318,8 millóns de pe soas. Es e úl imo cálculo ealizouse
endo en con a que a p e alencia da axa de ame pa a o 1990-1992 e a do 18.6% e a
poboación de 5.364 millóns.
23
O glosa io da FAO de ine segu idade alimen a ia como” si uación que se da cando odas as
pe soas eñen, en odo momen o, acceso ísico, social e económico a su icien es alimen os
segu os e nu i i os pa a sa is ace as súas necesidades alimen icias e as súa p e e encias en
can o a alimen os, co in de le a unha ida sa e ac i a”.
24
Pa a medi os a ances nes a me a do ODM-1 u ilízanse como indicado es a subnu ición e
desnu ición, conside ando a FAO o e mo ame como sinónimo de subalimen ación c ónica.
24
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Táboa 3: Concep os e e en es á ame
2.3.2 Subalimen ación
2.3.2.1 Pe spec i as xe ais
Analizando os da os p opo cionados pola FAO sob e o núme o de subnu idos,
cons á ase unha endencia xe al á súa diminución no pe íodo 1990-2013 (G á ico8),
aínda que se poden iden i ica subpe íodos con dis in o compo amen o: na década
dos 90 os a ances na edución da ame o on posi i os, xa que se acompañaban dunha
endencia p og esi a e dec ecen e. Na década dos 2000 es a endencia iuse
desacele ada e os p og esos comeza on a se máis len os. Así, pa indo dunha
si uación inicial, en 1990-1992 de 1010,6 millóns de pe soas subnu idas, pasouse a
25
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
808,40 millóns pa a o 2011-2013, que en e mos ela i os equi ale a pasa dun 18.6%
sob e o o al da poboación mundial a un 11.4%
25
.
G á ico 8: E olución da subnu ición
A pesa dese pano ama un an o nega i o, non debemos esquece a exis encia dos
p og esos, xa que se conseguiu educi a ame c ónica en 216 millóns de pe soas
dende 1990-1992 a a a ac ualidade; unha edución dun 21.4% que i o luga no
con ex o dunha poboación mundial c ecen e
26
. Ademais, aínda que, en e mos
absolu os, a ame ocupa unha posición impo an e no mundo, impedindo cump i a
me a do CMA pa a 2015; se analizamos a e olución en e mos ela i os, al e como
ecolle a me a 1C dos ODM, a si uación é máis posi i a, pois esa me a case se e ía
log ada. Pa a acadala habe ía que si ua se nun 9.3%, e endo en con a as p edicións
pa a 2014-1016, queda íanse a só 0,6 pun os po cen uais.
A ame dis ibúese he e oxéneamen e a ni el mundial, concen ándose en exións
conc e as, que pe encen p incipalmen e a zonas en ías de desen ol emen o. Nas
exións desen ol idas, a p opo ción de subnu idos endeu a se in e io ao 5% da
poboación. Conc e amen e no pe íodo 2010-2012, 15.7 millóns de pe soas a opábanse
en si uación de subnu ición no mundo desen ol ido; ci a a e en con a, pe o
insigni ican e en compa ación coas exións subdesen ol idas.
25
Ademais, segundo as p edicións da FAO, no pe íodo 2014-2016, aínda un 10.9% da
poboación mundial su i ía subnu ición, o equi alen e a 794,6 millóns de pe soas. En ón, a
pesa dos p og esos, a ealidade aínda se a opa moi a as ada da me a p opos a.
26
Conc e amen e ci a en 1.9 billóns de pe soas du an e es e empo.
32
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
log ou; conc e amen e a súa pa e su , que é a exión con máis nenos nes a si uación.
Así, pa ía inicialmen e de 85,9 millóns e descendeu a 52,6 millóns en 2013,
es ablecéndose como a exión asiá ica con maio a ance en e mos absolu os; en
e mos ela i os é a única exión de Asia que aínda non cump e a me a, pe o a ópase a
pun o de log ala. O maio p og eso en e mos ela i os en Asia, i o luga na exión
o ien al, que pasou dun 15,6% (21,3 millóns) en 1990 ao 2.7% (2,5 millóns) en 2013. En
xe al, odas as exións asiá icas log a on unha impo an e edución, an o en e mos
absolu os como ela i os.
Pola con a, Á ica i o un p og eso limi ado, debido á e olución nega i a da pa e
subsaha iana. Es a pa ía en 1990 dunha po cen axe do 28.9%, que só diminuíu a a un
21.1% en 2013. En e mos absolu os a si uación empeo a, pois o núme o de nenos
meno es de 5 anos, con peso insu icien e aumen ou p og esi amen e, pasando de
26,4 millóns en 1990 a 32,5 millóns en 2013. En cambio, a exión no e a anzou
posi i amen e en e mos ela i os e absolu os, educindo á me ade o núme o e
p edominio de nenos nes a si uación.
A si uación pa a Amé ica La ina e o Ca ibe amén oi posi i a; dun 7.3% en 1991 (4,1
millóns) pasou a exis a en 2013, un 2.7% (1,4 millóns), cump indo a me a pa a es e
indicado .
A pesa des es a ances con a a desnu ición global, a lo a cun maio peso en can o a
núme o de nenos, a desnu ición c ónica
42
. Reduciuse o núme o de nenos que a
padecen en 96 millóns; con aba en 1990 con 256 millóns (39.9%) e exis ou en 2013
161 millóns (24.5%)
43
. Os p og esos máis impo an es danse en Asia, an o en e mos
ela i os como absolu os. Pola con a, Á ica subsaha iana, a pesa de educi
lixei amen e o p edominio des a desnu ición, aumen ou o núme o de nenos a 57,7
millóns pa a 2013.
2.3.4 ¿Po que uns ni eis an ele ados de ame? 21
Ao longo do empo apo á onse di e sas explicacións sob e as ci as an ele adas de
ame mundial. Du an e un amplo pe íodo, dende a época de Mal hus, conside ábase
que a ame e a consecuencia dunha p odución de alimen os insu icien e, debido ao
c ecemen o exponencial da poboación ou a oco encia de ca ás o es na u ais.
Segundo es a eo ía, no mundo non se p oducían alimen os su icien es pa a odos, o
que causaba as ci as de ame exis en es.
Co paso dos anos demos ouse que is o non e a o almen e co ec o. A poboación
med a de o ma exponencial pe o, o ce o é que se p oducen alimen os su icien es
pa a alimen a á o alidade da poboación. Así, chegada a década dos 70, achácase o
42
A desnu ición c ónica e lexa un e aso no c ecemen o.
43
PNUD (2014): In o me 2014. Obje i os de desa ollo del Milenio
33
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
p edominio de ame a ou as causas. Apa ecen en oques que es ablecen como causas
“a incapacidade de acceso de de e minados g upos aos alimen os, como consecuencia
undamen al da pob eza ou disc iminación da mulle , así como aos con li os a mados
ou a disc iminación polí ica”
44
. Nes e sen ido des aca a apo ación de Ama ya Sen en
1981
45
; le ou a cabo a in es igación de dous pe íodos de ame impo an es, a época
de ame de E iopía e a de Bengala, pa a cons a a que non e an debidas á ca encia de
alimen os. Pa a el, “as i ula idades
46
e an a capacidade pa a consegui comida a
a és dos medios legais exis en es nunha sociedade”44, polo que a al a ou diminución
des as i ula idades e an o mo i o da exis encia da ame. Os alimen os exis ían en
núme o su icien e, o p oblema e a e a capacidade pa a adqui ilos.
Ac ualmen e considé ase que a ame exis e pola con luencia de di e sos ac o es
in e elacionados, como o al o p edominio de pob eza que limi a o acceso aos
alimen os polos colec i os que a so en. Ademais, moi os au o es coinciden en que a
pe sis encia da ame é mo i o de causas polí icas, pois en moi as ocasións non se le an
a cabo unhas polí icas e icien es pa a e i alo ou sinxelamen e se le an a cabo de o ma
inco ec a, empeo ando a si uación21.
Debemos e en con a amén, que no ano 2008 i o luga a c ise mundial do alimen os,
que se mani es ou nun aumen o dos seus p ezos, limi ando o acceso a eles. Debido á
dependencia dos alimen os que en o mundo subdesen ol ido, a subida dos p ezos
p o ocou unha caída dos ing esos, ag a ando a si uación. A consecuencia inmedia a
aduciuse no aumen o das pe soas en si uación de ame.
3 Financiamen o e coope ación
3.1 O ixe
Pa a ace posible o desen ol emen o mundial e pa a acili a a consecución dos ODM
é necesa ia a con ibución dos países desen ol idos. Po iso é undamen al a c eación
dun sis ema de inanciamen o e coope ación
47
.
44
Pé ez de A miño, K. 2000. Dicciona io de acción humani a ia y coope ación al desa ollo.
45
A apo ación é aTeo ía das Ti ula idades; es a eo ía con apoñíase á idea mal husiana sob e
a ame.
46
Dis inguía Sen es ipos de i ula idades ou o mas de consegui alimen os, aquelas que se
baseaban na p odución (alimen os que p oducía a p opia amilia), as de in e cambio
(capacidade pa a me ca os alimen os no me cado con ca os que p o eñen da ealización ou
aballo de ou as ac i idades) e as ans e idas (he danzas).
47
Cabe sinala que os concep os de inanciamen o e coope ación non signi ican o mesmo,
malia á súa semellanza. Men es a axuda baséase en simples ans e encias de ecu sos, a
coope ación aba ca algo moi o máis amplo, non consis en e só nunha me a ansmisión de
ecu sos. Véxase Alinso, J.A. (2009).
34
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Tan o se alamos de coope ación como de axuda, debemos si ua nos no pe íodo
pos e io á Segunda Gue a Mundial. Nun con ex o de descolonización de Asia e
Á ica, abandónase a axuda como elación en e me ópole e colonia e, a ánzase na
busca de ecu sos e ins umen os inancei os pa a omen a , es a ez de o ma
olun a ia, o desen ol emen o das zonas do Su , que xun o ca p omoción dun
c ecemen o económico p e endía log a unha maio es abilidade an o social como
polí ica nun con ex o de Gue a F ía
48
. Es e a án polo desen ol emen o
ma e ializábase median e os impulsos e ec uados polos gobe nos e a c eación de
o ganizacións ins i ucionais coñecidas como ONGs.
Pa a ala dun sis ema de inanciamen o xa ins i ucionalizado debemos e ocede a a
o ano de o mación do CAD
49
, co que nace a AOD
50
, que se enca ga ía de p opo ciona
inanciamen o, po pa e dos países indus iais, median e doazóns ou c édi os ca a ás
zonas máis des a o ecidas, semp e baixo unhas condicións es ablecidas po di o
o ganismo. Desde o seus inicios a AOD su iu unha e olución i egula no empo.
Inicialmen e, ao cons i uí se como axuda p incipal, seguiu unha senda expansi a, pe o
co paso do empo e coa en ada de no os ipos de inanciamen o do desen ol emen o
oi pe dendo peso. Nes e sen ido, no pe íodo que ai dende a c eación do CAD a a
1991, es a axuda mos ou p og esos posi i os, aínda que debemos e en con a que
is o oi posible g azas ao aumen o do núme o de países memb os do CAD. Dende es e
momen o comeza unha diminución das achegas, acendo que a AOD eña un
e oceso
51
.
Po aquel empo, a axuda non se sus en aba nas bases dun e dadei o a án polo
desen ol emen o, senón que oda colabo ación p opo cionada se mo ía polas
elacións polí icas exis en es en e as exións de i abadas do con ex o da Gue a F ía.
A coope ación e a axuda iña unha ca a ocul a, o que p o ocou múl iples c í icas e
unha al a de con ianza e c edibilidade na e icacia da AOD
52
. Falábase, en o no a 1997,
da “ a iga da axuda” xa que as a ias décadas a AOD conside ábase insu icien e e
ine icaz, mos ando as ci as ela i as máis baixas da súa his o ia52. Culpábase dis o ás
48
Unce a, K. (2003): El sis ema de coope ación en e a la c isis del desa ollo, Re is a de
Economía C í ica, Nº1, pp. 189-200.
49
CAD: Ins ancia da OCDE, c eada en 1960, que se enca ga da axuda pa a o
desen ol emen o.
50
Debemos dis ingui en e axuda bila e al e mul ila e al, sendo a p imei a á xes ionada polos
gobe nos donan es sendo es e quen decida ca a onde ai des inada a axuda e que
ins umen os u iliza ; po ou o lado a segunda, é aquela que os gobe nos ansmi en a
ins i ucións das cales son socios, sendo es es úl imos os que se enca gan da súa xes ión.
Véxase Alonso, J. A. (2009).
51
Alonso, J.A. (di .) (2009). Financiación del desa ollo: iejos ecu sos, nue as p opues as,
Mad id: Siglo XXI de España: Fundación Ca olina.
52
Sanahuja, J. A. (2009): ¿Más y mejo ayuda?: Los Obje i os del Milenio, la Decla ación de
Pa ís y las endencias en la coope ación al desa ollo, Eikasia: e is a de iloso ía, Nº 28, pp.
125-161.
35
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
polí icas de desen ol emen o di ixidas polos dis in os gobe nos ecep o es e á súa
incapacidade pa a u iliza esa axuda de o ma co ec a, des iándoa ca a ou os usos
dis in os do desen ol emen o das súas exións e incluso elacionándoos ca
co upción48.
Pa ecía en ón necesa ia a e o mulación das súas bases, pe o í ose que espe a a a o
xu dimen o dos ODM pa a e como se ol e poñe sob e a mesa a necesidade de
p omo e unha maio e mello axuda e inanciamen o que omen e o cump imen o
dos obxec i os e, polo an o do desen ol emen o dos máis pob es51. Po iso, le á onse
a cabo dúas eunións pa a asen a as bases dun inanciamen o que acili ase a
consecución dos ODM.
A p imei a en luga en 2002, á ase da Con e encia In e nacional de Financiamen o
pa a o Desen ol emen o que i o luga en Mon e ei, e que de i ou no Consenso de
Mon e ei. Nese documen o ecollé onse os pun os e e en es ao inanciamen o que
apa ecen na áboa 4:
Táboa 4: Obxec i os aco dados no Consenso de Mon e ei
A pesa do a ance que supoñía unha e lexión des e ipo, as inno acións le adas a
cabo o on escasas. Máis que inco po a no as p opos as, insis iuse en emas de
inanciamen o que xa es aban p esen es, como a impo ancia do come cio e do
in es imen o ex e io , como p incipais on es ca a á consecución do desen ol emen o,
dando un papel impo an e ao inanciamen o p i ado52¡E o ! Ma cado no de inido..
Rea i mouse a necesidade de achega o 0.7% do PIB como axuda, po pa e de cada
país. Nes e sen ido, an o a UE como EEUU comp ome é onse a ealiza un aumen o
da súa axuda51. Ademais, p opúxose duplica a axuda ao desen ol emen o a a
alcanza uns 100.000 millóns de dóla es52.
Seis anos despois en luga , en Doha, a Con e encia de seguimen o pa a aplica o
Consenso de Mon e ei. No amen e, es a con e encia non achegou case nada no o en
can o ao inanciamen o. Aínda que unha ez máis a magni ude de axuda o mou pa e
do deba e, comp ome éndose a UE a aumen ala ao 0,56% do PNB pa a 2010 e ao 0,7%
pa a 2015. Temas ela i os á coope ación, como a e e en e á Su -Su , ou á que deben
achega os países de ing esos medios amén o on abo dados51.
36
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
En 2005 le á ase a cabo un no o cumio
53
pa a examina os p og esos log ados en
ma e ia dos ODM. Is o o aleceu o alo que se de i aba dos ODM an e as en a i as
de países como EEUU po eliminalos e man e se a a o do desen ol emen o an so a
a és da AOD
54
.51
3.2 E olución
Debido á pe sis encia de log a as me as baseadas en me os esul ados cuan i a i os, o
cump imen o dos ODM a ópase moi inculado á axuda, esquecéndose da impo ancia
que eñen os cambios es u u ais ou polí icos. Así, a coope ación amén pasa po al o
is o úl imo, cen ándose na magni ude dos luxos necesa ios pa a cump i os ODM,
deixando de lado a p eocupación pola mello a nos ins umen os inancei os necesa ios
pa a log a un camiño es able ca a ao desen ol emen o. Os es o zos po cambia es a
si uación son mínimos, de xei o que un impo an e núme o de donan es se negan a
i ma no os aco dos en ma e ia de axuda e busca al e na i as de ins umen os que
mello en o inanciamen o no e e en e ás necesidades dos países en si uación de
pob eza54.
A pesa do que ep esen a a axuda de ca a aos ODM e a impo ancia coa que se alo a,
se analizamos o conxun o da súa e olución podemos e que os p og esos non o on
memo ables. Se nos ixamos na e olución da AOD dende o Consenso de Mon e ei,
obse amos que aumen ou conside ablemen e a a 2005, cando alcanza o seu máximo
(106.800 millóns de dóla es). Pa ece pois que unha mello a es á p esen e, pe o se un
se ixa no que ep esen a es a ci a sob e o o al do PIB dos donan es pode comp oba
que os p og esos o on ben limi ados. Máis empeo a es a si uación se emos en con a
as magni udes dos úl imos anos, pois ca ac e ízanse po un descenso das ci as
absolu as51. Tendo en con a is o, e que pa e do inc emen o da axuda de 2005
debeuse á axuda de eme xencia polo sunami asiá ico e polo ali io da débeda,
podemos deduci que a e icacia da AOD, que os al os di ixen es an o alo an, non é
demasiado des acable. Ademais, debe indica se que es á pe dendo o za no e e en e
a a o ece o desen ol emen o, men es se p oduce un aumen o ca a ao apoio do
humani a io, o e o ismo e as si uacións de eme xencia52.
En consonancia co an e io podemos dici que “pa e dos p oblemas que a ec an ao
sis ema in e nacional de axuda adica nas ins i ucións, máis que nos ecu sos”52.
A opámonos an e un sis ema de axudas olun a io onde as eg as comúns e un
53
O chamado Cumio do Milenio +5
54
Unce a, K.; Ma ínez, M.J. e Zabala, I. (2011): “Obje i os del milenio, inanciación del
desa ollo, y e icacia de la ayuda 2000-2010: necesidad de un análisis in eg ado y de un
en oque al e na i o”, Ac as XIII Reunión de Economía Mundial La Gobe nanza Global:
Coope ación y Con lic o en el Sis ema Económico Mundial. San Sebas ián: Uni e sidad del
País Vasco.
37
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
consenso sob e o ema non es án p esen es. Fal a unha polí ica enca gada de
coo dina a axuda in e nacional, pois na ac ualidade cada un dos donan es é o
enca gado de es ablece os seus lími es e coo dina a súa axuda. T á ase dun sis ema
descen alizado onde cada ez eñen cabida un maio núme o de donan es, que
di ixen a súa axuda ca a mul i ude de aspec os dis in os, p o ocando unha
agmen ación que causa un aumen o dos cus os e con ibuíndo, polo an o, a que o
o al de do acións se eduza52.
An e es a c ise da coope ación, de i ada das c í icas ca a á súa e icacia pa a p omo e
o desen ol emen o, lé ase a cabo a Decla ación de Pa ís no ano 2005. Nela
es ablecé onse uns p incipios básicos de ca a a mello a a e icacia da axuda; á ase da
ap opiación, o aliñamen o, a ha monización, a xes ión po esul ados e a mu ua
endición de con as. Con eles es ablécese unha maio inculación en e os países
donan es e os ecep o es. Adicionalmen e, a á onse emas que de no o o ixinan
c í icas, en e os que des aca a impo ancia que se lle dá ao Es ado como p incipal
ac o e coo dinado da coope ación, deixando de lado o papel dou os ac o es como a
sociedade ci il ou as ONG. Xun o a is o, a Decla ación de Pa ís deixa o as o dunha
“ isión ecnoc á ica da coope ación e da xes ión da axuda”
55
. Ademais, a Decla ación
só ai e e encia á mello a da e icacia da AOD, pe o deixa ó a das súas in encións
ou as o mas de inanciamen o impo an es como o in es imen o ex e io , o
come cio, a débeda ou as cada ez máis impo an es emesas de inmig an es54.
En xe al, a coope ación esquécese de p oblemas de ondo undamen ais pa a segui
unha senda e icaz ca a ao desen ol emen o e á consecución dos ODM e e adicación
da pob eza. Nun mundo onde a coope ación se basea simplemen e en axuda, é
necesa io a anza nou os ipos de coope ación en emas de come cio, de ei os
humanos ou p o ección ao medio ambien e, que mi en pola súa e icacia e loi en po
un mello uncionamen o. Ademais, no e e en e aos luxos de axuda é necesa io
es ablece un consenso global e es able, onde exis a un sis ema de con ol. Á ez é
necesa io a anza ca a á consecución de polí icas cohe en es que non ac úen de o ma
con adi o ia no e e en e ao desen ol emen o54. Queda, polo an o, moi o camiño
po anda en emas de coope ación; pa a iso é necesa io unha eno ada isión dela,
que aba que de manei a ín eg a unha concepción di e en e do is o a e ago a.
55
Unce a, K.; Ma ínez, M.J. e Zabala, I. (2011): “Obje i os del milenio, inanciación del
desa ollo, y e icacia de la ayuda 2000-2010: necesidad de un análisis in eg ado y de un
en oque al e na i o”, Ac as XIII Reunión de Economía Mundial La Gobe nanza Global:
Coope ación y Con lic o en el Sis ema Económico Mundial. San Sebas ián: Uni e sidad del
País Vasco. p.17.
38
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
4 C í icas aos ODM
Unha das c í icas máis ecuen es con a os ODM é o seu ca ác e xe al. Fo on c eados
coa in ención de omen a o desen ol emen o naquelas exións máis pob es,
conside adas de baixo ing eso e con ex emas ca encias; pe o o ce o é que den o da
pob eza coexis en limia es dis in os, onde o g ao de desen ol emen o é di e en e
segundo a exión. Nes e sen ido, é posible que os obxec i os non sexan adecuados
pa a odas as exións en desen ol emen o, pois as necesidades cambian segundo a
si uación de cada unha. Is o é de especial impo ancia naquelas zonas ou países de
ing eso medio, onde a pesa da p esenza de ca encias básicas, son ou os os
p oblemas que an que a exión se a ope es ancada e non poida despega . P oblemas
dunha mala xes ión de base es u u al, como a pe sis encia de desigualdades sociais
ou unha al a de gobe no e ins i ucións e icien es, que colocan a di os países nunha
si uación de ulne abilidade ex e io 56.
Nes a mesma liña, p edomina a idea de que os ODM non eñen su icien emen e en
con a a pe sis encia das desigualdades nes as exións. Así a c í ica sen encia que a
consecución dun c ecemen o económico que non log a poñe in ás desigualdades
sociais p o oca á unha acen uación da pob eza. As desigualdades p o ocan si uacións
de ma xinación e disc iminación, que en suma acaban po xe a pob eza, e de aí a base
da an e io a i mación. Des e xei o, consegui inc emen a o PIB dunha sociedade pa a
mos a que es á endo un c ecemen o que á ez e lexa un descenso da pob eza é un
e o. Quizás es e non sexa o mello indicado á ho a de medi os a ances na loi a
con a a pob eza, pois esquécese das desigualdades sociais das que imos alando. Así,
medi o ni el de pob eza median e es e indicado pode p opo ciona alsas
expec a i as sob e o a ance, xa que é posible que mos e un c ecemen o, pe o es e
pode es a epa ido de o ma desigual, acendo que os icos sexan os que acumulen
os ing esos men es os pob es sigan es ando na mesma si uación. Conséguese así que
as desigualdades, xa exis en es, se exan inc emen adas co paso do empo. En ón os
ODM debe ían con empla as desigualdades non só como a ca encia de ing esos al e
como mos a a p imei a das me as, senón como desigualdades sociais, onde colec i os
se a opan desp azados e ma xinados socialmen e po mo delas
56
.
A c í ica amén ala dun sis ema op-down, é dici , un sis ema de decisións dende
a iba ca a abaixo, onde as exións a ec adas non se in oluc an no p oceso e son
ou os os que oman as endas. Os países ou exións implicadas non eñen case
pa icipación nin oz á ho a de plasma as súas p io idades54. Nes e sen ido, is o
mos a unha condu a pa adoxal, xa que as exións con p oblemas son quen ealmen e
coñecen os pun os débiles, os allos de cada pa e da súa exión; pe o, en cambio son
56
Luque, E. (2008): Pob eza. Los obje i os del milenio: El os o ocul o del Banco Mundial, El
Viejo opo, Nº. 243, pp. 64-69.
39
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
ou os os que, alleos aos p oblemas, se enca gan de busca a solución dalgo que non
i en di ec amen e na súa pel.
Tamén o p opio e mo pob eza susci a ce as c í icas. Segundo es as, o e mo debe ía
se acuñado po aqueles que a so en e a i en día a día e non polas g andes
ins i ucións que en de lonxe o p oblema. A cues ión é que o p opio signi icado da
pob eza e o que implica a apa ición dun con ol po pa e dos que non se a opan en
an di ícil si uación. E é debido a es e con ol que as decisións sexan op-down e que se
p opo cione unha de inición non o almen e co ec a de pob eza, que non mos e a
complexidade que si exis e na ealidade dia ia
57
.
C í icos dos ODM amén insis i on en que non se le a on a cabo análises de alladas
deles pa a e se ealmen e a elección e a a co ec a e sabe se e an iables ou non.
Sinálase amén nes e sen ido, que as me as debe ían se ma cadas de manei a
p io i a ia, pa a que como no caso ac ual, de ca a ao pe íodo inal en caso de
p esen a se unha in iabilidade no cump imen o de odas as me as, se poida op a po
omen a aquelas de maio e máis ápida impo ancia
58
.
Po ou o lado, insís ese en que unha co ec a loi a con a o desen ol emen o non
debe sos e se an só baixo o pia da axuda inancei a. Po supos o que é algo necesa io
pe o que á la ga pode e consecuencias nega i as e p o oca un es ancamen o do
p oceso. Tal e como es ablece Reine es amos a esquece a loi a con a os p oblemas
in e nos que xe an a pob eza, e en ez de a aca ao seu causan e es amos a loi a
con a os sín omas que es a nos o ece. “A economía palia i a subs i uíu en boa
medida á economía en desen ol emen o”
59
. Pa a pode e i a a empo os e ec os
nega i os, a longo p azo é de i al impo ancia a a a o ixe do p oblema, po que
ob ialo acaba á po xe a consecuencias de maio magni ude. En moi os casos ce as
ca ac e ís icas da es u u a p odu i a soen se as causan es da pob eza, polo que as
solucións deben di ixi se ca a es as. Nes e sen ido, son a ios os p oblemas que
de i a ían do mé odo da axuda inancei a. U iliza o inanciamen o como mo o do
c ecemen o, non é sos ible en odos os casos, pois moi os países pob es son incapaces
de u iliza o capi al b indado polos icos dunha manei a endible xa que eñen
ca encias no ámbi o indus ial e dos se izos59.
57
Dubois, A. (2006): La dimensión no ma i a del desa ollo en la globalización: una isión
c í ica de los obje i os del milenio, Re is a de di ección y adminis ación de emp esas, Nº 13,
pp. 33-52.
58
Bhagwa i, J. (2010): Ho a de e lexiona : los Obje i os de Desa ollo del Milenio son di íciles
de obje a , pe o eso no signi ica que de inan un p og ama e icaz pa a el desa ollo, Finanzas y
desa ollo: publicación imes al del Fondo Mone a io In e nacional y del Banco Mundial, Vol.
47, Nº 3, pp. 1-3.
59
Reine , E. (2008): Economía palia i a: los obje i os del milenio andan desencaminados, en
E. Reine : La globalización de la pob eza. Cómo se en iquecie on los países icos y po qué
los países pob es siguen siendo pob es, (pp. 241-274). Ba celona: C í ica.
40
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
Tamén E. Reine ala do “colonialismo do benes a ” en e e encia ao e mo acuñado
po Robe Paine. Reine u ilízao pa a e e i se a si uación dos países pob es an e es a
axuda inancei a da que imos alando. Nes e caso acúñase es e e mo po que a i man
que poida es a dándose unha dependencia económica po pa e dos países pob es, os
cales podían es a en si uación de colonia ac ual. An e is o os icos son os que eñen o
pode , podendo acaba con es a axuda en calque a momen o, causando g a es
consecuencias sob e os países de baixos ing esos. De es a manei a o que se p e ende
mos a e que an e es as polí icas palia i as conséguese “un mecanismo
ex emadamen e pode oso dos países pob es polos icos”59. Moi os apun an a que o
log ado co úl imo dos obxec i os e consegui man e ás exións en desen ol emen o
baixo con ol.
En xe al, as polí icas es ablecidas polos países icos de ca a á consecución dos ODM
son moi c i icadas, achadas de neolibe ais, e que ás eces ogan en sen ido con a io
ao desen ol emen o. Algúns exemplos son os seguin es: Po un lado, coa libe alización
do come cio global, os g andes bene icia ios acaba on po se os países icos. É
impo an e e en con a o momen o adecuado pa a que un país se ab a ao ex e io , xa
que “ acelo demasiado p on o pode da luga á desindus ialización, á diminución de
sala ios e p oblemas sociais cada ez maio es”
60
. O que sucedeu nes es casos oi que
as exións desen ol idas consegui on un ácil acceso aos abundan es me cados de
ma e ias p imas do Su ; en cambio, o Su con a con g andes es icións ás expo acións
das súas ma e ias p imas ca a esas exións icas. Nes e sen ido, “can o máis longo e
ex enso oi o p oceso de libe alización, máis de as ado as o on as consecuencias pa a
os países pob es”
61
.
Os indicado es enca gados de medi os a ances de cada obxec i o amén soen se
obxec o de c í ica. Po un lado, po que se conside an selec i os e, po ou o, po que
non odos son medibles, e aqueles que si o pe mi en moi as eces non o ecen da os
iables ou simplemen e non e lexan a ealidade que se es á a i i , debido a que es án
a sucede ou as cousas que di os indicado es non eñen en con a.
Po úl imo, amén en can o aos indicado es, conside o que es es non ecollen o
signi icado eal do p oblema. In en amos soluciona a ame e a pob eza medindo os
log os en e mos ela i os, cando en ealidade as ci as absolu as mos an uns a ances
máis len os ou incluso e ocesos en ce as exións, al e como se mos ou nos
an e io es apa ados. Conscien es do c ecemen o da poboación que se én dando,
60
So elo, I. (coo d.) (2006): Obje i os de desa ollo del milenio: una esponsabilidad
compa ida, Mad id: Fundacion Ca olina.
61
Ca e o, T. (2011): E adica la pob eza ex ema y el hamb e, Economía ex e io : es udios de
la e is a Polí ica Ex e io sob e la in e nacionalización de la economía española, Nº 55, 2010-
2011, pp. 61-70.
41
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
debe íamos e en con a a in luencia que en sob e as axas, e inclina nos po uns
indicado es máis exac os á ho a de medi os p og esos.
En elación ao an e io , a me a ma cada pa a analiza a pob eza mundial conside o
que amén é algo limi ada. Ao conside a pob eza ex ema á xen e que en uns
ing esos dia ios in e io es a 1.25$ es amos educindo moi o o abano de pe soas en
condicións igualmen e malas, pois odos aqueles que se a opan lindando es a ci a non
son idos en con a á ho a de acada a me a. Como xa imos no segundo apa ado
des e aballo, si i e amos en con a a xen e que i e con menos de 2$ ao día as ci as
aumen a ían, ocupando o núme o de pob es unha magni ude des acada. Fal a
p egun a se en ón, que acemos con odas as pe soas que se a opan no lími e do
conside ado pob eza ex ema? Non debemos e adica igualmen e esa pob eza?
Quizais e oma a medición da pob eza ou os lími es que es a aba ca poida se un
ema de impo ancia. Como espos a a is o, Dugois comen a que di os lími es exis en
como p odu o da ole ancia que cada exión conside a sopo able, é dici , endo en
con a os in e eses de es as po que “a pob eza o ma pa e da o de social, polo que
al e a eses lími es a opa á moi as esis encias”57.
En de ini i a as c í icas son múl iples, mos ando unha se ie de ca encias que os ODM
eñen endo dende o seu es ablecemen o. Tendo en con a is o, e an e a inicia i a de
c ea unha no a axenda pos -2015, quizais ose necesa io a ende odas es as
chamadas de a ención po pa e de c í icos en endidos e e isa o ei o a a ago a,
a ende aos allos e c ea unha axenda que se ap oxime máis ao demandado polas
c í icas. Encamiña se na consecución dunhas me as iables, a endendo a ca encias de
odo ipo dunha o ma máis p o unda.
5 Fu u o dos ODM
Pa a ace unha sín ese global dos a ances do p imei o obxec i o podemos u iliza a
áboa de p og esos
62
que p esen a a UN e así e unha manei a máis isual do oco ido
a a o 2014.
62
Tal e como mos a a lenda as co es indican o p og eso alcanzado na consecución da me a, e
as le as indican o g ao de adian o que se log ou a a a ac ualidade.
48
Os Obxec i os de Desen ol emen o do Milenio
O í ulo esc íbese aquí
Unice : h p://www.unice .es/
Unice (2011): La desnu ición in an il. Causas, consecuencias y es a egias pa a su
p e ención y a amien o.
