1
DISCURSO DO REITOR – An onio López Díaz
APERTURA DO CURSO 2022-2023
Pazo de Fonseca – 09.09.2022 – 12.00 h
P esiden e da Xun a, Rei o da UDC, Rei o da U igo; P esiden a do Consello
Social da USC, P e Consello Social UVIGO
Rei o da Uni e sidade In e con inen al de la Emp esa.
P esiden e do Pa lamen o, Alcalde de Compos ela, Alcaldesa de Lugo,
Consellei o de Cul u a,Educación, Fo mación P o esional e Uni e sidades
Sec e a ia Xe al, P o . Be mejo Ba e a,
Memb os dos equipo de gobe no das uni e sidades. P o-Rei o a da UTAD
Valedo es da Comunidade Uni e si a ia, de San iago e A Co uña,
Ex ei o es Paja es, , Villanue a, Ba o, Casa es, Viaño, da USC Ba ja e
A mes o, Docampo Amoedo da UVIGO
Decanas e Decanos, Di ec o as e Di ec o es de Depa amen os
Xe e da Fo za Loxís ica Ope a i a.
Memb os da Mesa do Pa lamen o,
Vocei os dos g upos socialis a e do BNG,
P esiden a do Consello da Cul u a, Consello Consul i o, Valedo a do pobo,
P esiden e da Depu ación de Lugo,
A cebispo de San iago
2
Sec e a io Xe al de Uni e sidades
Xe en a do SERGAS
Di ec o es Xe ais e Delegados Te i o iais en Co uña e Lugo.
Subdelegada do Gobe no.
Memb os das o zas e co pos de segu idade
P o eso ado, pe soal de adminis ación e se izos, es udan es, donas e
seño es.
Hai es anos, o 6 de se emb o de 2019, inaugu abamos, amén desde
Compos ela, o cu so uni e si a io en Galicia. Naquela ce imonia
epasabamos algúns dos e os que o sis ema uni e si a io público iña po
dian e pa a ese cu so. Nin se nos oco ía pensa que un i us puide a
desencadea unha pandemia global que nos ob iga a a apa a boca,
dis ancia nos dos nosos conxéne es e mesmo a con ina nos nas nosas casas
baixo unha decla ación de es ado de ala ma, a ec ando a oda a nosa
ac i idade, amén a docen e e in es igado a, e ob igándonos a unha
implan ación acele ada de solucións non p esenciais, an o pa a a docencia
como pa a a a aliación.
Foi necesa io que pasa an dous anos e medio pa a ecupe a a no malidade
e pode p og ama un no o cu so sen esa p e isión de escena ios
di e en es adap ados á e olución da pandemia, de xei o que hoxe
3
inaugu amos es e cu so 2022-2023, sabendo que o i us segue aínda en e
nosou os pe o coa anquilidade de que a ciencia, a a és das acinas e de
no os ecu sos e apéu icos nos pe mi en ecupe a a no malidade dende
o pun o de is a das es icións sani a ias, ol endo ao que e a a ida
uni e si a ia an es do 14 de ma zo de 2020.
Supe amos así a excepcionalidade da pandemia, pe o dende o 24 de
eb ei o des e ano i imos nun escena io de con li os xeopolí icos, cunha
gue a no les e da ella Eu opa. A in asión de Uc aína desa ou de no o os
xine es do apocalipse, e os ca o cabalos, b anco, e mello, neg o e baio,
ol en a campa xe ando dominación, gue a, ame e mo e, con
epe cusións a escala mundial pa a a ida das pe soas, e pa a o
uncionamen o das ins i ucións, encadeando así 12 anos de c ises de
di e en e na u eza, e debuxando un escena io u u o p agado de
ince ezas.
A on amos es es no os desa íos dende unha ins i ución, a uni e si a ia,
cinco eces cen ena ia en Galicia.
Cúmp ense 500 anos dende que en 1522 Alonso III de Fonseca e Ulloa
c ea a o Colexio de San iago o Maio , inicialmen e no edi icio do ello
hospi al asen ado no sola que ac ualmen e ocupa San Ma iño Pina io.
Pe o nese mesmo ano cons a o inicio das ob as pa a a cons ución des e
4
pazo no que nos a opamos, que se iu inin e ompidamen e de sede da
Uni e sidade e que hoxe, 5 séculos despois, loce odo o seu esplendo logo
das a e as de limpeza e es au ación que puidemos le a a cabo g azas ao
xene oso sopo e inancei o da Vicep esidencia da Xun a da que os ede,
S . P esiden e, e a i ula an es de asumi as súas ac uais esponsabilidades.
G azas, S . P esiden e. Tan o a Uni e sidade como a memo ia de Fonseca
me ecíano.
Es a longa his o ia suscí anos segu idade e espe anza, pa icula men e en
empos de di icul ades, po que algo hai de milag oso en que es as
modes as ins i ucións uni e si a ias, nadas no medie o, se pe pe uasen, e
segu amen e en que e co ei o de que ensina e ap ende , como a ida
que se eno a xe ación as xe ación, non consen en in no empo.
Celeb amos amén es e ano o cen ena io da c eación, o 20 de xuño de
1922, das Facul ades de Ciencias e de Filoso ía e Le as, que, de xei o
de ini i o dende en ón, e logo dos ag omos e desapa icións do século XIX,
consolida on o ensino des es sabe es na nosa Uni e sidade dende en ón.
No caso da Uni e sidade de San iago, a sección de His o ia e a Sección de
Química ep esen an os an eceden es das ac uais Facul ades de Química e
de Xeog a ía e His o ia que se conec an con esa adición.
A quenda o a o ia de pa icipación dos nosos cen os nes e solemne ac o
de ape u a do cu so, asumindo a impa ición da lección inaugu al,
5
de e minou en gozosa coincidencia que co espondese es e p i ilexio
p ecisamen e a unha das que celeb an o seu cen ena io: a Facul ade de
Xeog a ía e His o ia. Po es a azón, e pola igo osa quenda que ma ca o
eloxo do empo, imos de escoi a a lección maxis al do P o . Be mejo
Ba e a, sob e in o mación, comunicación e His o ia. Tal e como nos en
acos umados, acaba de ansmi i nos unha moi a inada e lexión sob e o
papel das humanidades, nun pe iplo que ai dende o mundo da o alidade,
p e io á c eación da esc i u a, a a es e mundo noso de comunicación
dixi al, pa indo dunha p emisa básica como é a unidade esencial do
coñecemen o e dos coñecemen os.
Eu esal a ía p ecisamen e o papel que se ei indica pa a as humanidades
on e a algúns dos mi os do noso empo: ensina a cada cidadán a c ea os
seus p opios pa óns de selección e comp ensión da in o mación; apo a
alo es mo ais e sociais on e a unha p e endida acionalidade do
me cado, e disipa a idea do coñecemen o concluso esal ando a
capacidade indi idual de pe cibi , pensa e a gumen a . Non é pequeno o
e o que as Uni e sidades emos pa a ace ealidade es e papel nun
mundo an cambian e, e nun con ex o di ícil como o que nos oca a on a .
Se ago a ol amos a mi ada ao p esen e, es e cu so 2022/2023, que hoxe
inaugu amos solemnemen e, p esén ase con no idades e e os
impo an es, pe o non exen o de ince ezas.
6
En e as no idades cabe salien a que bo a a anda a Uni e sidad
In e con inen al de la Emp esa, a p imei a uni e sidade p i ada de Galicia.
As es uni e sidades públicas, San iago, A Co uña e Vigo, que a ancando
dese onco común de máis de 500 anos, con o mamos o sis ema
uni e si a io público galego, ixemos cons a no seu momen o os
a gumen os e posicionámonos a p ol da de ensa dun sis ema público e das
súas capacidades pa a da espos a ás necesidades de o mación,
in es igación e di usión da cul u a e do coñecemen o no noso país. Unha
ez que o Pa lamen o de Galicia decidiu a c eación da Uni e sidade
In e con inen al de la Emp esa, non podemos menos que da lle a ben ida
ao Sis ema Uni e si a io Galego e o ece oda a colabo ación ins i ucional
p ecisa pa a mello a o se izo que p es amos a endendo ás demandas do
país, an o na o mación, como na in es igación e na xe ación e ansmisión
de coñecemen o e cul u a.
E ademais a émolo sendo moi conscien es de que como Uni e sidades
públicas, ademais desas uncións p opia das ins i ucións de ensino supe io ,
emos ou a misión esencial, como é a de ga an i a igualdade de
opo unidades de odos os cidadáns no acceso á o mación supe io . Temos
que asegu a que calque a dos nosos cidadáns poida acada a o mación e
os esul ados aco des coas súas capacidades, con independencia de cal sexa
a súa condición social, económica, amilia e c. E pa a iso, en e odas as
7
en idades públicas implicadas, e cada unha den o do ámbi o das súas
esponsabilidades, hai que p e e o sis ema de axudas e se izos que agan
posible que siga uncionando como ese ascenso social esencial pa a
consegui unha sociedade máis iguali a ia. Nes e sen ido podemos dici con
o gullo, que aínda que nin en España nin en Galicia emos Uni e sidades
si uadas en e as 100 p imei as do anking de Shanghai, si emos 40
uni e sidades (39 delas públicas (un 80 % do o al de uni e sidades públicas
do Es ado) en e as 1000 p imei as, o que ala dun moi bo sis ema
uni e si a io público. Des e xei o, as posibilidades de que un es udan e
español poida o ma se nunha das 1000 mello es uni e sidades é
inmensamen e supe io , po exemplo, ás posibilidades dun
es adounidense.
É no idade amén nes e cu so 2022/2023 a implan ación de no os í ulos.
Pe mí anme salien a o g ao in e uni e si a io en In elixencia A i icial, que
ai pe mi i que 150 es udan es se inicien nes es es udos que, xun amen e
coa pos a en ma cha dun Mas e amén uni e si a io, p e ende da
espos a á necesidade de o mación nes e ámbi o. Tamén son no os os
G aos en Relacións in e nacionais (in e uni e si a io en e A Co uña e Vigo)
e o de Xes ión de Emp esas Hos alei as da USC , impa ido polo cen o
adsc i o Supe io de Hos ala ía. Gus a íame salien a a capacidade das
Uni e sidades, de aco do coa Conselle ía, pa a, a pesa dos lexí imos
8
in e eses p opios, pode a ella solucións compa idas e colabo a i as pa a
o ece a mello solución pa a o que demandan os nosos es udan es, e
amén o ecido p odu i o e a sociedade en xe al. Es a o e a de g aos
complemén ase amén coa pos a en ma cha de 10 no os más e es, moi os
deles amén uni e si a ios.
Es a apos a po adecua a o e a o ma i a a unha e olución do
coñecemen o me eó ica e á conseguin e a iación das demandas sociais
non ema a aquí, senón que en que se unha a e a que nos ocupe nes e
cu so e eu di ía que de xei o pe manen e. Esa análise cons an e do mapa
de i ulacións, an o das i ulacións que xa emos implan adas, pe o que
poidan pe de in e ese, como das que non o man aínda pa e do ca álogo
en Galicia, ainos equi i a odos os implicados al u a de mi as e isión
es a éxica como sis ema uni e si a io.
Ao mesmo empo, ai se amén o momen o de aballa no deseño e
implan ación de no as modalidades de í ulos, de aco do co p e is o no
no o Dec e o e, no seu caso, no que poida esul a da u u a ap obación da
LOSUE. Re í ome en pa icula aos í ulos duais, que xa eñen demos ado
a súa u ilidade, an o dende o pun o de is a o ma i o como de
emp egabilidade, na o mación p o esional, a conc eción da non
p esencialidade ou semip esencialidade naqueles í ulos de inidos como
9
ales, así como o ecoñecemen o da o mación de máis cu a du ación
coñecidos como mic oc edenciais.
Nun momen o en que a e olución demog á ica non ai pensa nun
inc emen o de es udan ado en idade ipicamen e uni e si a ia, é p eciso
u iliza odas as nosas capacidades pa a a in oducción des as no as
modalidades o ma i as, ampliando o ango da idade dos uni e si a ios.
E, ao mesmo empo, emos que apos a pola a acción de es udan ado
in e nacional, aspec o es e moi a ec ado polas es icións da COVID-19.
Tamén nes e ámbi o emos po dian e a celeb ación en Compos ela do II
Cumio académico e do coñecemen o como pun o de encon o en e a UE e
LAC en ma e ia de ensino uni e si a io, auspiciado pola Sec e a ía Gene al
Ibe oame icana e co pa ocinio da Xun a de Galicia. Es a xun anza, que non
puido celeb a se en 2020 po mo da pandemia, debe se unha magní ica
ocasión pa a que as Uni e sidades galegas e o cen ese papel de pun o de
conexión en e Eu opa e Ibe oamé ica sob e o que debe pi o a unha liña
es a éxica da nosa in e nacionalización.
Se a a aquí alamos de no idades, es e cu so p esén anos amén e os
impo an es. Po unha banda, e emos que p osegui coa adap ación da
Uni e sidade á e o ma labo al, aco dada a inais de 2021, e aos cambios
in oducidos pola modi icación da Lei da Ciencia, que en de en a en igo
an on e, 7 de se emb o. Podemos dici que o cambio máis anscenden al
