Vice ei o ía de es udan es,
cul u a e o mación con inua
Unha colección o ien ada a edi a ma e iais docen es de
calidade e pensada pa a apoia o aballo do p o eso ado
e do alumnado de odas as ma e ias e i ulacións da uni e sidade
G ao en Fa macia
Mic obioloxía II
Ángeles Muñoz C ego, Ysabel San os Rod íguez,
Ca los Fe ei ós Domínguez e Mª Te esa C iado Ál a ez
Depa amen o de Mic obioloxía e Pa asi oloxía
Facul ade de Fa macia
11
O labo a o io de mic obioloxía
clínica: pa oxénese e con ol
9788498 879056
ISBN 978-84-9887-905-6
O labo a o io de mic obioloxía
clínica: pa oxénese e con ol
11
Ángeles Muñoz C ego, Ysabel San os Rod íguez,
Ca los Fe ei ós Domínguez e Mª Te esa C iado Ál a ez
Depa amen o de Mic obioloxía e Pa asi oloxía
Facul ade de Fa macia
ADVERTENCIA LEGAL: ese ados odos os de ei os.
Queda p ohibida a duplicación, o al ou pa cial des a
ob a, en calque a o ma ou po calque a medio (elec-
ónico, mecánico, g a ación, o ocopia ou ou os) sen
consen imen o exp eso po esc i o dos edi o es.
Copy igh © Uni e sidade de San iago de Compos ela, 2012
Deseño
Unidixi al
Edi a
Vice ei o ía de Es udan es,
Cul u a e Fo mación Con inua
da Uni e sidade de San iago de Compos ela
Se izo de Publicacións
da Uni e sidade de San iago de Compos ela
Imp ime
Unidixi al
Se izo de Edición Dixi al da
Uni e sidade de San iago de Compos ela
Dep. Legal: C 1108-2012
ISBN 978-84-9887-905-6
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 3
MATERIA: Mic obioloxía II
TITULACION: G ao en Fa macia
PROGRAMA XERAL DO CURSO
Localización da p esen e Unidade Didác ica:
Unidade Didác ica 1. Mecanismos mic obianos de pa oxenicidade e
i ulencia
Unidade Didác ica 2. En e midades in ecciosas da pel, ecidos b andos e
ollos
Unidade Didác ica 3. En e midades in ecciosas do sis ema espi a o io
Unidade Didác ica 4. En e midades in ecciosas do sis ema gas oin es inal
Unidade Didác ica 5. En e midades in ecciosas do sis ema xeni ou ina io
Unidade Didác ica 6. En e midades in ecciosas do sis ema ca dio ascula
Unidade Didác ica 7. En e midades in ecciosas do sis ema ne ioso
Unidade Didác ica 8. Zoonoses
Unidade Didác ica 9. In eccións nosocomiais
Unidade Didác ica 10.En e midades in ecciosas eme xen es e eeme xen es
Unidade Didác ica 11. O Labo a o io de Mic obioloxía Clínica: pa oxénese e
con ol.
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 5
INDICE
P esen ación ................................................................................................ 7
Xus i icación ................................................................................................ 7
Obxec i os ................................................................................................... 8
Me odoloxía docen e .................................................................................... 9
Con idos ...................................................................................................... 10
1. O Labo a o io de Mic obioloxía Clínica: no mas de segu idade
e hixiene .................................................................................................. 10
2. A mic obio a no mal de pel e ga gan a: obse ación e cul i o ................. 11
2.1. Tinguidu a simple e di e encial de G am .................................. 15
2.2. Illamen o e ob ención de cul i os pu os ................................... 18
3. Mecanismos de pa oxenicidade bac e iana ............................................. 21
3.1. Es udo da adhe encia median e aglu inación .......................... 22
3.2. Es udo do c ecemen o en limi ación de e o .......................... 25
4. Vías e modos de ansmisión de pa óxenos: o con ac o di ec o ............. 27
5. Valo ación da desin ección de alimen os c uz como mé odo p e en i o
da ansmisión de en e midades gas oin es inais ...................................... 30
6. Recollida selec i a de e ugallos, es e ilización e eciclaxe do ma e ial .. 32
6.1. Mé odos ísicos ......................................................................... 34
6.2. Desin ección química ............................................................... 35
6.3. Incine ación .............................................................................. 36
A aliación da Unidade Didác ica .............................................................. 38
Recomendacións pa a o es udo da ma e ia ............................................ 39
Bibliog a ía básica e complemen a ia ...................................................... 39
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 7
PRESENTACIÓN
Ac ualmen e, a ma e ia Mic obioloxía II (4,5 c édi os ECTS) impá ese no
segundo cuad imes e do segundo cu so do G ao en Fa macia da
Uni e sidade de San iago de Compos ela. Es á, polo an o, di ixida ao
alumnado de 2º Cu so que xa posúe coñecemen os p e ios acadados na
Mic obioloxía I, que é impa ida no p imei o cuad imes e, e que a a dos
aspec os básicos mo olóxicos, isiolóxicos e xené icos dos
mic oo ganismos.
Todos os es udan es de ciencias da saúde deben comp ende os
undamen os da en e midade in ecciosa. As in eccións non se poden
comp ende sen ce os coñecemen os de Mic obioloxía, e a in ección é un
dos p incipais mecanismos de p odución de en e midades, que pode a ec a
a calque a ecido ou ó gano do co po humano. No G ao de Fa macia, es e
obxec i o á ase de acada na Mic obioloxía II, cuxo p og ama es á
cla amen e di idido en once Unidades Didác icas nas que o p o eso ado
en a á ap oxima ao alumno, median e un en oque eó ico e p ác ico, as
causas e mani es acións das p incipais en e midades de o ixe in ecciosa, as
ías de ansmisión de pa óxenos así como os mé odos de p e ención e
con ol de en e midades. Des e modo p e éndese simul anea a adquisición
de coñecemen os eó icos e a adquisición de des ezas na manipulación de
mic oo ganismos, así como o aballo en condicións asép icas.
A Unidade Didác ica 11 en como inalidade e o za e poñe en
p ác ica os coñecemen os adqui idos nas unidades p eceden es.
Pa eceunos de especial in e ese pa a o alumno dispo dun manual p ác ico
de labo a o io que ecolla os obxec i os, undamen os e p ocedemen os de
cada unha das clases p ác icas que os alumnos an ace . Na p esen e
Unidade Didác ica, concibida como di o manual, os alumnos pode án
ano a as súas obse acións e esul ados. Des e xei o, o alumnado de
Mic obioloxía II desen ol e á unha maio e mello conciencia mic obiolóxica,
que di i e de calque a ou o ipo de aballo expe imen al nun labo a o io, e
que é o que lle imp ime un ca ác e di e encial a es a disciplina. Es e modo
especial de ac ua no labo a o io pe mi i á asen a e consolida os
concep os undamen ais sob e es e ilidade e con aminación.
XUSTIFICACIÓN
En e as compe encias xe ais que deben alcanza os u u os a macéu icos
(h p://www.usc.es/gl/cen os/ a macia/ i ulacions.h ml?plan=14114&es udio
=14115&codEs udio=13670& alo =9) inclúese que sexan capaces de
in e i nas ac i idades de p omoción da saúde, p e ención da en e midade,
no ámbi o indi idual, amilia e comuni a io, cunha isión in eg al e
mul ip o esional do p oceso saúde-en e midade.
14- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 15
2.1. Tinguidu a simple e Tinguidu a di e encial de G am
Ámbalas dúas inguidu as anse a pa i dos ubos de TSB que con eñen as
mos as de pel e de ga gan a do Dia 1 ou ben, a pa i das placas.
2.1.1. Ex ensión e Fixación á calo : Nun po aobxec os ben limpo,
coa asa de semen e p e iamen e es e ilizada á chama, colócase unha
pequena can idade de suspensión de bac e ias ou dunha colonia (se a
mos a p ocede dunha placa, débese coloca p e iamen e sob e o po a
unha pinga de auga des ilada ou solución salina). Co asa es éndese a pinga
e as bac e ias sob e o po a e ixase a ex ensión coa calo , quen ando
sua emen e á chama do chisquei o a a que seque. A Tinguidu a de G am
aise a pa i dos ubos de TSB que con eñen as mos as de pel e de
ga gan a do Dia 1 ou ben, a pa i das placas.
2.1.2. P ocedemen o da inguidu a simple:
-Azul de me ileno 3 minu os
16- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
2.1.3. P ocedemen o da Tinguidu a di e encial de G am:
-C is al Viole a de Hucke (colo an e inicial) 1 minu o
-La a con auga des ilada
-Lugol (mo den e) 1 minu o
-Decolo a con alcohol-ace ona (decolo an e)
-La a con auga des ilada
-Fucsina/Sa anina básica (colo an e de con as e) 1 minu o
-La a con auga
-Seca sua emen e e sen ega con papel de il o
Unha ez a p epa ación es á o almen e seca, poñe unha pinga moi
pequena de acei e de ced o e obse a ao mic oscopio co obxec i o de
inme sión. Despois de u iliza o obxec i o de inme sión, debe
limpa se con xilol.
O mecanismo da Tinguidu a de G am é o amosado no seguin e esquema:
P odu os Reacción e colo ación das bac e ias
GRAM + GRAM -
1) C is al iole a Células co iole a Células co iole a
2) Lugol solución
iodada
Fó mase o complexo
CV-I. As células
con inúan inguidas de
co iole a.
Fó mase o complexo
CV-I.
As células con inúan
inguidas de co iole a.
3) Alcol
Deshid á anse as
pa edes celula es.
Con áense os po os.
Diminúe a
pe meabilidade.
O complexo CV-I non
sae das células que
con inúan inguidas de
co iole a.
Eliminación po
ex acción de g axas
das pa edes celula es.
Aumen a a po osidade.
O complexo CV-I
sepá ase da célula.
4) Sa anina
Células non
decolo adas; quedan
inguidas de co iole a.
Células decolo adas;
inguidas de co osada.
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 17
Obse acións do alumnado:
18- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
2.2. Illamen o e ob ención de cul i os pu os
Na na u eza os mic oo ganismos a ópanse en comunidades con di e en e
g ao de complexidade. Po iso, é esencial en Mic obioloxía u iliza écnicas
que ga an an a ob ención de cul i os pu os ou axénicos (cons i uídos po un
único ipo de mic oo ganismo) a pa i dos cales poden ealiza se es udios
sob e un mic oo ganismo conc e o.
O obxec i o des a p ác ica é consegui que o alumno sexa capaz de
illa unha bac e ia u ilizando a écnica de esgo amen o en es ía.
Os medios de cul i o achegan os nu ien es necesa ios pa a a
supe i encia dunha g an pa e das bac e ias.
Os compoñen es máis usuais son:
Ex ac o de ca ne
Pep onas
Clo u o sódico
Tampóns es abilizado es de pH
Axen es solidi ican es
Axen es edu o es
Axen es selec i os (colo an es, biles, an ibió icos...)
Azuc es
Indicado es de pH
Os medios clasi ícanse:
Seguen a composición:
De inidos: coñécense con exac i ude a iden idade
das sus ancias que os in eg an.
Inde inidos: con eñen sus ancias de na u eza
complexa cuxa composición é di ícil de es ablece
con p ecisión (ex ac o de lé edos, ex ac o de
ca ne...).
Seguen seu es ado ísico:
Sólidos
Líquidos
Semisólidos
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 19
Seguen á súa aplicación:
Medios xe ais: cob en as necesidades nu i i as da
maio ía das bac e ias.
Medios en iquecidos: con sangue, so o, i aminas…
pa a sa is ace as necesidades nu i i as das
bac e ias máis exixen es.
Medios selec i os: p epá anse engadindo
sus ancias especí icas a un medio de cul i o que
pe mi an que c ezan un g upo de bac e ias
inhibindo algúns ou os g upos. Ex: Aga
Salmonella-Shigella, Aga Sal-Mani ol.
Medios di e enciais: a inco po ación de ce os
compos os no medio de cul i o pode da luga a un
c ecemen o ú il pa a o diagnós ico ou a unha
al e ación isible do medio despois da incubación.
Ex: Aga Le ine (eosina e azul de me ileno), Aga
MacConkey (sales bilia es e c is al iole a).
Medios de ca ac e ización: empélanse pa a
examina ce as ca ac e ís icas me abólicas das
bac e ias. Ex: Aga Ci a o, Aga Kligle .
O alumno p ac ica á o illamen o en di e en es medios de cul i o al
como se indica de seguido.
20- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
Obse acións do alumnado:
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 21
3. Mecanismos de pa oxenicidade bac e iana
A pa oxenicidade é a capacidade dunha bac e ia pa a p oduci en e midade
in ecciosa nun hospedei o, sendo a i ulencia a cuan i icación da de andi a
capacidade. Denomínase in ección á mul iplicación do pa óxeno no in e io
do hospedei o. Na maio ía das in eccións po bac e ias di e éncianse seis
ases: colonización, in asión e diseminación, supe ación dos mecanismos
de de ensa do hospedei o, adap ación ás condicións do hospedei o e lesión.
Os ac o es de i ulencia bac e ianos segundo si an pa a coloniza ,
in adi , e i a a espos a inmune ou p oduci dano clasi ícanse en cinco
g upos: adhesinas, in asinas, ac o es pa a e adi as de ensas do
hospedei o (cápsula, esis encia a lise polo complemen o, cambios
an ixénicos…), side ó o os e oxinas.
O obxec i o des a p ác ica é dob e:
a) Analiza a capacidade das bac e ias pa a adhe i se á supe icie
das células.
b) Comp oba o e ec o da lib e dispoñibilidade de e o no
c ecemen o bac e iano.
Adhesinas. Os ac o es de colonización ou adhesinas son moléculas da
supe icie bac e iana. Algunhas pa óxenas, especialmen e G am(-),
emp egan como adhesinas as imb ias (Vib io chole ae, Esche ichia coli,
Salmonella spp., Neisse ia gono hoeae e Neisse ia meningi idis). Moi as
G am (+) adhí ense median e p o eínas da pa ede (S ep ococcus pyogenes
emp ega as p o eínas M e F da pa ede, men es S aphylococcus au eus
adhí ese a a és de p o eínas e dos ácidos eicóicos). Tamén as cápsulas
e as biopelículas poden se adhesinas (Pseudomonas ae uginosa, adhí ese
a supe icies lisas median e os polisacá idos mucosos que exc e a e c ece
o mando biopelículas e S ep ococcus mu ans exc e a glicano pa a
adhe i se á supe icie do esmal e dos den es).
Side ó o os. O e o é un ac o nu icional limi an e do desen ol emen o
das bac e ias e, aínda que no noso sangue hai moi o e o, as bac e ias
pa óxenas non poden u ilizalo pa a med a po que es á a o ma pa e de
moléculas de hemoglobina ou de ans e ina. As pa óxenas capaces de
ep oduci se no sangue sin e izan sis emas enzimá icos denominados
side ó o os, moi e icaces pa a cap a e o en compe encia con es as
p o eínas do hospedei o (son exemplos de side ó o os a ae obac ina de
Esche ichia coli, a meningobac ina de Neisse ia meningi idis, a
en e oquelina de Salmonella).
22- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
3.1. Es udo da adhe encia median e aglu inación
Ma e ial:
• Cul i os bac e ianos en medio sólido
o Esche ichia coli
o Bacillus sp.
• Suspensión de glóbulos e mellos o malinizados
• Suspensión de Saccha omyces ce e isae o malinizadas
• Tampón os a o-salino (PBS)
• Po aobxec os
• Mic opipe as (20 – 100μl)
• Tubos
• Mic oscopio
Con an e io idade:
• Semen a na placa a pa i dun cul i o pu o (illamen o ou con inuo)
• Incuba a 37 ºC du an e 24 h
P ocedemen o:
a) Recolle unha can idade abundan e do cul i o (3-4 colonias o un asa
colmada)
b) Suspende en 100 μl de PBS
c) P epa a unha suspensión de glóbulos e mellos ou lé edos ao 1%
en PBS
d) Deposi a 40 μl da suspensión de glóbulos e mellos ou lé edos
nun po aobxec os
e) Engadi 40 μl da suspensión de bac e ias
) Mes u a ‘balanceando e o ando’ o po aobxec os (du an e 2-10
min)
g) Obse a mac oscopicamen e a exis encia ou a non exis encia de
aglu inación
h) Obse a a aglu inación no mic oscopio
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 23
Apéndices:
Fo malinización de glóbulos e mellos
1. Suspende as células ao 10% en PBS
2. P epa a o maldehido ao 3% en PBS
3. Mes u a 1 ol de glóbulos e mellos con 1 ol de o maldehido o 3%
4. Axi a moi sua emen e du an e 18h a ª ambien e
5. La a 5 eces en PBS
6. Resuspende ao 10% en PBS
7. Conse a a 4 ºC
Fo malinización de lé edos (Saccha omyces ce e isiae)
1. Suspende os lé edos ao 10% en PBS
2. P epa a o maldehido ao 3% en PBS
3. Mes u a 1 ol de glóbulos e mellos con 1 ol de o maldehido o 3%
4. Axi a moi sua emen e du an e 18 h a empe a u a ambien e
5. La a 5 eces en PBS
6. Resuspende ao 10% en PBS
7. Conse a a 4 ºC
30- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
5.Valo ación da desin ección de alimen os c us como mé odo
p e en i o na ansmisión de in eccións gas oin es inais
P e éndese poñe de mani es o o pode desin ec an e da lixi ia e do ácido
acé ico que, adicionados a ce os alimen os c us, poden se i pa a p e i a
ansmisión de in eccións gas oin es inais.
Ma e ial:
Lei uga
Vaso de p ecipi ados
Solución salina es é il
Lixi ia desin ec an e (Amukina…)
Vinag e casei o
Placas de TSA
P ocedemen o:
1. Có ase unha olla de lei uga de, ap oximadamen e, 10 g e
esuspéndese nun aso de p ecipi ados con 20 ml de auga des ilada.
An es de in oducila, ealízase a oma de 3 ml do auga des ilada no
Tubo 1.
2. Axi a sua emen e e, as 10 minu os, e i a a lei uga.
3. A con inuación, epá ense 3 ml en 5 ubos es é iles, que se ma can
como Tubos 2 ao 6, sendo o Tubo 2 o con ol co esponden e a auga
de la ado; os ubos 3-6 con eñen auga de la ado que ai se a ada.
4. Engádese 1 pinga de Amukina ao Tubo 3 e 2 pingas ao Tubo 4;
epí ese a mesma ope ación co inag e nos ubos 5 e 6.
5. Espe a 30 min.
6. De cada ubo e í anse 50 ul e semén anse nas placas de TSA (Placas
1 a 6).
7. Incuba as placas a 37 ºC/24 h e ace econ o do nº o al de colonias
en cada unha delas.
8. Face a in e p e ación dos esul ados.
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 31
Obse acións do alumnado:
32- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
6. Recollida selec i a de e ugallos, es e ilización e eciclaxe do
ma e ial
É unha eg a de segu idade undamen al que
ningún ma e ial in ec ado pode saí do
Labo a o io de Mic obioloxía.
Os mic oo ganismos, segundo o seu pe igo,
clasi ícanse en:
• G upo de Risco I (baixo isco indi idual e comuni a io)
o Mic oo ganismos que de manei a imp obable p oducen
en e midade humana ou animal de impo ancia.
• G upo de Risco II ( isco indi idual mode ado, isco comuni a io
limi ado)
o Pa óxenos que poden causa en e midade humana ou
animal pe o que é imp obable que sexan un isco g a e
pa a o pe soal de labo a o io, a comunidade, a gande ía ou
o medio ambien e.
• G upo de Risco III ( isco indi idual al o, comuni a io baixo)
o Pa óxenos que p oducen en e midade humana g a e que,
de o dina io, non se di unden dun indi iduo a ec ado a
ou o.
• G upo de Risco IV (ele ado isco indi idual e comuni a io)
o Pa óxenos que p oducen en e midade g a e humana ou
animal e que poden ansmi i se con acilidade.
o O ni el de con ención usado pa a p e i a in ección
acciden al ou a con aminación ambien al acciden al nos
RISCO BIOLÓXICO
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 33
labo a o ios clínicos, de in es igación e de docencia debe
axus a se pa a con a es a o isco biolóxico po encial dos
mic oo ganismos que se manexan no labo a o io.
Con independencia do ni el de biosegu idade, é impo an e eco da
a necesidade dunha pulc a e esme ada limpeza do ma e ial mic obiolóxico
así como a ecupe ación do ma e ial eciclable e a eliminación do ma e ial
desbo able. Debe habe no labo a o io ca o ipos de ecipien es pa a
p odu os in ec ados:
1. Ces os ou bolsas dun só uso pa a desbo a cul i os e mos as.
2. Recipien es dun só uso pa a desbo a po aobxec os, pipe as
pas eu e pequenos obxec os de id o.
3. Pipe ei os pa a pipe as de id o ecupe ables.
4. Bolsas de plás ico pa a ma e iais combus ibles, ales como caixas
ou en ol o ios, que poidan es a con aminados.
Todos os obxec os sucios ou con aminados deben ecolle se en
ecipien es adecuados, p o is os de apa. O ma e ial de id o, ubos,
ma aces e pipe as, sepá ase do es o do ma e ial ecolléndose nun colec o
e ical ou ho izon al cheo dunha solución desin ec an e, po exemplo unha
solución diluída en lixi ia, na que pe manece á an es do seu la ado du an e
24 ho as.
Ni el de
Segu idade
Biolóxica
Labo a o io de Mic obioloxía
Exemplo
de Labo a o io
Mic oo ganismos
Ni el 1 Docencia Esche ichia, Bacillus …
Ni el 2 Hospi al Uni e si a io Salmonella, Mycobac e ium,…
Ni el 3 Labo a o io de e e encia C. psi acci, B ucella…
Ni el 4 Máxima segu idade Vi us Ebola, Ma bu g, Lassa
34- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
Como os obxec os con aminados con eñen, con ecuencia,
can idades impo an es de ma e ia o gánica (p oceden e dos medios de
cul i o) que p o exen aos mic oo ganismos dos axen es ísicos ou químicos
u ilizados na súa con amiación, non pode asegu a se a o al des ución das
o mas exe a i as e moi o menos das espo as. Po iso, ecoméndase
u iliza maio es concen acións de desin ec an e e empos máis longos de
a amen o que pa a a desin ección ou a es e ilización de ma e ial limpo.
Os mé odos de descon aminación de esiduos máis emp egados
son:
6.1. Mé odos ísicos
6.1.1. Calo húmida en au ocla e
Xe almen e u ilízase pa a a descon aminación de ins umen os,
equipos e ma e ial que sexan es ables á calo , así como de ma e ial
desbo able. Pa a al obxec o colócase es e ma e ial en ecipien es
adecuados e in odúcense no au ocla e some éndoos á acción do apo de
auga a unha a mos e a de sob ep esión (121 ºC) en ciclos máis
p olongados do habi ual (1 ho a en luga de 30 minu os).
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 35
6.1.2. Calo seca po ai e quen e en o no de es e ilización
O ai e quen e é un mé odo e ec i o pa a
es e iliza an o pos secos e subs ancias acei osas
lib es de auga como pa a calque a ipo de
c is ale ía, como pipe as, ascos e xi ingas. Así
mesmo, a calo seca non e osiona a supe icie de
id o das xi ingas non desbo ables e non co oe o
ío do ma e ial punzoco an e (bis u ís, esoi as)
como o ai o apo . Os obxec os ou sus ancias
es e ilizados po es e p ocedemen o son pos os
nun o no de es e ilización a unha empe a u a de
ao edo de 170 °C du an e 2-3 ho as (dependendo do ma e ial) pa a
asegu a a es e ilización.
Unha ez e ec uado es e a amen o, p océdese ao seu la ado pa a
elimina oda ma e ia es aña, me gullando o ma e ial en auga quen e
xab onosa ou u ilizando de e xen es, mes u a c ómica ou calque a ou o
p ocedemen o ené xico, an o mecánico como químico. Aclá ase ben con
abundan e auga e déixase esco e e seca a empe a u a ambien e. No
caso das pipe as, e an es de se la adas, debe ex ae se con axuda dun
a ame ou pinzas especiais, o anaco de algodón que eñen na embocadu a.
6.2. Desin ección química
Algúns dos obxec os sucios e con aminados (po aobxec os,
pipe as, e c.), logo de la ados, me gúllanse nunha mes u a sul oc ómica
onde se deixan 24 ho as ao cabo das cales se la an con auga e déixanse
esco e . Os po aobxec os sécanse cun pano de ío limpo, p ocu ando que
non queden íos sob e a supe icie.
O ma e ial que con én colo an es á ase, segundo as condicións do
ma e ial, du an e un empo a iable cunha solución que pode se de ácido
clo híd ico, ní ico ou mes u a sul oc ómica.
O es o do ma e ial ( ubos de plás ico, xi ingas, e c.) á ase con
dis in as solucións desin ec an es como hipoclo i o sódico, o mol, e c., pe o
debe eco da se que se u ilizan a concen acións supe io es ás u ilizadas
con ou os ins.
36- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
6.3. Incine ación
O p incipal p oblema con es e mé odo é
asegu a se de que os esiduos chegan ealmen e ao
incine ado e que son comple amen e incine ados. Se ía
a o que o incine ado es i ese con olado polo pe soal
de labo a o io; en ocasións, nin seque a o es á polo
p opio pe soal do cen o (ex. un hospi al), senón que se
a opa a ce a dis ancia da ins i ución.
Os incine ado es non semp e son e icien es.
Achá onse en e as cinzas ma e iais incombus ibles e
da súa apa ición pode dubida se de se se ían
su icien emen e quen ados pa a ma a odos os
mic oo ganismos. O i o de ai e pode a as a
mic oo ganismos á a mos e a se es á demasiado
ca gado ou a ca ga mal dis ibuída. Recoméndase que
os incine ado es pa a ma e ial in eccioso dispoñan de
e oquemado es, de manei a que queimen o seu
p opio ume e con e an súas emanacións en inocuas.
Pa ece aconsellable u iliza a incine ación pa a ma e iais que se
au ola a on ou se desin ec a on p e iamen e.
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 37
CRONOGRAMA DE TRABALLO
Labo a o io de MICROBIOLOXÍA II
LUNS MARTES MÉRCORES XOVES
O Labo a o io de
Mic obioloxía Clínica:
No mas de segu idade e
hixiene.
2. Tinguidu a
G am
Obse ación do
c ecemen o
7. Recollida
selec i a de
esiduos,
es e ilización e
eciclaxe do
ma e ial
1. Ob ención de
mos as de
mic obio a no mal
(pel e ga gan a)
3. Illamen o e
ob ención de
cul i os pu os
5. Es udo de
mecanismos de
i ulencia
bac e ianos:
adhe encia e
cap ación de e o
Lec u a e
in e p e ación
de esul ados 4.
Lec u a e
in e p e ación
de esul ados 5.
Lec u a e
in e p e ación
de esul ados 6.
• Obse ación en
esco
• Tinguidu a simple
4.T ansmisión
de pa óxeno
po con ac o
6. A desin ección
na p e ención de
in eccións
gas oin es inais
EXAME
Tempo es imado: 4 h 4 h 4 h 2 h
38- UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol
AVALIACIÓN DA UNIDADE DIDACTICA
A aliación da Unidade Didác ica
O úl imo día de labo a o io, as comen a en conxun o os esul ados inais,
o alumno debe á ealiza un exame de 10 p egun as sob e as p ác icas
desen ol idas no labo a o io, que e á unha pun uación máxima de 2
pun os.
A aliación da ma e ia Mic obioloxía II
1. O alumnado non se á a aliado se non ealiza as p ác icas de labo a o io.
2. A a aliación consis i á en:
a) Realización dun exame eó ico sob e os con idos das clases
exposi i as.
b) Valo ación da ac i ude e des ezas demos adas du an e as
p ác icas e o exame p ác ico.
c) A aliación con inua du an e as clases in e ac i as.
d) Con ol egula da asis encia ás clases exposi i as.
Pun uación
Exame de Teo ía 60%
Des ezas no labo a o io e exame de p ác icas 20%
Asis encia* 10%
Clases In e ac i as 10%
*Comp oba ase a asis encia en dez ocasións ao aza du an e as clases
exposi i as
Pa a ap oba a ma e ia, o alumnado debe á ap oba o exame e, unha ez
sumadas as no as dos ou os apa ados, alcanza o 50% da pun uación
o al. En caso de que o alumno suspenda a ma e ia, a no a co esponden e
as p ác icas de labo a o io man e ase a a que a supe e.
UNIDADE DIDÁCTICA 11: O labo a o io de mic obioloxía clínica: pa oxénese e con ol- 39
RECOMENDACIÓNS PARA O ESTUDO DA MATERIA
Aconséllase ao alumnado que, du an e as p imei as clases exposi i as, se
amilia ice co ocabula io p opio da ma e ia.
Po se unha ma e ia de poucos c édi os, a in o mación que se dá
nas clases exposi i as es á moi condensada, polo que se ecomenda a
asis encia con inuada e o es udo semanal pa a un maio ap o ei amen o da
ma e ia. Tamén se aconsella a consul a ecuen e dalgún dos lib os
ecomendados na bibliog a ía.
En can o ás clases p ác icas, é esencial que o alumno p esen e
unha ac i ude esponsable du an e as ho as que pasa á no labo a o io, do
que se desp ende á a adquisición de des eza na manipulación dos
mic oo ganismos.
Respec o das clases in e ac i as, o alumno bene icia ase dunha
ac i ude pa icipa i a, sendo o momen o máis adecuado pa a a súa
in e ención na aula.
BIBLIOGRAFIA BÁSICA E COMPLEMENTARIA
Básica
G. PRATS (2006) Mic obiología Clínica. Edi o ial Paname icana, S.A.
W.J. SPICER (2009) Mic obiología Clínica y En e medades In ecciosas.
Else ie España, S.L.
Complemen a ia
M. COMIS, J. PRIETO e J. BARBERAN (1995) La in ección en imágenes.
Vol. I e II. G upo B is ol-Mye s Squibb.
L.M. PRESCOTT, J.P. HARLEY e D.A. KLEIN (2002) Mic obiología. 5ªEd.
McG aw-Hill-In e ame icana de España, S.A.
M.T. MADIGAN, J.M. MARTINKO, P.V. DUNLAP e J.P. B ock (2004).
Biología de los Mic oo ganismos. 12ªEd. Pea son Educación, S.A.
C. GAMAZO, I. LOPEZ-GOÑI e R. DIAZ (2005) Manual P ác ico de
Mic obiología. 3ª Ed. Masson.
J.K. STRUTHERS e R.P. WESTRAN (2005) Bac e iología Clínica. Masson
S.A.
