OTRA
VEZ
«AQV
A
CVM
IN
PENITIS
IGNIBVS
FERVERIT,
SVPPLICIO
NVTRIENTE
REP
ARABITVR»
(Paciano
Paen
XI, 5)
Angel
Anglada
El
D .
M.
Simone i ha enido a bien hon a me con
una
c í ica a
un
a ículo
mío
publicado
en
Ve e a Ch is iano um1 apa ecida
en
Museum
C i icum2. A su juicio la es i ución del ex o
que
yo
p opuse
no
es con-
incen e y a guye oda
una
se ie
de
hipó esis, cuyo alo desea ía
yo
exa-
mina con cie o de enimien o.
l.
Mi colega ci a el í ulo
de
mi a ículo cambiando Paen en Pa aen.
El
no
da
jus i icación alguna de es e cambio pa ece e ela
que
M.
Si-
mone i
ha
hecho es a co ección
po que
conoce sólo el í ulo .e óneo
Pa aenesis
ad
Poeni en iam, in oducido a bi a iamen e
po
el
au o
de
la edi io p inceps, cuando oda la adición manusc i a eza
De
Paeni en ibus3• Así lo ad i ió
ya
R.
Kaue 4 y luego
lo
epi ió].W.Ph.
Bo le s~.
És a es la azón de la ab e ia u a Paen y
no
Pa aen
en
el í ulo
del a ículo mío.
1
«Le
co
u ele
del
memb o
·
Aqua um
in peni is igni
bu
s ue i ' alla
lu
ce
della mc a o a
della ebb e (Paczano
ll,
5)•, Ve e a Ch is iano um
14
(1977)
pp.
253-272.
2
Xlll.
XJV (1978 · 1
979)
pp.
415-417.
} Angel
AN
G
LA
DA.
•U
nas no as c í icas
al
ex o
de
Paciano
de
Ba celona•. Eme i a, 47
(1979)
pp
.
11
s. Después
de
manda
a la
imp
en a
es as líneas leí el discu so:
Las
Ob as de
Paciano publicadas
po
V.
Nogue a y Edic1ón
c í 1ca
del
Libe De Paem en ibus, Uni e si-
dad
de
Valencia, 1982.
Sob
e la edi io
pnnceps
de
las ob as
de
Paciano éase ÁNGEL
AN-
GLADA,
El
ex o
de
Paciano
en
la
edi io pn·nceps:
Mis
celánea-Homenaje a Manuel San-
chu
Guame . Valencia 1984,
no
publicado
aún
al
esc ibi es as páginas.
4 S udien zu Pacianus, jah esbe , des k. k. S aa sgymnasiums
im
XIII
Bez.,
Wicn,
1902,p.
1
,n.
l.
)
«Z
wei
neue
Sch i en Pacians)•, Mnemosyne 7 ( 1939)
p.
180.
n.
1; TERT . De Paeni-
en ia
Co pus
Ch is iano
um
SL
1
p.
335 apa a O c Í ico.
-83-
2. Veamos
un
a ez más el ex o al y como se lee en R6, con sus co up-
ciones,
an
sc
i
o
pe
cola
e
comma a:
P ope a iam empus ex em
um
'.
Ta a us ei gehenna!
laxa os impiis sinus pandun
'.
Pos
anima um empes iua supplicia!
ediuiuis quoque pe pe ua
co
pon'bus poena se ua u '.
Nema i yi iecu c eda .
e uul u um po&a um.
lpse sibi ma enam ec escendum co po um.
epa a/ ignis ae emus.
A endi e
si
non c edi is.
Aqua um in peni is
ig
ni
bus uen· .
Supplicio nu n'en e epa abi u .
ec esce
ndum]
e
c escendum R ec esc
en ium
R.IGP
edd
omn·
Aqua um]
Aqua um
R( (equi e)
mg
R!)
R.IGP
edd
plen
'q
u
aqua
um
Nog
ae
hna um
Vlie Pey
Aqua
cum
ego·
in peni is] in pení is R
impen a
s GP
ímpe u
s
quí
edd
pl
en'q
ímpe u
s
Rub·
ue í ] ue i
RGP
u i
edd
omn
e ue i ego.
3.
En el
miemb o
e iden emen e
co up o: Ipse s
ibi
ma
enam
ec e-
scendum
co po um
Símone i
p e ie e co
eg
i ec escen um y no ec e-
sc
en ium
al y
como
yo
había
enmend
a
do
siguiendo a Flo o
de
Lión
7 y a
odos los edi o es.
Las
azones
adu
cidas
po
el
p o eso i aliano son: a)
ec escen um es más p óximo al ans
mi ido
ec escendum y
b)
en
un
es-
c
i
o
de
la seg
und
a
mi ad
del
s.
IV
no se ía
de
ex aña
un
geni i o
de
pa icipio
en
- um
en
ez
de
-
ium
.
En cua
n
o a lo
p ime o
, las al as
de
cop
is
a
que
encon amo
s
en
R en
el
ex o
de
Pac
iano
no
con i man el ase o
de
Simone
í,
po que
leemos
una
ez d
po
:
p ae endemque
po
p aesen emque
8, y
una
ez
am
-
6 R • Reginensis
33
1; R1 = R a D cpa
ni
o Flo o
Lu
gdunensa cmenda us;
(j
• G a ia·
nopoli anus 262; P • Pa isinus 2182; Nog •
V.
Nogue a,
D.
Pac
1
am
Epucopi
Ruedo
·
nensis Ope a quae
ex
an .
Val
enc
ia
1780;
Pey
=
Ph
. H.
Pc
y
o
. Paciani
Ba
celo
nemis
Epucop1 Opuscula,
Zwo
ll
ae
1896
; Rub =
L.
Rubio Fc nándcz. San
Pacian
o.
Ob as, acul-
ad
de
Filoso ía
y lcl as. Uni e sidad de
Ba
celona 1985; Vlic • J.
a
n de
Vliea.
"A
d
Sanc i
Pa
caan
i Opuse u l
a",
Mnemosyne
23
(
1895
) p. 198. Pueden
e
se
es
as
ah
e aa u as
en
mi
a ículo e
la
adición man
usc i
a de Paciano de
Ba
celona•. Emen a, 3 5 ( 196 7)
pp. 1
37-
1
39.
7
Sob
e l
as
enmiendas de
Fl
o o
al
ex o de Paciano puede
e
se
el
a ículo que
se
acaba
de ci a
,
pp. 140
ss.
8 Paen 7 .4.
-84-
bién d po i: mendun u po men iun u
9.
Po
lo
que espec a a
la
se
-
gunda
a
i mación , se ía una g an
so
p esa opeza nos en P
ac
iano con
un geni i o plu al de pa icipio de p esen e en
-n m,
pues
la
s
e
in e
eces
10 que apa
e
ce
en nues o
esc
i o siemp e o ece
-n ium
y nun
ca
-n um,
a no
se
que
se
p e enda co egi
mon
'e
ndum
en mon'en um,
sin
undamen o
pal
eog á i
co
en
R.
Tampoco podía
es
pe a se o a mq o-
logía en un e
sc
i o
co
mo Paciano, an buen
co
nocedo de
las
enseñanzas
g ama icales de su época, que, según a es iguan Diomedes y Dona o,
se
ha
cía
declina a
lo
s alumnos
el
geni i o del plu al
del
pa icipio de p e-
sen e en
-n
i m: «Da declina ionem pa icipii. (
...
) e plu ali e ( ... )
gene iuo 'ho um e ha um e ho um legen ium
':.
11
.
4. S
im
one i
e
la
co
upción p ecisamen e en ignibus que modi ica
en ignis
e
cu iendo a una enmienda que iene po muy sencill
a.
He
aquí su acionamien o: «
Mi
chiedo
-a
ll
o
a
se
non sia p e e ibile limi a si
alla sola,
se
mplice
co
ez
ione di ignibus
in
ignis, acendo dipende e
aqua um da in peni is (nelle p o ondi a delle acque) ... E s
up
e luo in-
sis e e s
ull
a
a
cili a
co
n qui un o
i
gi
na io ignis
si
puo
esse
e
co
o o
in
ignibus pe a
azione di in peni is che p ecede inmedia amen e. P e e-
is
co
il
e a e che, leggendo ignis come sogge o di
uen"
e
di
epa
abi-
u , si es i ui
sce
compa ezza a
u w
il con es o•.
Es
e dade amen e una pena que
Si
mone i ha
ya
co
nside ado supe
-
luo insis i en
la
acilidad con que puede da
se
la
se
ncilla co upción de
ignibus en ez de ignis, habida cuen a
so
b e odo de que en
el
ex O
de
Pac an o es e ipo de al a no se p oduce
ni
u
na
sola
ez
siquie a, en
R.
Po o a pa e, esul a muy di ícil de
co
mp ende cómo
el
a en o
esc
iba
de R
12, no obs an e
la
epe ición de ambos inales
en
-
is,
el
de peni is y
el
del ignis supues o po Simone i, pudo
i
a pa a en un
-b
us,
cu
yo
so
nido no iene
el
meno eco en el
co
mex o, mayo men e cuando en R
se
ad iene la al a opues a de iguala l
as
de
si
nencias.
Así
en acinus
? p
l2.1.
lO admi cmium
(8
1,1). dclinquemium
(Ep
111
14.3). i
asce
mium
(Ep
JI
3.2). mo icn-
ium 1 mo icndum R mo iemium R LVGPJ
(PiJe
I/
12,1
). pallcn ium (ib. 9.
S).
pe1ulan ium
(E
p
JI
3.2). ogam
iu
m
Ep
111
S.l), o quemium
(Paen
12.1). a
lo
s que deben añadi
se
l
o~
c is iani~mos:
c edcmium
(Ep
111
13,Sibis(). conpe en ium (8 1,1), paeni emium
(Pal'TI
1,1;
Ep
111
7
.3:8,1
: 14.2
~·l.
1
6.2:24.
2).
pcccamium
(Paen
3.1.
Ep
.
111
1.2.
3.i)
. L
Ludguncnsis 5804. V = Vu y-le-F an ois 2. manusc iws esws dos que
só
lo
con ienen
ex-
ac o
s.
11
Dolla ¡/
J
A·
lm
o
6; C
.
L.
H
OI.T7..
Dona e
ia
adillon de
l'emeignemen
g amma
¡
c
al.
É ude
el
Éd ion,
Pa ís. 1
98
1, pp. 598, 9-19; pp. 75-96; pp.
363
s.
12 Es1a a ención
se
desp ende del
ca
áne
de l
as
al
as
de R que
ll
egan a ep oduci
iel-
men e l
as
del modelo. Puede
e se
mi
a ículo an es mencionado pp.
142
ss.
-85-
meum
1j
el
copis a de R había esc i o p ime o meus, pe o
al
da se cuen a
de su equi ocación co igió inmedia amen e
meum.
Es
una
enmienda
ace cada
de
Flo o
de
Lión ca nalibus ui zis
14
po ca naliis ui iú, lec u a
p imi i a
de
R.
Simone i, sin más, hace Aqua um complemen o de in peni is in en-
ando un o den
de
palab as inexis en e en Paciano, como es geni i o-
p eposición-sus an i o. Paciano coloca
el
geni i o después del sus an i o
egido po la p eposición o bien pone
el
geni i o en e
la
p eposición y
el
sus an i o egido po és a, según lo demues a el elenco comple o
si-
gUien e:
a,
ab.-
a se ui u e legis (Pen 3,3); + a co po e mo is huius + (B
2,4)
15
; a noua iani on e (Ep III 18,5); a ma is unicubae co po e (ib.
22,2);
ab
ecclesia dei uiui
(Ep
11
7,3);
ab
ecclesia ch is i (ib. 7,6);
+ ab o u solis + (Ep III 27, 3).
ad.-
ad manus sace do is (Paen 6,2); ad signum domini (B 7 ,4); ad
paeni en iam sa is ac ionis (Ep 1 5,9); ad o mam idelium (Ep III
13,1); ad pleni udinem ecclesiae (ib. 14,2); ad legis
aduemum
(B
2,2); ad angelo um se ui u em (B 7,5
);
usque
ad
decii p incipa um
(Ep III 1 ,6);
ad
ac is o ensam (ib. 12, 1); ad ch is ianae plebis imagi-
nem
(ib. 13,1); ad solius ca nis ime i um (ib. 18,3).
adue sum.-
adue sum as sace do ii (Ep III 6,4).
adue sus.-
+ adue sus populi mali iam +
(Ep
III
23
,2).
an e.-
ame
legis empo a (B 2,2);
ame
domini passionem
(Ep
III
10, 1).
cum.-
cum hesiodi auc o i a e
(Ep
11
4, 7).
de.-
de c ucia u exomologesis (Paen 11,6);
de
modo peccan ium (Paen
3,1);
de
modo c iminum
(Paen
2,3);
de
po es a e pecca i
(B
3,1); de
uni a e co po is nos i (Ep 1
1,
1);
de
s udio
placendi
(Ep
11
6,
1);
de
amo e ch is i
(Ep
III
4,
7); de mise ico dia dei, de clemencia iudicamis
(ib. 15,4); +
de
ossibus eius + (ib. 4,3); de paeni en iae ins i u ione
(Paen 2,2);
de
paeni emium
cu a ione (Paen 1,1;
Ep
III 14,4; 24,2);
de
co po is
pa e
(Ep III 13,6);
de
ui i sui ho o (Ep III 22,2).
ex.-
ex
domo
aminadab is aheli is (Paen 6,3); ex copia se monis hu-
maní (Ep II 4,2); ex ue bis bea issimi cyp iani .(ib. 7,5
);
ex oleas o
gemium
(Ep
III 13,5); ex auc o i a e epis ola um (ib. 6,4); +
ex
ossi-
IJ
Ep.
1 5,6.
l4
Paen
3.3.
l ) + ... + indica
que
se aca de un ex o bíblico.
-86-
bus eius + (ib. 2,3); ex apos olo um o ma (Ep
16,2)
;
ex
eo um
nu-
me o
(Ep
Ill
6,3).
ex a.-
Ex a ecclesiae pacem (
Ep
II 7, 7).
in.-
in conspec u
hominum
(Paen 2,3); in
emplum
summi
egís (ib.
3,2); in pe di ione
uiuo um
(ib. 6,1); in conspec u angelo um (ib.
6,2); In
p ima
co in hio um (ib. 7, 1); in ipsa ca ne pecca i (B 3.2);
in
noui a e ui ae (B 6,5); in
diem
domini
(B
7,6); in ac us apos olo um
(Ep
II
4,4);
in
nau agium eligionis (ib. 4, 7); in conco dia
omnium
(ib. 7 ,8); in medio peccan ium
(Ep
lii
3, 7); in mul íplices usus ua io-
um
ope um
(Ep
Ili
4,2);
in
o ma idelium, in imagine u u o um
(ib. 13,2);
in
empo e iniqui a is
...
in empo e ius i iae (ib. 18, 1);
+ in ui u em
do
mini iesu ch is i +
(Paen
10,1
);
+ in
ime i um
ca nis
...
in
diem
domini
+ (ib.) + in spi i u mansue udinis + (EpI 5, 10);
+ in pe sona ch is i + (ib. 7 ,3;
Ep
lli
18
,5
); + in la e ibus
domus
+
(Ep
Ili
2 ,4); + in
undamen is
p ophe a um
e
apos olo um + (ib.
2,4; 13,4; 26,1); + in ci cui u mensae + (ib.
4,4);
+
in
coniunc io-
ne pacis + (ib. 5,2); + in noui a e ui ae + (ib. 9,4); + in sanguine
eius + (ib. 9,5); + in
nomine
pa is
e
ilii
e
spi i us sanc i + (ib.
11,2); + in ilium hominis (ib. 15,4); + in
nomine
domini
+ (ib.
18
, 1);
in
ui u e
dei...
in
in e i um
ca nis... in
die
domi-
ni + (ib.
18
, 1); + in medio
eo um
+ (ib. 22,4); + in conspec u do-
mini + (ib. 23,2);
in
con esso um g ege (Ep Il 7,8).
ob.-
ob
ni o em
semen ia um
(B 1,1 ).
pe .-
pe
epis olam
eo um
(Ep Il 7,3 ); + pe
inobaudien iam
unius
...
pe
dic o
audien iam
unius + (B 5,2); + pe
inobaudiemiam
unius hominis ...
pe
dic o
audiemiam
unius ius i + (Ep l
4,2);
pe
iesu ch is i
domini
nos i uic o iam
(B
7,3
); pe bap ismi sac amen-
um
(B 7 ,4).
pos . -pos m
u!
os gemi us e usionemq u e lac ima u m (Ep l 7, 5); pos
expe imen a
lamma um
(Ep
ll
5,4); pos ·
CCC
p ope annos domi-
nicae pasionis (Ep
lli
1 ,4); pos in e cep am
pecuniam
pupillo um
a -
que
uidua um
(ib. 19,3). Pos
domini
passionem (Paen
4,1;
Ep
Ili
1,4); pos o ius ecclesiae p eces (Ep l 7,5); pos decii
p incipa um
(Ep
III 1 ,4); pos sac i omis auxilium
(Ep
I 5, 1 ); pos caedis
e
adul e ii
ea um
(ib. 5,7); pos
domini
esu ec ionem (Ep
lil
10,3).
p op e .-
p op e
ca iosas hos es
musa um
(Ep Il
4,
5 );
p op e
u um
ues is
(Ep
lll
20,1); p op e unius ouiculae
de imen um
(Paen 1,1).
secundum.-
secundum
copiam
domini
(Ep
II
4,3);
secundum
domini
uolun a em
(Paen 2,2).
sine.-
sine nega ione nominis
(Ep
III 2,3; 3,3).
-87-
sub.-
sub iducia innocen iae
(Paen
6,2);
s
ub
indulgen ia
ma s
(Ep III 4 ,4); s
ub
in e oga ionis
bonae
specie (Ep
ll
1,1
).
supe .-
+ su
pe
co
homini
s +
(B
7, 7).
ul a.-
ul a
conspec um
mundi
(Paen
6,4)
16.
Es e elenco o ece
una
p opo
ción
de
más
de
dos e cios pa a el
o den
p eposición-sus an i o-geni i o, en
qu
e la
mi ad
co e
spon
de
a la
p ep
o-
sición in,
la
cual casi sólo apa ece en es e o
den.
En consecuenci
a,
Aqua-
mm
no
pued
e se geni i o co
mplemen o
de
in peni i , po
que
ello con-
a end ía al o
d
en
de
palab as obse
ado
po
Pacia
no.
Tampoco
pued
e
dep
ende
de
ignibus, ni del ignis su
pue
sw
po
Si
mone i.
po que
un
o -
den
an
ex año es
w al
men
e ajeno a nues o esc iw .
De
ello se
de
s-
p ende
con
oda
cla idad
que
Aqua um encie a
una
co
up
ción.
5.
Simone i
in e p e a
Aqua um
in
peni is «nelle
p o ondi a
delle ac-
que~»,
«in
ondo
all'acq
ua».
Semejan
e
sen ido
no
es coh
e en e
con el
con exw.
qu
e
a a
de
los
cas igos co po ales del
condenado,
pues
Paciano, después
de
habe con-
s
id
e ado l
as
pe
na
s
del
alma,
a
lud
e a los s
u imien o
s co
p
o al
es
en
gene-
al. Así in
penúis
se e ie e al cue po, a l
as
en
añas,
en
las
qu
e la an i-
güe
dad
si uaba la ieb e,
que
el c is iani
smo
en
endía
como
ob a
del
diablo
y cas igo de Dios
po
los peca
do
s. Con es e
sen ido
concue da
me-
jo la mención
del
hí
gado
de
Ticio.
No
es con a ia a la adición c is iana
an
igua
la
id
ea
de
que
el
ue
go
del
in ie no se alime
n
e
de
los pecados
del
co
nden
ado.
Un
concepw
pa-
e
cido se halla en
O ígenes
en e
o
os17. Po
o a
pa ee, Ve ecundo
de
Yunca
18 ecu e a la m
e á
o a del agua (aquam pecca ) pa a si
gni
ica
el
pecado. Si,
ade
más, se ec
ue da
que,
según la
do
c ina es
wi
ca, el uego
se
nu e
del ag
ua
,
no
puede
ya ex aña
una
exp esi
ón
me a ó
i
ca o en
se
n ido
mís ico co
mo
la
de
Paciano.
6. S
im
one
i se
queda
pe plejo al
e
que
la e
nmi
e
nda
p
opues a
su-
po
ne
dos co
up
ciones en el mis
mo
pa
saje, mejo dic
ho
en el
mismo
miemb o
.
16
Pod ía añadi
se
in
die
ae
en
que
in
es
una enmie
nda
de Flo o
de
Lión
(Pae
n l l .4).
En
Ep
11
2,1
debe lee se medicina poculiJ y
no
med ci Jae
poculu.
Un o den especial p c-
scman: Pe ego uos eccles ae
Ji
de
m
(Pae
12.1
).
ad
pa
nilenl oie cogeba emedia (Ep
11
22. 5 ).
17 Puede e se mi a ículo de Ve e a Ch is ianomm an es
ci
ado pp. 257-262.
18
Commen an
'i
mpe
c.m i
ca
eccles a ica
Oo 1as
2 , í). 104
s.
-88-
Po
lo
que
e
spec a al ex o de Paciano en
R.
se
mejan e pe plejidad no
pa ece muy lógica, pues nues o pasaje no
es
el úni
co
en euni más de
una
co
upción en
el
mismo
co
lon.
En
Num
quid
es
illud
quod
apos o-
lus
di
ci 19 exis en dos
co
upciones
Num
po
Nam
y apos olus po apo-
s olis.
En
quis
ce ens
plebibus
no
mina
an a la giuiso e
20
es a úl ima pa-
lab a p esen a a ias con usiones, pues
la
co ec a
es
la gi us
o e
21
.
En
auc on' uae
22
ya
Flo o co igió ace adamen e auc on" a e.
7. Simonc i en iende uen" como concesi o:
«i
l congiun i o úen·
sa-
a
da sp
ie
ga e
in
senso
co
n
cess
i o
».
a)
Con
al conccsi o Paciano eplica ía a
lo
s ieles que no que ían ha-
ce peni encia y jus i i
ca
ían su conduc a a guyendo que
el
uego del in-
ie no es a ía en
las
p o undidades de
las
aguas
y,
po an o, no
le
s
in
undi ía emo alguno. Lógicamen e pa ece que
la
éplica, en la in e -
p e ac
ión
de Simone i, debie
a
e e i
se
a que el
u
ego, no obs an e
es-
án en
las
p o undidades de l
as
aguas. quema y no a que
se
a
lim
en a
co
n
el o men o.
b)
El
pe ec o
co
njun i o
co
nce
s
i o
en o ación simple
se
encuen a en
Paciano sólo en Es o. Sic
uen
'
23
, p ecisamen e en un diálogo
co
n su
co-
e
sponsal, Simp oniano. De es e ejemplo
no
puede deduc
i
se
ninguna
consecuen
cia
en a o de un sen ido con
ces
i
o
del
uen" que nos ocupa,
po que no media n
in
gún pa alelismo.
e)
Pa a jus i ica
el
se
n ido conces
i o
Simoneni
se
e
ob
li
gado a in o-
duci en
su
aducción i aliana una
se
ie
de
pal
ab as que no exis en en
el
la ín: se
mp
e, pe che.
e,
s esso. Es a mane
a
de o za
el
ex o
es
ya
po
sí
mi
sma un indicio de la
in
co
nsis encia de la in e p e ación.
d)
La
cons ucción cum e ue i
...
epa abi u concue da pe ec
a-
men e
co
n la lengua de nues
o
esc i o , lo que no puede
a i
ma
se
de la
co
ns
u
cc
ión p opues
a
po Simone i.
e) La
el
ac
ión de
i en
"
con epa abi u . que no ha pasado del odo
desape cibida a Simone i,
co
n i
ene
el ue i no en p e é i o, s
in
o en
u u o
11
y,
en
co
nsecuenc
ia
, muy
co
n
o
m
e con
el
con ex o que habla
del
ca
s
i
go
u u o d
es
pués de la mue e.
1
'1
Ep
1 6.
1.
Es as
a
l
as
no se consignan en
el
apa a o c í ico
de
la
s edi
cio
nes
.
20
lb
. 3.2.
Es os
e o es no
se
com gnan en el apa a o c ímo de
la
s ediciones.
En
odas
las
e
dic1
on
es
se
ep oduce
la
enmienda de
Flo o
de
Li
ón.
a bi a
i
a. la gi us es/.
2
Puede
e se
mi
a ículo de Emenla. ci ado
ya.
p. 14( .
22
lb. 2,6.
2)
l
b.
3.
1.
-89
-
8.
De
la coincidencia
en
la alusión al hígado
de
Ticio y al bui e
en
Lac ancio y Paciano concluye Simone i
que
és e
se
ha
inspi ado en
aquél.
a)
Ya
en
1957,
en
mi
p ime a
isi a
a].W.Ph.
Bo le s, an
buen
co-
nocedo
de
ambos esc i o es la inos, es e la inis a holandés conside aba
insos enible la a i mación
de
S. B and
24
de
que
Paciano
hubie a
conoci-
do
a Lac ancio.
b)
La
coincidencia
de
al alusión no es
una
base su icien e pa a la con-
clusión
de
Simone i, sob e
odo
si eco damos
que
es.a ábula mi ológi-
ca
es
ecuen ísima
en
los esc i o es la inos paganos y c is ianos. En a as
de
e i a
una
p olijidad innecesa ia me emi o al b e e y excelen e es u-
dio
de
A. Zinge le
25
,
aunque
algo an iguo.
An e
es os hechos esul a
al
menos
in undada
la a i mación
de
Simone i: «Aggiungo in ine che a i
passi di an ichi sc i o i ch is iani ela i i al uoco in e nale ado i
da
An-
glada
ce n
·e
uno
di
La anzio
in
cui
il
conce o della ines inguibili a di
ale uoco, che ae alimen o dai co pi dei
danna i
semp e ic e
sc
en i
do-
po esse e s a i combus i, e illus a o coll'esempio mi ologico di Tizio e
dell' a ol oio. E pe cio chia o che p op io di qui Paciano
ha
a o ispi-
az one».
Conclusión
La
co ección del ex o p opues a po Simone i:
a)
con a iene al
o den
de
las palab as obse ado po Paciano;
b) ca ece
de
undamen o
paleog á ico a eno
de
las
al as
de
copis a
que
p esen aR
en
el
ex o
de
Paciano;
e)
no
es
con o me a la sin axis
de
Paciano;
d)
supone
sin demos a lo
que
Paciano se inspi ó
en
Lac ancio.
La
inconsis encia
de
las
hipó e
sis
de
Simone i
es
una
con i mación
del acie o
de
la conje u a: Aqua cum in peni is ignibus e ue ú.
24
L.
Caeci/ii Fi miani Lac an ii Ope a Omnia,
CSEL
XVIll p.
CIV.
25 Disse iz io de Sc ip o um La ino um locú
qu1
ad
poena um
apud
in/e os desc ip io-
nem
spec an especialmen e pp.
7s.
Puede consul a se
amb
ién
en
Klassische Phllologische
Abhandlungen /ll,
lnn
sb uck. 1882. especialmen e pp.
76
s.
-90-