370 LINGBOS
CULTÚRA | 82
BIRUT TRIŠKAIT
Ins i u o das línguas Lie u ių
PROFESORIUI
VINCENTUI DROTVINUI 80
Vilniaus pedagoginio uni e si á io p o esso , his o iado do idioma, Mažosios
Lie u os leksikog a ijos pesquisado Vincen as D o inas a š en ė 80-ąją
asa ą. G ažaus jubiliejaus ocasião que ė ųsi ž ilg e ė i ao passado e
lemb a -se P o eso iaus nuei ou caminho.
Vincen as D o inas nasceu 1929 ano 10 dia de julho S akiuosè, Jù ba ko ajão. Ap endeu
começou S aki, mais a de equen ou Raudõnės e Vãdžgi io escolas, a e mina Raséinių
ajão Be ýgalos Mai onio secunda ína escola, na qual lhe maio au o i é oi conhecido
pedagogo An anas Juška. Mylimo mes e incen i ado em 1949 ing essou em Vilniaus
pedagoginį ins i u ą (daba uni e si e as), no qual já es udou seu i mão mais elho
Leona das1, e op ou po Li u ias línguas e li e a u a specialização. Aqui assun os de
linguagem ensinou p o esso Juozas Budzinskis, p o esso Zenonas Sla iūnas, docen ê
Pe onėlė Be nadišienė, docen ê Elzbie a Mikalauskai ė e k . 1 Leona das D o inas
(19241983), ambém linguis a, lecs ê Vilniaus uni e si e e e Vilniaus pedagoginiame ins i u e,
publicou a igos sob e sin akses da língua li uânica (especialmen e de elhos aços) e
ou as ques ões.
B. TRIŠKAIT. P o esso o iui Vincen D o inui 80 371 Baigęs es udos 1953 anos
Vincen as D o inas ing essou em Vilniaus uni e si e o lie u ių kalbos
aspi an ū ą. P o esso us Jono Palionio di igido esc e eu e 1967 anos apgynė
dise ação XVIXVIII a. lie u iškų aš ų sudu iniai daik a a džiai, po qual lhe
concedido ilologijas mokslų kandida o (daba dak a o) g au. Dise ação ema
publicou a igo de ciência, nos quais analisou dos elhos lie u ianos aços, en e
eles e K is ijono Donelaičio Me ų, sudu inių daik a a džių (dū inių) dėmenis e
seus modos de ligação. Selecionando disse ação ma e ial a pa i de elhos
Li u iços ex os, mais de alhadamen e amilia izou e com Mažojoje Li uânia
p epa ados pi maisiais okiečiųlie u ių línguas diccioná ios. Isso de essencial
de e minou u u os cien í icos in e esus desde en ão a p incipal sua a i idade
cien í ica s a ea o nou Mažosios Lie u os d ikalbė lie u ių leksikog a ija.
Gilanosi em á ios an o manusc i os, quan o imp essidos elhos okečiųlie u ių e
Li uãos okečių línguas diccioná ios de p epa ação p oblemas: oco ência
ci cuns âncias, au o ys ę, da imą, on es, leksikog a inį mé odo, elasem
za iksuo o leksiką bei azeologiją. Li uânia a eceba independência, Mažosios
Lie u os žodynų šal inių mokslininkas busca a na Alemanha (Be lyno, Halės,
Miuns e io, Vol enbiu elio) e Polônia (Gdansko, To ūnės) biblio ecas. Paischas e
esul ados de pesquisas esumi am em a igos, que publica am não só Li uânia,
mas ambém em publicações de ciência es angei as (pa y ais, Eu opa in de
F ühen Neuzei , Geschich e de Sp ach heo ie, Hallesche Fo schungen,
Kul u geschich e Os p eußens in de F ühen Neuzei , Zei sch i ü Slawis ik e
k .). Em con e ências in e nacionais de ciência ecomen ada não háža
comunicados a iadosos elhões Li u iškų aš ų, p incipalmen e pala asynų,
ques ões.
Vincen as D o inas não se limi ou apenas a pesquisas de lexicog a ia, mas
in e ėjosi e leksicologias li uãs, e minologias, idiomas cul u ais dalycais.
Pa ašė nemaža a igos sob e emp és imos da língua li uânica, e dinos,
in e nacionais pala as, e minos (pa y ais, linguís ico, leksikologijos,
ka ybos, mokymo, paš o, pinigų pa adinimų) o maçãosi, ambém sob e
azeologismos. Pa engou es údio Kalbininkas Kazimie as Jaunius (ka u com
Vladu G ina eckiu, 1970), publicou abalho kalbininko sob e sudu inius žodžius
(1970), esc e eu sob e leksikos emas des e K. Jauniaus manusc i iniame
palikime. Issuiu li ogelę Augus as Šleiche is li uanis as (1979), publicou aliosas
ma é ias a chy inės sob e os kalbininkus li uanos Kazimie ą Būgą, Ju gį Gylių,
F id ichą Ku šai į, An aną Salį, And ių Ugianskį, Augus o Schleiche io laiškus e
k . Impo an e con ibuição pa a a his ó ia da lexicog a ia li uânica e em
ge al ciência da his ó ia da língua é as conclusões do P o esso sob e Mažosios Lie u os žodynų da amen o:
372 KALBOS KULTŪRA | 82 es y ęs hand aščių papie iaus andenženklius,
pa ikslino Cla is Ge manicoLi h ana pa engimo da ą (1680 me ai laiky ini žodyno
e minus pos quem) e escla eçino que chamado chamadois K auzės (K ause)
diccioná io pa eng as XVIII século 34 dešim me į, assim paneigdamas liga a é ol
popula usią opinię, seu au o iumi jogy inas amuježi XVII Nybudžiuose.
Comunidade dos ilologos Lie u ių P o eso iui dėkinga po li uanis ikai
signi ica i os de on es manusc ip os okiečiųlie u ių línguas diccionų, ago a
gua dados biblio eca da academia de ciências da Li uânia man aš yne,
publicação. 1987 m. apa eceu do meio do século XVII anônimo manusc i o
dicioná io Lexicon Li huanicum aksimilė, pe ašas e lie u iškų žodžių odyklė, e
19951997 m. ausleis a d i omio Cla is Ge manico-Li h ana manusc ício aksimilė
(14 omai). Abiem publicações V. D o inas esc e eu in odu ó ios a igos, nos
quais discu iu dessas pala asynas ci cuns âncias de apa ecimen o, analisou
au o ys ės p oblemas, es u u a das pala asynas e elas ap esen ada leksiką
da língua Li uânia. Pasi odê e mui o es o ços exigi ós k uopš aus longamečio
abalho aisius i omis Jokūbo B odo skio diódino Lexicon
Ge manico-Li h anicum e Li h anico-Ge manicum edição: no p imei o e em mão
olumes publbiama segunda a digi al da cópia e pe ašas, e e cei o omo
des inado ao diódino das pala as Li u ichas. Assim, g aças ao p o esso io
di icilmen e inscindí eis gó iciniu g ei aščiu esc e e manusc i os o nou-se
acessinamessi não só ciência, mas e a mais la ga sociedade.
É necessá io menciona e isso, que a inicia i a de Vincen o D o ino da
Uni e sidade Pedagógica de Vilnius Li uanis ica aculdade iniciadas a p epa a
e sões ele ônicas de diccioná ios manuais: já oi mon ada Cla is
Ge manico-Li h ana lie u iškoji pa e (sua base se á compos a po
conco danças de o mas de pala as ele ônicas) e o ex o do dicioná io
K auzė. O p o esso conseguiu encon a Michaelio Mö lino a ado P incipium
p ima ium in ling a Li h anica (1706, Königsbe g, conside ado pe dido)
exempliá ios na biblio eca da Academia Polícia de Ciências Gdanske. Nes e
adinio aksimilė, documen á io ansc ip o com eks ologiniais comen a ais,
imas em li a ians kalbą e lie u iškų žodžių indeksas publica jun o com
ou os dois 1706 anos Mažojoje Lie u oje ykusios ilologinės polemikos
šal iniais (2008). Há ês anos o P o esso celebou cinquen adezimi os anos de
abalho pedagógico na sua Alma ma e Vilniaus pedagoginiame uni e si e e
sukak į. Mais como po cinco dezmeios ele expul ou não uma li uanis as ez.
Inicialmen e aos es udan es li uanis am lec ou kalbo y os in odução,
li e ū ines ( ašomosios) linguagem his ó ia, e ul imaisiais dezmečiais lecs o leksikologijas
B. TRIŠKAIT. ao P o esso Vincen D o in […] 80 373 e cu sos de lexicog a ia.
Es udan es de seus ensinados assun os gos am de cole a emas não só pa a
cu sos de abalhos. Kasme ó io lide a abalhos de bacha el e magis o,
qua o seu dou o ado apgynė dak a o dise ações de lexicog a ia, onomas ica
e e minologia. Também ele esc e eu á ios docomões li os: Fundamen ais
leksicologias conce os (1986), Li u ians kalbos leksika i azeologija (1987),
Leksikologijos uzde o ys (2002). Em 1969 anos Vincen a D o in oi concedido
docen e, e em 1987-ais o p o esso do í ulo. Embo a o P o esso enha
conseguido ha moniza ensinado assun o e cien í icos in e esus, não ez é
mencionado, que p imei o ele pedagogu, e só depois cien ionis a. Vien ciência
y imams a idė i neleido e kone ke u is dešim mečius di b as adminis a i is
da bas: 19621983 m. oi p o ek o ius de asun os educacionais, 19831991 m.
Li uanis ikos akul e o Lie u ių kalbos ka ed os, e 1991 2002 m. Lie u ių
kalbo y os ka ed os edėjas. T abalhando ciência in es iga i o e pedagógico
abalho, V. D o inas não esqueça e escolas. Ele publicou a igos de ensino de
línguas li uanas na escola em ques ões, compôs conjun os de a igos em língua
li uana em mokykloje (13 omai, 19831989). Além disso, já qual empo é a i o VPU
Li uanís ica pa icipan e de p oje o de a i idades es iečiamosios execu ado
p o esso es da aculdade e jun o com colegas o ganiza em yks amąsias
con e ências e seminá ios de á ias cidades Li uanis as.
Respeamam ao P o esso o i a ocasião de uma bela sukak ia que iamsi
deseja e ies neblės ančio en uziazmo, boa saúde e jégų con inuando aungendo
dos elhos lie u iškų aš os mįsles e abalhando nos ba es da lie u ians his o icas leksikog a ijas.