A. SABALIAUSKAS. In
memo iam Kazys Pakalka 355
PESSOALIJOS
ALGIRDAS SABALIAUSKAS
Ins i u o das línguas Lie u ių
IN MEMORIAM KAZYS PAKALKA
(1928–2009)
2009 anos dia 16 de se emb o de g a e doença exankin as nos deixou da bš us
leksikog a , amosos leksikog a ijas li uães his o iá ios pesquisado Kazys
Pakalka. Deixou silenciosamen e ( ilous ele e a e na ida), sem lo es, sem
despedida línguas, neno ėjęs in e ompe i nem p óximos amigos, nem
conhecidos. Mo ė Vilniue, onde p abėgo maio pa e de sua ida, e u na com cinzas
eg įžo a na alina, pais kapą Gedžiūnlių aldeia kapinai ėse. Pe o de aqui e nascido
Júodalaukio aldeia (Daugėlškio pa apija, Ignalnos dis i o). De aco do com a
adição da amília Kazys Pakalka pa a es e mundo eio a a és mesmo linamynį.
No en an o o gonis a pa a li os da pa óquia egis ou: 1928 ano
356 KALBOS KULTŪRA | 82 1 de janei o. Pajuini a no oagimį anais empos
e a bas an e comum mais a de p ecisa á i em ka iuomenę.
1941 m. Kazys Pakalka começou a equen a ga siąja Vilniaus Vy au o
Didžiojo gimnaziją. Velionis mui as ezes bomu pala a eco da a o ano de
ocupação óci i- co chamado o Š ie imo gene alinį a ėją dak a ą P aną
Ge man ą (Meškauską)1, que pa icula men e cuida a dos escolas
lie u iškomis do k aš o Vilniaus. Kelią em ciência u u o kalbininku ambém
paleng ino e seu dádê, seus pa apijãos mui o ag ada elmen e lemb a-se
longame is Ma cinkonių klebonas Nikodemas Pakalka, kadaise Š eica ijoje,
F ibu go uni e si e e, es udia ês jun o com Vinco Mykolaičiu-Pu inu, algum
empo abalhęs e Vilniaus Vy au o Didžiojo gimnazijoje. Nicodemos Pakalka,
pode-se dize , e a mui o hospi alei o pa a o binincos. P o essó io Juozas
Balčikonis aqui não só e a oda a, pe o de klebonijos malonią albe glaudą
encon a a e p o esso ious bi ės. Dažničiai aqui e a a ambém Kazio Pakalko
amigos Aloyzas Vidugi is, An anas Balašai is. Os mo ado es locais es es ês
jo ens suspei a am sendo clee ikus. En ep ano de ou ono de 1948 Vilniaus
uni e si e e iniciados es udos li uanis as inicialmen e Kazio Pakalkos aqui
ainda não. A si ado ele pouco mais a de, pe bėgęs do Miškų ūkio akul e e.
A sisakando aí já ao homem do campo mais geis inos miškininko especialidades
p o a elmen e não ul imo papel su aidino Vy au o Didžiojo gimnasio mes e
Liongino Vai iekūno das lições de língua Li uãs. O pe bėgimo o malumus pa a
seu ex-aluno adminis a ajudou sua p o esso a de la im, mais a de
p o esso a uni e si á ia Jad yga Tijūnely ė (Šimkauskienė).
Cu so amigos Kazį Pakalką lemb a como a o abalhš umo s uden ą. Examaminos ele nunca não
laik bem não p epa ado. O au o des e a igo pode ia isso com i meza a es a pois ele exames
ge almen e man inha imedia amen e após seu amigo. Ra amen e ele e a possí el encon a de
danokias ou ou osokios en e enogos salões. Nunca ele não xúca a nos es ádios. Di ei o, à
cabeça em a episódio eng açado ísico de la inho lec o ês, is o após como acilmen e seu
es udan e lipa i e, aqui 1 P anas Ge man as (19031945) 1936 m. Leipcigo uni e si e e apgynė
dise ação Liaudies pap očiai lie u ių šeimos gy enime. 1941 m. oi nomeado Š ie imo gene aliniu
a ėju. 1943 m. p eso po oponimen osi das nacias polí ica, especialmen e anunciada mobilização
em unidades SS. Mo ė Š u ho o no campo de concen ação apsik ė ęs šil ine. li uianos caliniai,
papi kę c ema ó io che eininką, exo ou seu u ną e ugiendo do acampamen o изsigabeno em
Š ediją. Mais a de en e ou num dos cemi é ios de Copenhague. In elizmen e, kap 1960 m. oi
des uído. P. Ge man o i mão, li uanis a mes ejas, á ios edacções emp egado, a i us
Lie u ių kalbos d augijos memb o Kas as Meškauskas (19061932) nunkendo pe o Palangos.
Plačiau sob e P. Ge man o a i idade s . M a c ko ny ė B. Vilnius ka o ka uselėje. Vida cul u al de
Vilnius.
1939–1945. Vilnius, 1999, 7888.
A. SABALIAUSKAS. In memo iam Kazys Pakalka 357 logo p işokęs pa ik ino seu
musumenis e impyg inai k ie ė isi a i bokso eni uo es. No en an o, ais
p opos as abalhício li uanis o nem de olo ne ilioio. Kazys Pakalka, como e
ou os de Vilniaus k aš o kilę es udan es, in ância emju ęs nacionalidade
p iespaudą, pa a nós, à uni e sidade a i usius de ou os Li uânia kampelės,
u bū e a bemokai Li u iškesnis, jau iau eaguoyan e em cada
es animųjos zamačią.
Qui ai Kazys Pakalka o nou-se a i o acadêmico da língua Li uânica
diccioná io de pala as cole o . Nós, amigos do cu so, al ez às ezes e um
pouco in ejosamen e žiū ėda amos, quando o p o esso Juozas Balčikonis
du an e a pales a ao seu es udan e in oduzia a uma suci a e explica a, que
An akalnyje po a enus pala as ele gausiu a um pouco de dinhei o. E
daquelas pala as dicionim du an e sua ida Kazys Pakalka zapôs al ez po
20 milha es de. A maio pa e pala as u bū g a a de mãe Anelės
Pakalkienės (Cicėnai ės) lūpų. Pakalkienė mui o bem sabia a na i a a mú, sua
língua e a a o de imagemdingumo e e balismo. Gos a ia lemb a , que Kazys
Pakalka sua mãe imensamen e ama a. A esposa do au o des e a igo, à qual,
como médicos, e e que comunica com Pakalkiene, diziam que ela não
encon ou na ida ou o al homem, que ão cuidadesse a sua mãe, como cuida a Kazys Pakalka.
Anks i u u ois kalbininkas en ol eu e em in es igações da his ó ia leksicog a ia Li uãs. Sob a
lide ança do P o esso Jono Palionio esc e eu alo ização diplomominí abalho sob e
manusc i o Dionizo Poškos diccioná io2. 1953 m. baigęs uni e si e ą Kazys Pakalka alguns anos
lecs ê Vilniaus pedagoginiame ins i u e. No en an o, oda olimότερη sua a i idade cien í ica
p incipalmen e elacionada com o Ins i u o da língua Li uânica. Aqui anos aspi an u ais ele
esc e eu dise ação Pi masis dicionynas da língua li uãs (Kons an ino Ši ydo3 Dic iona ium
ium lingua um 1629 m.). O che e de abalho docen e Jonas K uopas. Disse ação o icialis
oponen e p o esso Juozas Balčikonis seu a iliepimen o e minou com ais pala as: a lik as
abalho nusipelno com kaupu, que Mokslinė a yba conco dasse econhece K. Pakalkai
ilologijas mokslų kandida o g au. Tan o a p o esso Juoz Balčikoni, quan o aos memb os do
Conselho Cien í ico pa icula men e g ande a imp essão deixou a segunda pa e da
disse ação 917 olhas de egis os de pala as Li u ichas. Sub an amas daik as, disse J.
Balčikonis, ãoam dideliam egis u esc e e i ado padė a baisybė da bo. De e ia ê-lo
imedia amen e libe ado. Con a iamen e, 2 G . Pa k a l k a K. D. Poškos pala a genezė e
des ino. Li u ians kalbo y os klausimai 29, 3 uncioná ios do Li u ians lingua e li e a u au as
ins i u o naquele momen o ob igou a usa al nossa lexicog a o pa a dės o ma.
1991, 113–117.
358 KALBOS KULTŪRA | 82 se ia capi al o capi al zagueado pa a a e a.4 O
P o esso Kos o Ko sako opinou, ais olumen os disse ações em ge al
de e ia p oibi esc e e . Pode-se dize que com a disse ação de ensima o
abalho pe an e des e monumen o leksicog a icos li uãos só começou. Sob e
diccioná io e seus au o esí Kazys Pakalka publicou mui a quan idade de
a igos, ele es abeleceu on es da pa e do diccioná io lenkiškosios, co igiu
diccioná io da a da p imei a edição, exa ou naujada us. Na u almen e, a mais
impo an e com es udios in odu ó ios e odyklėmis de pala as li uanichas
pa engė aksimilinius da chamada p imei a (ce ca de 1620 m.) e e ciop31 m.)
edição no os, puošnius, ago a odas acessí eis au o izações (Pi masis lie u ių
kalbos žodynas, 1979; Senasis Kons an ino Si ydo žodynas, (16 1997).
Pode íamos dize que Cons an ino Si ydas e a o g ande Kazio Pakalkos, como
y ėjo, meilė, acompanhando ele a é os úl imos dias de ida. Ou a sa ea de
língo y as li uãs, na qual elionis ambém mui o nuhecé, oi acadêmico
diccioná io do idioma Li uânico. Ao mesmo des e mais impo an e nosso
lexicog a ia de loja, que, digamos, li uãos nação p epa a a ligei amen e cen o
a ano, Kazys Pakalka p isile ê ainda sendo es udan e, e a i amen e abalha a
quase quu is dezmeios. Po es e abalho 1996 m. lhe jun amen e com ou os
leksikog a as oi designada Li uânia República p emia de ciência. Domino Kazį
Pakalką ambém sepa os da língua li uânica pala as his ó ia, da língua
li uânica es udinamen o ópicos, cul u a da língua, gen ojo Daugėliškio a mė.
Sóclo e abalho amigos Kazį Pakalką lemb a como pa icula men e
jau ų, semp e suscen usį, since ši dų žmogų.
Mielos Amigo, descansese em paz pa a odos os empos eg essando a
Teu co ação mesmo mais que ido a nossa e a can elho. 4 B a l č i k o n i s
J. Rink iniai esc i os. T 1. Vilnius, 1978, 367370.