R. KoženiausKienė. Pe ku os
azeologias joguem na mídia 149
REGINA KOŽENIAUSKIENĖ
Uni e sidade de Vilna
PeRKuRTos FRaZeoLoGiJos
jaisMas sabe asKLaiDoJe
ESMINIAI VOODŽIAI: pe ku oji azeologija,
sin aksinės des uccinės igū os,
akumuliacija, hipe ba onas, pa celiacija, pa en ezė.
ĮVaDas
Em odo o mundo i a língua, mesmo e ão elha como li auens, cons an emen e a enuando,
adap a-se à empo ak ualijas. Pe cu ima da azeologia um dos mais b ilhan es exemplos de
eno ámen o da língua, quando, seem, amjiams sus aba ėję, ien isi, nedalomi, pas o ias leksinės
e g ama inės sanda os pasakymai, uni e salmen e papli usios ci a os s ilis iškai e seman iškai
keičiami. o mais impo an e é que essa a ualização não em im: cada ez mesmo e a mesma di ação
au o ac ualiza a, c ia i amen e semp e di e en e muda a, adap ando a no as condições, a no o
con ex o1. Isso a es a a saluidade da linguagem: ela dinâmica, abe a, se es o çando a adap a -se
à i idão da ealidade2. Nes e a igo man ém-se amplo concei o de azeologia3, cuja mais
impo an e dis in i o sinalho é sus aba ização do con a e segundo a qual azeologia
a ibui íamos não an o igu dingus azeologismus (jês a igo 1 Po exemplo, pode encon a
á ios doze comple amen e di e en es conhecidos de Jono a y Romano ich de denominação de
me as de ácuo pe Sodiniai: desde a al a de inanças, sod ossi uação de cons a ação,
me amo osias de ele isão a é a desc ição do compo amen o. Aqui são alguns deles: Pinigų
mažėjimo me as, Galu inio ele isão iš uš ėjimo me as, T o ų ė imo me as, Ago a ligh imo
en e kanalų me as, Sod os uš ėjimo me as e e c. ( odas emodebias escolhidas a pa i
ski man o Valiulio eks ų, só o úl imo eugenijos G ižibauskienės).
2
h p://www.del i.l /news/daily/li huania/ -alisauskas-kalbininkas- u i-bu i- a nas-o-ne-dik a o iu-
s.d?id=61285085#ixzz2s6oiKFCG. 3 Juozas Pikčilingis Li u ians kalbos s ilis ikoje į F azeologijos
sky ių, be azeologizmų, ambém incluukė populia ias li e a ū ines ci a as, spa nuo as azes,
Biblijas posakius (ž . Pikčilingis 1975: 361370). Kazimie as župe ka, discu indo modos de
ak ualização da linguagem publici á ia, uma g e a mini não só azeologismos, mas ambém
conhecimen os ex uais ci a os, p é-jeodijos, pa a lių, sen enções, eilė aščių azių, mo i os de
canções, conhecimen os ( eklaminių) šūkių s ylizaciju, pe aza imą (pe di binius) pe encen es
ao in e ex ualismo (župe ka 2008: 8990). Tais opiniões seguem e des e a igo au o a (ž . Koženiauskienė 2013: 6086).
150LBos KuLTūRa | 86 não poucos), quan o em ge al amplamen e usá eis á ios
ipos de es á eis con os, ambém e ais minúsculas unidades olhoscas como
pa a les, p é-jôzis, mįsles, minkles, šūks, pasakimų, cálciuočių, jogos,
elemen os de odos modos, além disso, keiksmos, i uais, maldões, ases de
e ique a e ou as mandagibes, a o ismos, sen encias, conhecomas ou ci ações
de ci os, ci a ions, pe spicis, elemen os de anúncios e assim po dian e, não
podiam en a nas p imei as secções, só se elas são ganhas, udo ganba li ,
a k pas as de memó ias, e g andinamen e não são e undadas (Ma ke 83: 2001).
A elação de azeologia adicional4 e pe cu os5 lemb a a palimpses us da
an iguidade6. De ido à escassez de ma é ia esc i ai a ca amen e cus ou-se
nos papi usos ou pe gamen os nusku us elão ex o, o am esc i os no os
ex osi, às ezes an ą keisda o e cias e . . P imminis ou e secunda io
ex o p asiš iesa am e às ezes e a possí el escla ecido, o que
an e io men e elas oi esc i o. Às ezes aqueles ex osi comple amen e
casualmen e complildya am um ou o, às ezes disonuoda am, keldando
šypseną, in iga, ma a ilba. Simila men e e pe ku a azeologia neiš ina de
ende ea o memo ia dos habi uais, embo a às ezes ela e con con aduja,
ainda mais: es a e seu con ex o con a udo, o que au o não disse, mas
žaisminga po eks e que ia dize já a odo ou o empo, mudadas condições de
ida e ambien es, sob e ou os agen es. sob e azeologias pe kú ima esc i a
li uanos e es angei os cien is as. Na Li uânia ela do a o disse ação
dedicada (Bu ku ė 2010), na qual são ap esen ados di e sos ipos de
modi icação da azeologia: desde sua composição expandė imo, componen es
sukei imo, suas passidimo a é desen ol ojimo em amplnį con ex o. No en an o,
ainda há mui os não-es udadas e ac uais aspec os des e ema. Nes e a igo
em pe ku ą azeologiją pela p imei a ez en ada olha de no o joguinho: ela
é desc i a e analisada jun amen e com ja einan es sin aksinių igū ų
con ex o. Pa i azeologija ge almen e igū iška e sensa iga, po ém
es ilis iniu aspek u ainda mais žaismo e no o con eúdo ela lhe o nece em
o no de essidêschiusios sin aksinės igū as. obje o do a igo pačiuose
naujausiuose 2013 me ų žu nalis ų eks ose7 (segundinis šal inis in e ne o
dien aščiai L y as.l , Respublika.l , Del i.l , 4 Da : uzualiosios, įp as os.
5 Da : okazionaliosas, eno adas, pe azuo as. 6
G . palimpsēs os de no o nuskus as.
7 C í icos de es ilo publicis ino de ali a i o, poleminiai, poli iniai comen á ios e a igos
edi o ialnios.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologijas žaismas žiniasklaidoje 151 15min.l ,
TV an ena) é consumida pe ku a azeologija e uge com ela einančių
sin aksinių igū ų kon eks as. Tí ulo mos a žaismamen e pe cu ada
azeologia e mais b iskos des uccinių igū ų yšį, execu ada e ó ica
unkciju, dai opisomasis, s ilis inės-s uk ū inės i seman inės analizės.
ie ą pas aipos s uk ū oje i a skleis i jų a ojimo p iežas is. Ty imo me o-
PeRKuRTos FRaZeoLoGiJos
iR DesTRuKCini FiGūR RYŠYs
Todas as igu ações sin aksinas e cons u i as, e des uccionais8 (Клюев
2001: 238261) ans o ma uma no minha sin akses (pasakymų ou sakinių)
es u u a e, keisdando ela, c ia no os modelius, só nesse caso jus i icando
igū as nome, i. i. execu ando e o ina unção. a di e ença é que as igu as
cons ucionais labiai subalansuo as (Клюев 2001: 238), baseadas glansžiu,
embo a e o e dleginiu, ca ojim, lis ijim não con li a com adicionaline
azeologija, e eda le elas pa alleles: Tele izija bom būdo, só sua c í ica
pik a9. Ve i i, que man ida es u u a sin aksinė: Našlai ėlė bom modo, e suas
pamo ė pik a (s. nė is).
8 a igo baseamasi só sin aksinais, ou a ez: mac o igu ais, cujas esmė é não pala a (es as
chamadas mic o igū amas), e es u u a do sen inho ans o mação, ski s imen o em
kons ukcines e des ukcines, o nec u e o ikos y ėjo e. V. Kliuje o. de cons uc i os
igu ados des e au o minimos: pa alelismo, isokolonas, epanalepsis (ka ojimo a maina R. K.),
ana o a, epi o a, anadiplozė, simploka, dia o a, chiazmas, epanodos (chiazmo a maina R. K.),
asonasinde onas, polisinde onas, apokoinu (chiazmo a maina R. K.), kiklosį ( ėminimas R. K.),
homo eleu . de des uccíns sin aksínicas igū as: in e sija, anas o a (in e sijos a maina R.
K.), elipsė, pa celiacija, hipe ba onas, mesis (įsp audas, į e pinys R. K.), akumuliacija,
ampli ikacija, eksplecija (sudė ingesnė akumuliacijos i ampli ikacijos a maina R. K.),
konka enacija (g andinė R. K.) (Клюев 2001: 238261). Tokio igu ões ski s ning li uãs es ilis as não
es á pa eikę, embo a odas igū os es ilis icas e e ó icasas desc i as, só po causa da
plu alidade deles a mainų às ezes ou o nome, po isso skliaus uas minha explicação a, qual
igu a em essência u ima na cabeça. Šių eilučių au o ė (Koženiauskienė 2001: 254328) lis ados
igū as ski s o e o ikoje ado ada classi icação: igu ae pe adiec ionem (plė ojimo), pe
de ac ionem ( umpinimo) e pe o dinem (kompona imo). Mui as das úl imas po causa
neįp as o o dem sin aksís ica (lo . o do, inis o dem) oi amen o, ambém po causa de alguns
ab e iamen o igu a i os sin aksinių iene ų pe g upamen o e. V. Kliuje o e chamadas
des ukcinėmis igū omis. 9 s. Valiulis, TV an ena, 1998 01 3106.02
152 KaLBos
KuLTūRa | 86
De ido cons ucinei igu ū ai isokolonui10 ca ac e ingo ha naus
soambimen o pa aleliniuose sen inhos apa ece i mo, um ce o
pe iodiskumo. não há con adicção e en e mudada léxica unidades de.
ableis a, mal inanciada ele isão não só nãocon lik uia, mas e de a com
našlai ėle, c í ica com pamo e.
Des ukcionais igū os, a aiščiai, não só escokoja o dem, mas e sin aksína
ne a ką aki aizdžiai pa yškina. Elas, di e en e do que cons ucionais igū os,
não ligam isoli os pala as, pasakimas ou ín egos sen inhos, e os isoli ia, isola a,
skeldo, inespe adamen e (na ū alios sin aksês pon o de is a a é neleis inai)
a ibui um do ou o. Des ukcinês igu ões, como e dia iam esnekamajo es ilo,
ca ac e is a li e ė, a é não comple amen e logiškas pala as ou sen íncias
ligação, emoções pe o žis, agmen iškumas, spon aniškumas. Tex e
delibe adamen e c iada sin aksinė neda na, ou ė i ūkčiojimas, in onacinės
pauzes, umpos apon os, p idū imai, isiški sus ojimai, nebaig a min is. Falando
sob e pe u a azeologia e igu ões elação, necessá io en a iza , que kei imu
cabe e cons ucionais, e des uccionais sin aksinas igū as: Desde malniamen e
sumaniai kele ius me us N. V. pūs osos massos psychozės baliono D ą kelias
š ilpdamas išeina o as. Solėlidis Ga lia os alsčiuje. Esqumoio jus amen e
go e na a Li uânia sob e o mon e kedophilia pliko só nekaip pe umian e sąjunga
com jus iamu Kėdainių kniaziumi icou11.
Pas aipa cons i uída a é de ês azeologias pe di binių pynės. P imei amen e do
adicional azeologismo bu bulus pô -se em olhos, isso é melu expô -se be e į assun o,
au o ius suku ia painoką da inio Desde diabolicamen e sumaniai uns anos N. V. pús o mass as
psichozés baliono. Depois des e ai mais um des acado e a ualizado emodebinho Saulėlydis
Ga lia os alsčiuje (Pe o C i kos ob a Saulėlydis Nykos alsčiuje modi icação). Te ças
pe cú imo em kedo ilias mon e biko só nekaip k epian e união com eisiamu Kėdainių kniaziumi
icou de zinomų an ano Ba anausko Anykščių šilelio eilučių. au o deixa como o iginale
kons ukcinę igū u homo eleu oną12, mas pa a oja e yškią des 10 G . isokolon - homodo ou
mui o pa ecido de skiemenų, aços núme o de ep ojimasis iena ūšėse pa alelinėse
sin aksinėse kons ukcijoje. 11
www.15min.l /.../ im ydas- ala ka-kedo ilijos-saulelydis-500-325175. 12 G . homoio éleu on
pabaigos semelhança, conjambias de g ama ís icas o mas pliko icou de um ipo sin aksá ias
es u u aese, nes e exemplodye ai jun amen e com pa alelismo cons ucinių igū as
undamen os.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologias jaysmas mídiaedoje 153 ukcinę
igū u hipe ba oną13, pe didžiulį nuo olį ( ie oj ijų į e pi a é oi ooni
pala as) nus iescendo g ama icamen e elacionadas pa es da ase. au o
c ia no o ex o i onizuando sąmojingai e šmaikščiai. Kons ukcinė igū a
en a iza a ligação en e apyk ei ių pušelių e nekaip k epiančios sąjungos,
po ém o e ei o sąmojo oco e de ido ao komiško incompa ibilidade, po
sa o iško dissonância en e oman iškai desc i e os pušelių da na u eza
con ex o e no as kedo ilías e eisiamo Kėdainių kniaziaus ealijų. conjuga em
um poe iški, embo a e liūdni, pala as e mui o ál icos dos emas esan ys da
poesia con loja, o e ece no o pašaipų a spal į pe di biniui ( am alkina e
kon aminacinis naujada as kedo ilija, e usiškas s e imžodis su lie u iška
galūne kniazius. T ys kupini b inquedo emodbinas e com eles andan es
des uccionais igu a u as assim susuka e su elia ex o, que ainda mais
e o ça i onizamen o unção, melho mos a aquela masina psichozę e
diabolicamen e sumaniai Ga lia o he ojés egz á his ó ia. Nes e pa ág a oja
yški pa celiacija14, sen iniu sepa ado dis inguindo seman iicamen e esminį
de inio Saulėlydis Ga lia os alsčiuje. e pa celiacia em seguida se a aukia e
disonansá en a izan e hipe ba ona.
PaRCeLiaCiJos PaPLiTiMas iR GaLia
suaKTYVinTi FRaZeoLoGiJ
Publicis inio es ilaus ex os adqualėjus pe ku a azeologia, no á el sua polinkis i
jun amen e com pa celiacia: desde i aš es a é úl ima pa ag a a. Publicis iniame s ile
pa icula men e comum é skaida (pa celiacia) (Bi inienė 2007: 57). s ilis ė ansmi e semio ico R.
Ba es men is sob e pa celiuo o, escassi ado ex o, quando o au o não mos a nenhuma
paga bos na u almen e ao ex o, ele sem pe s oio auko, p ocu ando o nece no a
in o mação: Juk adicionalma chaços de lei u a, en ada em uma no a espaça de signi icância,
keičia odo o con ando sen ido (Bi inienė 2007: 58). Como mos am exemplos, pa 13 G . hype ba on
oli pe mes as, pe s a y as. Bem mais complexa in e sões a maina, quando de ido a gausių
į e pinių, ilgų nenuoseklių iš a dijimų išskaidoma e iša doma na u al šnekos ėkmė, de ido sakino
pa es pak ikimo oco e ce a sumaiš is ende ea o cabeça. Chama-se unha das mais
equen emen e usadas e, po an o, mais impo an es igu as (Ziomek 1990: 221222). 14 Lo .
pa ce e aupiai (dalimis) consumi . Pa celiação isso in onacinis pa e isolamen o de odo, quando
pa e adqui e sa a ankiško alo de ase. Cada isolida azê, chama-se pa celia u,
su eikšminama. Es a igu a é o mais impo an e meio de exclusão dos acen os sensmá icos.
KaLBos KuLTūRa | 86
in o mação de zeologia
celiacija aupia o ma padeda išski i papildomą po eks inę pe ku os a-
154
apie pa celiacijos papli imą, apie šios s iliaus igū os ak y aus a ojimo
a o, con empo âneses sin aksés, sin aksínicas cons uções oi imo
polinkį não só a ís ico, mas e publicis iniame es iloue ( eklamoje e ou as
chamadas-se de meios de in o mação massi a) ašo e es angei os
es ilis icas pesquisado es. Pa celiação é não só indi idual au o ina manie a
de decomposição do ex o, mas ambém yškus socioling is inis eiškinys,
e le indo os p incipais con empo aniė i os lingua ou o polinkius
(Марышова 2011: 188). Pa celiação e o ça i onišką linguagem žaismą,
semaná ios ex o a spal ius, pe mi e o nece maximalią in o mação
sendo mínima olumčiai ex o (Марышова 2011: 189). Pa celiuo amen o ala
ap oxima-se ao šnekamojo s iliaus. Sen inhas cu as não b usca com
pausas ensinada men is ende ea ui o na-se melho comp eendida, mais
acilmen e pegada, po an o pa eikότερη e acei eminesnė.
Pa celiações es ilis ís icas podem suak ualiza azeologiją especiais. Todas
igu as sin ác icas dedicadas exp essi iosas meios de sin axe, po ém
especialmen e pa celiação, segmen ação15, leksiniai ep ojimai, monologiniai
ex os agmen os de pe gun as e espos as, nomina i inių sakinių chaininės,
įsp audas, alguns casos de o dem de pala as (Bi inienė 2007: 56). Assim, de lis ados
exp essy iosios sin aksės igū as ambém p incipalmen e mencion pa celiação e
suas a maina segmen ação, a eles šliejasi e nomina i inių sakinių g andinės16, e
įsp audas, pe mi an ys e o ça seman i os e exp essi os signi ic ios
a spal ius. Alguns pesquisado es a é emem que a pa celiação ago a se o nou
obje o de susiža imen o, modingu jaysmu, a i amen e plin ančiu eiškiniu, kalbine
ais a (Марышова 2011: 186). Pa celiações žaismo ilus ações mídiaje gausu. Aqui de
uma das mais ecen es publicações TV an enoje i ulação: Tele izija mo ė. Vi a a
ele isão! (pe ku as posakis Ka alius mi ė, egy uoja ka alius) yški
pa celiacijos igū a. Depois dela já no p imei o pa ág a o esc e e: Po mui o que
se alasse sob e a mo e da ele isão, ela ainda le an a como aquela ênix. Ou
d agão. Aqui como quem gos ei17.
15 Pa celiações a maina segmen ação. Is o é o mais impo an e dėmen le an amen o pa a
dian e o nomeado aleg niu.
16 A mesma pa celiação a maina segmen ação, só en ão expa celiuojam alguns a dininkai de
ila. 17 sa ukynas V. Tele izija mo ė. Vi a a ele isão! TV an ena, 2013 m. se emb o 1420 d.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologijas jaismas médiaidoje 155 Nes eje
b e u ėje pas aipoje um pouco pe ku a azeologija e mais d i pa celiacijos
igū os. de conhecido di ado: le an a -se como enixui de cinenas e umpando, e
ilginando: enuncioma de cinenas, mas adicionando į a dis aquele, além disso, ainda
ju egamas sepa adamen e espa celiuo as in igojan e ase, p asidedan is
jun uku A ba d akonas. A úl ima sen ença au a anankiamen e espa celiuida de
idéia secundá ia chama-se p idū imu18. pe seguindo con a imo exp esio de
a spal ios, au o es pe cu a azeologia e com einančia pa celiacia suku ia
agmen adamen e i ą, ge okai e ici esnį, o iginalų, po an o įsimenamo com
gilia po eks e dize . ex os mídia em bas an e e icazes e com pa celiação
einan e des ukcinė igū a akumuliacija19, cuja sin aksė de e dade às ezes é
bas an e sob eca egada e po isso con ini.
Ve dade Sodoma e Gomo a Lond es Li hu ians os ingleses exablamam juodada biais.
[...] Aqui e aqui é o p oblema. Não e minan es eo ias de conspi ação, ai a e abe a
ag essão p amaiši com con os sen imen ais sob e Es ado de ma a é ma e mís ica
ci ilização pagãos, o que já ala sob e mo ėjimus a la N. V., di icilmen e co esponde
com capacidade de pasição a si mesmo de si mesmo20.
Já o p óp io da Bíblia a ėjęs amplamen e con adação Sodoma e Gomo a signi ica neįmanomą
ap êp i ne a ką: uni e so ínio nedo umą, baisų amo alumą e из i kimą. au o iaus pasi elk a
ne a ką simbolizaojan i azeologija bem de a com acumuluio a sin akse. au o ius es a
azeologiją ainda expandecia e i onizuando e o ça, a ando, que isso é Tod a Sodoma e
Gomo a, embo a de e dade me a i kščiai: ele de e dade nenhum inglês nedo idade nãoąs,
po que eles dizem a e dade. au o pelo pe p asmin u con ão da Bíblia e sob eca u a sin axe,
quando a dijama mui a a pusa y quase nesusijusių de alh, es yškina galybę pioką keliančių
nega i os au iečių b uožų. acumulação ainda mais 18 Mais uma pa celiação a maina p idū imas,
a si umpas p ie ašas no inal. 19 Já o p óp io nome des a igu a signi ica ans e ência,
ne a ką: lo . accumula e p ik au i, kaup i. É necessá io en a iza que há algumas a mainas de
acumulação: desde sob eca egado, mas ela i amen e consis us de uma g ande quan idade de
de alhados a dijimo ( okia ela ge almen e ap esen ada li uãos s ilis as) a é comple amen e
deso ganizado á ios aspec os mais especí icos p ig iozdinimo, quando o au o busca con ini e
ex emamen e gausiai a dijamais abs akčiais elemen ais nãodesc iu e do odo do ídeo, a é
delibe adamen e o zaudi e assim po eks emė mos a a e dadei a sumaiš į na p óp ia ida.
Tokia acumiação a maina e é ípica des ukciné igu a. 20-36
h p://www.15min.l /naujienaziniosgy ai/komen a ai/ im ydas- ala ka- ik a-sodoma-i gomo a-l-
ondono-lie u ius-anglai-is adino-juodada biais-5001948# ixzz2cPaJcocB.
156 KaLBos KuLTūRa | 86 e o ça duas des uccionais igū os hipe ba onas e
pa en ezė21: o que já ala sob e mo ėjimus a la N. V.
PaRenTeZės iR KiTŲ FiGūRŲ TaLKa
PeRKuRTai FRaZeoLoGiJai
Pa en ezė, kaip i pa celiacija, ski iama p ie yškiausių des ukcinių i-
gū ų. e V. Kliuje o lis ados igu ações lis ashe ela o almen e co esponde
mesis22 (Клюев 2001: 256). Isso di e sos assus udas dis olusios secundá ias
da men e, execu an es e ó ica pa aščių, p ie ašų, e islimen o unção,
c ian es in iguojançada p asminę pe spec i a. Pa en ezê isa do pensão,
não espe a ai, e às ezes e ag essi amen e ela in e umpia e nu ingu iuoja
pa a o país. sob e isso esc e o pa en ezios o pesquisado Gin au as
akelai is. Pa en ezê é aquela especial e amen a de linguagem, que pe mi e
ao mesmo empo exp esssi e ou a, que e la u inę, que e agmen išką, men į
( u inį). [...] Pa en ezês memb os cons i uem uma das eksp esy iųjų
s ilis inių kons ukcijų g upių. Po isso pa en ezê são ais mesmas linhas
sin aksicas es ilis icas enškiny como elipsė23, pa celiação, anakolu as24 e
e c. (akelai is 2005: 3031). Como ê, au o us bas an e p ecisamen e lis adas
mais b ilhan es igu a u as des uccionais, e pa en ezė pama uo ai insc i a em suas ilei a.
Acon ece que pa en esze (como e ou as igu as) ai a p óp ia azeologia:
V. U., N. V., P. G., P. S., A. P. e pala as de dainos neišmesi o p óp io V. L. são do mesmo VU agão
passagei os. Inc í el, mas isso eal união polí ica25. Juozas aba a ičius esc e e que pa en ezês
e li e lineijiškujo ex o au o es sa i ai įsakmina dialogiškumo, p ieš a ų, nesu apčių, su ikimo
21 G . pa en hesis, lo . in e posi io ne ikė as la e al da men e inse pimen o skliaus ais (gali se
dis inguama e aškais, b ūkšniais, kableliais). 22 G . mesis in a pas, įsp audas (pa en ezės
a maina). 23 G . elleipsis de icias, despe dimen o. Dinamiška elipsės igu a pode se passada
qualque qualque acilmen e numancia pa e da ase.
24 G . anakolu hus nenuoseklus. Es a igu a chama-se uma dos mais complexos
des uccãos igu ões, quando sakinyje conscien emen e pik naudžiaujama e nede inami
linksniai, giminė e . . e. V. Kliuje as dá en e ela exemplo: Gamsachu dija, al ou oko,
in eligen ija. Es e in eligência bem sabia pa a onde ai. (Клюев 2001: 257). 25
www.15min.l /.../ im ydas- ala ka-kedo ilijos-saulelydis-500-325175.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologias jajm na mídia 157 e descon iimo,
de mės e nede mės sąwiką (aba a ičius 2002: 229). Nes e acumululiua e ex o
como jus a con a a ų chaininė i in e up ada ilga pa en ezės pauze. Seu
obje i o cla o: pe mi i lei o ói a sipeikė i po keis okai o nec o ilgo poli ická
d augija lis a, ao qual po b ūkšniai isoladas pa en ezês menciona mais uma,
pa eis, absolu amen e nede an i Vu26 bend akelei io pa a dė. Populia aus
posakio pala as de da caninos neišmesi o ma aqui man ida, mas ing essuusa
oda ou a po eks ę. Pa en eze nuosekli sen inho chaininė in e aukiama,
ulne á el. De ido a isso su ge ou só sua i i ėja associações, aliuzijas ou em
ge al po eks ės ėkmė (aba a ičius 2002: 228). Menėdas mais impo an es
des uccionais igu a u as pa celiação, hipe ba onas, acumiação, pa en ezê
a amen e quando são comple amen e pu as, elas, dependendo uma da ou a,
ge almen e cons i uem di e sosiais neišski iamas combinações, jun a-se com
mui as ou as igu as.
Nelaimemos po um nãoikš o. Neuž eko o que adicionais amílias e ybių
puoselė oją P. G. policininkai á ias ezes sulanks ė e supaca a assim, como os
ap endeu na escola da polícia a a a com chuligãs, isso combo oja com gėjų malūnais
ainda e esposa me ė. De en e de oda a nação. numa lu a. E ainda ão
impieles an emen e acusando que anas amília não se cuida27.
F azeologismo comba e com edo es molūnais au o iaus eno ado só de um som al e ação.
É e dade, açõesmazodis comba i mudou comun ašakniu daik a a džiu ko o ojas. as úio
jogo semelhan e sonambanciais pala as gėjų ėjų (pa onomazijas28 igū a) despe a da
a min ies žinomą pasakymą: comba e com ėjų malūnais, i. y. com imaginouamamu inimšu.
Vá-se, isso donkicho ų ko a. Segundo o ei o e o ça-se pa celiação, hipe ba onu e elipse e
suas a maina adjuncija29. Tokia a as ada da no minês sin axe es u u a cla amen e
mos a au o iaus habilidade causa gaiismingo sąmojo e ei o: pois es e 26 na mídia es e
sho inys, ma can is um besibylinėjančio inicial poli ikous, no malmen e é esc i o com
piskais, po ém nes e ex o deles não ( u bū p e ende delibe adamen e i onizando
sa kas iško žaismo g e inan com Vilniaus uni e si inum su u in). 27
h p://www.15min.l /naujiena/ziniosgy ai/comen á ios/ im ydas- ala ka-ikliu o-kaip-musele-i-
-is ugas-500-358795#ixzz2b5QHnn 9. 28 G . pa onomasia ao lado adinu. Es a igu a já em si
p óp io jogo de linguagem, šmaikš umo ins umen o, quando en e semelhan e soaban es,
mas nada comum não endo pala as encon ando logical elação cauzal. Mais
equen emen e es a igu a execu a e ó ica sa casmo unção. 29 Lo . adiunc io
p idū imas, p šliejimas. Isso elipsês a maina, quando á ios elemen os da ase são
adicionados a um dėmen. No malmen e ai jun amen e com in e sia ou hipe ba ão. Mais po
sob e adjunção e sua espécie e . Koženiauskienė 2001: 302305.
KaLBos KuLTūRa | 86 e pa odiados ão in ensamen e que as no as a ian es às
ezes são ou idas mui o mais equen emen e do que as o iginais pa a lés
(Li o kina 2004: 164 295). Mui as ezes azeologia é pe cu ida como se
jogando: i onizada, pa odiada, c i icada, mudada e léxica, e sin aksė ai, o que
elho, que a gy enę, o que não be a pa a es es empos (Zaikauskienė 2008: 86).
Pe ku os azeologias e ela lydinčių des ukcinių igū ų pagauscimen o na
mídia pode se associado e com madingu polinkiu de á ios gên ų publicis inio
s iliaus ex os. em segundo luga , es e enômeno socioling is ís ico pode se
subg oído a pa i de con li os e con a a as na ida social, econômica,
polí ica e cul u al. Da mesma na u eza, como e pe ku a azeologia,
des uccionais igu a u as mui o ajuda e lindê esses con a a as, c ia
dinamica e ensão: nelinijiškai dės y i min į, keis i sakinio in onacijos kai ą,
pe ski s y i loginių ki čių ie as, que seja įsamna uma con a a inga,
dilemiška min ies plė o ė. (aba a ičius 2002: 223). C i icamen e pa odijuando,
i onizuando, iaudando isso que é elho, au o es bem e le em aquela uni e sal
ensão, ida nepas o idade.
iVaŠDos
1. F azeologia do ecu imo pa eikum, es ilis inas sua con eúdo
ak ualizamen o e linguagem a i a ion possibilidades exauce, quando se
suspinha com sin aksís icas des ukciná ias igú ias. Esses e ei os de
igu as en ão ambém ambém mais em des aque. 2. Segundo isso, na qual
es u u a sin ác ica luga é a sidū ęs pe azuo o ex o, pode dis ingui
pa ág a o de início, meio e inal azeologiją. Ins au ou-se que,
independen emen e do luga ocupado pela azeologia na es u u a
sin ác ica, na mídia dos úl imos anos p incipalmen e ela jun a-se com
uni e salmen e adqui ilheiusa pa celiação. Jun o com ela ai e ou as yškios
des ukcinės igū os hipe ba onas, akumuliacija, elipsė, adjunkcija, pa en ezė.
3. A e icácia da azeologia pe ku ada i in aumen a de ido à en upimen o de
des uccíns igu as e execu a unções e ó icas de a ação de a enção,
in igação, sa y inio i onizamen o, sąmojo, šmaikš umo e pa odijamen o.
žaismamen e pe ku di oima a aukia ad esa o a enção, akimi ksniu a kelia
em sua meminį pi minę azeologiją com oda habi uas ine leksika e sin akse, e
só des ukcinių igū ų kon eks as min yse padik uoa e dadei a
azeologijas pe kū imo in enção.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologias jaismas mídiaje 165
aba a ičius J. 2002: Sky ybos s ilis ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
LiTeRaTūRa
leidybos ins i u as.
akelai is G. 2005: Pa en ezė poezijoje. Homem e pala a 1, 2934.
Bi inienė a. 2007: Publicis inis s ilius, Vilnius: Vilniaus pedagoginio
uni e si e o publykla.
Bu ku ė L. 2010: Okazionaliųjų azeologizmų s ilis inės išgalės publicis iniame
s iliuje. Dak a o dise ação, Vilnius: Vilniaus uni e si á ia publikla.
Koženiauskienė R. 2001: Re o ika: iškalbos s ilis ika, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
Koženiauskienė R. 2013: Re o inė i s ilis inė publicis inių eks ų analizė,
Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Li o kina a. T. 2004: old P o e bs ne e Die: an i-P o e bs in he Language
Class oom. Res Humanae P o e bium e Sen en ia um. ed. Csaba Földes,
Tübingen: Gun e na Ve lag, 295326. Ma cinke ičienė R. 2001: T adicinė
azeologija e ou os s ableūs pala as junginiai. Li uanis ica 4, 8198.
Mažylė J. 2012: Raš o aiškos (spaudos) classi icação de gên os: adição e
con e gência. Mídia, mídia, jo nís ica numa adicional e inkla eikos
sociedade, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla, 160178. Miliūnai ė R. 2009:
Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian es, Vilnius:
Ins i u o das línguas Li uãs.
Pikčilingis J. 1975: Li u ians kalbos s ilis ika 2, Vilnius: Mokslas. Zaikauskienė
D. 2008: Fo mos e con eúdos mudanças pa a adicionais li uanos pa a lių
pe di biniuose. T abalhos da Nau osaca XXXV, 8493. Ziomek J. 1990: Re o yka
opisowa, W ocław-Wa szawa-K aków: Zakład na odowy im. ossolińskich
wydawnic wo. župe ka K. 2008: Tex o de anúncio: p agma ica, es ilos, ala,
Šiauliai: VšĮ Šiaulių uni e si á ia publicação.
Клюев Е. В. 2001: Риторика. Инвеция. Диспозиция. Элокуция, Москва:
Издателство ПРИОР.
Марышова M. a. 2011: Стилистическая функция парцеляции в текстах
разных жанров. S il: in e na ional jou nal, Beog ad, 183193. S oyaнова
E. 1999: Hовая фразеология в языке масс-медиа (на мате-
риале русского языка). – Русский язык и русская литература в совре-
mennom sociedade. Schumen, 335340. P ieiga po in e ne :
<h p://www. usian.sla ica.o g/a icle 657.h ml>.
Recebido 2013 10 09
Adop ado 2013 12 20
166 KaLBos
KuLTūRa | 86
PLaY on ReCReaTeD PHRaseoLoGY in THe MeDia
Summa y
The ec ea ion o ph aseology in he media elies on bo h he change o con en ional and
well-es ablished lexis as well as syn ac ic o de . Fi s o all, ph aseology i sel is
igu e-based; s ylis ically, he igu es a ound i a e none he less impo an . The a icle
shows how syn ac ic des uc i e igu es help o highligh he meaning, implica ion and
easons o ec ea ion o ph aseology. as a esul o he play ul combina ion o
ec ea ed ph aseology and des uc i e igu es in he ex , he o ical unc ions o
a ac ion o a en ion, in iguing, sa i ebased i ony and pa ody become especially
s ong. in combina ion wi h ph aseology, des uc i e igu es, which simul aneously
commen on i , help o explain and unde s and he ec ea ion o adi ional ph aseology
and o highligh he u n o hough . O e ec o he igu es hemsel es inc eases when
hey in e wine among hemsel es, suppo one ano he and go oge he wi h
ph aseology. i has been p o en ha i espec i e o he place o ph aseology in he
syn ac ic s uc u e, i i s o all combines wi h pa cella ion and o he accompanying
des uc i e igu es hype ba on, accumula ion, pa en hesis, adjunc ion, ellipsis. The
domina ion o pa cella ion and o he des uc i e igu es is seen in a numbe o
publicis ic ex s o he jou nalism o e alua i e ype o ecen yea s. The ph aseology
o he beginning, cen e and end can be dis inguido by he place o he pa ag aph con en
s uc u e in which he eph ased ex is loca ed. The wi ily ec ea ed ph aseology
posi ioned in he beginning immedia ely d aws he add essees a en ion and makes an
unexpec ed in iguing imp ession. Cen al ph aseology, amed by des uc i e igu es,
becomes he culmina ion o he pa ag aph. The ph aseology posi ioned a he end
c ea es an imp ession o a s ong logical highligh and a i idly o mula ed inal
conclusion. O g ow h in he numbe o ec ea ed ph ases con lic ing wi h con en ional
ph aseology and he accompanying des uc i e igu es can be associa ed wi h he
con usion in social, economic, poli ical and cul u al li e as well as he inc eased
compe i ion wi hin he media.
C i ically and i onically-minded au ho s wi h a nega i e and especially hype bolic
e alua ion o opical li e a ai s, wi y and ingenuous pa ody as well as b a e
des uc ion o he old y o a ac he add essee and o g ip his/he a en ion
by any means possible.
KEYWORDS: ec ea ed ph aseology,
syn ac ic des uc i e igu es,
accumula ion, hype ba on, pa cella ion, pa en hesis.
ReGina KoženiausKienė
Facul ade de Filologia da Uni e sidade de Vilnius
uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius
[email p o ec ed]