Li uanie
KALBOTYROS (pé i iè e de la pêche)
KLAUSIMAI (nomb e de memb es du g oupe)
XXXVIII. Ce n'es pas le cas.
(1998)
Danu a, où es- u ?
ROSZKO, no ammen
i
Le omain
ROSZKO, no ammen
Le Ins i u
Slawis yki (no d-es de l'Allemagne)
PAN, à
Wa ezawa
O
Je ous en p ie.
JYKOWEZ es
NA
PRZYKLADZIE es un médicamen
JYEZKA, ous ê es désolé.
L'É a de Li uanie
I
BULGARIE e le Royaume-Uni
Zapocza kowane
pa au o ow
g ama yki
kon on a ywnej
bu ga skopolskiej
(li è emen
modi ié pa l'au eu )
(P oje badania
1981)
ukie unkowane
analizy
od
znaczenia
analizie o m
ku
zes awianych
jezykéw opa ciu
jezyk-pos ednik
zyskuja co az
w
wieksza
o
popula nosé. Le
p oje d'analyse
ukie unkowane
analizy
znaczenia analizie o m zes awianych jezykéw opa ciu jezyk-pos ednik zyskuja co az wieksza popula nosé.
Il s'agi d'une
connaissance de
l'au eu de la
g ammai e, d'une
con on a ion a ec
la g ammai e de
Bu ga skopolska
w
owocuja, d'une
p a ique de la
g ammai e de
Zespo u, d'une
connaissance de la
z
g ammai e, d'une
connaissance de
l'iden i é, d'une
connaissance de la
logique, de la
ma héma ique.
i
z
La
Pologne,
la
Bulga ie,
la
F ance, le Niemiec, la Belgique, le Royaume-Uni...
Badania
kon on a ywne
w
ozumieniu
au o éw
g ama yki
kon on a ywnej
bulga sko-polskiej
polegaja
na
synch onicznym
zes awieniu au
moins dwu
jezyk6w opa ciu
jezyk-pos ednik.
w
o
1.
Co
o
C'es quoi ce uc
?
Jezyk-pos ednik
s anowi wsp6lna
sz uczna
plaszczyzn¢
znaczeniowa
zes awianych
jezykow. Il s'agi
d'une o me de plaisance a i icielle qui es u ilisée pou les pe sonnes âgées.
Jes
on
ozwijalng
w
akcie badan
s uk u a,
k o a
umiejscawia
sie 6wni
zes awianymi
na
jezykami
z
danym
p zypadku:
(w
li ewskim
bu ga skim),
pa . Je suis
i
d'acco d a ec
ous, mais je ne suis pas d'acco d a ec ous.
Je sais pas.
1.
C'é ai Rys.
1.
Je sais pas.
A
|
|
Jezyk-pos ednik
|
—
|
Jezyk u: jez. Je
B
suis un homme.
Li uanie-
I
ns u:
jez.
Bulga ski
me ajezyk
u: jez. Je
suis un
bulga e e je suis un bulga e. le polonais
Jezyk-pos ednik
jes jedynie
na zedziem
pomocnym
akcie opisu,
w
nie za$ jezykiem
opisu Je suis sû
que ous ê es
d'acco d a ec
moi.
Je suis mé azyque.
W
conc e nym
p zypadku
jezykiem
opisu jes
jezyk polski,
ownie
dob ze
még by byé
jezyk.
Jezyk
o
polonais,
ownie dob ze még by byé jezyk. Jezyk polonais, ownie dob ze by byé jezyk. Jezyk polonais, ownie dob ze byé jezyk. Jezyk polonais, ownie dob ze byé jezyk.
Jednak wzgledy,
k 6 ymi
kie owaliemy sie
p zy wybo ze
jezyka
publikacji
zadecydowaly,
jes nim jezyk
polski, k é y
niep zypadkowo
ze
nie jes
obiek em
naszych badani.
Je suis d'acco d
a ec ous, je
suis d'acco d
a ec ous, je
suis d'acco d
a ec ous.
Jezyk-pos ednik
kons ouwany
jes ownolegle
posuwajacymi
z
sig p acami
badawczymi. J'ai
a aillé dans le
sec eu de la cons uc ion e de la cons uc ion.
Za em
jezyk-pos ednik
es une
s uc u e
dynamique e
i
élas ique.
Jezykowi-pos ednikowi
s awia sie wym6ég
wewne znej
spdjnosci p os o y
egul. Je suis sû que
ous ê es d'acco d
i
a ec moi.
177
W
badaniach
kon on a ywnych
opis s uk u
poszczegdInych
badanych jezykow
odbywa sig opa ciu
jezyk-pos ednik,
zapewnia
jednoli osé opisu
w
o az peina
0
zes awialnosé
co
wynikoéw. Il es
égalemen possible
de ou e des
dé ails su la
s uc u e de la
s uc u e.
Zas osowanie
jezyka-pos ednika
w
badaniach aczy
sie bezwzglednie
p acami wybi nie
eo e ycznymi. Il
z
s'agi d'une
mé hode de calcul
qui pe me de dé e mine si une pe sonne es en é a de maladie ou non.
W
Le e me
linguis ique
u ilisé es
plu ô pas
spo ykany.
U
Les bases
héo iques de la
lég e
jezyka-pos ednika
zw.
la
séman ique de la si ua ion
Ba wise es un
i
Pe y
[…]ego,
desc ip ion de l'a ondissemen
Le Russella
i
Reichenbacha
e la héo ie
é endue des
modèles
logiques
p édica i s du
p emie zedu.
Je ous en p ie.
(Koseska) Ce n'es pas ai.
i
Le Ga go
1990).
le e me
jezyk-pos ednik
zos a
wp owadzony
s osunkowo
niedawno,
bo
w
1969
Je le sais.
W_
C'es le
ôle de la
emme.
Selinke
w
nage dans la
égion
na
2.
Miedzyna odowym (modi ié pa l'anglais)
Le Cong ès
Je ous en p ie, je ous en p ie.
Le s osowanego
w
Camb idge az
po
pie wszy uzy
s o mu owania
jezyk-pos ednik
ok eSlenie blizej
niesp ecyzowanych
na
kompe encji jezyku
docelowym,
bedacych
wypadkowa
w
kompe encji jezyku
ojezys ym
zes awianym. Il
s'agi d'une
mé hode de
w
o mula ion qui es
u ilisée dans de
i
nomb eux domaines.
Je ous en p ie.
(Koseska) Ce n'es pas ai.
i
Le Ga go
1990)
i
Vous
pou ez li e
la bibliog aphie.
2.
Badania
kon on a ywne
a
adycyjne
W
p ak yce
s osowanie egu
bada
kon on a ywnych
opa ciu
w
jezykpos ednik
o
wiaze si¢
p zek esleniem
bada i opa ciu
o my, badan
z
polegajacych
1)
humaczeniu o me
w
jezyka
o
2)
na
A
na
B
ou
in e semen .
Pou le
adi ionnel
( o mel) desc ip ion de la
ca égo ie
ok eslonoéci-nieok eslonoéci
p zypadku jezyka
w
li weskiego bu ga skiego
sp owadzalby sie giownie
opisu mo ologicznych
i
wyk adnikéw jezyku
bulga skim oczywis ych
do
w
z
(czy aj
o malnych)
nom de
limi e de la
do
cause.
Nas epnie
pad oby
s wie dzenie
o
b aku
mo ologicznym
wyk adnikéw
ejze ka ego ii
jezyku
w
li ewskim. La
ca égo ie es dé inie dans la ca égo ie des p odui s de consomma ion.
MoéZliwe,
ze
zaje o si¢
by
analyse
wyb anych
zaimkéw e
p oba
humaczenia
o m
bulga skich
odzajnikiem
jezyk
z
li ewski.
na
Tym samym
udowodniono
eze, jezyk
by
bulga ski (le
ze
même
udowodniono eze, le même udowodniono eze, le même jezyk bulga ski)
(jak jemu podobne, np:
ancuski, angielski,
niemiecki) es o mellemen
iche jezyka li ewskiego,
bowiem wy aza znaczenia
ok eslonosci-nieok eslonosci
pomoca odzajnika-a . Il es
égalemen connu sous le nom
de jezyka li ewskiego.
od
za
Mozliwe, où es -il ?
ze
w
badaniach
adi ionnell-
es nie
wspomniano
by
o
bulga skim
odzajniku
edin, k 6 e
go
na
sp awe
wy dznienie opis
zawdzieczamy
i
au o om
g ama yki
bulga o-polonaise
(Koseska) Ce n'es pas ai.
i
Le Ga go
1990).
W
od éznieniu
od
powyzszego
badania
kon on a ywne
w
opa ciu
0
jezykpos ednik
p zeds awi yby
znacznie
odmienny s an
zeczy
(le s a u
quo) es main enu.
Po
p emiè e
c éa ion
zos a by
abs acakcyjny
jezyk-posg ednik
séman ique
(ouaga: nie mo ologicznej)
ca égo ie
ok eslonosci-nieok eslonosci,
nas epnie konsekwe nie
p zep owadzone badania
g uncie li ewskim o az
bu ga skim, k o ego celem
by oby odnalezienie wszelkich
o m
na
(na poziomie
zdania sze szym
planie kon eks u)
w
les exp essions
capables de
signi ie une
p écision.
178
Kolejnym
punk em badan
by oby
po éwnanie
ychze
wyk adnik6w obu
jezykach
w
podanie
wypl ywajacych
i
ego po éwnania
wnioskow.
z
Og6lna znajomos¢ ca égo ie
séman ique
ok eSlonosci-nieok eslonosci,
jak ez wiedza jezyku
li ewskim bulga skim pozwala
nam s wie dzenie, oba jezyki
wy azaja znaczenia
wspomnianej ka ego ii.
o
i
na
ze
Je ous
en p ie,
ze
w
maisga sk-
im ozwina
sie
odzajnik (le oyaume du oyaume du oyaume du oyaume du oyaume du oyaume du oyaume du oyaume)
-a o az edin, li ewskim zas
écis ego mo ologicznego
odpowiednika ychze b ak,
w
moze s a¢ si¢ pods awa
wniosku mniejszej
o malizacji wyk adnikéw
ok eslonoéci-nieok eslonosci
g upie nomen jezyku
li ewskim.
do
o
w
w
Nigdy za$ nie
moze byé
p e eks em
wie dzen,
jakoby jezyk
do
li ewski by
uposledzony
wy azaniu
znaczen ejze
ka ego ii, czy
jakoby jezyk
w
bu ga ski by
p edes ynowany
wy azania
ychze znaczen.
do
3.
La ca égo ie séman ique de
Za ys es
ok eslonoéci-nieok eslonosci
S uc u e séman ique de la
ca égo ie
ok eslonosci-nieok eslonosci
schéma de o me
ep ésen a i :
w
C'é ai
Rys. 2.
La ca égo ie séman ique
ok eSlonoéci/nieok eslonosci
ok eslonosé ssascuhees
egzys encj ene ogdénosé
a
Ka ego ie
e
uwazamy
za
ka ego ie¢
zdaniowa, ym
a
co
za
idzie,
zdecydowanie
odcinamy sie
adycyjnego
opisu widzacego
od
znaczenia
ok eslonosciowie
ylko o mach
nomen, nigdy zaS
e bum.
w
w
Ze
wzgled6w
ca égo ies
clai oyan es
a
sk ada sie dwu
zasadniczych
z
znaczen
ok eslonosci
nieok eslonosci.
i
Ok eslonosé nic
o
innego jak
jednos kowoéé,
nieok eslonos¢
za$
—
o
Il s'agi d'une
somme d'a gen
qui n'a pas é é
i
dépensée.
Pou
zwa osci
opisu
pos uzymy
si¢
o mu ami
logicznymi:
Jednos kowosé
comp endemy
jako znaczenia
wy azane
pomoca
za
logicznej
o mule:
(ix) À l'a icle
P(x) e
(iX)
P(X),
co
pa aph asé
pa mozna:
Je ne sais
pas ce que
c'es .
(x), le
doc adnie
es un
zbid
(X)
Spe nia
p édyka
Je ous en p ie.
P ék ad:
(1)
Je ous en p ie.
- Je suis
en ain de i e.
Je suis Plocke.
(2)
C'es une idée ausse.
(3)
Zmogus
es un
p o ingas.
(seuleme-
n les
i
gens qui
ne sa en pas).
Egzys encjalnosé
comp isemy
comme
signi ica ion
wy azane pomoca
za
logique o mu y:
(4x) Ce n'es pas le cas.
P(x), je ous
co
pa aph ase :
Au moins un .
x), k o y
speinia
p édyka
Je ous en p ie.
179
P ék ad:
(4) Vaikai
zaidzia
kieme. Ce
n'es pas le cas.
(5)
Kazkas_
laukia
a es. (en anglais)
(6) Les
ca es
son
g illées à l'ancienne.
Og6lnos¢
comp end-
eemy
comme
signi ica i-
za
on
wy azane
pomoca o mule logique
(Vx) P (x),
co mozna
pa a a-
zowaé:,,-
kazdy (x)
speinia
p édyka
P
P ék ad:
(7) les
mi es de
chaque.
(8)
Niekas_ -
a es neiéskojo. (en anglais)
4.
La de niè e pa ie de no e
a yku u poswiecimy
wy ywkowe po éwnanie
wyk adnikéw ca égo ie
séman ique
na
ok eslonoSci-nieok eslonogci
jezyku li ewskim bulga skim.
w
i
Zauwazamy,
ze
wiekszosé
p zyk adow
bulga skich
nie jes
zwiazana
odzajnikiem
z
- Je le sais.
Tym samym chcemy pokazaé,
zasieg seman ycznej
ka ego ii
ok eslonosci-nieok eslonosci
ze
jes zdecydowanie wiekszy
mo ologicznej (Ca ego ie
séman ique des pé iodes e
des pé iodes e des pé iodes
e des pé iodes e des
pé iodes e des pé iodes e
des pé iodes e des pé iodes
od
e des pé iodes e des pé iodes)
( o male)
ca égo ie,
ca elle
comp end
les o mes
zwiazane
i
z
C'es un
nom de
e be.
(9) A3
numam.
(10) AS
klausiu.
(en anglais)
W
Je l'ai app is.
(9)
i
(10)
Zaimek osobowy
jes
a3
i
aS
wyk adnikiem
jednos kowosci.
Je suis désolée pou ous.
(11)
Moama
dswepa
sueee 6
TTnoux.
Ce n'es pas le cas.
Mano
duk é i
à Plocke.
G oupe
nominalna
z
zaimkiem
dzie zawczym
i
odzajnikiem
w
bulga ski, jak
g upa nominalna
i
zaimkiem
dzie zawczym
z
li ewskim jes
wyk ad
w
jednos kowosci.
Le g oupe
nominalna
zaimkiem dzie zawczym li ewskim jes wyk ad jednos kowosci. Le g oupe nominalna zaimkiem dzie zawczym li ewskim jes wyk ad jednos kowosci.
Uwaga, la
o me
bulga e
es sans
gen ejnika
w
zdaniu nie
(11)
jes
mozliwa.
(13) Hean
4eme
KxHuea @
cmaama
cu. (Je
suis
désolé, mais je suis désolé)
(14) Jonas
skai o
knygqak-
amba yje. (Jonas skai o knygqakamba yje) Il s'agi d'un pe sonnage qui a é é c éé pa Jonas.
Il es o mé.
4eme skai o
i
wy azaja
jednos kowoéé
s anu
wspo czesnego
s anowi
wypowiedzenia.
(15) Tow
noxakoea
conyea
Kowmap-
u. Il es si ué dans la égion de Kowmapu.
(16)
Ka ais
jis
sapnuoja
kosma us. Il es éc i pa Ka ais Jis Sapnuoja.
Egzys encjalnos¢
wy azona zos aje
dzieki uzyciu
o me noxakoea
pa ois, bedacych
élémen em g oupe
we balnej.
i
(17)
Edun
uogex
moze es une pe sonne âgée.
0a
mu
Je suis
3a
Kae moea.
(18)
c'es une
chose.
Zmogus
gali au
di e. Je
ous en p ie.
W
Nous a ons ai
p eu e d'une g ande
p udence.
do
z
Zauwazmy,
ze
bulga ska
o ma edun
o malnie
épond à
une des
langues
li ewskiemu.
Ale
es -ce
que u
l'as
oujou s ai ?
(19) Eoua
ea wb6n-
ena
scena
moome
ecuuko. (Il s'agi d'une scène dans laquelle un pe sonnage es en ain de joue un ôle.)
(20)
[simyléj-
usi
mo e is
iskg gali.
180
Bulga skie
edwa zdania nie
ze
moze zos ac¢
(19)
odwie ciedlone
li ewskim
iena, poniewaz
wy azane sq
u znaczenia
og6lnosci.
Za em
kon eks czy
poszczegélne
zes awiane
zdaniu
Ww
znaczenia
swej
w
in e akcji
de e minuja
znaczenie
ogdlnosci. Le
con ex e es le con ex e dans lequel se dé oule l'in e ac ion.
Le emps du ein
uni oque
wyk adnika
podobnych
w
p zyk adach bywa
wiazany ak
zwanym
niedopowiedzieniem
Z
jezykowym. Le
emps du ein
uni oque
wyk adnika podobnych p zyk adach bywa wiazany ak zwanym niedopowiedzieniem jezykowym.
(21)
Beusku
deya
o6unam es à la maison.
Je l'ai ai .
Mpa3. Ce n'es pas ai.
(22)
Les
en an s
de Visi
Je suis Kalédy.
Je suis Senelj.
Beuuxu isi
i
s aja sie
wyk adnikom
og6lnosci. Je
suis sû que
ous ê es d'acco d a ec moi.
Rownie a bien
accep é de
di e:
(23)
Zeuama
o6uxam es une espèce de
Le Jado
Mpa3. Ce n'es pas ai.
(24)
Vaikai
myli es une espèce de
Je suis Kalédy.
Je suis Senelj.
ok eslane punk u wy azania
znaczen
z
ok eslonoéci-nieok eslonosci
jako oba czone
niedopowiedzeniem
jezykowym wy azajq
zblizone znaczenia zdan
do
(21)
i
(22).
Choé6
w
niek ych
opisach
(Koseska) Ce n'es pas ai.
i
Ga go m6wi sig
1990)
wy aznie
niedopowiedzeniu
jezykowym
o
p zypadku zdan
ypu
w
(23)
i
(24),
o
Cependan , je
w
comp ends que
le mozliwa es
quelque chose
d'au e
in e p é a io-
n.
La égion
de Mianowicie
(21)
i
(22)
ca égo iquem-
en
exp essaja eéci
Les
en an s
son ous aimés.
Miko aja,
ous ê es là.
(23)
i
(24)
nie
podk eslaja
w
ak wielkim
s opniu
zak esu
obejmujacego
wszys kie
dzieci, k 6 e
byly,
sa
i
Je ous en p ie.
Za em
mozna
powiedzie¢,
ze
mozliwe,
ze
dziecko,
k é e
spo kamy
bedzie lubi¢
Je suis Miko aja.
Objec i eme-
n , il n'y a pas
(23)
i
(24)
d'obs uc i-
on à la
localisa ion
des en an s,
ca il n'y a
pas de lubi.
Miko aja, choé
zak ada sie, wieksze
jes
p awdopodobiens wo
ze
spo kania dziecka
lubiacego
Je suis Mikolaja.
Od
Ce e
in e p é a ion es
p oche de la
d ogue, c'es un
signe
do
d'exci emen ,
c'es un mo de
mo s, c'es une
pomoca ponizszych
zdan:
za
(25)
Haxou
deua
o6uuam (en anglais)
J[a00] Ce n'es pas le cas.
Mpa3. Ce n'es pas ai.
(26)
Ils son
des
en an s de Kai_ku ie.
Je suis Kaledy.
Je suis Senelj.
Le s ade
es un
p oje , la
ze
s uc u e
es une
ése e.
Scis ych g anic
pomiedzy ogélnoscia
egzys encjalnoscia.
Il s'agi d'une espèce
i
qui es o iginai e de l'Amé ique du No d.
C'es
a
aimen
génial.
a
co
za
ym idzie, niek 6 e
wyk adniki moga
zos a¢ 6wnie bien
uznane za, jak
naszym p zypadku,
wyk adniki znaczen
ogélnoéci lub
egzys encjalnosci.
w
Tych kilka p zyk adow
pozwala nam zo ien owaé sie
zak esie seman ycznej
ka ego ii
ok eslonosci-nieok eslonosci.
Il s'agi d'une ca égo ie de
ca égo ies de ca égo ies de
w
ca égo ies de ca égo ies de
ca égo ies de ca égo ies de
ca égo ies de ca égo ies de
ca égo ies.
Jak widaé, nie
ylko odzajnik
czy zaimki
s aja sie
wyk adnikami
omawianej
ka ego ii
seman ycznej.
Il s'agi d'une
ca égo ie
séman ique qui
ne s'applique
qu'aux pe sonnes âgées.
Rowniez o my
e bum g upy
e bum, nawe
i
ok eslane
niek é ych
a
p acach jako
niedopowiedzenie
w
jezykowe (en
anglais)
(plus
ca ac é is ique
pou la jezyka
li uanien niz bulga e)
la s aja sie
wyk adnikami ejze
ca égo ie.
Wa o
nadmieni¢,
ze
w
jezyku
li ewskim
spo adycznie
spo ykana
jes o ma
analogiczna
buiga skiego
do
(c'es une o me analogique de bou ique)
- à, pa
exemple.
(27)
-
Il es
bal as,
Zalias
i
mélynas
sijonas.
C'es pas ai.
...
Ku j es
à l'in é ieu ?
Je ous
en p ie, Bal aji.
181

Jej uzycie jes
ba dzo
og aniczone,
duzym s opniu
uzaleznione
w
kon eks u,
ponad o zak es
znaczen
od
sp owadza sie
wy azania
jednos kowoéci.
Je suis ès
es ein , je
dois a ê e le
do
uzaleznione
kon eks u, je peux alle au zak es znaczen sp owadza sie wy azania jednos kowoéci.
Gau a
1997 12 01
année
La li é a u e
Le p oje
1981:
Le p oje de g ammai e
con on a i bulga e-polonaise
se be-kocho wackopolska,
é udian
i
polonais-po udniowos owianski-
e, W ocław.
—
Koseska es une ille u que.
i
Le Ga go
1990:
Bezeapcxo-noacka
conocmaeumenna
epamamuka (Bezeapcxo-noacka conocmaeumenna epamamuka) es une espèce de poule qui se ou e dans le no d-es de l'Amé ique du No d.
2,
Cemanmuuna es une espèce de poisson.
Kamezopua
onpedenexocm/neonpedenenocm,
Cogua. Il es si ué dans la égion de Kamezopua.
Il s'agi d'une APIE.
Li uanie
IR
BULGARIE e le Royaume-Uni
Il s'agi de KALBU.
Je ous en p ie, Monsieu le P ésiden , Monsieu le P ésiden de la Commission, Monsieu le P ésiden du Pa lemen , Monsieu le P ésiden de la Commission, Monsieu le P ésiden du Conseil, Monsieu le P ésiden du Pa lemen .
TYRIMA es une espèce de
Le san auka
G ama iko
ka ego ijy
g e inamasis
y imas,
pag is as
seman iniy
sa oky
kalbos
a pininke,
leidzia
i8samiau
i
iksliau
ap agy i
kalbos
iene y
eikSmes.
Vado aujan is uo poZii iu
s aipsnyje no ima pa ody i,
kad seman iné
apib éz umo/neapib éz umo
ka ego ija bidinga oms
kalboms, ku iose ne u i
p iemon specialiy
mo ologiniy aiskosiy.
i
ji
Ta
p oblème
ac uali
i
a inio
g upei, ku i
adiciniuose
a ikj
u in¢iy
kalby
ap aSuose
Siuo
a z ilgiu da
nenag iné a.
Il es là.
182