Ac a
Linguis ica
Li huanica
LX
(2009),
17
-
127
Uzupe nienia
do
‘S ownika
e ymologicznego
jezyka
li ewskiego’.
Czes¢é
II.
WosciecH
SMOczYNSKI
Uniwe sy e
Jagiello iski,
K akow
This
a icle
consis s
o
u he
addenda
o
he
au ho 's
S ownik
e ymologiczny
jezyka
li ewskiego,
Vilnius
2007,
supplemen ing
he
i s
lis
o
addenda
published
in
ALL
58,
53-147.
I
also
con ains
a
supplemen
o
he
e a a
in
ALL
58,
147-151.
A yku
niniejszy
jes
kon ynuacja
Uzupe nie i
do
SEJL.
Czesé
I,
k 6 e
ukaza y
sie
w
ALL
58
(2008),
53-151.
Caly
ma e ia
jezykowy
pochodzi
z
Lie u iy
kalbos
Zodynas,
z
dodaniem
pewnych
eksce p éw
z
zaby kéw
(g éwnie
SD!,
SD
o az
DP,
PK).
Zachowuje
sie
wezesniejsze
konwencje
edakcyjne
i
sys em
sk é ow.
da a
1
p.a.,
ada d
3
p.a.
‘ig a’
::
o .
ada a
s.
Wa .
Gdi a,
zm.
Gde a.
SD
ada a
ma inyky
«kompas
mo ski».
Fo macja
na
-a d-
od
pods awy
badé
we balnej
(po .
ady i),
badz
nominalnej
(po .
s eika a
=
s eikas).
Funkcja
n.
ins .
p zy
su iksie
-a d-
jes
aczej
izolowana,
po .
S.
Amb azas
(1993,
§
320),
k é y
wskazuje
siika a
=
siik i
jako
jedyna
pa alele.
—
D w.
ada élé
SD!
«igie ka,
iglica»,
ada iné
‘igielnik’,
ada inykas
SD!
«igielnik»
[‘k o
obi
ig y’]).
—
Z
innym
su .
adiklis
‘d ewniana
a.
koéciana
igla,
uzywana
do
podszywania
apci,
zszywania
wo k6w;
igla do
ce owania’,
wa .
adyklis
(y
z
wy éwnania
do
czas.
ady i).
—
Sb.
yZadis
‘d ewniana
ig a
do
podszywa-
nia
apci’
wyglada
jak
d w.
ws eczny
od
cps.
* yz-ada is
(po .
yza).
amZina ilsi
indecl.
‘swie ej
pamieci’
—
ok eslenie
uzywane
w
odniesie-
niu
do
zma lych
i
s ojace
w
apozycji
do
odpowiedniego
zeczownika,
np.
Améina ilsi
mamuny é
is
aip
sakyda o.
Viskas
éjo
okia
pa
lygia
aga,
kaip
i
am@ina ilsj
é o
nabasninko
dienomis.
Wy az
pows a
d oga
elizji
z
amézi-
na.a ilsj
(po .
Z ai akis
<
Z ai a.dkis),
o
ze
z os u
dwéch
accusa iwéw
sg.:
17
Wosciech
SmoczyNsk1
dmiing
G ilsj,
dos .
‘wieczne
odpoczywanie’.
Zob.
dméinas,
a ilsis.
—
Zinke-
icius
(1966,
§
123)
cy uje
o me
gw.
améind élis
‘Swie e|
pamieci’.
Jes
o
d w.
na
-élis
od
neoosn.
améina -,
k 6 a
wynik a
z
esegmen acji
améina -ilsj
(po .
czas.
ilsé is).
anks y as,
wa .
anks ybas
‘wezesny,
po anny’,
SD
unks y as
«po ankowy,
za anny;
any»
(syn.
y yks is),
unks y os
maldos
Baznyéios
«ju znia,
ma u-
inum
o icium»
—
d w.
z
su .
-y as
od
p zys éwka
anks i
‘wezesnie,
ano’
(zob.).
—
Wymiana
spé g osek
/b
w
su iksie
pow a za
sie
w
akich
pa ach,
Jak
kaly as,
kalybas
‘z
bia a
szyja’,
aly as,
alybas
‘schludny,
czys y’:
o az
ély as,
élybas
‘pézny,
spééniony’
(zob.
O ebski
1958,
§
458).
—
Zapo-
zyczenie
z
bl .
édli yj
wys epuje
w
dwu
pos aciach:
ieZly as
‘poczciwy’
i
iezlybas
s.
(od
XVI
w.).
P zeje y
z
jez.
bia o uskiego
wy az
bo dgas
‘ba ,
bicz’
p zybie a
w
dialekcie
zmudzkim
o me
o dgas.
Zob.
ez
yskupas
ob.
byskupas.
—
Z
his o yeznego
punk u
widzenia
su .
-y as
jes
neosu iksem.
Wyabs ahowano
go
ypie
aly as,
gdzie
zachodzila
mo ywacja
ze
s ony
czas.
aly i
‘ezyScié’.
Analiza
his o yczna:
aly- as,
dewe balny
p zymio nik
na
- a-.
Po .
daly as
=
daly is.
Reanaliza:
al-y as.
Nas api a
ona
w
ym
momencie,
gdy
adi.
aly as
‘schludny’
s ane o
w
jednym
zedzie
z
syn.
alils
“ezys y,
schludny’.
apdas,
DP
abdas
‘odzienie,
odziez’
—
d w.
od
neoosn.
apd-,
k é a
wy-
abs ahowano
z
o my
apd-é i
w
nas eps wie
eanalizy
cps.
apdé i
=
ap-dé i
‘odziaé
czym,
ob ozyé,
o uli¢’.
Pa alele:
i das,
izdas,
padas,
p iédas,
izdas.
Zob.
ez
apydzia.
a ada
I
sb.
2
p.a.
‘oddanie
ego,
co
by o
pozyczone’,
po .
Duok
man
an
a ddos.
No écia
gau
kiek
g idagaliy
an
a ados.
Jes
o
d w.
na
-d-
od
neoosn.
a ad-,
k 6 a
wyabs ahowano
z
o my
a ad- io i,
mianowicie
w
nas eps wie
eanalizy
b.
cps.
a ad io i
=
a a-duo i
‘odda¢,
zw éci@
(zob.
diio i),
dokona-
nej
wed ug
wzo u
czasownikéw
na
-uo i.
Pa alela:
pa da.
a ada
II
ip .
‘oddaj!’:
A ada
pinigus,
ku
aka
da iaii!
Z
edukeji
*a adua
<
a ad iok,
o my
2
sg.
ip .
do
a ad io i
gw.
‘oddaé’
(zob.
d io i).
Wa .
a adaé
‘oddaj!’.
P zyk ad
nie egula nego
ozwoju
one ycznego,
spowodowanego
czes oscia
uzycia.
Pa alele:
a s a,
a s d,
pala.
a kaklis,
-i
‘upa y,
nieus epliwy,
zawzie y,
zacie y’
::
o .
a kakls
‘nie-
Ciekawe,
ze
p zy
o mie
zap zeczonej
ne aly as
‘niechlujny,
nieczys y;
niedob y’
nie
ma
duble u
}ne alybas.
18
Uzupelnienia
do
SEJL.
Czesé
II
g zeczny,
nies o ny’
—
o macja
pochodna
od
kdklas
‘szyja’,
szczegdly
niezbadane.
—
D w.
a kakliai
ad .
‘upa cie,
nieus epliwie’,
DP
‘opacznie’,
a kaklimas
‘upé ,
nieus epliwosé’.
a sikal i,
a sikaliu,
a sikoliau
‘op zeé
sie
o
cos
plecami’.
Niezw o ne
a kal i
‘op zeé’:
A kalk
nuga a
j
sienq
i
s o ék.
—
D w.
kals y i
i e .
‘opie aé’:
Linus
k eik
laukuose
balin i,
paskuo
jema
ink i,
p ie
o y
kals y i
i
dZio in-
i.
Re l.
kals y is
‘s aé
opa szy
sie
o
Sciane’,
po .
Anie,
y ai,
p igé e,
p iéde
pasaliais
kals os,
.y.
s o i
a sikole
j
sienq.
Nomina:
a kalas
1.
‘opa y
o
plecy
k zes a,
o
Sciane’
(Jis
an ai
a kalas
s o i,
-y.
a sikoles,
a siloses),
2.
‘odw o ny,
ws eczny’,
3.
‘nieche ny’
(Su
a kala
si d%ia
d iodu),
a kal as
‘plecy
k zes a,
o-
ela’,
a kal é,
G kal é
s.,
G kal is
ob.
a kal is
.
s.,
a kaliis
‘odw o ny;
chodza-
cy
akiem;
epy
(0
os zu)’.
Gdy
sie
wezmie
pod
uwage
akie
o macje,
jak
pakala
i
pakalys
‘ y
cia a’
(zob.),
s anie
sie
widoczne,
ze
a sikal i
oznacza o
pocza kowo
‘odchylié
sie
w
y ,
do
ylw’.
Nawiazanie
e ymologiczne
ylko
w
ge ma iskim,
po . s wn.
heldan
‘zginaé,
pochyla¢’,
halsén
‘schylaé
sie’,
zob.
F aenkel
211.
—
WSO
kol-
<
*kal-:
a sikoliau
(p .),
a sikdles
‘opa szy
sie
w
y
plecami’
(syn.
a siléSes
<=
a silds i).
a a slai
m.
pl.
‘wodze,
lejce’.
Analiza:
*a a s-la-.
N.
ins .
na
-la-
od
neoosn.
a a s-,
wyabs ahowanej
z
b.
cps.
*a - a s-s y i,
o z
synkopo-
wania
a a- d s y i
lub
a i- d s y i
(dzig
m.in.
‘odwijaé
bandaz’)
=
a i é i’.
Zob.
d s y i.
—
Réwniez
syn.
d slés
.
pl.
‘lejce’
umaczy
sie
w
podobny
sposob:
* a s-le-,
po .
d slas
‘bandaz’.
Pa alelna
budowa
w
pa d slés
‘lej-
ce’:
*pa a s-le-.
bal a
s li .
‘da
lub
pieniadze
dane
w
celu
p zekupienia
kogos’,
po .
a-
sai
y a
ik uoju
Piemenimi,
o
daugiausiai
kad
pa is
neimpi kas,
nei
indauzias,
nei
j e zias,
nei
a na imu...,
nei
bal omis,
nei
kokiuo
ki u
nep ide amu
keliu
DP
247,,
‘ en
jes
p awym
pas e zem,
zw aszcza
gdy
sie
sam
nie
wkupi,
ani
w aci,
ani
zas uga...
ani
da y,
ani
zadna
insza
niep zys ojna
d oga’.
—
LKZ
akcen uje
bal é, ale
bez
ok eglenia
p.a.
Wa .
bal as:
Bal ai
i
andenj
2
Inaczej
Ska dZius
(1943,
163)
i
O ebski
(1965,
§
173):
d w.
z
su .
-sla-,
*a - a -
sla-
od
é i.
T udnosé
ej
analizy
polega
na ym,
ze
implikuje
ona
udzia
apo onii,
e -
=>
a -.
Tymezasem
de ywa y
na
-sla-
sa
w
zeczywis osci
apo onicznie
oboje ne,
j.
pow a zaja
wokalizm
osnowy,
po .
np.
ke slas
(nie
ka slas)
=
ke il,
péslas
(nie
paslas)
<=
peni i,
e sla
(nie
+ a kSla)
<=
e ki l.
—
Taki wy az,
jak
spdslai
m.
pl.
‘sid a’
nie
jes
apo onicznym
d w.
od
sp¢s i
(jak
chcia
np.
O ebski
1965,
§
173),
lecz
jes
d w.
z
su .
-la-
od
neopwk.
spqs-,
k é y
wyabs ahowano
z
q.
spds y i
‘s awiaé
sid a’.
19
Wosciecn
SmoczyNskI
a g qzin.
Odpowiednik
o .
bal a,
bal e
‘da ,
p ezen ,
ap6wka’.
Bez
dob ej
e ymologii,
zob.
F aenkel
33.
—
D w.
bal ininkas
‘ apownik’
(=
bal ininkys é
4apownic wo’),
cps.
bal a-pinigiai
m.
pl.
‘ ap6wka’.
Vb.
denom.
bal é i
‘w e-
czaé
apowke’,
isbal o i
‘p zekupi¢’.
bandyks is,
-scio
‘bydle’,
DP
‘bydle,
bydla ko’
—
b zmienie
o
us ali o
sie
w
nas eps wie
inse cji
k
p zed
g upe
s
o az
zmiany
ks
>
ks
s a szej
o mie
bandys is,
-scio
b.z.a. ‘bydle’*.
Chodzi
u
o
de ywa
z
su .
-ia-
od
neo-
osn.
bandys -,
k é a
wyabs ahowano
z
zeczownika
zbio owego
albo
ode -
wanego
na
-ys -,
w
ym
wypadku
*bandys a
a.
*bandys é
‘s ado
byd a’
(od
banda,
zob.
banda
I).
Znaczenie
bandys is
nalezy
wiec
sp ecyzowaé
jako
syn-
gula ywne:
‘sz uka
byd a’.
—
Co
do
su .
-ys -
po .
s li .
ka alys a
a.
ka alys é
‘k 6les wo’
=
ka dlius,
d augys a
‘ma zenis wo’
<=
d aiigas,
kunigys é
‘pa isz-
ezyzna’
<=
kimigas
m.in.
‘pan’.
De ywacje
su iksem
-ia-
od
osnowy
na
-ys -
zaswiadeza
6wniez
wy az
namyks is
‘domowy’
<
*namys is
=
namys d
a.
namys é
‘domos wo,
gospoda s wo
domowe’.
Gdy
bandyks is
znalaz o
w 6 -
na
mo ywacje
s owo wo eza
w
sb.
banda
‘s ado
byd a’, o
dosz o
do
wy-
abs ahowania
-yks is
jako
neosu iksu,
mianowicie
o
unkcji
syngula ywno-
deminu ywnej,
po .
kiaulyks is
‘p osiaczek’
<=
kiaiilé,
Sunyks is
‘piesek’
<=
$u6,
Su is.
O
p zymio nikowym
neosu .
-yks is
zob.
s. .
naminyks is.
bas y i,
bas adi,
bascia i
‘w ykaé
yki,
wbijaé
ko ki,
s upy,
pale’
—
q.
z
su .
-s y-.
Budowa
dwuznaczna.
Albo
*bas-s y-
(od
neopwk.
bas-
=
bes-,
zob.
bés i)
albo
ez
*bad-s y-
od
bad-
jak
w
bady i.
Re l.
bas y is
‘obijaé
sie,
w d-
czyé
sie
bez
zajecia’.
—
Neoosn.
bas -:
bas iné i
‘k ué
po
ochu,
bééé
lekko
(0
k owach)’,
bas iné is
‘obijaé
sie’,
bascid i
‘k ué
po
ochw’
(*bas -ia-;
budowa
odmienna
od
bes-cid i
=
bés i).
Nomina
od
bas -:
bas iinas
‘obibok,
w éczega’
(po .
laks iinas
<=
laks y i),
bas udklis
‘koczownik’.
Tu
ez
baséiii a
‘obibok,
wiéczega’
(Bas és,
bas és,
é
an
galo
a sibas é
pa
mus
i as
bas¢iii a),
z
zadkim
su .
‘i a.
—
N.
m.
Bas iinai
2x.
bezliepyZios
.
pl.
SD
1.
«bayki,
plo ki,
b ednie»
(syn.
niekai,
uS i
Zodziai,
paklaidos,
sapnai),
2.
«b aze is wo»
(syn.
niekai)
—
zapoz.
z
bl .
bezlépica.
—
Gw.
bezliépycia
‘chy osé,
o el;
zazd osnik’.
byla
4
p.a.
‘mowa,
méwienie’,
2.
‘p zemowa,
o acja’,
3.
‘opowies¢,
his o-
ia’,
4.
‘p oces
sadowy;
ak a
sp awy’,
agusakau
bylas
SD
«sady
zapowiedzieé»,
9
Jes
ez
wa .
bandyséias,
-io
XVIII
w.
‘bydle,
bydla ko’
(zob.
Zinke i ius
2004,
.
IV,
241),
u obiony
od
o my
gen.
sg.
bandys¢io.
20
Uzupe niemia
do
SEJL.
Czesé
II
5.
‘sp awa,
o,
co
do yczy
kogo
lub
czego;
o,
co
kogo
obchodzi’,
6.
‘czas,
po a
jakiegos
zda zenia’
(Ves u iy
byl6j
ge a
i
pasige i.
Nak ies
byl6j
isaip
a si inka),
7.
‘zwyczaj’
(Zinai,
mies elio
byldj,
p isi inko
isokiy
Zmoniy).
DP
‘p awo,
powies¢,
sp awa,
sp awa,
mowa‘,
ozmowa,
zecz’.
Dewe balna
o -
macja
z
su .
-d-
i
SW
od
bil-,
zob.
bil i,
p abil i
‘p zemdwi¢’.
Pa alele:
pyla
=
pil i,
yma
=
ém i.
—
D w.
bylinykas
DP
‘wymowca’,
SD!
«p awny,
iu idi-
cus,
iu ispe i us»,
dzis
bylini ikas
‘pieniacz,
k o
sie
lubi
p ocesowaé
z
byle
powodu’,
bylis
‘ ozmowny,
wymowny’,
nebyl¥s
‘niemowa’,
nebylkd
c.
‘nie-
mowa’,
=
nebylkis
b.z.a.
s.;
n iobylis
DP
‘umowa’.
Cps.
byla- ie é:
byla ie é,
iesa ie é,
ku ion
kas
p iguli,
i
ku ioj
kas
bylinéja
su
kuo
SD
1.
« o um
czyie,
kedy
s anie
u
p awa»,
2.
«g od,
cas um
nobili a is».
—
Vb.
denom.
1.
byldu i
‘méwié¢,
p awic’,
e l.
byldu is
‘p awowaé
sie’,
cps.
nieka-bylauju
SD
«kuglu-
ie,
ges iculo ,
ago
mimum»
(syn.
pamémi),
2.
byliné i
‘p awowaé
sie,
oczyé
spo
sadowy’
(po .
da biné i
=
dd bas),
DP
‘pozywaé,
p awowa¢’,
SD
bylinéju
«p awuie
sie
z
kiem;
ozpie am
sie
z
kiem;
wadze
sie
z
kiem
[syn.
aidinuo-
sil»,
dzié
e l.
byliné is
‘(p awowaé
sie,
p ocesowaé
sie’,
3.
bylé i
(zob.).
byl6 i,
byléju
(wa .
byla i),
byléjau
‘méwié,
gawedzié,
obwieszczaé;
po-
dawaé
sp awe
do
sadu’,
DP
‘mowié,
mieé
zecz, adzié,
powiadaé,
wyzna-
waé,
zec,
wymowié,
pow a zaé,
poswiadczyé,
Swiadczyé,
podnosi@’,
isbylé i
‘wyg aé
sp awe
w
sadzie’,
DP
‘wymowié¢,
wys owi¢’,
nubylé i
DP
‘poslubié’,
pabyl6 i
‘po ozmawiaé,
na adzié
sie’.
Re l.
bylé is
‘p ocesowaé
sie’.
Jes
ak-
ze
poswiadczony
zadki
wa .
bylo i,
akcen owany
na
pie wias ku.
—
Dwu-
znaczne.
Po
pie wsze
s li .
p s.
bylaii
(m.in.
MZ,
DP,
SD*)
obok
in .
na
-o i
p zemawia
za
zaliczeniem
bylé i
do
klasy
de e ba iwéw,
mianowicie
do
czasownikéw
s anu
ypu
Zind i
(po .
S ang
1966,
324)
albo
—
uwzglednia-
jac
s .
wzd uzony
samog oski
pie wias ka
—
do
s a iwéw
ypu
b ydo i
(po .
O ebski
1965,
§
567
n.).
Pa alele:
dy o i,
kybo i,
glido i,
ino i
(po .
wyzej
wa .
akcen owy
bylo i).
Po
d ugie,
jesli
p s.
byla i
jes
innowacja
na
miejscu
byldju,
o
zeba
byl6 i
ak owaé
jako
b.
denomina i um
od
sb.
byla
m.in.
‘Np.
O
Pilo as,
isgi des
as
bylas,
ii ede
Jésy
ho an,
sédés
an
sos o
DP
167,,
‘A
Pi a
gdy
uslyszal
e
mowy,
wywiod
Jezusa
na
dwo ,
i
usiad?
na
s olcu’.
SPo .
UE
iesos
bylau
jumus
MZ
122,,
‘Zap awde
méwie
wam’.
Knygelés
pacias
byla
lie u yninkump
i
Zemaigiump
MZ
8,
‘Ksiazeczka
sama
méwi
do
Li winéw
i
Zmudzi-
now’.
—
Jei
jumus
iesq
bylaii,
kod in
man
ne iki e?
DP
128,,
‘Jesli
wam
p awde mo-
wie,
czemu
mi
nie
wie zycie?’
—
SD
bylau
«mowie»
(syn.
kalbu,
a iu,
isZundu
Zodj),
unkiai
bylau
«mawiam»
(syn.
kalbinéju,
daZnai
kalbu).
21

Wosciecu
SmoczyNski
‘mowa’
(zob.),
po .
s oké i
‘odezuwaé
b ak’
=
s okd,
issiSaké i
‘ ozga eziaé
sie’
=
Saka.
—
Re l.
bylé is
‘p awowaé
sie,
p ocesowaé
sie’.
—
Neoosn.
bylo-:
byldsena
‘p zew6d
sadowy’
(neol.).
blékai
m.
pl.
daw.
gw.
1.
‘ laki,
jeli a
zwie zece’,
2.
‘po awa
z
lakéw’,
blékai
SD
« lak,
laki»
—
p zez
sono yzacje
bl
<
pl
w
o mie
pie wo nej
plékai
(gw.),
k 6 a
zapozyczono
z
bi .
pljdxi
m.in.
‘jeli a
zwie zece’
(po .
ESBM
9,
248).
Ska dZius
(1931,
42),
za
nim
F aenkel
49
wskazywali
aczej
na
pol.
laki
jako
o me
z éd owa.
Co
do
udéwiecznienia
po .
blazdé i
ob.
plazdé i,
dblikas
<
daplikas.
Co
do
subs y ucji
li .
lé
za
bi .
lja
po .
pléska.
ble yzga
2
p.a.,
ble yzga
1
p.a.
‘mowa
niep zyzwoi a,
sp osna,
plugawa’,
2.
¢.
‘k o
akiej
mowy
uzywa’.
Wa .
ble -yzd
‘k o
nie
p zebie a
w
s owach’
zaleca
analize
ble yz-
+
-ga.
Z
uwagi
na
o,
ze
pisownia
<e >
al e nuje
ezasem
z
pisownia
<ia >
(po .
Se elys
ob.
Sia d;
g e a
<
*g ia a
ob.
o .
g a a ),
mozna
suponowaé
zwiazek
ble -
z
czas.
blidu i
m.in.
‘p zeklinaé,
bluz-
nié’
(zob.).
Z
inna
a gumen acja
F aenkel
49.
—
Pa alelne
o macje:
ble éz-
gd
‘k o
uzywa
wulga nego
jezyka’
(b ak
+ble éza,
po .
ple ézd
s.),
ble iiz-ga
s.
(b ak
}ble iiza, po .
a kliiizd
‘lichy
kon’).
—
Vb.
denom.
ble yzgo i
‘klaé,
p zeklinaé,
uzywaé
plugawych
s 6w’,
ble yzo i
s.,
ble iizgo i
s.
b6ks a imas
‘ucieczka’,
po .
O
eip
melski e
Die q
(bylo
Viepa is
Ch is us)
idan
j isy
békS a imas
ne
bii y
ziemq,
a ba
dienoje
Suba os
DP
374,,
‘A
ak
p ogcie
Boga
(mowi
Pan
Ch ys us)
aby
wasza
ucieczka
nie
p zypadia
zimie,
albo
w
dzien
Sobo ni’.
Ten
odezasownikowy
zeczownik
zak ada
*bok8 au i
‘uciekaé’,
j.
d w.
in ensywny
su .
-au i
u obiony
od
*boké y i.
To
os a nie
z
*boks y i
(ks
<
ks,
po .
laks y i
<
laks y i),
w
ko icu
z
*bag-s y- i
—
equ-
en a i um
z
apo onia
*bag-
<=
*bég-
do
bég i
‘biec,
uciekaé’
(zob.).
Re leks
*bag-
widaé
w
bogin i
m.in.
‘pedzié,
biec
dokads’
(zob.).
Opa cie
dla
poda-
nej
in e p e acji
s anowi
budowa
odpowiednika
o .
budks i iés
‘b akaé
sie,
wioczyé
sie’.
Pochodzi
on
z
q.
*bég-s i-,
wy wo zonego
z
udzia em
s a szej
apo onii
*bog-
<=
*bég-.
Po .
li .
suod-
ob.
sod-
(=
séd-)
s. .
s iodziai,
sodin i.
b izin i,
b izinu,
b izinau
‘ obié
nieos ym
na zedziem
(nozem,
sie pem,
kosa,
siekie a,
pi a)’,
p zen.
‘nie
dawaé
spokoju,
upo czywie
nagabywaé,
gde ac’,
a b izin i
‘s epi¢’,
pab izin i
‘naos zyé’
—
d w.
na
-in i
od
in e i. b izi
b izi
—
o
odg osie
zniecia,
pi owania,
b yzy
b yzy
s.,
b izu b izu
s.
—
Z
innymi
su .:
b izy i
(-iju,
-ijau),
b yzin i,
b yz io i.
—
Od
6wnoznacznej
in e i.
b izi
b izi
u wo zono
czas.
b izin i,
-inu,
-inau
‘ obié
nieos ym
na zedziem;
zepolié
(na
sk zypcach);
gde aé’.
22
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
IT
biimenis,
-ies
.
‘is nos¢’,
hapaks
z
DP
44,,:
ad
ik ai
du
u
bi ,
Té as
i
Sinus,
ai
y a
d i
pe ski i
pe soni,
o
ne
iena
pa i
pe sona,
ku yji
ka q
bi y
Té u,
ka q
S inumi,
o
ka q
D asia
S.
kaip
a mainan is
bii y
na ii a
biimenies
Die o
‘ edyé
pewnie
dwaj
byé
musza,
Ojciec
i
Syn,
o
jes
dwie
ozdzielne
pe sonie,
a
nie
jedna
sama
pe sona,
k o aby
az
by a
Ojcem,
az
Synem,
a
az
Duchem
S.
jakoby
odmienna
by a
na u a
is nosci
Boskiej’.
—
Z
inny-
mi
su .:
biimené:
po am
biimené
SD
«po omnosé,
po omny
czas,
pos e i as»,
biimenia
SD
«obecnoéé,
p aesen ia»
(syn.
bui is,
bukla).
T zy
e
wy azy
sa
neologizmami
jezyka
eologicznego.
Pod
wzgledem
s owo wo czym
sa
o
o macje
na
-is,
-é,
-ia
opa e
na
neoosn.
biimen-,
k é a
wyod ebniono
z
od-
mienianej
a ema ycznie
o macji
osnownej
*biimuo,
*bimen-s,
*biimen-j
‘by ,
is o a’
—
abs ac um
na
-men-
od
pwk.
bi-
jak
bi i
‘byé,
is nieé’.
Po-
dobnymi
de ywa ami
sa
np.
s li .
pjiimenis
a.
pj imené
‘zniwo’
ob.
pjiimud
s.;
a menda
ob.
a mué
‘zo ana
wa s wa
gleby’;
eikmené
‘po zeba’
ob.
eikmud
‘na zedzie’’.
Gepsé i,
Cepsi i
(3
os.
cepsi, cépsi),
Cepséjau
‘mlaskaé,
pomlaskiwaé
p zy
jedzeniu,
cmok a¢’,
2.
‘cz apaé’.
Czas.
onoma opeiczny
z
su .
-sé i,
u obiony
od
in e i. éép ,
po .
Cep
cép
su
lipom.
Zi i ék,
me gy e,
kaip
kiauly é
cepsi
—
cep
cep .
Pa alela:
ciaupsé i.
Gi ika
‘Swinia’,
Ci ikas,
Ci é
a.
Ci iké
s.
—
od
zawolania
na
éwinie
idk,
Gi ik,
ci ik
lub
¢i iku
ci ku.
—
D w.
éiiiklé
‘Swinia’,
ciiiklis
‘p osie’,
ciuklus
‘do-
odny
(0
dziecku,
o
p osieciu)’,
ciuki is
‘p osie,
p osiaczek’.
Vb.
denom.
¢iu-
kén i
a.
ci ikén i
‘zwo ywaé
Swinie’,
Ciukno i
a.
ci kno i
s.
—
iuga
a.
ci iga
‘Swinia’
—
od
zawolania
na
Swinie
ciugd
Cciugd,
ciiga
cidga.
éi ku as
1.
‘g zbie
dwuspadowego
dachw’
(syn.
k aikas,
Selmud),
2.
‘pod-
dasze’,
3.
‘o w6
dymny
w
dachu
ku nej
cha y’
(Né a
kamino,
diimai
iiks a
*Inaczej
Ska dZius
(1943,
237),
O ebski
(1965,
§
311)
i
S.
Amb azas
(1993,
55).
Zamias
neoosnowy
na
-men-
(bumen-),
ozsze zonej
su iksem
leksyjnym,
wszyscy
ci
au o zy
p zyjmuja
neosu iks
-men-:
-menis,
-mené,
-mena,
-menia,
do aczony
do pwk.
we balnego.
Jes
o
niepo ozumienie,
p zynajmniej
w
odniesieniu
do
ych
ema 6w
samog oskowych,
k é e
—
jak
bimenis,
pjiimené,
a mena
i
biimenia
—
sa
niewa pliwy-
mi
de ywa ami
od
s a ych
zeczownikéw
0
osnowie
spé g oskowej
na
-men-.
—
Te -
min
‘neosu iks
-men-’
ma
na omias
zas osowanie
w
odniesieniu
do
akich
zeczow-
nikéw
na
-mené,
-mena,
-menia,
-menas,
-menis,
k 6 e
nie
maja
lub
wedle
wszelkiego
p awdopodobie is wa
nigdy
nie
mia y
mo ologicznych
pop zednikéw
z
odziedziczo-
nym
su .
spé g oskowym
-men-. Po .
dla
p zyk adu
neé-méné
(b ak
jnes-muo),
puos-
mend
(b ak
+puos-muo),
eimenas
(b ak
jei-muo),
pu -menys
(b ak
{pu -muo)
i p.
23
WosciecH
SMoczYNskI
p o
ci ku q),
4.
‘wylo
komina’,
5.
‘zasuwa
pieca
chlebowego,
szybe ’,
6.
(neol.)
‘wie zcho ek
go y’.
Zapewne
d w.
od
wyk zyknika
* iuk,
z
su .
-u as
jak
np.
w
kiks u as
‘g zbie ’,
g ibu as
‘wzgo ze,
pagé ek’,
ka iku as
‘szczy
go y’.
F aenkel
76
wiaza
aczej z
czas.
ci iks i,
ci ikS¢ia,
Ci isko
‘podnosié
sie,
jezyé
sie
—
o
wiosach’.
demb i,
dembii,
dembiai,
zwykle
z
p b.
j-
‘napiaé,
zgiaé’,
po .
Bégi
i
bégi,
indembes
kup ele.
B zmienie
demb-V
pochodzi
najp awdopodobniej
z
udéwiecznienia
emp-V
jak
w
emp i,
-iu,
-iaii
‘ciagnaé,
napinaé, nap eza@’
(zob.).
Po .
gak a
<
kak a,
gose é
<
kose é.
—
D w.
demblys
1.
‘ odyga;
ko-
Janko
w
s omie’,
2.
‘wiékno,
yko’,
3.
‘pok ywa
upleciona
ze
s omy
lub
yka’,
4.
‘plecionka
z
yka
lipowego;
s omianka’,
5.
‘pie wszy,
spodni
zad
snopk6w
s zesze’,
6.
‘deska
p zybi a
na
sk aju
dachu
dla
zabezpieczenia
s zechy
p zed
wia em’
(w
ymze
znaczeniu
wa .
dambliai)’.
Uzycie
d w.
dembly¥s
w
znacz.
3,
4
i
6
pozwala
sadzié,
ze
osnowny
czas.
demb i by
uzywany
m.in.
jako
synonim
czas.
‘ples¢,
spla a¢,
wiaza¢,
mocowa¢’.
Wb ew
F aenklowi
88
nie
widaé
po zeby
(ani
mozliwoSsci)
nawiazania
demb i
do
czas.
dim i
‘daé,
dmuchaé’,
—
Al e nan
na
SO
damb-:
damblis,
damblYs
1.
‘snopek
wzmac-
niajacy
sk aj
s zechy,
okap’
(Su isk
da
kelis
dambliiis),
2.
‘deska
mocujaca
s zeche’.
die e is
3
p.a.
m.
‘b a
meza,
dziewie z,
szwagie ’,
gen.
sg.
die e iés,
gw.
die e s,
die e és
i
die e io,
acc.
sg. die e j.
SD',
SD
die e is
«dziewie z».
Od-
powiednik
o .
dié e is
‘b a
meza’.
Wa .
die e is,
-io,
die e ys,
-io;
z
w é nym
:
die e is.
A ema yczne
o my
nom.
pl.
gw.
die e es,
gen.
pl.
gw.
die e i
(S ang
1966,
224,
Bui ydiené
1997,
103,
105%).
—
Kon ynuuje
w az
z
ps .
*dé e i,
*dé e i
a.
*dé e ja,
sch.
djé é ,
djé e a,
cs.
dé e i,
os.
dé e b,
uk .
di e ,
czes.
de e ,
s pol.
dziewie z
‘b a
meza’
(zd ob.
dziewio ek)
p a o me
bs .
*daiue -
(po .
T au mann
1923,
43,
SP
3,
179).
Diugi
dy ong
pojawi
sie
w
nas eps wie
me a ezy
spd g oski
I g.:
*aHiC
>
*ajHC.
Pbs .
*dai-ue -
wywodzi
sie
kolejno
z
*daih,.we -
<
*da.h,iue -
<
pie.
*deh,iue -
(po .
”
Po .
Jis
p ikalé
demblius,
kad
Siaudinis
s ogas
nei y
‘P zybi
«dembliai»,
zeby
s zecha
sig
nie
ozlecia a’.
Vaka
éyas
nume é
da zinés
s ogo
ienq
demblj
i
laba
susiu pino
s ogq
‘Wezo aj
wia
ze wa
jeden
«demblys»
z
dachu
od yny
i
ba dzo
po a ga
s ze-
che’.
—
Nuo
éjo
saugo
s ogq
damblia
‘Od wia u
ch onia
s zeche
«dambliain.
*Bledne
sa
in o macje
NIL
58
0
zekomo
u
Daukszy
wys epujacych
o mach
die e es,
die e ij.
LKZ,,
519,
Kazlauskas
(1968,
250
n).
Palionis
(1967,
213)
cy uje
die e is
yl-
ko
z
Biblii
B e kuna
(BB
Tob.
14,,)-
24
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
IL
May ho e
1986,
162,
May ho e
2005,
56).
W
nas eps wie
me a ezy
li .
osnowa
aku owana
die e -
ézni
sie
od
akich
e lekséw,
jak
s i.
de d -
(de-
d am,
de su)
‘b a
meza,
szwagie ’,
g .
da p
(Saepdc,
daépa,
Saipi)
s.
i
s wn.
zeihhu
‘szwagie ’, s ang.
dco
s.
(pge m.
* aiku a-),
k é e
zak adaja
p ajezykowy
dy ong
k é ki.
Pa alelna
me a eza
objasnia
sie
aku
w
osno-
wie
li .
p emenj,
zob.
Rasmussen
(1989,
272).
Inaczej
F aenkel
94,
k é y za
Endzelinem
([1932]
1980,
520)
podnosi
w é nosé
wokalizmu
ie
( zekomo
zam.
spodziewanego
ai)
i
umaczy
go
adideacja
dai e is
do
wy azu
dié as
‘bég’.
Bezk y ycznie
pow a za
o
NIL
60.
—
D w.
die e di is
‘syn
b a a
meza’,
die e é
a.
die e é
1.
‘sios a
meza’
(syn.
mésa),
2.
‘zona
b a a
meza’,
3.
‘ escio-
wa’,
die e écia
‘cé ka
b a a
meza’
(po .
su .
w
b olééia,
duk e é¢ia,
sese é¢ia),
die e iené
‘zona
b a a
meza,
szwagie ka’.
Po .
Bui ydiené
1997,
107-108.
dims is,
-ies
.
daw.
1.
‘podwo ze,
o oczenie
domu’,
2.
‘obejscie,
dwé
jako
gospoda s wo’,
3.
‘ganek,
p zedsionek’
(B e kun)
—
izolowane,
nieja-
sne.
Do ad
uwazane
za
e leks
z ozenia
pie.
*dm-s h, -
(zob.
F aenkel
95,
NIL
637).
Niepewne
z
uwagi
na
b ak
pa alel
s uk u alnych
bs .
i
ie.
Po .
apydamé.
d6klé
a.
doklé
‘danina,
poda ek’,
SD
doklé
«czynsz
[syn.
¢yzé];
hold
[syn.
donis];
pobo
[syn.
donis,
éyzé];
podymne,
anowe,
po adlne
[syn.
donis]»,
doklj
a inku
«pobo
odbie am»,
doklj
duomi
«pobo
daie»,
doklés
a inkéjas
«pobo ca».
Fo macja
pa alelna
do
déklas
(zob.),
ale
pokazujaca
me a onie
cy kum leksowa.
d aba
4
p.a.
1.
‘opad
mok ego
sniegu,
Sniegu
z
deszczem’,
2.
‘ legma’
(D abq
d ebiu,
.y.
spjaunu
sk eplius),
cps.
Sl@p-d aba
‘deszcz
ze
Sniegiem’
(po .
o .
slad abs
s.)
—
n. ac . zsu . -@-
i
SO
d ab-
od
d eb-
jak
w
d ebi ,
d éb i
‘b yznaé,
zucié
czyms
mok ym
i
ges ym’.
Czy
u
n iod aba,
zm.
niid aba
c.
‘cz owiek
os y,
pos awny,
wielki’
(po .
yp
n iod asa)?
—
Z
innymi
su .:
d abna
‘opad
mok ego
Sniegu
na
wiosne,
Snieg
chwilowy;
odzaj
cias a
na
placki
ziemniaczane;
bagno,
g zezawisko’,
d abnas
a.
d abniis
‘ocieza y,
nie-
ochoczy,
ciezki
(0
powie zu)’.
Po .
we balny
SO
s. .
d abs y i.
d igné
4
p.a.,
d igné
2
p.a.
1.
bo .
‘szalej
cza ny,
lulek
cza ny,
Hyoscy-
amus
nige ’,
SD
«szaley»
(wa .
d ignis,
-iés
.),
2.
‘kasza
z
a ych
ka o li’,
3.
c.
‘k o$
niespokojny,
wie cipie a’
(=
d ignius
s.);
d ignés
sé i
‘swawolié,
psoci¢’.
Odpowiednik
o .
d igene,
d igele,
zwykle
pl.
na
-es
‘szalej,
Bilsen-
k au ’.
D w.
d ignius
‘k os
niespokojny’.
Wychodzac
od
ak u,
ze
wywa
z
szaleju
powoduje
duze pobudzenie uchowe,
mozna
zap oponowaé
analize
d ig-né,
z
d ig-
jako
obocznikiem
do
d ug-,
zob.
d ugys
‘d eszcz,
go aczka
z
25
Wosciech
SMoczYNsk
(Miisy
kiaulé
labai
ge a
pené i,
neiesko
a i iy)
—
nag os
zmieniony
na
sku ek
adideacji
do
a i as
‘d ugi’?
—
N.B.
Obecnosé
a i ius
nasuwa
wa pliwosé
co
do
dawnoSci
nag osu
en-.
Wziawszy
pod
uwage
akie
wa ian y, jak
e i is
<
a i is,
E id ius
<
A id ius
‘And zej’,
wolno
wie dzié,
ze
en-
w
e i is
pochodzi
ze
zmiany
an-
(“an is).
is ik iikas
ling.
‘wyk zyknik,
in e iec io’
(neol.)
—
d w.
na
-ukas
od
neo-
osn.
is ik -
<=
is ik as,
p c.
p .
pass.
od
b.
cps.
is- ik i
‘zda zyé
sie,
nas apié,
wybuchna¢’,
po .
ik i.
Pa alelne
neologizmy:
jung iikas,
deg ikas.
O ebski
(1965,
§
470)
p zyjmuje
u
—
ze
s anowiska
opisowego
—
su iks
w
o mie
- ukas.
i8 e s akis,
-é
‘komu
oczy
na
wie zch
wys apily,
en
co
ma
wypuk e
oczy’
—
z
elizji
w
*i8 e s a-akis.
Ziozenie
cz onéw
is e s a-
(p e.
p .
pass.
do
is- e s i
‘wyw écié’,
zob.
eFs i)
i
aki-
‘oko’ (zob.
akis).
Pa alele:
isplés -
akis,
iSlup -akis.
i8 yZa o i,
is yZa dju,
is yZa djau
gw.
‘zwyzywaé,
zwymySlaé’:
[s yzZa o i
y a
iskeik i
(Juszkiewicz;
RZ
os 867
cy uje
s. .
yZa o i).
Chodzi
u
o
ans-
pozycje
polskiego
czas.
zwyzywaé
‘zwymyslaé,
sponiewie aé
wyzywajac,
wyzwaé
na
wszelkie
sposoby,
co
sie
zmiesci’
(SW,
in ens.
od
wy-zwaé).
Li .
eplika
iS- yZ-a 6 i
Swiadezy
o
ym,
ze
o ma
polska
zos a a
zanalizowana
jako
zawie ajaca
su .
-ywaé:
z-wyz-ywaé.
izdas,
iSdas
‘ska b
(pa is wa),
ska biec;
wyda ek’,
SD!
izdas
«ska b»
(syn.
ska bas,
lobis),
izdy
inku
«ska bie»,
izdo,
ska bo
azu eizdé ojas
«pod-
ska bi»;
SD:
iZdas
«ska b», iZdy
k auju,
gaminu
«ska bie»,
pa ink
kieno
u {
iédan
iso imés
«kon iskowaé
kogo,
zab aé
do
ska bu,
abo
na
pana».
Jes
o
de ywa
na
-a-
od
neoosn.
isd-,
k 6 a
wyabs ahowano
z
o my
i3d-éi
w
nas eps wie
eanalizy
b.
cps.
isdé i
=
is-dé i
‘(o
pieniadzach)
wyl ozyé
lub
schowa¢’.
Pa alele:
dpdas,
indas,
pddas,
p iédas,
iZdas.
—
D w.
iZdo ie é
SD'
«ska bnica»
(b ak
w
LKZ).
juog
s li .
1.
spdjnik
‘ze,
iz’,
wp owadzajacy
zdania
pod zedne,
np.
Tiki-
me,
juog
peklon
nugengé
PK
111,
‘Wie zymy,
iz
zs api
do
piek a’,
zinodami,
juog
esme
kal i
PK
26,,
‘wiedzac
o,
zechmy
p zewinili’
,
2.
spdjnik
‘gdyz’,
np.
o
ienok
an
jy
nebus
p iepuola
aipo
skadly a,
juog
Pong
sa o
u i
abginéjq
ik qa
PK
57,,
‘A
wszakze
na
nie nic
nie
p zypadnie
ak
szkodliwego,
gdyz
Pana
swego
maja
ob o ice
pewnego’,
3.
spdjnik ‘wszak,
p zeciez’
(dla
podk esle-
niu
ego,
co
sie
méwi o’),
np.
juog
esi
Ponas
i
Die as
mano PK
62,
‘wszakes
y
sam
jes
Pan
moj
Bog
moj’.
Zapewne
d w.
od
o my
ins .
sg.
jud
zaimka
3
os.
jis:
*juo-gi
(po .
F aenkel
194).
Zob.
ez
jég.
32

Uzupe mienia
do
SEJL.
Czesé
I
jii i8kas
gw.
zaimek
dzie zawczy
3
pl.
‘ich,
ichni’,
np.
Tai
miisiskas,
ai
jiwiskas
a klys
‘To
nasz,
[a]
o
ich
kon’.
Fo macja
na
-isk-,
u wo zona
od
o -
my
gen.
pl.
jq
do
jié
‘oni’.
Segmen
- -
speinia
ole
wypelniacza
hia u. Po .
milsiskis,
jiisiskis.
kabiklas
‘ odzaj
haka do
wieszania’
—
denomina i um
pows a e
p zez
nawa s wienie
sie
su iksu
-las
(n.
ins .)
na
neoosn.
kabuk-,
wyod ebniona
z
synonimu
kabiikas
‘ odzaj
haka’
(dewe balne
n.
ins .
na
-ukas).
Na
sku ek
w d nego
odniesienia
d w.
kabiklas
do
czas.
kabé i
‘wisie¢’,
kabin i
‘wieszaé’
dosz o
do
emancypagji
-uklas
jako
neosu iksu.
Znajdujemy
go
w
oli
o man-
u
akich
wy azéw,
jak
deg klas,
sp uduklas,
s ebuklas,
Zebuklas.
Synonimicz-
nym
o man em
jes
u
-iklis
=
-ik-
+
-lis,
zob.
Saudiklis.
kaimas
‘wieS,
osada’
::
s p .
caymis
EV
‘wies,
Do .
Wa .
kdima,
kdimé.
Osnowa
kaim-
jes
al e nan em
do
kiem-,
zob.
kiémas.
Aku
innowacyj-
ny.
—
D w.
apykaimé
a.
apikaimé
‘okolica’,
SD
<apikayme>
s.,
kaimené
a.
kaiminé
‘s ado,
byd o
ca ej
wsi’,
kaimié is
‘wieSniak’
(=
kaimié iskas
‘wie-
Sniaczy’,
kaimié iskai
ad .
‘po
wiejsku’),
kaimyna
‘sasiedz wo,
sasiedzi’,
kai-
mynas
s li .
‘poddany,
chlop
pa iszczyzniany,
ch op
zalezny
od
dziedzica
whosci’'®
(znacz.
e ym.
‘wiesniak’?),
kdiminis
‘wiejski’,
kdimiskas
‘wiejski’,
=>
kdimiskis,
-é
‘wiesniak;
mieszkaniec
ej
samej
wsi,
swojak’. Cps.
bagny -kai-
mis
‘wies koscielna’
(wa .
bagnyé-kiemis),
apy-kaimé
(zob.
apydamé).
—
N.
m.
Didzid-kaimis,
Naii-kaimis
8x,
Sén-kaimis,
Zyd-kaimis.
N.
z.
Kaimend
(po .
s p .
Caymen-ape,
Kaymen-ap).
kaimynas
‘sasiad’.
Po .
s p .
maidsmu
kaiminan
da .
sg.
‘mojemu
sasiado-
wi’.
Na
pie wszy
zu
oka
chcia oby
sie
widzieé
u
d w.
na
-ynas
od
kdimas
‘wies’.
Temu
sp zeciwia
sie
jednak
obecnos¢
kaimyna,
zeczownika
zbio o-
wego
0
znacz.
‘sasiedz wo,
sasiedzi’
(po .
Seimyna
‘wielka
odzina’,
daw.
‘czeladz’).
Wyglada
na
o,
ze
kaimynas
‘sasiad’
pows a o
jako
d w.
singula-
ywny
z
su .
-a-
od
coll.
kaimyna.
N.B.
Homo oniczne
kaimynas
‘poddany,
solo
adsc ip us’
jes
pewnie
niezaleznym
de ywa em
od
kdimas
(zob.).
Sp a-
wa
wymaga
zbadania.
—
D w.
kaimynai
m.
pl.
SD
«sasiec wo»,
kaimynija
coll.
‘sasiedzi,
wszyscy
sasiedzi’
(Kaimynijoj
apsigy eno
ki as
Zmogus),
kai-
'S
Po . ku e
musy
édyman,
i
p iekuopon
bu o
paduo i,
kaip
y a
aikai,
a nai,
Seumy-
na,
i
kaimynai
DP
9,,
‘k o zy
naszej
sp awie
1
opa znosci
byli
po uczeni,
jako
sa
dzieci,
s udzy,
czeladé,
i
poddani’.
—
...
kaip
edei
aikelius
i
Seimynq
sa a,
kaip
édei
i
ap eizdéjai
kaimynus
sa us
DP
307,‘
jakos
sp awowa
dzia ki
1
czeladke
swoje,
jakos
zadzi
1
opa owa
poddane
swoje’.
33
Wosciecn
SMoczyNski
myninis
‘sasiedzki,
mieszkajacy
po
sasiedzku’,
kaimynys é
‘sasiedz wo’
(wa .
kaimynys a).
kalba
4
p.a.
1.
‘mowa’,
2.
‘jezyk’,
3.
‘p zeméwienie,
mowa’,
4.
‘ ozmo-
wa’,
pl.
kalbos
‘s uchy,
pog oski’
—
d w.
pos we balny
od
kalbu,
kalbé i
‘méwi¢’
(zob.).
Obok
ego
nekalba
SD
«niemo a»
(syn.
negadas).
—
D w.
kalbini kas
‘jezykoznawca,
lingwis a’,
kalbiis
‘ ozmowny,
gada liwy’
(po .
mald s,
Zadiis),
nekalbuolis
SD
«niemowla ko».
Cps.
kalbd- y a
‘jezykoznaw-
s wo,
lingwis yka’
(dos .
‘badanie
jezyka’,
kalka
z
niem.
Sp ach- o schung,
po .
i i),
=
kalbé y ininkas
‘jezykoznawca’.
kamaii ai
2
p.a.
m.
pl.
1.
‘d ewniany
oblak
s anowiacy
czesé
choma a’
(Nauji
pa alkai,
o
seni
kama i ai),
2.
‘miekka
czesé
choma a’
(Su
kama i ais
aziuojan ,
a kliui
kaklo
neg auzia),
3.
‘up zez
ko iska, szo y’
(Pakinké
naujuo-
se
kaman uose
a klius)
—
zapoz.
z
pol.
daw.
choma ,
ez
dualis
choma a
(po .
Banikowski
2000,
I,
143).
Po .
pa alkai.
kan a
4
p.a.
1.
‘cie pliwos¢’,
2.
s li .
‘cie pienie’
WP
—
abs ac um
su .
- d-
i
SO
kan -
od
ken -,
po .
kenci ,
kés i
‘cie pieé,
znosi¢’.
B ak
o m
we -
balnych
na
SO
kan -
p zemawia
aczej
na
zecz
denomina i um:
*kan - a
od
kan -
jak
w
kanéid
‘cie pienie,
meka’.
Pa alele:
saus é
=
sa isas,
auk a
<=
aukai.
—
D w.
kan ybé
‘cie pliwos¢e’,
SD
«cie pliwosé»
i
« wa osé»
(syn.
pa ek é),
kan iimas
a.
ka i umas
(m.
in.
DP)
‘cie pliwos¢,
wa o颒,
kan is
a.
ka i us
‘cie pliwy,
opanowany’
(wa .
ken is),
‘ wa y,
zda ny
do
uzy -
ku
p zez
d uzszy
czas’
(Sme
obuoliai
neka i iis,
g ei
piis a),
DP
‘cie pliwy,
sk omny’,
SD
kun us
« wa y»,
nekun us
SD
«niecie pliwy».
Vb.
denom.
kan-
du i
‘byé
cie pliwym,
okazywaé
cie pliwos¢’,
iska i y i
‘wycie pieé,
wy zy-
ma¢’.
ka i
Il,
kq a
(wa .
kd s a),
ka o
1.
‘cie pieé
gl6d,
glodowaé’,
2.
‘byé
wychud ym,
mieé
zapad y
b zuch’,
pé ka i
‘zg odnieé,
wyg odnieé
—
0
lu-
dziach
i
zwie ze ach’.
Niejasne.
—
D w.
ka én i
in .
‘dzwonié
zebami
(z
zimna)’,
.
‘skapi¢,
skne zyé’ (O ebski
1934,
328
zes awi
o
z
o .
ka ué
‘p agnaé,
pozada¢’),
e l.
ka én is
‘oszczedza¢é
p zymie ajac
glodem’.
kaéusdin i,
kdusdinu,
kdusdinau
‘podkuwaé
konia’,
pakdusdin i
cu .
‘daé
podkué
konia’
—
d w.
od
neoosn.
kaus-,
k 6 a
zos a a
wyabs ahowana
z
q.
kdus y i,
zin e p e owanego
jako
*kaus-
+
-s y-
(na
mocy
p awa
dege-
minacji).
De ywacja
kaus-
+
-din-
wzo uje
sie
na
s osunku
zachodzacym
w
czasowniku
p yma nym,
gdzie
su .
-din-
w
czeSci
wypadkéw
dolacza
sie
do
neopie wias ka
na
-s-,
po . dusdin i
=
dus( i),
ésdin i
=
és( i),
g@sdin i
=
34
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
issigGs( i).
lduzdin i
=
lduz( i),
misdin i
=
mis( i),
siijsdin i
=
si js( i).
Podob-
nie
jak
kdusdin i
zeba
objasni¢
pjdusdin i
(ob.
pjdus y i)
i
amsdin i
(ob.
am-
s y i).
—
Su .
-din-
p zybie aja
jeszcze
inne
g upy
czasownikéw
sekunda -
nych,
po .
pa algy-din i
‘naka mi¢’,
apipjdus y-din i
‘kazaé
ob zezaé,
daé
do
ob zezania’
(po .
wa .
apipjdusdin i),
apgy én-din i
‘osadzié,
osiedlié
kogo’.
kep -,
neoosnowa
wyabs ahowana
z
p e.
p .
pass.
kép as
‘(u)pieczony’
od
kép i,
kep :
‘piec’
(zob.).
D w.
kep iena
‘pieczen’,
kep iéné
‘jajecznica;
cos
upieczonego
a.
usmazonego’,
kep iné
1.
‘pieczone
mieso’,
2.
‘samogon’
(Ve -
da
kep ine),
kep iniai
m.
pl.
‘jab ka
z
pieca’,
kep inis
1.
‘piwo
z
p azonego
s odu’,
2.
‘op a ek
wigilijny’,
kep iikas
‘sucha ek’,
kep i as
‘b y anna
do
pie-
czenia
miesa;
piec
chlebowy’,
kep u é
‘pa elnia’.
ke Séios
hapaks
SD!
«p zy ok»
[‘ucza owanie’,
L.],
syn.
nuke éjimas.
Wy az
nie
odno owany
w
LKZ.
Obok
ego
jes
czas.
nuke iu
SD!
«p zy ok
ezynie»,
SD
«u zekam
kogo».
Dwuznaczne.
Z
jednej
s ony
wyglada
jak
ze-
czownik
pos we balny
do
*ke Séio i,
czyli
in ens.
na
-scio i
od
ke é i
‘ zucaé
u ok’
(po .
dii scio i
=
di i),
z
d ugiej
za$
s ony
jak
d w.
na
-io i
od
q.
*ke s y i
(po .
g dibscio i
=
g aibs y i,
obok
ego
sb. g aibs¢iai).
ke é
4,
3
p.a.
1.
‘ka
miedzy
s ykajacymi
sie
Scianami’
(Padék
Sluo q
j
ke -
e),
2.
‘zaszezy ne
miejsce
u
s o u’,
3.
‘zapad y
ka ,
zaka ek’,
4.
‘w ab,
za ab
w
belce
domu’,
5.
‘miejsce
zaciosane
na
d zewie
jako
znak,
zacios,
ka b’,
6.
SD
<kie e>
« oze
biegunow
u
wa kow,
ko
mly iskich,
u
aczek,
a milla»
[‘obsada
czegos,
pods awa,
na
k é ej
cog
jes
umocowane’]"®.
Z
innymi
su .:
ke cid
‘ka
w
pomieszczeniu;
z ab
d ewnianego
budynku,
wegiel;
zaszczy ne
miejsce
w
izbie’
(*ke -ia-,
po .
a cid),
ké is
‘ka ;
za ab
w
belce’.
Fo ma-
cje
dewe balne
od
pwk.
ke -
jak
w
ke u,
ki s i
‘siec,
cia@’.
Znacz.
e ym.
‘k awedz
z ebu,
miejsce
ze kniecia
sie
dwu
Scian
zewne znych
domu’.
Po .
bliskoznaczne
sqspa a.
—
D w.
ke é as
‘kancias y,
np.
budynek’,
ke inélé
‘pé ka
umieszczona
w
kacie’,
ke inis
akmué
‘kamien
wegielny’.
késulas
‘k ebek,
zwi ek,
plik;
ga ka,
ga s ka (s omy,
siana,
Inu);
éj,
chma a’,
wa .
kézulas.
Obok
ego
kesula
‘g ono,
kisé
owocéw’.
P awdopo-
dobnie
ze
zmiany
*kasulas,
*kasula.
Po .
wokalizm
a
w
syn.
kasuld
‘g ono,
kis¢
(jag6d,
po zeczek)’,
jak
i
w
mo ywujacym
czasowniku
kas i.
Su iks
jak
w
gubulas
=
gib i,
umulas
=
umé i.
ke i s,
-aiis
‘zeliwo,
zelazo
z
domieszka
wegla,
lane
zelazo’.
Odpowiednik
16
Po .
kaskd
‘za ab
w
belce’
i
‘biegun
u
d zwi’.
35
Wojciech
SmoczyNsx1
o .
ke s,
ke a
‘GuBeisen’.
Niejasne,
po .
Biiga
[1922],
1959,
139,
F aenkel
248.
kybu i,
kybu a,
kybu o
‘wisie¢,
zwisac’
—
b.
denom. od
kybu ys
‘cos
co
wisi,
co
zwisa’
(d w.
na
-u -
od
kybo i,
zob.
kib i).
Gdy
denomina i um
kybu i
s ane o
w
oli
synonimu
obok
de e ba i um
kybsé i
‘wisieé,
zwisa’
doszio
do
esegmen acji
kyb-u i,
wzo ujacej
sie
na
kyb-so i.
Swiadezy
o
ym
obecnoéé
-u i
jako
neosu iksu
w
akich
czasownikach,
jak
sniidu i,
i u i.
kin i,
kins a
(wa .
kin a,
kin i),
kin o
‘odezuwaé
pokuse,
ko cié’,
np.
Kad
kin i
isge ,
kad
niekaip
iskes
negaliu.
Pdg. opie a
sie
na
neopwk.
kin -,
wyod-
ebnionym
z
o magji
p s.
in ig.
ki i a
do
kis i
‘zamie za¢’,
uzkis i
‘zap agnaé’,
pwk.
ke -
(zob.
ke é i).
Pa alele:
kims i,
klimp i,
ni ik i.
ki bé i,
ki ba,
ki béo
‘ uszaé
sie
(o
dziecku
na
czwo akach),
d zeé
(o
zme-
ezonych
palcach);
po uszaé
sie
w
éznych
kie unkach,
m owié
sie,
oié
sie
(0
obac wie);
migo aé
(o
gwiazdach)’,
suki bé i
‘po uszyé
sie
(0
wezu)’.
Bez
e ymologii.
Po .
ewen ualny
SE
ke b-
w
ké bé i
‘ 6sé
ob icie’.
—
Caus.
ki bin i
‘po uszaé,
do ykaé,
asko aé,
podniecaé,
d aznié;
p zenika¢
(0
d eszczu)’.
Nomina:
ki ba
‘m owie,
mndés wo’
(Aplinkui
budi
ki bos Zalciy
i
upiiziy),
ki bélius
‘wie cipie a,
k o
nie
moze
spokojnie
usiedzie¢
na
miejscu’.
—
Tu
moze
ez
ki ba,
pl.
ki bos
‘za eze,
g un
b o nis y,
mok ad a’
( o .
ki bi
m.
pl.
‘bagno’
jes
li uanizmem).
kizia
DP
‘cha upa’:
A ba
ge iaus
su
Sim inyku
pazink,
jog
ne e as
esi,
idan
Viespa is
u é y
mise non
o
sma dzion
kizion
a on
uzei
DP
358,,
‘albo
aczej
z
Se nikiem
uznaj, zes
niegodzien,
zeby
Pan
mia
[z]s api¢
do
nedznej
a
sm odliwej
cha upy
wojej’.
—
kizé
SD!
«chyz»
[chyz,
chyz
‘mal y,
nedzny
dom,
p zewaznie
wiejski’,
SPXVI],
kizé
SD
«cha upa»,
kizelé
SD!
«chyzyk»
[‘ma y
domek,
p awdopodobnie
wiejski,
akze
sza as,
namio ’,
SPXVI],
kizelé
SD!
«cha upa,
cha upeczka,
cha upcezysko»'?.
—
Ska dZius
(1931,
102)
p zyj-
muje
zapozyczenie
z
bi .
xiza.
—
Z
czasem
na
g uncie
ludowej
e ymologii
pojawi
sie
wa .
kiza,
skoja zony
z
czas.
kiz i
‘chylié
sie
ku
ziemi,
zapadaé
sie’
(s. .
kezé i),
po .
Sukizusi
oba
sena
adinas
kiza.
”
Po ,
u
Daukszy:
Kiidikélj
k i ysemp
ga bina e, kudikeliu
k i ysemp
klonioja és,
g yno-
Je
ki eléje,
0
p as uose
ys ykluose
DP
425,,
‘Dziecia ko
pie si
chwalicie,
dziecia ku
u
pie si
sie
k amiacie,
w
ubogie)
cha upie,
a
w
p os ych
pieluszkach’,
Jei
ame
nezi -
nodami
daba
nieko
ape
jo
galybe,
i
nieko
ki o
ne egédami,
iek ai
p aka q
o
kizela,
ienok
jam
Si q
ga be
i
laupse
da é
DP
62,,,,,
‘Jesli
oni,
nie
wiedzac
jeszcze
nic
o
mocy
jego,
anic
inszego
nie
widzac,
jedno
é ob
a
chalupke,
p zedsie
mu
e
czesé
a
chwale
wy zadzili’.
36
Uzupelnienia
do
SEJL.
Czesé
II
kliuksé i,
kli iksi
(wa .
kli iksia),
kliukséjo
‘(o
cieczy)
p zelewaé
sie
wyda-
jac
cha ak e ys yczny
odglos,
chlupaé,
chlupo a¢,
bulgo a¢, gulgo a¢;
bu -
ezeé
w
b zuchu,
kiszkach’,
kliuksi
SD
«k uczy
w
b zuchu»
—
o macja
na
-sé i,
u obiona
od
in e i.
kliik
—
o
chlupocie
p zelewanego
plynu
(Klik,
kli k,
kli k
i
p ipylé
mums
alaus
pilnas
skleinyéias),
kli ik
—
o
bulgo aniu
p y-
nu,
o
bu ezeniu
w
b zuchu.
—
Z
innymi
su .:
kliukén i
‘laé sie
z
chlupo em’,
.
‘pi¢
p os o
z bu elki,
pi¢
z
gulgo em’,
kliuké i,
p s.
kli ka
‘chlupie
(ubijane
mas o),
chlupocze
(zepsu e
jajko),
bulgocze
(go ujaca
sie
woda),
bu czy
w
b zuchw’,
kliiikin i
‘po zasa¢
jajkiem
dla
sp awdzenia,
czy
nie
chlupocze;
na-
lewaé
z
chlupo em;
pié
gulgoczac
p os o
z
bu elki;
jechaé
wozem
p zez
b o-
o’,
kliuksén i
‘bu ezeé
(0
kiszkach
konia)’,
iskliuksén i
‘wypi¢
p os o
z
bu el-
ki’.
—
D w.
kli ikis
I
‘ yk;
b y ka
zsiad ego
mleka’,
kliiikis
II
‘niezalezone
jajo,
zbuk’,
kli ikis
III
‘gadu a,
papla;
k os
niespeina
ozumu’,
kliiiksnis
‘ yk,
haus ’
(Vieng
kli iksnj
nu ijau
alaus),
wa .
kli iksnis.
—
Neoosn.
kliukséj-:
kliukséjimas
SD
«k uczenie
w
b zuchu».
klojimas,
kldjimas
1.
‘s anie,
ozscielanie
(Inu)’,
SD
«Scielenie,
s anie,
pod-
Scielanie»,
2.
‘d oga
wy ozona
balami’,
3.
‘miejsce,
gdzie
sie
ozk ada
zboze
do
mlécki,
gliniane
klepisko,
boisko
do
m écenia
zboza’,
SD
«boiewisko»,
4. ‘ilogé
zboza
jedno azowo
oz ozonego
do
miécki’
(ISkilé
is
klojimus),
4.
‘s odo a’,
apklojimas
‘p zyk ycie
16zka;
ok ad,
komp es’,
paklojimas
‘pos anie
( 6zka)’,
SD
«podscielanie;
Séielenie,
s anie».
D w.
z
su .
-ima-
od
neopwk.
kloj-,
wyod ebnionego
p s.
kldju
do
klé i
‘s aé,
ozscielaé’
(zob.).
Pa alele:
jojimas
=
jdju,
lojimas
=
l6ju,
plojimas
=
pléju.
—
D w.
klojimékas
‘licha
s o-
do a’.
Cps.
klojim-galis
‘miejsce
na
ko icu
s odo y’
(po .
galas),
klojimos a
DP
‘boisko’
—
z
degeminacji
*klojim-mos a
(po .
klojim-palaikis
‘ma na
s odo-
a’),
II
cz on
do
més y i
‘machaé,
kiwaé’
=
mé i
(znacz.
e ym.
‘zamia anie
bo-
iska
w
s odole’).
—
Akcen owany
na
pie wias ku
wa .
kldjimas
(*klaiimas)
zos a
p zeksz a cony
synkopa
i
w
*klaimas,
skad
po
sk éceniu
dy ongu
klaimas
(2,
4
p.a.)
1.
‘s odo a’,
2.
‘zboze
jedno azowo
oz ozone
do
m écki’
(Si y
du
klaimi
iskiiléme).
—
Cps. klaima-sla é
‘mio a
do
zamia ania
klepi-
ska,
boiska’,
klaimG- ie é
‘miejsce
po
s a ej
s odole’.
klés as
‘bal,
ze dz
do
wykiadania
mos u’
—
sb.
pos b.
na
-as
od
neo-
osn.
klos -,
pochodzacej
z
me analizy
klds -y i
=
kl6-s y i
‘s a¢,
ozscielac’
(zob.
klé i).
Pa alele:
ddigs as
=
ddigs y i,
mos as
=
méds y i,
sais as
<=
sais y i.
Podobnie
objasniaja
sie
wy azy
inklds as
‘deska
do
siedzenia
na
wozie’
=
iklds y i
i
pdaklos as
‘podk ad,
podscid ka’
<=
paklés y i.
Inaczej
Ska dzius
37

Wosciech
SmoczyNsk1
(1943,
324),
F aenkel
275
i
O ebski
(1965,
§
397):
analiza
klo-s as.
B ak
klés as
u
S.
Amb azasa
(1993).
—
Od
neoosn.
klos -
pochodza
éwniez:
klds é
‘ga ezie,
ze dzie
do
p zyk ycia
moczonego
Inu;
p é no
do
pos ania
na
pod o-
dze;
a da,
plisa’
(po .
Sluds é
<=
Slios y i),
klos is,
-iés
.
‘jedna
z
ze dzi,
k é y-
mi
sie
p zyk ywa
zamoczony
len;
ze dz
p zyciskajaca
s ome
p zy
k adzeniu
s zechy’
(po .
dés is
=
dés y is).
ko ul¥s
3
p.a.,
ké ulis
1
p.a.
‘ o,
co
wisi,
zwisa,
wisio ’ (np.
sopel
lodu,
k ab,
16j
pszczé
a.
sze szeni,
pajeczyna)
—
dewe balny
zeczownik
na
-ul-
od
WSO
ko -
<
*ka -,
po .
ké iu,
ko é i
‘zwisaé’
(obok
ego
ka ulys
‘wisio ’
=
ka i,
ka 6 i).
Pa alele:
ska ul¥s
<=
ska i,
Sipulys
<=
Sip i
(O ebski
1965,
§
213
n.).
—
Vb.
denom.
1.
ké ul i,
-a,
-o
‘wisieé,
zwisaé’ (A inas
lupamas
ko ul.
Lasiniy
pilnas
kaminas
p ikabin y
ko ulo),
a ké ul i
‘p zyniesé
cos
kiwajacego
sie
(np.
wo ek
zboza,
ka o li)’,
2.
kd uliuo i
‘zwieszaé
sie
—
0
owocach
na
ga ezi;
isé
wolno,
wlec
sie’.
k6znas,
-d
daw.
gw.
‘kazdy’
—
zapoz.
z
bl .
kdgny
(po .
ESBM
IV,
38
n.)'®.
—
D w.
kognd-dienis
‘dzie i
powszedni’
(po .
Sokid-dienis),
kdznq-syk
ad .
‘za
kazdym
azem’
(po .
sykis).
—
W
nawiazaniu
do
cps.
kiek- ienas
‘kazdy’
pojawi y
sie
po aczenia
1.
gw.
kégnas
ienas
dos .
‘kazdy
jeden’,
np.
K6%nas
ienas
cia
mane
mokys,
2.
kégnas
be ienas
dos .
‘kazdy
jeden’,
np.
Ko-
&ndm
be iendm
eiks
mi i.
k aikas
‘kos a
nas ana
na
szczycie
dachu
s omianego;
szczy
dachu,
ka-
lenica;
podscié ka’
—
zeczownik
pos we balny
od
k aiky i
‘s aé,
podscie a’
(zob.
k ik i).
Wa .
ze
zmiang
ik
>
ig:
k aigas
(po .
digas
<
dikas,
saigin-
i
<
saikin i).
—
D w.
pak aiké
‘poddasze’.
Zob.
ez syn.
ci iku as,
Selmud.
k au u é
‘sklep,
miejsce
sp zedazy
pewnych
owa éw’
(neol.),
dawniej
eZ
‘magazyn’
i
‘muzeum’.
Wa .
k au i é,
k au u é.
Obok
ego
k du u as
1.
‘ adunek’,
2.
‘zboze
zlozone
w
gumnie’,
3.
‘miejsce
do
sk adania
czego’.
Fo macja
na
- u -
od
czas. k du i
‘sk adaé
w
jednym
miejscu’.
Znacz.
e ym.
k du u é:
‘miejsce
do
sk adania
owa éw,
sk ad,
magazyn’.
Po .
pol.
daw.
sk ad
ap eczny,
sk ad
w6dek,
sk ad
myd a
o az
os.
magazin
‘sklep’.
—
D w.
k du u ininkas
a.
k au i ininkas
‘w asciciel
sklepu,
sklepika z;
sp zedawca
w
sklepie’,
wa .
kon ahowany:
k du ninkas.
k ené i,
k éna,
k enéjo
‘ zeszczeé
(0
d zewie,
belce);
cha czeé,
zezi¢’,
isk ené i
‘wym ze¢’.
Déwiekonagsladowcze.
Po .
k idk i,
k iuné i,
k i ik i.
—
SO
®
Ska dzius
(1931,
109)
wywodzi
z
XVI-wiecznych
o m
bi .
kézens,
kdiny}
( ak
es
F aenkel
286).
Bledem
jes
wskazanie
na é éd owa
o me
bi .
kéiny
w
LKZVI,
392.
38
Uzupeinienia
do
SEJL.
CzeSé
I
k an-:
k ané i,
k anéa
(wa .
k ani),
k anéjo
‘s a zeé
sie,
g zybieé’,
nuk anéjes
sénis
‘zg zybialy
s a zec’.
K ikS ai
4
p.a.
m.
pl.
‘Swie o
T zech
K éli,
6.1.’
(p zed
k é ym
ysuje
sie
na
d zwiach
zy
k zyzyki)
—
plu alizacja
wy azu
k iks as
‘k zyz’
(zob.
k iks as
II).
Po .
Vank iks is.
k i ik i,
k i ikia,
k i iké 1.
‘ch zaka¢é,
wydawaé
g os
—
o
winiach’,
2.
‘s ekac’,
3.
‘cha czeé,
acié
dech’,
4.
‘kaszle¢’,
5.
‘ciezko
p acowaé’.
Obok
k iuksé i,
k i ksi,
-€o
‘poch zakiwaé
—
0
p osie ach,
§winiach’.
Déwiekona-
Sladowcze,
po .
in e i.
k i i,
k iiik ,
k i ik
—
o
ch zakaniu
$wini.
Podobna
geneze
maja
czas.
ka k i,
k idk i,
k iuné i.
—
D w.
k iuksé
‘éwinia’.
k uSa
p.a.
‘g ad,
opad
w
pos aci
b y ek
lodu’
(Lie us
su
ledais
adinasi
k usa)
—
o macja
z
su . -d-
i
SZ
k us-
od
k iaus-,
po .
k iaiis is
‘pekaé,
amaé
sie
(0
k ze)’,
k is i
‘ubijaé
w
s epie’
i p.
Znacz.
e ym.:
coll.
‘k uszyny,
ok u-
chy
(lodowe)’.
Po .
s li .
k isos
uzy e
w
po aczeniu
z
syn.
ledai:
Nes
jog
Siuo
me u
didgiausi
pa ojumai
an
Zmoniy
a ei ,
...
an
ja y
ledai,
k ugos,
i
da ganos
DP
220,,
‘Bo
iz
o
ym
czasie
nawie sze
niebespiecze is wa
na
ludzie
p zycho-
dza,
...
na
zboze
g ady,
i
niepogody’.
kik i,
kunki,
kukaii
‘chylié
sie,
pochylaé
sie,
giaé
sie
ak
kK osy
doj za e-
go
zboza),
k zywié¢
sie’,
nukiik i
‘pochylié
sie
ku
ziemi
(0
k osach);
pochylié
sie
ze
s a osci;
sk zywié¢
sie’,
pakuk i
‘zgiaé
sie
(pod
cieza em
wo ka)’,
sukuk i
‘pochylié
sie
ku
ziemi
(0
k osach),
wylec
(0
zbozu);
sku czyé
sie,
zgiaé
sie”.
Odpowiednik
o .
kuks ,
kuks u,
kuku
‘zginaé
sie,
ku ezyé
sie,
siedzieé
w
kuc-
ki’,
e l.
‘schylaé
sie’.
—
Do
pie.
*k™eyk-
/
*k™uk-
‘k zywié,
zginaé’
(LIV?
359),
po .
s i.
ku ica e
‘ku ezy
sie,
k zywi
sie’.
Re leksem
s opnia
e
moze
byé
kidugé
‘wielka
kopa
(siana,
s omy),
s e a’,
o
ile
p zyjmiemy,
ze
o ma
a
wesz a
na
miejsce
*kiauké,
k 6 e
uleg o
sk zyzowaniu
zsyn.
kdugé
(zob.).
—
D w.
kuklis
(zob.),
kuksnd
1.
‘wielka
kupa
(siana)’,
2.
‘kupka
(siana)’,
>
kuksnelié é
‘kupeczka
(siana)’,
3.
‘ga s ka
(siana)’,
kukS as
m.in.
‘kupa,
s 6g
(siana,
zboza);
niewielkie
wzniesienie;
za knie y
na
kiju
pek
s omy
jako
znak
g aniczny’,
kiks is
‘kupka
(siana,
koniczyny)?°
(0
neoosn.
kuks -
zob.
nizej),
kuku as
a.
kuku as
‘ka k,
g zbie ,
plecy’,
ez
pl.
kukui ai
(Panesiok
mane
an
Po .
In
sena e
Zmogus
sukuiika
ne
i¥
ge umo
—
nuo
da by,
nuo
a gy,
nuo
ligy
‘Na
s a osé
ez owiek
pochyla
sie
nie
od
dob oby u,
lecz
od
p acy,
od
ud6w,
od
cho ob’.
2
G upa
-i -
w
nag osie
su iksu zos a a
zmieniona
ze
-s -,
zapewne
pod
wp ywem
in-
e i,
kuks
—
0
ude zeniu.
39
Wosciecn
SmoczyNsk
kuki y),
kuki é
‘ka k’
::
o .
kuku s
‘ga b;
g abie ,
plecy’.
Tu
ez
kukda
gw.
‘kij
z
g ubym
ko icem,
pa ka,
maczuga’,
kiké
‘pa ka;
polano;
uchwy
kosy;
g owa;
kobie a
niskiego
wz os u’.
Wa .
sono yzowany:
gugd
1.
‘wypuk osé,
zg ubienie
wywo ane
ude zeniem,
guz’,
2.
‘ga b’,
3.
‘kosci
pod g zywa
ko-
nia;
opa ki
konia’,
4.
‘wygie a
do
gé y
czesé
siod a’,
5.
‘pagé ek;
kupa,
kupka’,
6.
‘czub
wioséw;
wi osy
upie e
z
ylu
glowy
w
wezel,
kok’.
—
Ze
s owianiskiego
po .
1°
cs.
k ikii
‘w osy
na
glowie’,
s i.
kéka
‘bujne
wiosy
na
glowie’,
2°
d w.
ps .
*kii¢-ica:
s ezes.
kcicé
‘wlosy
nad
czo em’,
czes.
ks ice
.
‘pukiel
d ugich
w oséw,
ges a
czup yna,
czub;
g zywa
na
czole
konia’,
s pol.
k aczyca,
k acica
‘w osy
na
g owie
lub
ka ku’
(zmienione
z
*kezyca
na
sku ek
adideacji
do
ka k).
—
Neoosn.
kuks -:
kuks e a
a.
kukS e d
1.
‘czeSé
g zbie u
ponizej
ka ku,
ba ki’,
2.
‘kos¢
wys ajaca
w
yle
kla ki
pie siowej
miedzy
o-
pa kami,
ga b’
(Maciau
zmogy
su
didele kiks e a),
3.
‘cieza
niesiony
na
ba -
kach;
d ewniane
nosze
zak adane
na
ba ki;
plecak’,
wa .
kiikS a a.
—
WSZ
kak-:
kiku é
3
p.a.
‘wyspa
na
zece’.
Po .
o .
kiikkums
‘ga b’,
kiki is
‘ka ze¥’,
kakSa
‘zga biona
s a uszka’.
Odpowiednik
ps .
*kyk-,
po .
1° ps .
*kyka,
scs.
kyka
‘w osy’,
bg.
p zes .
kika
‘d ugi
pek
wioséw
pozos awiony na
ogolonej
g owie’,
sch.
kika
‘wa kocz’,
s e.
gw.
kyka
‘kiku ,
okaleczony
cz owiek;
la-
ska,
pa ka’,
2°
ps .
*ky¢ika,
cs.
kycika
‘w osy’,
os.
gw.
kicka
‘Swia eczny
ubié
glowy
zameznej
kobie y’,
uk .
gw.
kycka
‘kosmyk
Inu
wpleciony
w
wa kocz
panny
mlodej;
wiazka
s omy
a.
si owia
do
pok ycia
dachu’,
s pol.
kiczka
‘pa ka,
maczuga;
wiazka,
snopek’.
—
SO
kauk-:
kaiika as
‘pagé ek’
(zob.,
am
ez
o
os.
k iéa
i p.).
kunigaikS is
I,
-Scio
‘ksiaze’"".
DP
‘ksiaze,
w6dz’,
SD
«ksiaze»,
didis
kuni-
gaiks is
SD
«ca ,
magnus
dux»
(dos .
‘wielki
ksiaze’),
kunigaiks is
kunigy
DP
‘a cykaplan’.
Rzadki
wa .
kuningdikS is.
—
Zona
ksiecia
nazywa
sie
kinigé
‘ksiezna’
(zob.).
—
Wy az
kunigdiks is
jes
de ywa em
od
kinigas
w
jego
znacz.
pie wo nym
‘pan,
wiadca’
(po .
o .
kings
‘pan’).
Z
opisowego
punk u
%
Po ,
A lankysiu
kunigaikscius
i
ka alidinus
SP
1,
54,,
‘Nawiedze
Ksiaze a
i
syny
K olewskie’.
—
kad
Pe as
...
kaip
Kunigaiks is
i
gal a
isy
Apas aly,
uz
isus
a saké
DP
467,,
‘aeby
Pio ...
jako
Ksiaze
i
g owa
wszy kich
Apos o ow,
za
wszy kie
odpowie-
dzial’.
—
i
asai
[Zacheus]
bu o
kunigaiksciu
mui inyku,
i
bu o
didz u is
DP
571,
‘a
en
[Zacheusz]
by
Ksiazeciem
Celnikow,
a
by
boga y’.
%
Po .
suejos
isi
odon
e esniej
mon y
i
kunigaiksciai
kunigy,
i
Dak a ai
p ies
Jezy
DP
163,
‘zeszli
sie
w
ade
wszyscy
s a szy
ludu,
i
A cykap ani
i
Dok o owie
nap ze-
ciw
Jezusowi’.
—
nunesé
is
desim is
penigy
sidab iny
kunigaigsciamus
kunigy
i
y es-
niemus
DP
163,,
‘odnios
zydziesci
S eb nych
pieniedzy
A cykap anom
i
s a szym’.
40
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
IT
widzenia
chcia oby
sie
analizowaé
kunig-aiks is
( ak
Ska dZius
1943,
373
i
O ebski
1965,
§
437),
jednakze
aka
analize
alsy ikuje
b ak
poSwiadczen
dla
su .
-aiks is
w
innych
wy azach
li .
T zeba
zaczaé
od
ego,
ze
sekwencja
-ks is
w
zako iczeniu
wy azéw
nigdy
nie
jes
pop zedzona
dy ongiem
ai.
Zwyk ym
pop zednikiem
-ks is
jes
samog oska
y,
po . z
jednej
s ony
adi.
namyks is
‘domowy’,
naminyks is
s.
(od
sb.
namai),
z
d ugiej
s ony
sb.
kiau-
lyks is
‘p osiaczek’
=
kiaiilé
‘$winia’,
SunykS is
‘piesek’
=
ud,
Su is
‘pies’.
W
nazwach
miodych
zwie za
al e nan em
y
bywa
d,
np.
kiauli iks is
‘swinka’,
Suni iks is
‘szczenie’®.
—
(Neo)su .
-yks is
uksz a owa
sie
w
de ywacji
sin-
gula iw6w
na
-ia-
od
zeczownikéw
zbio owych
z
su .
-ys -,
po .
bandyks is
daw.
‘bydle’
z
*bandy-k-s is
<
bandys is
daw.
‘bydle’
(plus
inse cja
k)
<=
*bandys a.
Na omias
(neo)su .
—’ iks is,
cha ak e yzujacy
p zewaznie
na-
zwy
po oms wa
zwie zecego,
s anowi
swego
odzaju
mody ikacje
su iksu
p zymio nikowego
-is -**,
polegajaca
1°
na
do aczeniu
su .
-ia-
(*-dis ia-
>
*-dis is,
gen.
sg.
*- is¢io),
2°
na
p zeksz a ceniu
sekwencji
s /@
za
pomoca
ws awnego
k,
>
*-iiks is,
*- ikS¢io,
s ad
po
zmianie
ks
>
ké:
-iikS is,
-iik5cio.
Niby-su iks
-aiks is
pows a
p awdopodobnie
en
spos6b, ze
o macja
pa-
onimiczna
kunig-di is
‘syn
pana,
ksiaze’
=
kinigas
‘pan’
(d w.
ypu
pondi is
‘panicz’,
gimindi is
‘k ewny’)
uleg a
esegmen acji
na
*kunigai- is,
po
czym
w
miejsce
- is
wp owadzono
zako iczenie
-ks is.
To
os a nie
mozna
by o
wy-
abs ahowaé
w
ypie
naminyks is
(adi.
‘domowy’),
poniewaz
s yka
sie
on
z
ypem
naminykas
(sb.
‘domownik’).
Resegmen acja:
*naminy(k)-k is.
Uza-
sadnia
sie
ona
ym,
ze
na
mocy
p awa
degeminacji
kazda
spé g oska,
k é a
znajdzie
sie
na
g anicy
mo ologicznej
moze
byé
wa osciowana
jako
zbieg
dwu
iden ycznych
spé g osek
(zob.
np.
d u i).
—
D w.
od
osnowy
kuni-
gaiks -:
kunigaiks y é
‘ksiezniczka’,
kunigaiks ys é
‘ksies wo’,
Lie u ds
Didzidji
Kunigaiks ys é
‘Wielkie
Ksies wo
Li ewskie’.
Po .
n.
m.
Kunigaiks iné.
kunigaiks is
II,
-Scio
‘ksiezyc’,
SD
«miesiac,
luna».
Jes o
kalka
wy azu
s pol.
ksiegyc,
k é y
obok
gléwnego
znaczenia
‘syn
ksiecia,
ma ole ni
ksiq-
ze’
(d w.
na
-ic
od
ksiqdz
‘ksiaze,
w6dz,
pan’)
mia
ez
znaczenie
p zenosne
‘luna’.
Dok adniej
o
ym
Bo ys
2005,
269.
®
Po .
éwnied
zeczowmiki
osobowe
aik iiks is
‘dziecie,
dziecko’
=
aikas,
ponidiks is
‘panek’
=
pénas.
%
Po ,
ligds as
‘cho owi y’
<=
ligd
‘cho oba’,
miegiis as
‘senny,
zaspany’
<=
miégas
‘sen’,
akée
élds as
‘spézniony’
od
adi.
élis
‘péany’.
41
Wosciecn
SmoczyNsk
medzZi6né
‘polowanie’,
SD
« owienie
zwie za,
mySlis wo
Zwie ze,
ob ow,
polowanie»
—
n.
ac .
z
su .
-né
od
neoosn.
medzio-,
wyabs ahowanej
z
czas.
medzié i
‘polowaé’
(zob.).
Pa alele:
p ekiéné
<=
p eki6 i,
sekioné
=
seki6 i,
ajéné
<=
ajo i.
—
N.B.
Dopie o
na
sku ek
odniesienia
wy azéw
medzioné,
p ekioné
i p.
do
zeczownikéw
médiias
‘las’,
p éké
‘ owa ,
handel’
jako
ich
zekomych
pods aw
s owo wo czych
dosz o
do
wyod ebnienia
-oné
jako
neosu iksu
i
nas epnie
do
zas osowania
go
jako
S odka
de ywacji
denomi-
nalnej,
po .
np.
ka iéné
=
kd ias,
keliéné
=
kélias**.
mekslé
gw.
‘pe elka,
uszko’
<
*meks-lé
lub
*meks-slé
—
nomen
ins u-
men i
z
su .
-lé
albo
-slé,
u obione
od
neopwk.
meks-
=
mégz i
‘wiaza¢,
spla-
a¢;
obié
na
d u ach’.
Po .
knyslé=
knis i,
éplés
=
ép i;
puslé
(z
*piis-lé
lub
*piis-slé)
=
piis i,
pa d slés
<=
é i.
Pisownia
<ks>
jes
one yczna,
w
od éznieniu
od
zwyk ej
pisowni
e ymologicznej
<gz>,
po .
megz inis,
megz u é
s. .
mezgi,
mégz i.
Inaczej
Baga
([1924]
1961,
704),
Ska dzius
(1943,
199)
i
O ebski
(1958,
360):
d w.
z
su .
-kl-:
*mezg-klé,
zekomo
wy-
dajacy
*mesk-klé
>
*mesklé,
i
w
ko icu
d oga
me a ezy
sk-C
>
ks-C:
mekslé.
mélnykas
daw.
gw.
‘m yna z’
(m.
in.
SD)
—
zapoz.
z
bl .
mélonik.
Z
anspozycja
su iksu:
mélninkas
‘m yna z’,
po .
Melninko
kiaulé,
u édo
a -
klys,
kunigo gaspadiné
bado
neda i .
—
W
uzyciu
p zenosnym
mélnykas
o
1.
‘ch abaszcz’,
2.
‘cie zew’,
3.
‘k e og éw,
p ak
z
odziny
dziecio éw,
Jynx
o quilla’,
4.
‘pewien
aniec
ludowy’.
—
N.
m.
Mélninkai
2x,
Melninkai
5x.
mé dé i,
p s.
mé dZiu
(3
os.
mé di,
wa .
mé da,
mé déja),
p .
mé déjau
1.
‘lezeé
na
ozu
smie ci,
walezyé
ze
Smie cia,
byé
w
agonii,
dogo ywaé,
konaé’
(s li .
‘umie aé’,
np.
DP),
2.
‘ acié
p zy omnosé,
mdle¢’,
pé me dé i
‘p zejs¢
ze
s anu
agonalnego
do
ozd owienia’,
sumé dé i
‘s wa dnieé
—
o
Sniegu’.
Pa alele:
sé gé i
=
si g i,
sedé i
<=
sés i.
—
Analiza
synch oniczna:
mé -dé i,
1° z
uwagi
na
apo onie
wzgledem
mi -:
mi i
‘m zeé,
umie aé’,
2°
z
uwagi
na
me é i,
me i il,
me éjau
‘powoli
zdychaé,
byé
ledwo
zywym;
go aco
p agna¢
czego;
byé
smu nym,
smucié
sie’,
DP
‘smecié
sie’
(po .
yp
gedé i).
Po .
o .
mé dé
caus.
‘mo zyé
g odem’
(ob.
izmé é
‘cie pieé
g éd’),
izmé dé
‘wymo zyé¢
g odem,
wyg odzi¢,
np.
psa’.
—
Analiza
diach oniczna:
*me d-é-,
*me d-i-,
*me d-ia-*?
sa
ema ami
pows a ymi
d oga
su igowania
neopie -
®
Po .
léidiia,
skleidzia,
Zeidzia.
Zob.
ed
s. .
gimi i
p aesens
pli .
*gimdu,
k é e
da o
osnowe
o mie
gimdzi .
**
Po .
ek ai
jog
bijais,
idan
e és
au
paciam
nepamoz y
DP
186,,
‘jedno
iz
sie
boisz,
by
snadé
i
obie
samemu
nie
dos a o
[nie
zab ak o]’.
48

Uzupelmienia
do
SEJL. Czesé
II
wias ka
*me d-,
k o y
zos a
wyabs ahowany
z
p s.
in .
*me -da
‘umie a’
( anspona
ie.
*me -d'e-).
Aku
bez
his o ycznego
uzasadnienia.
—
D w.
me delé i,
-ju,
-jau
‘walezyé ze
smie cia,
powoli
umie aé’
(Me deléja,
me deléja,
é
numi
negali),
mé deliuo i
‘omdlewa¢’,
me dén i
‘gasnaé
—
0
ogniu’.
mé elé,
zwykle
pl.
mé élés
bo .
‘bylica
pio un,
A emisia
absin hium’,
dawniej
w
odzaju
meskim:
me éliai
SD
m.
pl.
«pio un».
Zapewne
d w.
de-
we balny,
zwiazany
z
me i,
més i
‘ zucaé’.
Szczegd y
czekaja
na
zbadanie.
Po .
syn.
pelynas.
miksé i,
miksi
(wa .
miksia),
mikséjo
1.
‘zacinaé
sie
p zy
méwieniu,
jakaé
sie’,
2.
‘mdéwi¢
niewy aznie,
niesk adnie;
mam o a¢
nie
wiedzac,
co
powie-
dzie@
—
czas.
na
-sé i,
u obiony
od
in e i.
mik mik
opisujacej
jakanie
sie
(pa-
alele
u
O ebskiego
1965,
§
626).
Po .
ez
mik
—
o
za kaniu
kogo
(ze
zdu-
mienia,
p ze azenia,
ze
zlosci),
np.
Mik
mik
i
nieko
nepasako.
Liudininkas
mik
mik
i
uésiki o.
—
Z
innymi
su .:
mikéi6 i ‘jakaé
sie;
nie
méc
wyméwié
ni
s owa’,
mikén i
‘meczeé
—
0
kozie,
owcy;
mam o aé,
jakaé
sie’,
mikné i
s.
—
D w.
mikéius
‘jaka a’,
mikna
s.,
miksd
s.
mié is,
-i,
s a sze
miS as,
-d
‘mieszany,
ce kowany;
spla any,
nieupo zad-
kowany’
—
p yma ne
adi.
b.
z
su . - a-
od
SZ
mis-,
po .
miS i,
mys i
‘mieszaé
sie’.
Wywod
z
pie.
*mik- 6-
umozliwia
odpowiednik
wed.
mis d-
‘zmieszany,
ozmai y’.
—
Wa .
z
inse cja
k:
miks as
daw.
‘okon,
Pe ca
lu ia ilis’
(po .
deks a
<
deg a).
Wa .
z
inse cja
:
o .
mis s
‘mieszany’.
—
D w.
mis ainé
‘sa a ka
ja zynowa’,
mis ys
‘mieszaniec
( oslina
a.
zwie ze)’,
mis iinas
s.,
mis ius
‘cos
zmieszanego,
mieszanina’,
=>
mis iumi
ad .
‘na
p zemian,
miesza-
jac
sie’
(Mis iumi
gy ena
Zydai
su
okieciais,
.y.
sqmisiai),
wa .
mis iu,
mis i.
—
D w.
ws eczny:
miSas
‘zmieszany
z
czym
(0
wodzie),
niejednoli y
(o
pasmach
welny
6znej
ba wy)’.
—
Vb.
denom.
mis in i
‘mieszaé,
sadzac
d zewa
éznych
ga unkéw);
k zyzowaé,
aczyé
o ganizmy
nalezace
do
éznych
ga unkéw’.
mi8 i,
mys i
(zam.
*mis u
<
*min3-s u,
gw.
minsi;
mins d),
misaii
‘ aczyé
sie,
mieszaé
sie;
pla a¢
sie
—
o
niciach;
psu¢
sie
—
o
pogodzie’,
apmis i
‘zmieszaé
sie,
s opi¢
sie,
speszyé
sie,
okaza¢
zak opo anie’,
jmis i
m.in.
‘na-
e nie
ga na¢
sie
do
kogo’,
pamis i
‘pomieszaé
sie’,
p zen.
‘zwa iowaé’
(=>
pamisélis
‘wa ia ’),
sumis i
‘zmiesza¢’.
I e .
migy i
‘miesza¢;
asowaé
(ka y)’,
e l.
misy is
daw.
‘zadawaé
sie
z
kim’.
Po .
o .
izmis ,
-mis u,
-misu
‘wpas¢
w
ozpacz,
pog azyé
sie
w
ozpaczy’.
—
Nomina:
misanas
1.
‘mieszanka
(zb6z)’,
2.
‘mieszaniec’,
miSas
(zob.
mis iis),
miSinas
‘ oz zedzony,
ozcienczony;
zma-
cony’,
misinys
‘mieszanina,
ozmai os¢,
mieszanka’,
misinis
1.
‘mieszaniec,
me ys’,
2.
‘he ma ody a’,
SD
«mieszaniec
oboiey
p ci»,
mis iis
(zob.),
sdmisis
49
Wojsciecn
SmoczyNsk
‘mieszany,
niejednoli y,
ézno odny’,
ugiai
sqmisiai
m.
pl.
‘zy o
zmieszane
z
innym
zbozem’,
sumisimas
‘zamieszanie,
pop och’,
cps.
mi3y -pla ikis
‘(zwie-
ze)
0
sie sci
mieszanej
ba wy’
(po .
a laizy -kak is
s. .
liéz i).
—
WSZ
mys-:
sqmysis
‘zamieszanie,
zame ,
pop och;
pomieszanie
ma e ii’.
Po .
o .
mis i
‘miesza¢@’
<
q.
*mi8-s i-,
mis elé
‘miesza¢’.
momué,
gen.
sg.
mome is,
acc.
sg.
mémenj
3
p.a.
m.
‘ciemie,
e ex’.
Z
powodu
o my
s li .
muomuo
o az
d w.
m iomuon-is
‘ciemie’
(po .
Sa muon-
is
ob.
Sa mud)
zeba
pos ulowaé
nom.
sg.
w
pos aci
pb.
*mé-m6n-@
>
*muo-muon-@
>
*muo-muo
i
uznaé,
ze
zmieni a
sie
ona
w
momud
d o-
ga
dysymilacji
wo-uo
>
o-uo.
P awdopodobnie
dewe balne
abs ac um
na
-muo
/
-men-
od
pwk.
*m6-,
k 6 y
pozos aje
bez
e ymologii.
Po .
s omué
‘s an,
alia
w
igu ze’
od
s é i.
Od
zanik ego
pwk.
* é-
‘piec,
palié’
pochodzi
émuo
‘zgaga’.
—
Gw.
momudlis
‘ciemie’
pokazuje
su .
-lis,
dodany
do
o my
nom.
sg.
momué
(pa alele:
ménudlis
=
ménuo,
Si suolis
=
Si Su6d).
—
Jes
jeszcze
wa .
maumué
‘ciemie’,
k é y
zawie a
niejasne
au.
Czy
chodzi
o
adideacje
do
czas.
mdu i
m.in.
‘wk adaé
czapke’?
—
Réwnoleg y
do
m iomuonis
d w.
odzaju
ze iskiego
b zmi
m iomoné
‘ciemie,
wie zcholek’,
nie
*muomuoné.
T umaczy
sie
o
up oszezeniem
d ugiego
z
dwoéch
dy ongéw
uo
ej
o ma-
cji
(dysymilacja).
P zyk ad
en
jes
is o ny
dla
wyjasnienia
zakoniczen
-oné
i
-onis,
bedacych
al e na ywa
dla
-uoné
i
-uonis
w
de ywa ach
od
dawnych
spdig oskowcéw.
O déz
jes
p awdopodobne,
ze
o macja
m iomoné,
wywo-
dzaca
sie
one ycznie
z
*muomuoné
(s uk u a
pie wo na:
*muomuo
+
-né),
zacze a
byé
ozumiana
jako
o macja
z
p oduk ywnym
su .
-oné
(zob.
obja-
Snienie
o m
denominalnych
ka idné,
kelidné
s. .
medzi6né).
Ciekawe
jes
da-
lej,
ze
esegmen acja
muom-oné
o wo zyla
z
kolei
d oge
do
usamodzielnienia
sie
-oné
(-onis)
w
oli
o man u,
s uzacego
p zeksz a caniu
dawnych
ema 6w
spd gloskowych
na
-muo
/
-mens
w
ema y
samog oskowe
na
-i-,
-ia-
lub
-é-.
Ws epem
do
ego
s a a
sie
ein e p e acja
zeczownikéw
na
-muo
/
-mens
jako
de ywa éw
na
-uo
/
-ens
od osnéw
zako iczonych
spd g oska
-m-,
w
szczegélnosci
do yczy
o
nomina iwu
sg.
muomud
a.
momud
jako
muom-uo
a.
mom-uo
o az
accusa iwu
sg.
m iomenj
a.
mémenj
jako
muom-enj
a.
mom-enj.
mo e ys é
‘s an
maize iski’,
DP
‘ma ze is wo’
(wa .
mo e ys d),
SD
«mal-
zens wo,
ma imonium»,
<azusakimas
is oiunéiu
mo e is en>
SD
«zapo-
wiedz
ma ze is wa»
—
abs ac um
na
-ys é,
u wo zone
od
osnowy
mo e -,
k é a
wyabs ahowano
z
cps.
y mo e -,
y -mo e -iai
m.
pl.
‘ma zonkowie’
(m.in.
DP).
Zdaniem
Bo owskiej
(1957,
338)
o macja
y mo e iai
jes
p ze-
k adem wy azu
pol.
daw.
mage is wo
(mqé-Ze is wo),
pochodzacego
z
p ze-
50
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
ksz a cenia
o my
ma ge is wo.
Co
do
su iksu
po .
me gys é
‘s an
panie i-
s wa’
=
me gd,
be nys é
DP
‘dzieci is wo’
=
bé nas.
mdiZis,
-io
gw.
‘ma a
ilos¢é’,
np.
A
daug
gi
pieno?
—
Nei
o
daugio,
nei
o
mo:
Jes
o
abs ac um
z
su .
-ia-
i
SW
*maz-
od
adi.
m@Zas
‘mal y’.
Cps.
mdaz-moiis
(zob.).
Pa alele
apo oniczne:
g ézis
=
g aiiis,
lébis
<=
labas,
plo is
=
pla i s,
skénis
=
skaniis.
—
Vb.
denom.
1.
még i,
méz a
(wa .
mdzi),
mozo
‘zmniejsza¢
sie,
male¢,
nie
wys a cza¢;
s abnaé,
niknaé’
(po .
léb i,
-s a
=
l6bis),
pamoz i
DP
‘zab aknaé”™,
2.
mozé i,
mzi,
mozéjo
‘(powoli,
s op-
niowo)
zmniejszaé
sie,
nikna¢’,
e l.
mozé is:
Jau
mozi ios
su
Sienu,
y.
maz
e u iu
‘Ma o
mam
juz
siana’.
Jie
mézis
pinigy
‘B ak
im
pieniedzy’,
3.
mdzy is,
-ijasi,
-ijosi
e l.
‘odezuwaé
b ak,
niedos a ek
czego’,
np.
AS
imu
mézy is
Sieno
‘Zaczyna
mi
b akowaé
siana’.
miiééInykas
DP,
SD
«meczennik»
—
zapoz.
z
bl .
muédlenik.
Ina-
czej
Ska dZius
(1931,
135):
p zeksz a cenie
miicenykas
za
pomoca
su iksu
-elnykas.
—
D w.
miicélnyké
SD
«meczennica»,
miielnykys é
SD
«meczen-
s wo»,
Zob.
miicy i.
miiéenykas
daw.
‘op awca’,
np.
Pada é
jj
miiéenykamus
(B e kun)
—
zapoz.
z
bl .
m icenik.
Po .
miicy ojas.
muily i,
muiliju,
muilijau
1.
in .
‘mylié
sie,
pope niaé
omy ke,
b ad’*>
zwykle
e l.
muily is®*,
2.
.
‘oszukiwaé
kogo’,
z
p b.
ap-,
nu-*”?
—
zapoz.
z
pol.
mylié
(sig).
Zas eps wo
ui
za
s ow.
y
jak
np.
w
muilas
(zob.)
mu i,
mi s a
(wa .
mi a),
mi o
‘moknaé,
namakaé,
ozmakaé
(0
d o-
dze);
pocié
sie
(p zy
p acy);
g zezna¢’,
jmi i
‘namoknaé,
zmieknaé
od
wil-
goci
(o g uncie,
d odze);
pog azyé
sie;
ub oci¢
sie,
wyb udzié
sie’
—
o ma-
%
Po ,
iek ai
jog
bijais,
idan
e és
au
paciam
nepamo y
DP
18622
‘jedno
iz
sie
boisz,
by
snadZ
i
obie
samemu
nie
dos a o
[nie
zab ak o]’.
°
Po .
Tikim
aipag
ing
Sany
io,
Jézu
Ch is q
maloniausj...
ame
nieka
nemuiliyam
PK
110!
‘Wie zymy
ez
w
syna
jego,
Jezu
K ys a
askawego...
Na
ym
sie
nic nie
my-
limy’.
—
W
LKZ,,,,,
389
czas.
muily i
‘mylié
sie’
zos a
p zez
omy ke
po aczony
w
jednym
lemmacie
z
czas.
muily i
‘mydlié’.
%
Po .
Bene
mu lijamos
‘Czyzbyémy
sig
mylili’.
Rodos,
jau,
jei
nemuilijaus,
kad
aiskiai
da ediiau
i
pa odziau
‘Zdaje
sie,
ze
jesli
sig
nie
myle
—
wszys kiego
jasno
dowiod-
em
i
pokazalem’.
Ak,
a
1
el
apsimuilijau,
do anok
‘Ach,
ja
znéw
sie
pomyli em,
wybacz’.
”
Po .
No éjo
dédis
apmuily
bobq
an
li e io
‘Chcia
dziad
oszukaé
babe
na
li ze’.
Numuilijo
nuo
koZno
maiio
po
kelis
ublius
‘Oszuka
na
kazdym
wo ku
po
pa e
ubli’.
51
WoscikcH
SmoczyNski
cja
inchoa ywna
na SZ
mu -
od
mau -,
j.
od
neoosnowy
wyabs ahowanej
z
sb.
mdu as,
mau ai
(zob.).
—
D w.
mu in i
caus.
‘b udzié,
peckaé;
moczyé,
za-
maczaé’
(po .
o . mu i
‘moczy¢’),
s a .
na
-dé i:
mu dé i,
mu da,
mu déjo
‘byé
zanu zonym,
pog azonym’,
caus.
na
-dy i:
mi dy i
caus.
‘wsadza¢
do
wody,
zanu zaé,
opi¢;
pchaé,
napychaé
(wo )’,
e l.
mi dy is
‘kapaé
sie;
b odzié
w
blocie,
bagnie’.
—
Nomina
od
mu -:
mu a
‘g zezawisko’,
mi as
‘namok e,
podmok e
miejsce’,
mii inas
‘wilgo ny,
zmoczony;
opeckany,
ub udzony’,
mu la
b.z.a.
‘mg a’,
mi lé
wulg.
‘geba,
pysk,
nos’,
mu lia
‘g zezawisko,
b o-
o’,
mii sa
‘gapa;
b udas’,
mu is
‘g zaski,
b o nis y;
p zemoczony’.
—
Neo-
osn.
mu l-:
mu linas
a.
mi linas
‘b udny,
umo usany;
nieczys y,
me ny
(0
wodzie)’,
b.
denom.
mu lin i
‘b udzié
(ub anie)’,
mu liojas
p s.
e l.
‘ni
o
pada,
ni
o
Sniezy’.
namyki is,
-scio
adi.
‘domowy’,
namyks is
SD!
«domowy>»
(syn.
namy),
SD
«p ywa ny,
p iua us,
domes icus»
(syn.
jpa us),
namyks is
sa gas
SD
«pa o-
bek,
s oz
domowy>».
Jes o
p zymio nik
na
-ia-,
*namys is,
-s¢io
‘domowy’,
p zeksz a cony
one ycznie
w
nas eps wie
inse cji
k
p zed
g upe
s
i
zmiany
ks
w
ks.
Osnowa
ego
p zymio nika
by o
sb.
namys d
a.
namys é
‘domos wo,
gospoda s wo
domowe’.
Pa alela
one yczna
i
mo ologiczna:
bandyks is
‘bydle’
<
bandys is,
d w.
od
“bandys a
‘s ado
byd a’.
Zob.
ez
naminyks is.
na 8 as
s li .
‘zapalezywos¢’**
—
abs ac um
na
- a-
od
neopwk.
w
SO
na s-
(<=
ni s-),
od
k é ego
de ywowano
éwniez
adi.
na Siis
‘gniewny,
s o-
gi’
o az
b.
na Sin i
‘d aznié, ja zyé,
wzbudzaé
gniew’.
Zob.
ni s i.
—
D w.
na s inykas
1.
‘bun ownik’,
2.
SD
«zwadca»
[‘cz owiek
k o liwy,
k é nik’]
(b ak
w
LKZ).
—
Vb.
denom.
na s in i:
na s inu
SD
«bun uie
sie
p zeciw
komu»,
syn.
aidijuosi
(b ak
w
LKZ),
na s in is
‘gniewaé
sie,
okazywaé
ose’,
isina S in i
‘ ozz oscié
sie’.
nebesku6
ad .
‘nie
bez
powodu;
nic
dziwnego’,
np.
Nebeskud
Su a
lojo.
Sako,
Bal us
gi as
pinigus
pame es,
nebeskuo
oks
nuli ides.
Ze
zmiany
*ne-
bes-ko,
co
bylo
po owicznym
p zek adem
zw o u
os.
ne
bez
cego
(O ebski
1956,
298,
p zyp.
1).
ni s i,
ni s i,
jni aii
‘wpadaé
w
gniew,
w
z osé;
upie aé
sie,
byé
upa ym’,
%Np.
Nusiun é
ieg
p ie§
juos
is ybe
na s o
sa o
SP
I,
259,,.,,
‘Pos al
p awi
p zeciwko
a8
p awi
p
nim
gniew
zapalczywosci
swojej’.
%
Po ,
Nes
Kal inas
didziausias
na s inykas
Baznyéios
s en os,
da o
Die y
da y oju
nusidéjimy
SP
1,
288,,
‘Bo
Kalwin
nawie szy
bun ownik
koScio a
Swie ego,
czyni
Boga
czynicielem
abo
p zyczyna
g zechow’.
52
Uzupe nienia
do
SEJL
Czesé
IL
ni s u
SD
«bes wie
sie»
(syn.
gailauju),
ni s us
a klys
SD
«zacinaiacy
sie ko i»,
apni s i
DP
‘ ozgniewaé
sie’,
apni o
SD
« oziad
sie»,
jni s i
‘ ozgniewaé
sie;
wziaé
sie
do
czegos
zaza cie,
z
zaciek oscia,
s aé
sie
zawzie ym,
ozochocié
sie’,
SD
jni s u
« oziuszam
sie».
Al e nan
ni -
ep ezen uje
SZ
do
ne -
jak
w
né é i
‘gniewaé
sie’
(zob.).
—
N.B.
W
eks ach
s li .
p aesens
do
ni s i
ukazuje
sie
zy
azy
p zy
pie wias ku
w
s .
peInym:
3
os.
ne s (a)
‘gniewa
sie’
<
*ne -s a,
po .
1°
kiek
ienas,
ku is
ne s
an
b olio
sa o,
kal as
bus
siido
DP
292...
‘kazdy,
k o y
sie
gniewa
na
b a a
swego,
winien
bedzie
sadu’, 2°
be
kad
ienok
Zinai,
jog
jisai
u i
kq
p ie¥
a e,
jog
an
a es
skundias,
a ba
ne s
DP
296,
,
‘ale
iz
jedno
wiesz,
ze
on
ma
coé
p zeciwko
obie,
ze
sie
na
cie
ska zy,
abo
gniewa’,
3°
ene s
elns
i
isa
pekla
MZ
189,
‘niech
ozgniewa
sie
diabe
i
ca e
piek o”°.
To
ne s (a)
polega
widocznie
na
wy éwnaniu
p s.
ni s a
do
p s.
né a
(in .
né é i).
Zewne znie
bio ac,
ne s (a)
p zypomina
akie
zadkie
wypadki,
jak
g@s a
(s. .
gés i
II),
skés a
(s. .
skés i)
i
éms a
(s. .
ém i).
—
Nomina
na
SZ
ni -:
ni is,
-Cio
‘gniew’
::
s p .
s eises
nie ies
gen.
sg.
‘gniewu,
des
Zo ns’,
czy .
[s eisas
ni is];
ni ul s
‘wSciek osé,
gniew;
na éw,
z y
nawyk’
(=
ni ulingas
‘wSciek y,
ozwScieczony’).
Osobno
zob.
ni s i.
nop-,
s li .
p epozycja
pewnych
o m
czasownikowych:
ze
zmiany
*nap-,
o z
kon akeji
*na-ap-
i
asymilacji
an ycypacyjnej
w
po aczeniu
ne-ap-
=
negacja
ne
+
p b.
ap-.
Pa alela:
no -.
P zyk ady:
nopge den as
SD
«nieopo-
wiedny»
<
*ne-ap-ge den as
(zob. ge das),
nopipjauklas
SD
«nieob zez-
ka»
<
*ne-api-pjauklas
(zob.
pjdu i),
nopkés i
‘nienawidzieé’
<
*ne
apke-
s i
(zob.
k@s i),
nop ép inai
SD
«nieok esnie»
<
*ne-ap- ép- inai
(zob.
ép i),
nop eizdé as
SD
«nieopa zony»
<
*ne-ap- eizdé as
(zob.
eizdé i).
no agas
1.
‘na ég,
zab
zelazny
u
sochy’,
2.
‘lemiesz’
—
zapoz.
z
bi .
na ég
(s ad
ez
lo .
nd ags
‘na zedzie
ybackie
z
zelaznym
szpicem
do
ozbijania
lodu’).
Po .
pol.
na ogi
‘sosniki,
zelaza,
k 6 emi
sa
oku e
ko ice
wide
u
so-
chy’
(L.).
no -,
s li .
p epozycja
pewnych
o m
czasownikowych:
ze
zmiany
*na -,
o z
kon akeji
*na-a -
i
asymilacji
an ycypacyjnej
w
po aczeniu
ne-a -
=
negacja
ne
+
p b.
a -.
Pa alela:
nop-.
P zyk ady:
no aime
PK
‘nie
p zycho-
dzimy’
<
*ne
a ejame,
no ais
PK
‘nie
p zyjdzie’,
wa .
no eis
PK
s.
<
*ne
a eis
(zob.
ei i),
no amenu
SD
«nie
pamie am»
<
*ne-a a-menu,
no menamas
*°W
s owniku
do
pism
Mazwida
(U bas 1996,
239)
o ma
ene s
zos a a
omy!kowo
p zypisana
do
czas.
ne S i.
Ten
os a ni
jes
innowacja,
opa a
o
neopwk.
ne s -,
zob.
S.
mi s .
53

Wosciech
SmoczyNski
SD
«niepamie ny,
dawny»
<
*ne-a -menamas,
no menys
SD
«niepamie ny,
niepamie aiacy»
<
*ne-a -menas
(zob.
mi i i),
no a ik é
SD
«chyba,
chy-
bienie»
<
*na a ik é
<
*ne-a a- ik é
(zob.
ik i),
no guld%iamas
SD
«nieod-
wioczny»
<
*ne-a -guldziamas
(zob.
guldy i).
no y i,
nd iju,
nd ijau
‘mo dowaé
(ludzi),
zabijaé
(zwie ze a);
meczyé,
zadawaé
meki,
znecaé
sie
nad
kim;
niszczy¢,
amaé
(m ode
d zewka)’,
DP
‘mo dowaé,
zabija¢’,
pané y i
‘po aci¢’
[‘kolejno
pozabija¢’],
uznd y i
‘zabié,
pomo dowaé,
umeczyé¢,
za aci¢’.
Wa .
né y i.
Jes
o b.
denomina i um
na
-y i,
-iju
od
zanik ego
nomen
*no is
a.
*no é
o
znacz.
‘émie é’
(‘uma y’?).
Pa alela
o ewska:
nd é ,
-éu
‘zabija¢,
mo dowaé’
=
na e
‘smie é’
(po .
pol.
uSmie ci€,
usmie caé
=
Smie é).
Obok
ego
nd i iés,
-ijuds
‘meczyé
sie,
wysilaé
sie,
mo dowaé
sie’
(po .
ME,,
704).
Osnowa
bai .
*nay-
p zypomina
ps .
*na -
w
zeczowniku
s us.
cs.
na i
m.
‘zma y,
nieboszczyk’
(s czes.
nd
‘piek o’)
i
w
czasowniku
s czes.
na i i
‘d eczyé’,
czes.
una i i
‘zmeczy@’,
os.
gw.
ond i esja
‘znuzyé
sie’.
—
D w.
né ijimas
DP
‘ok ucie is wo,
mo dowa-
nie,
mo de s wo’,
uzn6 ijimas
DP
‘ ozbojs wo,
smie é,
mo de s wo,
za ace-
nie,
zamo dowanie’,
uznd y ojai
DP
‘mezobojce’.
n iokana
bo .
‘ oslina
cyku a,
Cycu a
i osa’.
Bez
e ymologii.
Takie
pa-
alele,
jak
mioka pa
=
nuki p i,
nio ama
=
nu im i,
n iolanka
=
nusile ik i
pozwalaja
pos ulowaé
d w.
dewe balny
z
su . -d-
i
SO
kan-
od
b.
cps.
*nu-
kin i.
Ewen ualnie
po .
czas.
kin i,
kins a
‘ko ci
nuoksé i,
nuoksiii,
nuokséjau ‘poganiaé
konia’
—
o macja
na
-sé i
od
in-
e i.
*nuok,
pows a ej
w
nas eps wie
apokopowania
zw o u
nuo
gi
‘nuzel’
Pa alela:
n iscio i.
nu6la
ad .
‘ciagle,
wciaz,
s ale’
(wa .
nuiola ,
nuola ),
z
innymi
zakon-
ezeniami:
nuolaciai
(zm.
n ilaciai),
nuolaciais,
n iolacia,
n iolaé
o az
nuola a
(zm.
nila ai),
nuola é,
nuola és,
nuola i.
Cz on
-la
pozos aje
niejasny.
Po .
o .
nuo a]
‘ciagle,
weiaz’,
gé no o .
nila
‘je z
e s ’.
n io alos
.
pl.
‘ ozysko
p odu
w az
z
pepowina,
pop éd’
(gw.
na alos,
zm.
nii alos).
Tez
masc.
nuo alai.
Jes
o
sb.
pos b.
od
b.
cps.
nusi aly i
‘oezyScié
sie
—
o k owie
po
u odzeniu
cielecia’.
Po . syn.
nusige b i:
Nusige bé
ka é
apsi e sia usi,
-y.
nusi oké,
apsiéys ijo,
=>
d w.
n ioge bos
.
pl.
‘ ozysko’.
Zob.
aly i.
—
Obok
ego
nen io ala
c.
‘k os
b udny,
niechlujny’.
—
Dalej
po .
niio ala
1.
‘pop éd’
(wa .
n io alas),
2.
‘sp ze
zboza’,
3.
‘spla ana
welna
go -
szej
jakosci’,
4.
c.
‘k o
sie
placze
( élas)
pod
nogami’.
—
Z
innymi
p e iksa-
mi:
a d ala
‘ ozysko
p odu’(Ziii ék,
kad
ka é
a a alos
nesués y),
is alos
.
pl.
‘odejscie
ozyska,
b on
p odowych’.
54
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
n io aza,
2m.
nii aza:
Ku s
nusi ex
iskq
di b i,
iskq
algy i,
as
n i aza.
Z
p zy oczonego
zdania
wynika,
ze
chodzi
u
o
sb.
pos b.
na
s opniu
o
od
neoosn.
nu eg-,
wyod ebnionej
z
b.
cps.
nusi éz i,
dos .
‘odwozié
ze
soba,
wywozié
ze
soba’
(po .
éz i).
Podobny
SO
ag-
ukazuje
sie
w
ap aza
‘niew azliwoSé
na
zeczy
ob zydliwe’
(s. .
ap ezé i).
—
N.B.
Obok
ez-
poja-
wiaja
sie
ownoznaczne
ég-
(zob.
é% is)
i
iez-
(zob.
iéz is).
Z éznicowanie
ych
zech
mo eméw
we balnych
nie
zos a o
jeszcze
wyjasnione.
niis io i,
n iscioju,
n isciojau
‘poganiaé
konia’
—
o macja
z
neosu .
-scio i
od
in e i.
ni,
n i
—
wezwanie
skie owane
do
konia
(Ni,
bé i!).
Pa alela:
nuoksé i.
OS i,
OSia
(wa .
dSa,
S a),
O56
1.
‘szumieé,
powodowaé,
wydawaé
szum
(o
wie ze,
lesie,
wodzie)’,
2.
‘ha asowaé
(0
dzieciach)’,
3.
‘b zeczeé
(0
owa-
dach)’.
Diwiekonasladowcze.
Pa alele:
6z i,
i i.
62 i,
Zia,
O%é
1.
‘b zmie¢,
ozb zmiewaé
(o
déwieku,
jeku,
p aczu)’,
2.
‘g osno
Spiewaé’.
Déwiekonasladowcze.
Pa alele:
s i,
i i.
padas
II
daw.
‘podwalina,
g un ;
dno’,
SD:
padas
«podwalina,
podeszwa
w
budowaniu»,
azuguldziu
pady,
pama y
«zak adam
budowanie»
—
d w.
na
-a-
od
neoosn.
pad-,
k 6 a
wyabs ahowano
z
o my
pad-é i
w
nas eps wie
e-
analizy
b.
cps.
padé i
=
pa-dé i
‘pod ozyé,
po ozyé
na
spéd’.
Pa alele:
dpdas,
i idas,
igdas,
p iédas,
izdas.
padékdie s
in e i.
‘szczesé
Boze!’
( o mula
pozd owienia)
—
ze
Sciagnie-
cia
zw o u
padék
Dié e
‘dopoméz
Bég!’
(zob.
padé i).
Po .
pol.
gw.
pomagabég,
d uz.
pomgaj
Bog.
Wa .
z edukowane:
padékdie ,
padékdie.
O
p zyczynie
ych
sk éce i
zob.
Ma iczak
(1977,
55
n.).
Po .
dié,
died iok,
diepadék,
Zegnédie.
pagymais
ad .
1.
(zap zega¢
konie)
‘jeden
za
d ugim,
pa a
za
pa a
(w
czwo ki
albo
w
szés ki)’,
np.
SeSius
as ienius,
Siaudy
g iz émis
papuos us,
Pagymais
(ne
g e omis)
pakinke,
aziuoja.
Pagymais
sukinky i
a kliai,
minan
linus,
2.
‘jeden
po
d ugim,
po
kolei,
w
sze egu’.
Leksem
gym-
jes
p awdo-
podobnie
iden yczny
z
ym,
k é y
ukazuje
sie
w
wy azie
pagymas
a.
pagymis
‘pos awa,
wyglad
po
kims
odziedziczony’
(zob.
gim i),
ale
pows anie
p zy-
s éwka
pozos aje
na
azie
niezbadane.
Po .
syn.
p a égui.
paisY i,
paisail,
paisia
‘o ukiwaé
odygi
Inu,
jeczmienia’
::
o .
pdisi
‘mie-
dlié len,
zepaé
len;
po zasaé
kim’
—
i e a i um
su .
-y-
i
SO
pais-
od
pis-,
zob.
pis i,
pis i.
Po .
kaisy i
=
kis i,
aizgy i
=
igz ii
—
Obok
ego
jes
wa .
akcen owy
pdisy i,
-au,
-iau,
uzywany
w
znacz.
p zenosnym:
‘zw acaé
na
co
uwage,
eagowaé¢,
baczyé¢,
dba¢ 0
co’
(po .
F aenkel
526).
Zob.
ez
pdis y i.
pais y i,
pdis au,
pdisciau
‘ples¢
bzdu y,
zmyslaé,
b edzié,
bajdu zyé’
55,
Wousciecn
SmoczyYNskI
obok
o .
pdis i
‘ huc,
o ukiwaé
w
s epie’
(pdis i
pies a
kanepes).
Rekons uk-
cja:
*pais-s i-,
equen a i um
z
su .
-s y-
i
SO
pais-
od
pis-,
zob.
pisi,
pis i.
Pa alele:
ddigs y i
<=
dieg i,
sais y i
—
sié i.
G anice
mo ologiczna
za a a
degeminacja
s.s
>
s
(po .
dus y i
<
*aus-s y-
od
dus i;
pus y i
<
*pus-s y-
od
pus i).
Czas.
o ewski
zachowa
znaczenie
bliskie
e ymologicznemu,
podczas
gdy
uzycie
pdis y i
zos a o
zawezone
do
znacz.
p zenosnego
i
pejo a ywne-
go*.
Aku
w é ny,
podobnie
jak
w
pdisy i
(zob.
paisy i).
Na
ym
le
udno
sie
zgodzié
z
ekons ukcja
*pain-s y i
u
F aenkla
526%,
gdzie
pain-
ma
byé
SO
do
pin-
jak
w
pin i
m.in.
‘ples’
(au o
powol je
sie
na
idiom
niekus
pin i
‘plesé
g ups wa’).
—
Neoosn.pais -
(=
pdis -y i):
pdis a
c.
‘k o
plecie
bzdu y,
pie do a’,
pdis ena
c.
s.,
pdis as
‘bzdu y,
g ups wa’,
pdis alas
s.
pakala
2,
3
p.a.
‘ y
ciala,
g zbie ,
ylIna
czes@’,
SD
pakala
« y ,
e gum,
do sum»
(syn.
nuga a)
—
d w.
dewe balny
od
a sikal i
‘op zeé
sie
0
coé
ple-
cami’
(zob.).
Z
innymi
su .:
pakalys
‘ ylna
czeSé,
y ,
ylek;
kupe u
p akéw’,
agupakalis
SD'
« y ,
pos e io
pa s»,
i
agupakalio
ad .
SD
«pozad,
e o,
a
e -
go».
—
D w.
d pakalias
‘po uszajacy
sie
ylem,
idacy
do
y u,
ws ecz’
(wa .
a a@pakalias,
a épakalias),
a pakaliém
ad .
‘ws ecz,
do
y u’,
a pakalidp ad .
‘nazad,
z
pow o em’,
azupakalinis
SD
« ylny».
Po .
o .
pakala
‘ y ,
y ek’,
pakald
ad .
‘z
y u’,
a pakal
ad .
‘z
pow o em’,
nuo
pakalas
ad .
‘od
ylu’,
pakal
p aep.
‘po,
za,
w
Slad
za’.
—
N.
jez.
Pakalas,
Pakalys.
pakam6 e,
-és
his .
m.
‘podkomo zy,
zas epca
komo nika,
za zadzajacy
dwo em
ksiecia
o az
gospoda ka
w
dob ach
panujacego’
(m.in. u
B e kuna
i
Donelaj isa).
Li .
odmiana
na
-é-
dowodzi
ego,
ze
wy az
zos a
zli ewszczo-
ny
z
pos aci
s pol.
podkomo ze,
-ego
n.**
‘u zednik
dwo ski
za zadzajacy
ma-
ja kiem
i
dochodami
panujacego’,
pézniej
‘u zednik
ziemski
sadzacy
sp awy
g aniczne’.
—
N.
m.
Pakamo iai
( ej.
Klaipéda).
*
Po .
ozw6j
znaczeniowy
w
wypadku
pol.
po .
pie dolié
in .
‘plesé
g ups wa,
zmy-
Slaé,
bajdu zyé,
gadaé
bez
po zeby’,
.
pie dohié
kogo
‘ ak owaé
kogo
lekcewazaco,
z
poga da’
=
pie dolié
kobie e
‘ u ue e’
(po .
li .
pis )
=
pie d-olié
‘mocno,
g osno
pie dzieé’
(eksp esywny
su .
-olié
ez
w
biadolié
‘biadaé,
uzalaé
sie’).
Po .
Bo ys
(2005,
430).
S uk u a
ono ak yczna
ej
o my
jes
ca kiem
odosobniona.
W
jez.
li ewskim
w
zasadzie
umka
sie]
gcd
su .
-s y-
z
osnowa
zako iczona
dwoma
esonan ami
(w
danym
azi
-RR-).
Tymczasem
osnowa
0
wyglosie
-RT-
jes
p zed
-s y-
ole o-
wana,
po .
diks y i,
gaubs y ,
lanks y i,
ldms y i,
alks y ,
Za s y i.
“A
nie
podkomo zy,
-ego
m.,
jak
poda
LKZ,,,
149.
56
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
paklédas,
paklodas
1.
‘podk ad
ze
s omy,
ch us u,
ze dzi,
desek,
k adzio-
ny
pod
sk adane
w
sasieku
zboze
a.
siano’,
2.
‘pie wsza
wa s wa
sk ada-
nego
w
s odole
zboza’,
3.
‘podscié ka
w
obo ze’,
4.
‘pods awa
czego’,
5.
‘podbicie
p éz
w
saniach’,
6.
‘podbicie
siod a’,
7.
‘kapa,
na zu a
na
6zko’,
8.
‘posciel’
—
zeczownik
pos we balny,
opa y
na
neoosn.
paklod-,
wyni-
k ej
z
me analizy
paklod-y i
(=
paklo-dy i)
i e .
‘ ozScielaé
cos
na
spodzie’,
zob.
klé i.
—
Podobna
budowa:
paklédé
‘p zescie ad o’.
Dalej
po .
apklodas
‘ok ycie
(w
16zku);
o ni ,
sklejka’,
klédas
‘wa s wa
zboza
p zeznaczonego
do
miécenia;
wa s wa
s omy,
ziemi,
gliny,
piasku’,
klodé
‘p zyk ycie, kapa’,
sdnkloda
‘us 6j
(spo eczny)’,
sénklodas
‘wk ad
pieniezny
(w
banku)’.
—
Myl-
ne
jes
wysuwane
p zez
Ska dZiusa
(1943,
99-100)
i
O ebskiego
(1965,
§§
447-450)
wie dzenie,
jakoby
jez.
li ewski
ozpo zadza
odziedziczony-
mi
su .
-das,
-da,
-dé,
gdzie
segmen
-d-
ma
sie
wywodzié
z
pie.
‘de e mi-
na ywu
pie wias ka’
*-d-
lub
*d'-
( ak
S.
Amb azas
1993,
§
133).
Analize
kl6-da-s
znajdujemy
juz
u
Biigi
([1918]
1959,
592).
Wb ew
T au mannowi
(1923,
135
n.)
nie
ma
bezpos edniego
zwiazku
gene ycznego
miedzy
ze-
czownikami
li .
klédas,
paklédas,
paklédé
i
czasownikiem
scs.
kladg,
klas i
‘k ade,
k as¢’.
F aenkel
275
wymieni
s. .
klé i
wy az
paklédé
jednym
chem
z
kls as
i
paklé é,
klé as.
Dwa
os a nie
wy azy
zeczywiscie
pochodza
wp os
od
klé i,
lecz
0
pozos a ych
nie
mozna
ego
powiedzie¢;
klés as
nalezy
jako
sb.
pos b.
do
q.
klés y i
(s uk u a
e ym.
klé-s y i),
z
kolei
paklédé
nalezy
do
i e .
paklody i
(zob.
wyzej).
palynas
bo .
‘bylica
pio un,
A emisia
absin hium’
(gw.
z
Zie ela,
Vidugi-
is
1998,
451;
b ak
w
LKZ)
—
zapoi.
z
bi .
palyn
(po .
os.
polyno
.
‘pio un’).
Po .
li e .
pelynas.
pama as
a.
pl.
pama ai
1.
‘podwalina
budowli,
pods awa
kamienna
a.
ceglana
budynku,
undamen ’,
2.
‘pie wsze
belki
wiazania,
k adzione
na
podwalinie’.
Wa .
daw.
pama d,
na
SW
pdmo os
.
pl.
Odpowiedniki
o .
pa-
ma s
‘podwalina,
podpo a;
z ab
Sciany’,
s p .
pama is
EV
‘podeszwa,
Vues-
sale’.
SD
pama as
«g un »
(syn.
padas,
undamen as),
pama as
s ulpy
<pods a-
wek
abo
s olec
s upow»**,
azuguldziu
pady,
pama y
«zak adam
budowanie».
Jes
o
konk e yzowane
n.
ac .
z
su . -a-
i
SO
ma -
od
me -,
po . b.
cps.
pameés i
‘pod zucié,
zuci¢é
na
spéd’.
Pa alele:
pdlaikas
ob.
palaikai
=
palik i,
pa alas
=
* el-
/
* il-,
a i palas
a.
a i palai
=
an pil i.
Zob.
ez
apma ai,
ma as
*
LKZ,,,
285
zmieni
o
na
pama as
s ulpo.
57
Wosciech
SmoczyNski
anie’
( zadka
o macja
od zeczownikowa
z
su .
-ybd-,
po .
d augyba
daw.
‘ owa zys wo;
p zyjazn’
<=
d a igas).
Vb.
denom.
pi sldu i
‘swa a¢’,
pi slidu i
“byé
ezyim
swa em’.
pjausdin i,
pjdusdinu,
pjdusdinau
‘k ajaé,
obié
w
d zewie
p zy
uzyciu
pi y’,
ap(pjdusdin i
s li .
cu .
‘kazaé
ob zezaé,
daé
do
ob zezania’
—
d w.
na
-din-
od
neoosnowy
pjaus-,
wyabs ahowanej
z
q.
pjdus y i,
poniewaz
o
os a nie
in e p e owano
na
mocy
p awa
degeminacji
jako
*pjaus-
+
-s y-.
Dalsze
szczegé y
s. .
kdusdin i.
pjaus y i,
pjdus au,
pjdusciau
‘k ajaé,
p zecinaé,
pilowaé;
s ugaé,
zez-
bié,
wy zynaé
ozdoby;
za zynaé
(kogu y,
owce)’
—
q.
na
-s y-
od
pjau-,
zob.
pjdu i
‘ znaé,
ciaé’.
Odpowiednik
o .
plaiis i ,
-u,
-iju
‘kosié
po
ochu,
czes o’.
Pa alele:
dzidus y i
=
dzidu i,
kdus y i
=
kdu i,
mdus y i
=
mdu i.
Cps.
apipjdus y i
1.
‘ok oié
w
ko o’,
2.
s li .
‘ob zezaé,
ob zezywae’,
apipjau-
s au
SD
«ok awam»,
papjdus y i
‘powy zynaé
(np.
owce, jedna
po
d ugiej);
pozag yza¢
(np.
ciele a
—
o
wilku)’,
ing
dalias
papjaus au
SD
« ozbie am
na
czesci»,
smulkiai
papjaus au
SD
«d obie
co,
d obno
dziele
abo
obie»
(syn.
su-
lauzau),
Siendjj
supjdus é
‘Belke
na
kawa ki
popi owali’.
—
Neoosn.
pjaus y-:
apipjdus ydin i
s li .
‘kazaé
kogo
ob zeza@
(po .
wa .
apipjdusdin i),
nupjdu-
s ydin i
‘kazaé
poobcinaé
(nosy,
uszy)’.
Nomina:
apipjaus ymas
SD
«ob zeza-
nie»,
apipjaus y inis
SD
«ob zezaniec»,
dzi§
apipjdus y asis
s.;
papjaus ymas
ing
dalias
SD
« ozbie anie
na
cz onki,
ana omia»,
mésa
pjaus y iné
SD
«bigos»
[‘siekanka,
po awa
z
siekanego
miesa’,
SPXVI]
(po .
Sluos y iné
ska a
s. .
Shio i),
pjaus y ojas
SD'
«k ayczy»
[‘s uzacy
k ajacy
i
podajacy
poka my
p zy
s ole’,
SPXVI]
(syn.
aiky ojas).
—
Neoosn.
pjaus -
=
pjdus -y i:
apipjaus iné i
DP
‘ob zazowa¢’,
pjaus iné i
‘obcinaé,
s ugaé,
k aja¢,
wycinaé,
zezbie’
(=>
pjaus inys
‘sieczka;
zezba
w
d zewie’),
pjaus iklis
‘gilo yna
in oliga o a;
n6z
do
ozcinania
papie u’
(neosu .
-iklis,
zob.
Saudiklis).
pjaimu6s,
pjiimenis,
pj
menj
3
p.a.
m.
‘zecie,
zniwo’
—
dewe balne
abs ac-
um
zsu .
-muo
/
-men-
do aczonym
do
SZ od
pjau-,
po .
pjdu i
m.in.
‘ae’.
S .
zanikowy
p zy
su .
-men-
jes
zadkoscia,
po .
linkmud,
-me is
‘p zegub’
=
lenk-.
Neoosn.
pjiimen-:
pj imené
a.
pjiimenis
s li .
‘zniwo,
zecie’.
—
Neoosn.
pjiim-:
pjiimoné
a.
pj imonis:
gw.
ménuo
pj imonés
a.
ménuo
pjiimonies
‘sie -
pie ’,
dos .
‘miesiac
zniw’
(w
kwes ii
su .
-oné
zob.
m iomoné
s. .
momud).
Jak
d w.
ws eczny
wyglada
hapaks
pjiimé
‘zniwo,
zniwa’,
po .
Duok
da biny-
kus an
pjiimés
sa o,
opsako
Zodj
ik aji
a o
KN
251
‘Daj
obo nikéw
na
zniwo
swoje,
niech
gl osza
p awdziwe
s owo
woje’.
29-30
64

Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
plék i,
ple ika
(wa .
pléka),
supléko
‘sp aszczaé
sie,
zbijaé
sie
(0
sianie),
Sciesniaé
sie’.
Niejasne.
Moze
eksp esywny
wa ian
do
plak i? Po .
w 6 ne
le
<
la
w
plek io i
‘zbijaé
siano
w
plas y’
<
plak o i
( b.
denom.
od
plakas,
plékas
‘plas
siana,
s omy’),
poza
ym
w
plezdé i,
paSlemékas.
—
S .
zanikowe-
go
pluk-
( yp
RuT
=
ReT)
mozna
sie
ewen ualnie
dopa ywaé
czas.
plik i,
pluku,
plukaii
‘ uc,
bié,
zepaé
(len)’.
Zob.
ez
pliik i
‘ubijaé,
uc’.
plén as
1,
3
p.a.,
ple i as
2,
4
p.a.
‘d oga
o
wa dej
nawie zchni,
szosa’.
Wa .
plén a.
Dwuznaczne.
Po
pie wsze
moze
byé
zeczownikiem
pos we -
balnym
od
plen a é i,
-ju,
-jau
‘wy é6wnywaé
powie zchnie
g un u,
usuwajac
d zewa,
pnie,
k zaki,
niwelowaé
e en,
aby
p zeds awia
éwna
p aszczy-
zne’,
co
zapozyczone
z
pol.
plan owaé
s.
(wa .
plen io i).
Po
d ugie
plén as
mog oby
byé
zapozyczeniem
wy azu
pol.
plan
m.in.
‘wie zchnia
czesé
na-
sypu
kolejowego,
s uzaca
za
pods awe
dla
o u,
o owisko’
(SW);
o
pociaga
za
soba
p zypuszczenie
0
zmianie
znacz.
‘ o owisko’
(na
o
b ak
éwiadec-
wa
li .)
na
‘szosa’.
Inaczej
F aenkel
616,
k 6 y
uwaza
wy az
za
odzimy
i
wiaze
go
z
odzina
ple -
/
pla -,
jak
w
plés i,
pla is.
—
D w.plén ininkas
‘k o
doglada
d ogi,
k o
nap awia
d oge’,
plén -kelis
cps.
‘szosa’,
dos .
‘plan owa-
na
d oga’
(po .
kélias).
—
Czy
nalezy
u
do aczyé
plén a
‘dno
zeki’
(Cys as
andenélis
—
isa
plen a
ma y i)?
ples én i,
ples éna,
ples éno
1.
‘(o
p akach)
machaé
sk zyd ami’,
2.
‘po-
wiewaé,
opo aé
(np.
0
sz anda ze)’,
ples enu spa nais
SD
« zepiece
sie»
—
d w.
na
-en i
od
in e i.
plés plés
—
0
p aku
ude zajacym
sk zyd ami
( ez
plés
plés
s.).
Po .
bliskoznaczne
czas.
plasné i
i
plazdé i
(<
plas é i).
—
Z
innym
su .
ples é i,
plés a
(wa .
plés i),
ples éo
1.
‘bié,
opo aé
sk zyd ami’,
2.
‘bié
—
0
pulsie’
(gysla
ples in i
SD
«zy a
pulsowa,
oddechowa»),
3.
‘ude za
dziobem
(0
piskleciu
w
jaju)’,
4.
‘migaé
sie’:
ples a
SD
«miga
sie
co,
migoce»,
5.
‘zaSwiecié
sie
—
0
oczach
osoby
czegos
p agnacej’.
pliauksé i,
pliduksi,
pliaukséjo
‘ zaskaé,
klaskaé,
zaskaé
ba em;
plu-
ska¢,
chlus a¢;
mlaska¢,
cmok aé’,
pliauksiu
SD
« zaskam
czym»
(syn.
b a-
sku),
plia ik8 i,
pliaiiskia,
plia iské
‘mleé
jezykiem,
papla¢,
bajdu zy@
—
od
in e i.
pliduks ,
plia iks
—
0
ude zeniu
d onia,
p e wa
ogonowa,
0
zasnieciu
ba em,
o
mlagnieciu.
—
Tu
ez z
me a eza
ks-C
>
sk-V:
pliauSké i,
pliduska,
-éo
‘pliauksé i’.
D w.
pliaiiskalas
‘paplanina;
b ednie,
plo ki’,
c.
‘papla,
gadu-
a’,
=
pliauskdlius ‘pleciuga,
gadu a’.
plyksé i,
plyksi,
plyskéjo
‘b yskaé
sie,
ukazywaé
sie
—
o
blyskawicach;
b yszczeé
—
0
oczach’,
ez
z
k 6 ka
samog oska:
pliksé i,
pliksi,
plikséo
‘b ysz-
65,
Wosciecu
SmoczyNsx
czeé,
poblyskiwa¢’.
Osnowe
s anowi
u
in e i.
plyks
—
o
nag ym
pojawieniu
sie
czegos,
pliks
—
o
naglym
ozjagnieniu,
ozéwie leniu
(Kaip
ik
saule
pliks,
i
eik
p i
biciy),
plyks
—
o
nag ym
pojawieniu
sie
ognia,
p omienia,
blasku,
Swia la;
ez
o
oblaniu
sie
umie icem
(Tik
plyks
jos
isas
eidas
kai
bijiinas
uzkai o.
Tik
plyks
eidai
ix
gédos).
—
D w.
plykscio i
‘ ozb ysnaé
—
o
blyska-
wicy,
o
p omieniu’,
plyks elé i
‘zapalié
sie
—
0
b ysku
plomienia,
ozjasnié
sie;
oblaé
sie
umie icem’,
plyks el i
s.
(Siaudai
plyks els,
i
uzsidegs.
Palauk
bisky j,
plyks els
saulu é,
i
eisim.
—
pliks i,
plyks a,
suplisko
‘ ozb ysnaé’.
Od
ego
d w.
z
me a eza
ks-C
>
sk-V:
pliské i,
pliska,
pliskéo
‘palié
sie
wielkim
p omieniem;
Jasno
Swieci¢;
blyszczeé,
po yskiwaé,
éwiecié
sie,
lsni¢’,
supliské i
‘szybko
sp onaé,
spalié
sie’.
Wa .
sono yzowany:
blizgé i
(zob.).
plokS¢ias,
-id,
wa .
-a
1.
‘p aski,
pozbawiony
wynios osci
i
we ebien,
ow-
ny’,
2.
‘niewypelniony
zia nem
(o
s aku)’,
3.
‘k é y
nie
naza
sie
do
sy a,
nienapasiony’"!,
4.
p zen.
‘ply ki,
banalny,
pospoli y’.
Analiza:
*plok& -ia-,
d w.
od
neoosn.
*ploks -
<
*ploks -.
Te
neoosnowe
wyod ebniono
z
czas.
q.
*ploks y i
<
*plak-s i-
‘ude za¢,
ubija¢,
p aszczy@’,
k é y by
pochodni-
kiem
p yma nego
*plék i
<
pie.
“pleh,k-
(szezegé y
s. .
plak i).
Wa .
ploké as
‘plaski,
ply ki
( ale z)’.
Po .
budowe
wy azéw
gulscias,
klupscias,
kni ipscias.
Co
do
znacz.
‘p aski’
po .
plénas
=
plo i
‘klepaé,
p aszczyé’.
—
D w.
ploks é
(zob.),
cps.
plok3 ia-padis,
-é
‘plaskos opy’.
Vb.
denom.
1.
ploki é i,
ja,
-jo
‘ obié
sie
(ba dziej)
p askim;
s awaé
sie
powie zchownym’,
2.
ploks i,
pl6ks-
a,
plékS o
(wa .
pl6sko)
‘ obié
sie
plaskim,
cienkim’,
suploki i
‘sp aszczyé
sie
(np.
0
se ze);
udusié
sie
p zez
p zygniecenie
(0
p osieciu)’,
3.
pléks in i
caus.
‘ obié
plaskim,
cienkim’.
plonas,
-a
‘cienki
(0
desce,
kaninie,
sko upie,
szkle)’,
2.
‘szezuply,
o
ma ej
obje osci’
(syn.
Idibas),
3.
‘wysoki
(0
g osie)’,
4.
‘lekki
(0
jedzeniu)’,
5.
‘d obny,
d obnomielony
(0
mace)’
—
w az
z
o .
plans
‘p aski,
owny;
cienki,
s aby’
(sb.
plans
‘klepisko,
pod oga’)
z
pb.
*pla-na-
<
pie.
*pleh,-no-,
po .
pwk.
*pla-
w
pldju,
plo i
‘klepaé,
plaszezyé’
(Poko ny,
IEW
805n.).
Znacz.
e ym.
‘sp aszczony,
zbi y
na
p ask’.
SE
p zy
su .
-no-
pow a za
sie
np.
w
adi,
lénas.
—
Neoosn.
plon-:
paplonis,
papl6nis
‘ odzaj
p askiego
placka
z
cia-
s a
chlebowego’,
plénimas
‘sk on’
(zob.),
ploninys
‘cienka
kanina’,
plonmend
‘najcie isza
czesé
czegos’
(po .
ge mena
=
gé as),
plonuma
‘cienkie
miejsce,
np.
w
kaninie’,
cps.
plén-galis
‘cienki
koniec’.
—
Lac.
planus
‘ éwny,
p aski’
Po .
Jam
gy ulius
beganan ,
ka es
niekados
nepa eida o
namo
plokicios,
nep iédusios.
66
Uzupeinienia
do
SEJL.
Czesé
I
z
pie.
*plh,-n6-
suge uje,
ze
odpowiednia
o macja
li ewska
mog a
b zmie¢é
pilnas.
Widocznie
dla
unikniecia
kon lik u
homonimicznego
z
o ma
‘pel-
ny’
(zob.
pilnas)
p zymio nik
‘cienki’
p zeja
wokalizm
s opnia
e z
mo ywu-
jacego
go
czasownika.
plénimas,
plonimas
‘sk on,
boczna
czesé
czo a,
czaszki;
kosé
sk oniowa’,
wa .
plonimd,
acc.
sg.
plénimg
s.
—
zeczownik
na
-ima-/-ima-
de ywowany
od
p zymio nika
plénas
‘p aski,
cienki’.
Znacz.
e ym.
‘p askosé
a.
cienkos¢’,
s ad
‘p aska
a.
cie isza
s ona
czaszki’.
Pa alele:
siau imas
a.
siau ima ‘wa-
skos¢’
<=
siaii as;
s o imd
‘g ubsza
wa s wa
czegos’
=
s é as;
silimd
‘ciep o’.
pluknis,
-i
1.
‘pulchny
(chleb),
puszys y
(Snieg),
miekki
(o
plewach,
pid-
ach)’,
2.
‘g zaski’,
3.
‘lekki,
dob ze
p ywajacy
(splawik)’.
—
Z
innym
su .
pluksniis
‘lekki;
pulchny,
miekki;
zwawy,
dzia ski’.
Niejasne.
Moze
do
pliik i
m.in.
‘ zepaé’
(wa .
plik i).
poksé i,
pdksi,
pokséo
1.
‘ude zaé
czym
z
sila,
walié
powodujac
pows a-
nie
silnego
odg osu
(o
abaniu
d zew),
zaskaé
czym’,
2.
‘wydawaé
g osny
zask
(np.
o
d zewach,
d ewnianych
Scianach
podczas
m ozu,
o
palacym
sie
d ewnie)’
—
od
in e i.
poks,
péks
—
0
nag ym
ude zeniu,
zdzieleniu
kogo,
o
zlamaniu
sie
(np.
d zewa),
o
zasnieciu
z
bicza.
—
pokS ele i
a.
pdks e é i
‘ zasnaé
(np.
d zwiami),
zasnaé¢
z bicza,
wys zeli¢,
ze waé
sie,
peknaé
(0
sznu ze),
oze wa¢
sie,
peknaé¢
(0
ga nku)’.
pok& as
‘za ,
dowcip,
igiel’
(Tu
kalbék
im ai,
aX
Siandien
poks y
nemégs u)
—
p awdopodobnie
sb.
pos b.
od
péks elé i,
po .
zdanie
Bu o
link-
sma,
kad
jis
okj
poks q
am
pagy y
puodui
poks eléjo
(zob.
poksé i).
Po .
syn.
judkas
i
zw o
juokis
k és i
‘s oié
za y,
igle’
(dos .
‘ zas¢’,
po .
pol.
na zq-
saé
sie
z
kogo,
czego
‘wySmiewaé
sie’).
Inaczej
F aenkel 636,
k 6 y
dopa zy
sie
w
pdks as
p zeksz alcenia
wy azu
niem.
Pokus
albo
os.
ékus
‘sz uka,
sz uczka
kugla ska’.
—
D w.
pdéks au i
‘za owa¢;
pokazywaé
sz uczki’,
pd-
kS ininkas
‘za ownis;
kugla z’.
p adai,
p adai
m.
pl.
1.
‘maka
a.
zia no
s uzace
dop awieniu
poka mu
zwie zecego’
(Be
p adij
kiauliy
nenuse si
‘Bez
zap awy
Swi
nie
wyka misz’),
2.
‘omas a,
ok asa,
np.
do
kaszy’
—
d w.
na
-a-
od
neoosn.
p ad-,
k 6 a
wyabs ahowano
z
sb.
p dda as
‘omas a,
ok asa’
(=
p ada -as
=
p ada y i)
w
nas eps wie
eanalizy
p ad-a as,
wzo owanej
na
de ywa ach
z
su .
-a as
(po .
np.
mdda as
‘ zadkie
b o o’,
Zdga as
‘sucha
ga az’).
p adéem
ad .
‘na ychmias ,
z
miejsca’,
gw.
uo
p adému
ad .
‘ciagle,
bez
us anku’.
P zys owek
z
o man em
-m-
od
neoosn.
p adé-,
wyabs ahowanej
67
Wosciecn
SmMoczyYNskI
z b.
cps.
p adé i
‘zaczaé,
poczaé’ lub
p asidé i
‘zaczaé
sie’.
Pa alele:
{dém,
nuodém(u),
pe dém
o az
apsukmu.
p adud kas
daw.
gw.
‘zada ek,
zaliczka,
zas aw
dawany
dla
zabezpiecze-
nia
wykonania
umowy’,
SD
<p aduok as>,
ec e
<p aduo kas
>
«zada ek,
a abo,
a a,
pignus».
Po .
p adué kq
d io i
‘daé
zada ek
na
co’.
Sak amen as
y a
p aduo kas
ga bingo
p isikélimo.
Jes
o
d w.
z
su .
-kas
od
neoosn.
duo -,
k é a
wyabs ahowano
z
p e.
p .
pass.
p ad io as
od
b.
cps.
p a-d io i
m.in.
‘daé
y u em
zada ku,
zaliczki’,
Fo man
-kas
pow aca
np.
w
sandé kas
=
sudé as
i
p idé kas
<=
p idé as.
—
Pod
wp ywem
odpowiednich o m
pol.
za-
da ek
i
os.
zadd ok
dosz o
do
zas apienia
cz onu
“duo kas
p zez
“do kas,
s ad
wa .
p ado kas,
po .
np.
P aduok
sliginei
p ado kq
‘Daj
s uzacej
zaliczke’.
Wa ian
en
jes
zaSwiadczony od
po owy
XVIII
w.,
po .
p aduomi,
duomi
p ado kq
w
s owniku
Ruhiga
(1747).
p ajé as
daw.
‘cud’,
po .
O
jog
nepazis a
nieko
ki o,
iek ai
alsy,
o
yliy,
o
melus,
od inag
bliuznija
isus
p ajé us,
ku iuos
Die as
da o
pe
S en uosius
sa us
DP
371,,
‘A
iz
nie
znaja
niczego
inszego,
jedno
a sz
a
zd ade,
a
k am-
s wo,
p ze oz bluznia
wszy kie
cuda,
k o e
Bog
sp awuje
p zez
Swie e
swo-
je’.
S en ieji
anielai,
Ch is usa
siun iniei,
an a
sida
a eis,
p ajé ai
odysis,
neg
an
sida
sésis,
Zemé
labai
d ebés
PK
149,,
‘Wszyscy
Anio owie,
Ch ys owi
pos owie,
na
sad
z
Panem
p zyida,
wielkie
cuda
beda,
niz
na
sadzie
siedzie,
ziemia
sie
zas¢
bedzie’.
Ze
zmiana
odzaju
zapozyczone
bl .
p ajd a.
—
Fo ma
odzaju
ze iskiego
w
SD
p ajé os
.
pl.
«cud»
(syn.
Zinklas,
s ebuklas).
Wa .
p ajo as
m.in.
DP,
po .
Mes
jiemus
pigai
pa ody
galime,
kaip
pa ie
Zino,
kokius
Viespa s
Die as
p ajo us
odé
Bagny¢ioj
PopieZiaus
DP
19.,
‘Myé
im
acno
pokaza¢é
mozemy,
jako
sami
wiedza,
jakie
P.
Bog
cuda
okazowa
w
Kosciele
Papieskim’.
—
D w.
p ajé ingas
SD
«cudowny>»
(syn.
s ebuklingas,
&inklingas).
p akai as
‘po ’
—
sb.
pos b.
od
p akais i,
-kai a i
‘p zeg zaé
sie,
spocié
sie’
(zob.
kais i).
Odpowiednik
s p .
en
p akdisnan
‘w
pocie’
<
*p akais-sna-,
d w.
od
b.
*p akais i.
—
Vb.
denom.
p akai du i
a.
p akai au i
‘pocié
sie’
(0
k u ingai
p akai a a
PK
160,
‘a
k wawie
sie
pocil’),
p akai io i
‘pocié
sie,
p acowaé
w
pocie
czola,
ze
wszys kich
si ;
sk aplaé
na
sobie
wilgoé
(0
se ze,
0
Scianach,
o
szybie)’
(=
p akai io as
‘spocony’).
p aké
daw.
‘kupiec wo,
handel’
(wa .
p aké,
p akia)
—
o macja
dewe -
balna
na
SO
od
p ek-
/
pi k-,
zob.
pi k i
‘kupowa¢’.
Obok
ego
p éké
(zob.).
—
D w.
p akijas
a.
p akiejus
daw.
‘kupiec’
(=
adi.
p akijiskas
‘kupiecki’).
Vb.
68
Uzupe niemia
do
SEJL.
Czesé
IL
denom.
p akdu i
daw.
‘kupczyé,
handlowaé¢;
a gowaé
sie’,
=>
p aka@ imas
‘kupezenie’.
p aké
4
p.a.
‘powéd,
okazja
do
czego’,
np.
Vagiuocia
mies an,
ale
né a
p akés
‘Pojecha bym
do
mias a,
ale
nie
ma
okazji’.
Anas
ik ai
p akés
iesko
p ie
manes
p iskabin
‘On
ylko
szuka
powodu,
zeby
sie
do
mnie
p zyczepi¢’.
Wa .
p aké.
Zapewne
z
dy e encjacji
znaczeniowej
wzgledem
p aké
‘handel’
(zob.),
ale
szczegd y
wymagaja
zbadania.
p ake Sas,
-a
3
p.a.
‘ukosny,
skosny’,
p ake Sai
ad .
‘nie
po
kolei,
cog
p zeskakujac;
na
k zyz;
na
ukos,
ukoénie’,
p ake siis
‘pochy y’,
p ake Siai
ad .
‘pochy o;
na
k zyz’.
Bez
e ymologii.
p éke,
p eké
‘ owa ’,
daw.
ez
‘handel,
kupno;
cena,
szacunek
zeczy’
—
o macja
dewe balna
od
p ek-
/
pi k-,
zob.
pi k i
‘kupowaé’.
Odpowiednik
o .
p ece
‘ owa ;
s a anie
sie
o eke
kobie y; ozenek’.
SD:
p eké
a.
p ekés
«kupia»
[‘p zedmio
handlu,
owa ;
ansakcja
handlowa,
kupowanie,
naby-
wanie’,
SPXVI],
p eké
« owa ,
me x»,
klé ka
p ekés
«buda,
abe na»,
pigas
pa -
da imas
p ekiy
«odby
kupi»,
pinigai
azu
p ekes
[acc.
pl.]
«pieniadze
za
kupia»,
p ekijas,
ku is
pinigais
kaip
p ekémis p ekauja
i
naudos
iz
o
iesko
«bankie z,
co
pieniedzmi
zysku
szuka».
Obok
ego
wa .
p aké
(zob.).
—
D w.
p ekéjas
‘kupiec’,
p ekijas
s.
(SD
«kupiec»),
wa .
gw.
p ikéjus
s.
(z
*p ekéjus?),
p ekys
‘kupiec,
handla z’, p ekys é
SD
«kupiec wo»
(syn.
p ekioné),
p ekiame é
SD
«ja ma k»
(syn.
p ekioné).
—
Vb.
denom.
1.
p ekauju
SD
«kupcze,
handluie;
p zekupuie»,
p ekaujuosi
SD
« a guie
sie»
(=
neoosn.
p ekau-:
p ekau ojas
SD
« a gownik»,
p eka imas
SD
«kupczenie,
handlowanie»),
sup ekau
SD
«s a -
gowaé
sie»,
=>
sup eka imas
SD
« a g,
zmowa
o
kupno»
(syn.
sup eka.
Czy
*sap eka?
B ak
w
LKZ),
2.
p ekidu i
‘kupezyé’,
3.
p ekio i,
-ju,
-jau
‘ udnié
sie
handlem,
handlowaé;
py aé
o
cene,
a gowaé
sie’
(=
neoosn.
p ekio-:
p ekioné
SD
«ja ma k»
(syn.
p ekiame é)
i
«kupiec wo»
(syn.
p ekys é)
pa-
alele
dla
de e ba iw6w
na
-né
wskazano
s. .
mediié i),
4.
p eki io i
‘mieé
cene,
kosz owaé’
(Pasakyki
man,
me gelé,
kq
ainiks
p eki ioja?),
‘py aé
o
cene’
(P eki io i
daug
kas
p ekia o,
ik
niekas
nepi ko).
Po .
o .
p ecé ,
-éju
‘handlowaé¢;
swa ac;
b aé
za
zone’.
p iédas
‘ o
co
sie
dok ada;
dop a a
dawana
p zy
zamianie
koni;
doda ek’,
SD
«p zyda ek,
p zyczynek».
D w.
ws eczny
od
p iedélis
(zob.).
Ca kiem
ina-
czej
NIL
60,
gdzie
analizuje
sie
p ié-das
i
wywodzi
-das
z
pie.
ema u
*-dh,-6-
(SZ
do
*deh.-
,,daé“).
-
anon
p iedélis,
-io
‘doda ek,
p zyda ek’
—
d w.
z
su .
-lis
od
neoosn.
p iedé-,
69

Wosciech
SmoczyNski
k 6 a
pows a a
na
pods awie
p idé-,
wyabs ahowanego
z
b.
cps.
p idé i
‘do-
daé,
do ozy¢’
(po .
dé i).
Pa alela:
p ies olis.
Po .
ez
indélis,
iSdélis,
sdndélis,
uzdélis.
Co
do
p e iksu
zob.
p ie-.
p iekai8 as
‘za zu ,
wy zu ,
wyméwka’,
zm.
p ykais as
—
z
odnowienia
su iksem
- as
s a szego
sb.
p iekaisas,
p iekaisa
s.
Z
innym
su .
p iekais is
s.
Jes
o
sb.
pos b.
od
b.
cps.
p ikaisy i
a.
p ikaisio i
‘wy yka¢ komu
co,
obi¢é
wymowki’.
—
Vb.
denom.
p iekais du i
‘wy ykaé
komu
co,
obié
wyméwki’
(ob.
p iekaiSau i).
p iesénis,
p iesénys,
zm.
p ysénys
1.
‘sien,
p zedsionek’,
SD
<p iesenis
>
1.
«p zedsionek»
(syn.
p iemené),
2.
«p zysionek»,
3.
«sie i»,
4.
<p iesenis
pas
baézni¢iu
/
wie a
pas
bazni¢iu /
ku
pawa gieley
sedi
elgdamiesi>
«ba-
biniec,
k uch a»
—
d w.
od
zw o u
p zyimkowego
p ie
séniy,
zob.
sénys.
Pa alele
s. .
p iemené.
p ies oga
gw.
‘miejsce
poby u,
zamieszkania’
—
d w.
na
-ga-
od
neoosn.
p is o-,
wyabs ahowanej
z
b.
cps.
p is o i
m.
in.
‘zamieszkaé’
(po .
p is é i).
Co
do
p e iksu
zob.
p ie-.
Co
do
su .
-gd-
zob.
nespéga
s. .
spéka.
p ii éius,
-iaus
gw.
wsch.
‘maz
p zyje y
do
domu
i
na
gospoda -
ke
zony’
(Iséjo in
p iiméi s)
—
najp awdopodobniej
zapoz.
z
bl .
p ij-
mdé
‘zieé
p zyje y
do
domu
eScia’
a.
p yjmi¢
s.
=
p ymdce,
p yjmdco
‘p zyjaé’
(po .
ESBM
10,
104).
Li .
anspozycja
s owo wo cza:
p iimé-ius
=
p i-im as
‘p zyje y’
(zob.
s.
.
im -).
Pozyczke
w aczono
do
g upy
nazw
os6b o
zakonczeniu
-cius,
np.
pikcius
‘z 6Snik’,
bicius ‘ba nik’,
acius
‘s elmach’.
Zob.
ez
p imdkas.
p im6kas
wsch.-li .
‘mezczyzna,
k é y
ozeniwszy
sie,
zos a
p zyje y
do
domu
i
na
gospoda ke
zony’,
po .
Sesu a
p iémé
p imékq.
‘Sios a
p zyje a
«p imokasa»‘
Insleidau
namo
p imdékq
kap
ilkq
u an:
nei
bii ,
nei
bég ,
ge ia
i
skaunas.
‘Wpusci am
do
domu
«p imokasa»
jak
wilka
do
no y:
ani
zyé,
ani
uciec,
pije
i
bije’.
Zapoz.
z
bi .
p ymdk
‘maz
p zyje y
do
domu
zony’,
po .
os.
gw.
p imdk
s.
(ESBM
10,
104).
LKZ
nie
zaznaczy
obcosci ego
wy azu.
To
samo
odnosi
sie
do
p iimcius
(zob.).
Rodzime
synonimy
ych
wy az6w
wymieniono
s.
.
uzku ys.
p is oka
b.z.a.
‘b ak,
niedos a ek
czego’
—
dewe balny
d w.
na
-kd-
od
neoosn.
p is o-,
wyabs ahowanej
z
b.
cps.
p is é i
‘zab aknaé’
(zob.,
po .
s o i).
Fo macja
po 6wnywalna
ze
s okd
(zob.).
Rzadkie
uzycie
su .
-ka-
w
de ywacji
p yma nej,
po .
spékd.
p is o asis,
p is é asis
daw.
gw.
‘ope any
(p zez
diab a,
zie
duchy)’,
po .
70
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
Ta esp
eida o
...
elino
p is o ieji
DK
153,
‘Do
ciebie
p zychodzili
...
ope ani’.
Pik y
d asiy
p is o iejie
gw.
‘Ope ani
p zez
z e
duchy’.
Subs an ywizowana
o ma
od
p e.
p .
pass.
p is é as,
nalezacego
do
b.
cps.
p is é i
m.in.
‘ope aé’
(zob.).
Po .
p is a as
SD
«ope any
od
cza a,
demoniacus,
ene gumenus».
Teipajeg
i
elinai
odés
Zmonése
p is o ose
DP
196,,
‘Takze
i
diabli
ukazowali
sie
w
ludziach
ope anych’.
p is 6 i,
p is dju,
p is éjau
1.
‘p zys anaé,
p zyszed szy
za zymaé
sie
p zy
czym’,
2.
‘pos awié
s ope
na
ziemi’,
3.
‘(o
miejscu,
placu)
napelni¢
sie
p zy-
jezdnymi,
obs api¢
co’
(P is éjo
y y
pilnas
kiemas),
4.
‘p zybyé,
p zyjechaé;
osias¢,
zamieszkaé’
(Ge i
mano
Seimininkai
—
¢ia
p is djau,
Cia
i
biisiu),
5.
‘p zys a¢
do
kogo™,
p zys a¢
do
obo y,
do
s uzby,
do
majs a’,
6.
‘zaciagnaé
sie
do
wojska’,
7.
‘p zyczepié
sie
do
kogos;
p zes awaé
z
kim,
obcowaé’,
8.
‘oga naé
—
o
cho obie,
bezsennosci’
(P is djo
g ipas,
guliu
lo oje),
9.
‘oga naé
swym
wplywem,
ope aé
kogo’
(Jau
ji
u bii
elnio
p is é a
y a), 10.
‘opie-
kowaé
sie
kim,
oszczyé
sie
o
kogo,
dogladaé’,
11.
‘os abnaé
—
0
deszczu;
zmeczyé
sie,
u acié
sily’
(Kad
jau
p is djau,
belipdama
j
kalnq!),
12.
‘zab ak-
naé,
nie
wys a ezy¢’
(P is déjo
pinigy
‘Zab ak o
pieniedzy’).
—
D w.
p ies oga
(zob.),
p is oka
(zob.),
p is éjes
ad .
‘2
upo em
—
p acowaé,
p osié
o
co’,
p is é as
‘ope any’
(po .
p is o dsis).
piislé,
acc.
sg.
piisle
4
p.a.
1.
‘ba ika
wo zaca
sie
na
powie zchni
cieczy,
cias a,
babel’,
2.
‘peche z,
wypuk osé
na
ské ze
pows a a
wsku ek
jej
odci-
Sniecia,
zgniecenia
lub
opa zenia’,
3.
‘na zad
w
jamie
b zusznej
ludzi
i
zwie-
za ’:
Slapimo
piislé
‘peche z
moczowy’,
ulziés
piislé
‘peche zyk
a.
wo eczek
z6 ciowy’,
plaikomoji
pislé
‘peche z
p awny
u
yb’,
4.
‘zagiel
sz o mowy’,
5.
‘ ozpieszezony
cz owiek’.
SD:
piislé
«macha zyna;
peche z
u
yb»,
plys a
piuslé
«puka
sie
peche z».
Wa .
z
inse cja
k:
gw.
pukslé
‘peche z,
nab zmienie,
wypuk osé
na
sk6 ze’.
Analiza:
piis-lé,
o macja
dewe balna
z
su .
-lé-
od
neo-
pwk.
piis-,
po .
piis i
‘wzdaé
sie,
spuchnaé’.
Znacz.
e ym.
‘wydecie’.
Pa alelne
d w.
od
neopwk.
na
-s-:
juslé
<=
jiis i,
k imslé
<=
k ims i,
mekslé
<=
mégz i,
uoslé
<=
os i*®.
—
D w.
piislélé
bo .
‘lepnica
ozde a, Silene
ulga is
el
cucu-
Po .
Pame es
ik ajj
iespa j
sa a,
p is ojai
de gé u op
i
sma kausp
Ti onop
DP
555,,
“Opusciwszy
p awdziwego
Pana
swego,
p zys a es
do
sp osnego
a
ok u nego
y an-
na’.
—
Kq
p is osi,
uo pas osi
‘Do
kogo
p zys aniesz,
akim
sie
s aniesz’.
5°
Do ad
paslé
wyp owadzano
p zez
*pus-slé
z
p a o my
*pii -slé,
po .
Ska dzius
(1943,
170),
O ebski
(1965,
§
173)
(pi -
jak
w
p .
padiaii
do
piis i).
W
ujeciu
niniej-
71
Wosciecn
SmoczyNsK
balus’,
piislénis
bo .
‘peche znica,
Physoca pus’,
puslius
I
bo .
‘moszenki,
Co-
lu ea’,
piislius
II
‘cz owiek
g uby;
cz owiek
ozpieszczony’,
cps.
puslia-gal is
peio .
‘majacy
wielka
g owe’,
sb.
‘pé giéwek’.
Vb.
denom.
piislé i,
-ja,
-jo
‘po-
k ywaé
sie
peche zami’,
=>
piislé as
‘w
peche zach
(0
d oniach)’.
ag6 iné
daw.
‘oszczep,
wiécznia’™,
SD
«da da
[‘ odzaj
b oni
k ujacej’,
SPXVI];
oszczep;
wiocznia»,
ago iné
medzio ojy
SD
«oszczep
owezy»
—
za-
poz.
z
bl .
ogd ina,
ahdcina.
—
i Sus
ago inés
SD
«oszczepisko».
agu a
3
p.a.,
égu a
1
p.a.
1.
‘ ow
wy y y
p zez
wode’,
2.
‘waw6z
o
s omych
zboczach’,
3.
‘zag ebienie
wyjezdzone
p zez
wozy’,
4.
‘d oga
bie-
gnaca
w
owie’
(Kelias
a u
bus
agu a).
Wa .
egu a.
Z innym
su .
aga a.
Najp awdopodobniej
d w.
od
dgas
‘ ég’,
choé
mo yw
znaczeniowy
nie
jes
oczywis y.
Fo malne
odpowiedniki
o ewskie,
mianowicie
aga as,
agu as
.
pl.
odnosza
sie
do
‘p askich
sani,
lache
Holzschli en’
(ME,,,
465
n.),
po .
li .
égés
‘sanie’.
—
N.
m.
Raga d
2x,
Ragu a
4x,
Ragi é
(=
Ragu élé
6x),
n.
z.
Ragu a
3x.
aidy i,
didau,
didziau
‘ adowaé
piec
d ewnem’.
Dwuznaczne.
Po
pie w-
sze
moze
o
byé¢
i e a yw
z su .
-dy i
i
SO
di-C
od
se owego
pwk.
ie-C, jak
w
ie i,
ieju
(wa .
ej i),
iejau
‘uk adaé
szczapy
d ewnaw
s os’.
Zob.
ie i
II.
Pa alele
apo oniczne:
spd dy i
=
spi i,
a dy i
=
i i,
é dy i
=
é i
(woka-
lizm
ai
ukazuje
sie
np.
w
bai-dy i,
caus.
do
bijé i).
—
Po
d ugie
didy i
moze
byé
i e a ywem
su .
-y-
i
SO
aid-
od
pli .
pwk.
* id-,
k 6 ego
odpowiednik
zos a
p zechowany
w
czas.
o .
iedu
(* indu),
idu,
is
‘po zadkowaé,
uk a-
daé’®*
(po .
F aenkel
687).
Pa alela:
sk aidy i
=
sk indu,
sk idaii.
—
Tu
ez
aidziai
ad .
‘po zadnie,
nalezycie,
dob ze’
(Raidziai
sudék
isus
daik us.
Pa-
szego
s ownika
-slé
me
jes
odziedziczonym
o man em,
lecz
neosu iksem,
k é y
poja-
wil
sig
w
ozwoju
li ewskim
w
wymiku
me analizy
o macji
z
su .
-lé.
—
Dla
po zadku
zeba
dodaé,
ze
S.
Amb azas
(1993,
98-99)
nie
wymieni
w
swe}
monog a ii
wy azu
puslé,
ani
nie
odniés
sie
do
akich
o macji,
jak
juslé,
k imslé,
mekslé,
sp auslé,
uoslé.
%
Po .
ku iami
[ as i]
asi
paminé us
isokius
ginklus
ka ionés:
Sa us,
Salmy,
aga inj,
skydy
SP,
13,
‘w
k o ym
[w
pismie]
najdziesz
wzmianke
wszelakiego
o eéa
i
b oni
wojennej:
pance za,
p zy bice,
szyszaka,
w ocznie,
a cze’.
Zeklai
paskui
numi ima,
Sonas
ago ine
a e as,
i
palaidojimas
DP
178,,
‘Cuda
po
smie ci,
bok
wlocznia
p ze-
bi y,
1
pog zeb’.
°Po ,
jeszcze
de ywa y
o .
idd ,
-dju
‘sp za aé,
usuwaé
na
bok;
po zadkowae’
(wa .
idé ,
-éu),
e l.
ida iés
‘szykowaé
sie
(do
pod ézy,
do
obo y)’,
idi
‘po zadkowaé,
s awiaé
na
wlaSciwym
miejscu’,
sb.
idas
a.
idi
pl.
‘g a y,
upiecie’.
72
Uzupelnienia
do
SEJL.
Czesé
IT
gy enus
jiems
me us,
gimé
s inus,
ka as
labai
aidziai
augo).
—
Neopwk.
* ind-,
wyabs ahowany
z
p s.
in igowanego
* indi,
jes
widoczny
w
d w.
li .
inda
1.
‘ zad,
sze eg’
(S o i
i idos
ka ei iy.
I§
indds
imk),
2.
‘ zad
mendli
na
polw’
(S o i
a izienoje
penkios
i idos),
=>
b.
denom.
ind6 is
‘s awaé
w
sze egu’,
su ind6 i
‘usze egowaé,
uszykowaé
(zolnie zy)’
—
ylko
u
Dowkon a.
aiky i,
aika i,
aikia i
‘k ajaé (chleb,
cias o,
se );
o aé
ziemie’,
ap aiky i
1.
‘ok awaé
(bochenek
z
obu
s on)’,
ap aikau
SD
«ok awam»,
2.
‘zas awié
s o
jedzeniem,
po ozyé
nak ojony
chleb
p zy
kazdym
jedzacym’,
a aiky i
‘odk awa¢’,
a aikau
SD!
«ok aiam»
(syn.
a iekiu,
a pjauju).
I e a yw
zsu .
-y-
i
SO
aik-
od
* eik-,
zob.
iekii,
iék i.
Pa alele:
maisy i
=
mieSi l,
sdiky-
i
=
siekiu,
diky i
=
eiki .
Odpowiednik
o .
dici ,
-ku,
-ciju
‘ obié
b uzdy;
spulchniaé
ziemie’.
—
Nomina:
apy aika
‘odk ojony
kawa ek’,
SD
«ok a-
wek»,
dp aikas
‘k omka
z
ca ej
sze okosci
bochenka’,
d aikas
‘ok ajka,
ka-
wal,
pajda’
(po .
o .
dika
‘b uzda’,
aiks
‘k omka
chleba’).
Cps.
duon- aikys
‘k o
k aje
chleb,
k o
wydziela
chleb’.
—
Neoosn.
aiky-:
pa aikymas
‘pok oje-
nie’:
SD
ku is
menasi
syna iy
pa aikymo,
syna iy
pa aiky ojas
«ana omik»,
ai-
kydin i
cu .
‘kazaé
k oié,
daé
(chleb)
do
pok ojenia’,
aiky ojas
algykly
SD
«k ayezy»
[‘s uzacy
k ajacy
i
podajacy
poka my
p zy
s ole’, SPXVI].
Pa ale-
le:
maixymas
=
maisy i,
asy ojas
=
asy i.
aizgy i,
aizgaii,
aizgia i
‘wiaza¢,
ples¢,
wik a¢,
gma wac¢’,
ap aizgy i
‘opla aé,
omo aé’,
azu aizgau
SD
«zaplesé
ch os em»,
su aizgau
SD'
«gma-
wam»
(syn.
supainioju).
Fo macja
i e a ywna
z
su .
-y-
i
innowacyjnym
SO
aizg-
od
izg-,
bedacego
edukcja
ezg-,
po .
égz i
‘spla a¢,
wiaza¢’.
S a y
SO:
azgy i.
Pa alele
apo oniczne:
maizgy i
=
mizg-
=
mezgii
(s. .
mégz i),
d ai-
sky i
=
d isk-
=
d esk-
(s. .
d éks i).
—
Z
innym
su .
aizgié i
‘wiazaé’.
—
No-
mina:
aizgai
4,
3
p.a.
lub
aizgai
2
p.a.
m.
pl.
‘sid a
na
p aki,
pe le
z obione
z
whosia;
spla ane
nici’,
aizginys
‘plecionka,
pla anina’,
aizgis
‘zapla any,
zawily’,
sd aizga
‘splo ,
pla anina
nici’
(=
su iga i),
SD
<su ayzga>
«ma a-
nina,
zamo anie»,
poza
ym
<su ayzgi as>
«powik any»,
<su ayzgimas>
«powik anie».
—
N.
m.
Raizgiai
2x,
Raizgyné,
Reizgiai.
amsdin i,
amsdin ,
amsdinaii
‘uspokajaé,
usmie zaé’
—
d w.
na
-din-
od
neoosn.
ams-,
k 6 a
zos ala
wyabs ahowana
z
q.
ams y i
(zob.),
in-
e p e owanego
jako
* ams-
+
-s y-
(na
mocy
p awa
degeminacji).
Dalsze
szezegé y
mo ologiczne
s. .
kdusdin i.
ams y i,
ams a i,
amscia i
‘podpie aé
(ga ezie
d zew)’,
a ams au:
SD!
a ums au
«odpie am»
(syn.
a a emiu),
pa ams au:
SD!
pa ums au
«podpie-
73
Wojciech
SMoczyYNsKI
si g i,
po .
apsi g i
‘zacho owa¢’.
Pa alele:
mé dé i
<=
mi i,
sédé i
=
sés i.
Znacz.
e ym.
‘dogladaé
kogo
w
cho obie’.
Zob.
nizej
sd gin i.
—
S li .
p s.
a ema yczne
se gmi,
3
os. se g i
(Pons
...
se k i
i
kelei ius
PK
101,,«Pan
...
s zeze
ez
pielg zymow»).
Odpowiednik
s p .
abse gisnan
acc.
sg.
‘opieka,
och ona’
=
*se gi
‘s zec’
(zapewne
ze
zmiany
*se gé ).
—
Z
quasia ema-
ycznej
o my
os.
p s. sé gs i
wyabs ahowano
neopwk.
se gs -
i
uzy o
go
w
d w.
p isé gs é i,
-ju,
-jau
gw.
‘pilnowaé,
s zec’
(Kol
bu om
u gun,
ai
a5
ezimg
p isé gs éjau).
—
SO
sa g-:
sd gin i
‘dogladaé
cho ego,
pielegnowaé’
(zob.
si g i).
Nomina:
a sa ga
1.
‘zapas
czego’,
2.
‘os oznosé,
p zezo nos¢’
(=
a sa ginis
‘zapasowy’,
sb.
m.
‘ eze wis a’),
a sa gus
‘os ozny,
p zezo ny’,
pasa ga
SD
«os oznosé»
(syn.
apydai a),
p asa gd
a.
p asd ga
‘p zes oga’
=
p ase gu,
SD
<p asia gu>,
«p zes zegam
kogo»;
sd gas
(zob.),
sa giis
‘czuj-
ny, np.
pies’,
SD
«os ozny»
(syn.
ap aizdus,
apydai us).
silg i,
silgs a,
silgo
‘ eskni¢é
za
czym,
odczuwaé
eskno e’
(Ji
jo
ilgisi
i
silg-
s a)
—
z
dekompozycji
czas.
pasilg i
‘ esknié’,
o
ze
Sciagniecia
o my
zw o -
nej
pa-si-ilg i
(zob.
ilg i).
Nowe
e lexi um
b zmi
pasisilg i.
Pa alelne
decom-
posi a
o
salp i,
silsé i
o az
skdl i,
skdu is,
s i p i,
s é i,
zges i.
skai is,
-i
‘hojny,
szczod y
(0
o ia odawcy)’,
=
skai iai
ad .
‘hojnie’.
Osnowa
skai -
p zeds awia
al e nan
na
SO,
k é y
u wo zono
od
ski -
jak
w
ski i
m.in.
‘p zeznaczyé
na
co’.
Innowacyjna
apo onia
skai -
<=
ski -
ma
opa cie
w
akich
pa alelach,
jak
kdi in i
=
ki i,
Zai a
=
Zi i,
ai du is
=
i i.
skalsa
4
p.a.
1.
‘dos a ek,
ob i osé’,
SD
«ob i osé
[syn.
gausybé];
p zyby-
wanie;
p zymnozenie»,
2.
‘wielka
ilos¢,
zapas’,
3.
‘bogac wo,
maja ek’,
4.
‘powodzenie’,
5.
‘z osnie e
ze
soba
dwa
owoce’
—
abs ac um
su .
-@-
i
SO
skals-
od
skels-,
po .
skelsé i
‘s a czaé,
wys a cza@’
(s. .
skels i).
—
Obok
ego
adi.
skals is,
-i
‘ob i y,
sowi y,
dos a eczny,
d ugo
wajacy,
sy ny
(0
pozy-
wieniu),
na
d ugo
wys a ezajacy,
ekonomiczny’,
DP
‘spo y,
d ugo
wajacy’
(skals s
da bas
‘p acoch onna
obo a,
k 6 ej
nie
mozna
szybko
wykona¢’),
ne-mi-skalsu
SD
«niespo o
mi»
(syn.
ne-mi-skelsa),
=>
skalsiai
ad .
‘oszczed-
nie,
wydajnie;
ob icie, hojnie’,
SD
«ob icie
[syn.
gausiai];
sowicie,
sowi o»;
skalsybé
a.
skalsybé
‘dos a ek,
dos a eczna
ilosé’.
—
D w.
skalsa-da bis
‘k o
p acujac
oszczednie
uzywa
ma e ia u’.
skalsa!
in e i.
Méwi
sie
Skalsa!,
gdy
spo yka
sie
jedzacych.
Wa .
Skal-
sq!
Skalsq
algan !
Duok
die e
skalsos!
W
oli
wyk zyknika
wys epuje
u
sb.
skalsd
‘dos a ek,
ob i os¢
(zob.).
—
Skalsi!
skalsu!
mowi
sie,
gdy
w
domu,
do
k é ego
sie
wchodzi,
ludzie
siedza
p zy
jedzeniu
albo pieka
chleb;
wy aza
80

Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
IL
sie
p zez
o
zyczenie,
aby
jedzenia
/
chleba
by o
spo o,
aby go p edko
nie
ubywa o
(po .
O ebski
1934,
426).
skal i,
skqla,
skdlo
‘o
oslinie:
kie kowaé,
wydobywaé
sie
z
ziemi,
wscho-
dzié’
(Zolé
upu j
skGla)
—
neosimplex
pochodzace
z
me analizy
o my
p askdl i.
Ta
os a nia
pows a a
d oga
synkopowania
o macji
zw o nej
p a-
si-kdl i
m.in.
‘wzejs¢,
wykie kowa¢’,
zob.
kdl i.
Pa alelne
neosimplicia:
skdu-
is,
s i p i,
s é i, zg ib i.
—
D w.
p askdl i
‘p ze zeé
sie’:
Megz inio
anko és
p askdlo.
skandin i,
skandinu,
skandinaii
1.
‘ opi¢,
zanu za¢,
pog aza@
(Pa s skés a
iki q
skandina),
2.
‘k zywdzié,
szkodzié
komu’
(Skandin
Zmogaus
a§
neno iu),
3.
bibl.
‘pie nowaé,
po epia¢,
skazywaé
na
piek o’
(0
skandina
ji
Die a
Zodis
PK
61,, ‘A
po epia
go s owo
Boze’).
Causa i um
su .
-in i
i
SO
skand-
od
skend-,
po .
skéndé i
‘ ona¢’.
Pa alele:
b andin i
=
b és i,
g amzdin i
=
g imz i,
gadin i
<=
gés i.
—
nuskandin i
‘u opié,
pog azyé’,
SD
nuskundinu
«pog azam»,
paskandin i
‘u opi¢,
za opi¢’,
SD
paskundinu
«posadzam
kogo,
po epiam»,
sp!
«po epiam; po opiam»,
=>
paskandinimas
DP
‘po epienie,
po op,
za ace-
nie’,
SD
«po epienie»
(gema
siiniis
is ybés
i
paskandinima
PK
198,,
,,
‘ odza
sie
synowie
gniewu
i
po epienia’).
Re l.
nusiskandin i
‘u opié
sie’.
—
D w.
paskanda
1.
‘wezb anie
zeki’,
2.
bibl.
‘po op,
zag ada
Swia a’,
SD
paskunda
«po op»,
3.
bibl.
‘po epienie,
u a a
zbawienia’,
4.
bibl.
‘pieklo’
(Nes
oZiei
paskundon,
a
a ys
dungaus
ka alys én
eis
SP,,
241,,
,,
‘Bo
koz owie
do
piek a,
a
owce
do
k oles wa
niebieskiego
pojda’).
—
Odpowiednik
s p .
-skandin-
wys epuje
w
pe y azie
assai
...
auskandinnons
‘pog azy es,
du
has
e sau ’.
skau is,
skdunasi,
skd ési
‘bi¢é
sie’,
po .
Tes a
skdunas,
kq
u
lendi!
Regéjau
du
be nu
skdunanéiuos.
Wa ian
do
kdu is
(zob.
kdu i).
Wynik
on
z
me ana-
lizy
o my
su-skdu is.
Ta
pows a a
p zez
synkopowanie
p zedakcen owego
i
w
o macji
zw o nej
su-si-kdu i-s
‘pobié
sie’
(wypadek
podwojnie
wy azone-
go
zaimka
zw o nego).
Pa alele:
s é i,
zg ib i.
—
Nowa
o macja
zw o na
b zmi
su-si-skdu i,
po .
Kad
susiské é,
ai
k u ini
pa ej[o]
namo.
skied a
3,
4
p.a.
1.
‘od upany
kawa ek
d ewna,
szczapa,
d zazga’,
2.
‘wié ,
cienkie
pasemko
d ewna
pows ajace
p zy
heblowaniu’,
3.
‘gon ,
cien-
ka deseczka
do
pok ywania
dachu’.
Dwuznaczne.
Po
pie wsze
moze
o
byé
de e ba i um
na
- d-
do
skiedZiu,
skies i
(zob.),
znacz.
e ym.
‘ o,
co
ozsz-
czepiono, od upano’,
po .
kai a
=
kai aii
(kais i),
kaup a
<=
kaiip i.
Po
d u-
gie
moze
o
byé
denomina i um
na
- d-
od
skieda
‘szczapa,
d zazga’,
po .
Su a
=
S i as,
Zag a <=
Zagas.
—
D w.
skied ynas
‘d ewu nia;
kupa
wid ow’,
81
WosciecH
SmoczyNski
skied inis
s 6gas
‘dach
gon owy’.
N.B.
skied an a
nie
jes
o macja
su iksalna
na
-an a,
lecz
ziozeniem:
skied- an a
(zob.).
—
Cps.
skied a- iné
‘gw6zdz
do
p zybijania
gon éw’
(po .
inis),
wa .
skied iné
(*skied - iné).
Vb.
denom.
skied in i
‘zaSmiecaé
d zazgami,
wid ami’,
skied o i
‘ obié
gon y;
smiecié
d zazgami,
wid ami;
k yé
dach
gon em’.
—
N.
m.
Skied yné.
—
Wa .
me a-
e yezny:
sk ieda
(=
sk iedla
a.
sk iedla
‘d zazga,
wid ’).
Niejasny
jes
wa .
S éd a
‘d zazga’.
skied an a
‘szczapa
pows ajaca
p zy
ciosaniu
pnia
w
pop zek’,
wa .
skied an as.
Po .
zdania
Ske sai
medj
encian ,
pasida o
skied an os,
igilgai
—
skied os.
Skied a
—
ku
ao, 0
skied an a
—
ku
an o
mediius.
Chodzi
u
o
z ozenie
cz onéw
skiedd
‘szczapa,
d zazga’
(zob.
skées i)
i
- an a
(po .
dn-
as
‘weiecie, naciecie’
s. .
an y i).
Wa .
skied a i é,
skiéd an é, skied an é,
skied e i é
(w 6 ne
en -)
o az
skied in é (po .
o me
na
SZ
i i é
s. .
an y i).
skimb ele i,
skimb eléja
(wa .
skimb eli),
skimb eléjo
‘upasé
z
dzwiekiem,
k é ko
zadzwonié,
np.
o
yzce
padajacej
na
pod oge’,
skimb e é i
o
odg osie
pekajacego
szk a,
skimb¢cio i
0
odg osie
ude zajacego
o
cos
wiad a,
o
odg osie
szklanych
naczyn.
Czasowniki
e
pochodza
od
in e i.
skimb ,
skimb ,
ozna-
czajacej
k é ko wa y
dzwiek,
po .
Skimb
i
sp ogo
bu elis
nuo
ka s o
an-
dens.
Ry q
anks einy¢iais
ski b
skimb
kala
gel%
kal is.
Inaczej
F aenkel
(795,
807),
k é y
méwi
o
pwk.
skimb-
pozos ajacym
w
al e nacji
apo onicznej
ze
skamb-
(zob.
skambé i).
sklényZia,
gen.
sg.
sklénydios
2
p.a.
s li .
gw.
‘szklanica,
szklanka’
(Ned iso
p asy
sklenycios
andenes
DP
271,,.
Mano
g y¢ia
kap
sklénycia)
—
zapoz.
z
bi .
sklenica,
skljanica,
u z
pol.
daw.
sklenica,
sklanica.
Po .
Ska dzius
(1931,
199).
Wa .
sklényéia
1
p.a.,
sklénydia
1
p.a.,
ez
z
k é kim
e:
skleny¢id
2
p.a.,
sklenycia
1
p.a.
—
Wa .
skleinyéia
2
p.a.
pokazuje
w é ny
dy ong,
pows aly
na
sku ek
an ycypowania
miekkosci
spé g oski
n’:
en’
>
ein
lub
én’
>
ein
(pa alele:
eséilia,
la@Sleidis).
Wa .
sklainycid
(Pu isk).
smakso i,
smakso,
smaksdjo
1.
‘p zygladaé
sie
czemu
bezmyslnie,
gapié
sie’,
2.
‘pa zeé
z
pozadaniem
(na
jedzenie,
p zysmaki)
-
0
dzieciach’.
Po
oddzieleniu
su .
-so-
jako
cechy
du a iw6w
s anu
pozos aje
pwk.
smak-.
Za-
pewne
jes
on
iden yczny
z
ym,
k é y
ukazuje
sie
w
czasownikach
smaksé i,
smaksi,
-éo
‘jeSé
lub
pié
szybko,
chciwie,
apczywie’
o az
smdk i,
sma ika,
smdako
‘jesé
lub
z eé
szybko,
chciwie’
(Nu,
pa Sai
galy
gale
jau,
ma y ,
bus
pasmake,
ka
nebegi dé
Z iegian .
Pods awa
onoma opeiczna,
po .
in e i.
smak
-
0
szybkim
poza ciu,
po knieciu,
po .
Su a
nu e é
duonos
smo a,
ik
smak
i
nebé .
Pa alele:
spaksé i
=
spak ,
s aksé i
=
s ak .
82
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
smal i,
smqlii
a.
smdls u,
smalaii
(z
p b.
j-,
pa-)
‘ oz akomié
sie,
nie
méc
sie
pows zymaé
(p zed
jedzeniem,
p zed
piciem
wédki)’,
p ismdl i
‘p zy-
zwyczai¢
sie
(do
palenia),
p zywiazaé
sie
do
kogos’
—
czas.
denomina ywny
od
smaliis
‘ akomy’
(zob.
smil i).
Caus.
pasmdlin i
‘p zyzwyczajaé
kogo do
jedzenia
p zysmakéw’.
—
Reanaliza
p s.
smdls u
=>
smals- u
wyda a
neo-
pwk.
smals-,
po .
d w.
smalsus
‘ciekawy,
ciekawski,
dociekliwy;
akomy,
asy
(na
p zysmaki,
s odycze)’,
=>
smalsudlis
‘ciekawski;
akomezuch’.
Inne
d w.
od
smals-:
smalsybé
‘ciekawoSé,
zaciekawienie’,
b.
denom.
pasmalsdu i
‘za-
ciekawié
sie,
zain e esowaé
sie’,
susmalsé i
‘ba dzo
sie
zaciekawi¢’,
smals y i
‘budzié
cheé,
kusié,
wabié’
(*smals-s y-).
—
Z
kolei
od
adi.
smalsiis
u obio-
no
b.
denom.
smals i
(*smals-s u),
smals aii
(zam.
*smalsaii), smals i
‘ oz-
akamiaé
sie,
ozchciwiaé
sie’,
ismals i
‘p zyzwyczajaé
sie’.
Gdy
nas api a
eanaliza
smals i
=
smals -u,
us ali
sie
neopwk.
smals -,
po .
d w.
smals is
‘ciekawy,
asy
(na
p zysmaki,
s odycze)’®,
z
inse cja
k:
smalks is
‘k o lubi
dob ze
i
smacznie
zjes¢;
wécibski,
ciekawski’.
Dalej
po .
smals as
s li .
‘ska-
piec,
chciwiec’,
smals yné
‘ciekawska,
wécibska
dziewczynka’,
b.
denom.
smals du i
‘ asowaé,
byé akomczuchem’.
—
Dwuznaczne
jes
sb.
smalscius
‘4akomezuch,
asuch’,
SD
« ako liwy,
ako ka,
ako nik»
—
albo
od
neopwk.
smals -
(su .
-ius),
albo
ez
od
neopwk.
smals-
(neosu .
-cius).
smi as
1
p.a.,
smu as
2
p.a.
1.
‘p zemoc,
gwal ’
(smi o
mi is
‘gwa -
owna
smie é’),
2. ‘ucisk’, 3.
‘niebezpiecze is wo’
(m.in.
DP
smu as
ukazuje
si¢
jako
syn.
pa djus,
zob.),
daw.
ez
.
smu a
(Anys
bu o
sme ies
smu oje).
Z
jez.
o ewskiego
nawiazywano
u
b.
denom.
apsmu s ,
-smu s u,
-smu u
‘byé
wycze panym’
(po .
ME,,
124).
Wy az
smu as
by
do ad
aczony
z
o-
dzina
sme ki ,
sme k i,
zob.
F aenkel
851.
Jes
o
wa pliwe
juz
choéby
ze
wzgledu
na
segmen
-k-,
ozsze zajacy
osnowe,
jak
i
z
uwagi
na ani owy
cha ak e
pwk.
sme k-.
—
P oponuje
sie
analize
p zy
zalozeniu
p ajezy-
kowego
s-mobile:
*smii - a-
<
*sm h,- 6-
—
adi.
e bale
na
- o-
od
pie.
*(s)me h,-
(‘gwa ownie
chwy aé,
cisnaé,
gnies¢’),
k o e
na
g uncie
li .
uleg o
subs an ywizacji.
Po .
wed.
m nd i
‘chwy a;
gniecie,
miazdzy’,
g .
wap apa
‘walezyé
z
kim$,
kidcié
sie,
ubiegaé
sie
0
cos’,
papai e
‘gasié,
wycie iczaé,
s epia¢,
agodzi¢’.
Po .
LIV?
440
s. .
*me h,-.
B ak
Sladu
SE
*smé -C.
Re-
leks
i C
<
* HC
ez
w
bi ai,
du i,
gii kli.
—
D w.
smu ingas
‘gwa owny,
niebezpieczny’,
smu ininkas
‘ciemiezca,
gwa ciciel’,
smu iis
‘gwa owny,
©
Pa alela:
bi s is
‘sypki
—
0
zia nie’
=
bi s a
od
bi i.
83
Wosciech
SMoczYNskI
waleczny,
dzielny,
odwazny;
ene giczny’,
DP
smu us 4
p.a.
‘niebezpiecz-
ny”,
Vb.
denom.
smu du i
‘dopuszczaé
sie
p zemocy,
dokonywaé
gwa ow,
ciemiezy¢’,
=>
smu d imas
‘p zemoc’,
DP
‘niebeSpieczens wo’.
snas is
SD!
« upieci»
—
zapoz.
z
bi .
snasc
‘na zedzia,
p zybo y;
sznu ’
i p.
(po .
ESBM
12,
233).
spyna,
acc.
sg.
spynq
4
p.a.
‘ki6dka,
zamek’,
SD
«k o ka
zelazna;
zamek
u
d zwi»,
a musu
spyny
«odbijam
zamek».
Odpowiada
o .
spine
‘skobel
do
zawieszenia
a icucha’.
Izolowane,
niejasne.
Wed ug
F aenkla
870
do
czas.
spi ig i.
s a in i,
s a inii,
s a inaii
‘napina¢,
nap ezaé,
usz ywniaé
(ka k),
wyp ezaé
(cia o),
czynié
sz ywnym,
usz ywniaé
(m.in.
o
wzwodzie
cz onka),
wy zesz-
czaé
(oczy),
jsis a in i
‘wyp ezyé
sie,
na ezyé
—
si y,
glowe’
(Eina
jsis a ines
kaip
mie q
p a ijes).
Causa i um
su .
-in i
i
SO
s a -
od
s e -,
po .
s é i,
s é s u
‘d e wie¢,
sz ywnie¢’.
Pa alele
apo oniczne:
ma in i
=
mi i,
na in i
=
ni s i.
Z
uwagi
na
o,
ze
o macja
na
-in i
s oi
zwykle
na
miejscu
s a szej
na
-y i,
zeba
u
wymieni¢
odpowiednik
ps .
*s o i i
‘nap ezy¢,
wyp os owa¢’,
po .
s pol.
s o zyé
‘ obié
sz ywnym,
sz o cem
s awiaé,
s awiaé
ak
zeby
s e cza o’,
e l.
‘wynosi¢
sie,
che pié
sie’,
d w.
s o zyszek
bo .
‘ziele
Clinopodium’
[«od
s o zenia
mezkiego
cz onka
nam
zeczone»
L.].
Ps .
*s o -
widaé
owniez
w
sb.
*p os o ii,
os.
p os é
‘p zes zen,
p zes wo ’,
bg.
p os é .
W
ym
kon ek-
Scie
wymienia
sie
akze
wy azy
o .
s a s
‘p omien
(s o ica)’
i
s a a
‘p ega,
pasmo’.
—
SO-C
ilus uje
ps .
*s o -na-
‘s ona,
p zes ze i
p zylegajaca
do
czegog,
co
dzieli’,
scs.
s ana ‘xwpa,
mepixwpoc’,
sch.
s dna
(acc.
sg.
s dnu)
os.
s o ond
(acc.
sg.
s é onu).
s ebeily i,
s ebeiliju,
s ebeilijau
‘wpa ywaé¢
sie,
wbi¢
wz ok,
wlepi¢
oczy
w
kogo,
w
co’
—
b.
denomina i um
od
zanik ego
sb.
*s ebeila
‘ en
k o
sie
upo ezywie
wpa uje,
k o
sie
gapi’,
d w.
na
-eila
od
s ebi ,
s ebé i
(zob.).
Pa alele:
gud éila
‘mad ala’,
mainéila
‘k o
udni
sie
handlem
wymiennym’,
mand éila
‘s ojnis’.
Po .
O ebski (1965,
§
222),
k é y
ez
zaznacza,
ze
gwa-
owy
su .
-eila,
cha ak e yzujacy
pejo a ywne
nazwy
os6b,
ma
w
jezyku
li e-
ackim
odpowiednik
-ei a
(po .
gud éi a,
mainéi a).
©
Po .
Regi ka p
y a
smu us
i
pik as
daik as
pakalbé
kq
DP
479,,
‘Widzisz
jako
jes
niebespieczna
i
szkodliwa
zecz
posadzaé
kogo’.
—
Be
j e
uo
daugiaus
esauki
Vies-
pa iesp,
i
kuo
pik esnis
me as
y a
i
smu esnis,
uo
dauges i
e eizd
daba
maldos
i
nobaznumo
DP
106,,
‘Ale
oni
ym
wiecej
niech
k zyezq
do
Pana,
a
im
sa
czasy
go sze
i
niebespieczniejsze,
ym
wiecej
niech
e az
modli wy
i
naboze is wa
pa za’.
84
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
s éb i,
s embil,
nus ebaii
‘zaczaé
sie
dziwi¢é,
wpas¢
w
podziw,
zdumieé
sie’,
nus eb i
‘zdumieé¢
sie’,
DP
‘zadziwic¢
sie,
zdumie¢
sie;
dziwowaé
sie’
(nus ébes:
nus ebjs
SD
«zdumialy,
zd e wia y»)
—
o macja
inchoa ywna
z
in iksem
no-
sowym
od
s eb-,
po .
s ebi i,
s ebé i
‘wpa ywaé
sie;
okazywaé
zdziwienie’.
Pa-
alele:
gend
(gés i),
senk i
(sék i),
enki
( ék i).
—
Neopwk.
s emb-
=
s embi
da
osnowe
zem
czasownikom:
1.
s émb i,
s émbiu,
s émbiau
‘sp zeciwiaé
sie’,
DP
ez
‘byé
p zeciwnym,
spie aé
sie’
(znacz.
e ym.
‘nie uchomieé
wo-
bec
wspé ozméwcy’?),
2.
s e ib i,
s embi l,
s embia i
‘ociagaé
sie,
zwlekaé,
zmusza¢é
do
czekania’
( ozw6j
znacz.:
‘nie
zgadzaé
sie’
=
‘opie aé
sie’
=>
‘ociaga¢é
sie,
zwleka¢’),
3.
s e mb i,
s embia,
s e mmbé
‘d ewnie¢é,
wy as aé
w
odyge,
mocnieé
na
ciele,
g ubie¢’,
iss e b i
‘p ze osnaé
i
s wa dnie¢é
—
o
awie’
(Pjauk
Zolé
pakol
neiss embé,
i
ka é
ge iaus
és),
sus emb i
‘z obié
sie
nie uchawym;
do osnaé,
doj zeé’;
do
ego
du .
s embé i,
-ja,
-jo
‘d ewnieé,
mocnie¢,
g ubie¢’.
Nomina
od
s emb-:
s émb as
a.
s emb as
‘nasada
ogona’
Go .
s ieb is
s.,
po .
s emb s
‘g uby
kij’).
—
Nowy
SO
s amb-
(=
s emb-):
s dmbas
(zob.),
s ambiis
(zob.).
s elg i,
s elgiii,
s elgiaii
1.
‘s a aé
sie,
oszezyé
sie
0
co,
dazyé’
(Muno
aikai
s elgia
j
mokslq),
2.
‘pa zeé
z
uwaga,
wpa ywaé
sie’,
3.
‘chelpié
sie’,
is elg i
‘zauwazy¢,
zobaczy¢’,
pas elg i
‘pos a aé
sie;
spos zec,
zauwazy¢’.
P awdopodobnie
neologizm
ba ycki.
Inaczej
F aenkel
900,
NIL
666
(pie.
*s elg-
‘he o s ehen(d),
s a
(au agen)’,
s ang.
s ealc
‘s e czacy,
s omy’).
LIV?
595
od wa za
ylko
pie.
*s elg-
/
*s elg-
‘wygladzaé,
gla s eichen’,
z
e leksami
og aniczonymi
do
jez.
he yckiego.
—
SO
s alg-
( ylko
nominalny):
s algi s
1.
‘ asy,
akomy’,
2.
‘ apezywy,
zach anny,
chciwy,
zadny’,
3.
‘upa y,
zawzie y’,
4.
s li .
‘mocny,
po ezny’
(po .
z
B e kuna
Nesa
puikieji
s engiasi
p ie§
mane
i
s ip ieji
[glosa
s algi]
yko
diSios
mano).
D w.
s algius
‘ asuch,
akomczuch’,
s alg is,
-iés
.
‘ocho a,
che¢’,
s algiinas
‘lasuch’.
Vb.
denom.
s alg i,
-s a,
-o,
zwykle
z
p b.
pa-
‘ oz akomié
sie,
ozsmakowaé
sie,
polubié
co’,
is alg i
‘zaczaé
lubié
smak
czego,
zasmakowaé
w
czym’
([s algo
gy ulys
ja uosna),
caus.
s algin i
‘ oz akomié
(k owe,
konia),
dajac
mu
lepsze
za -
cie’
(Nes algink
ka és
Sienu,
ba
paskui
Siaudy
nebeés),
sus algin i
‘wzbudzié
w
kims
ocho e,
ape y
na
co’.
—
Podw6jny
e leks
SZ:
s ilg-
/
s ulg-
(po .
s ilb-
/
s ulb-).
1.
SZ
s ilg-:
s ilgé is, s ilgisi
(wa .
s ilgiasi),
s ilgéjosi
e l.
‘mieé
ocho e,
°*
Po .
Nes
kiek enas,
ku is
da os
Ka aliumi,
s embia
p ies
Cieso iy
DP
167,
‘Bo
kazdy
k o y
sie
k olem
czymi,
sp zeciwia
sie
Cesa zowi’.
S émbki e
p ies
eling,
w
pabégs
nuog
jusy
DP
110,,
‘Sp zeciwcie
sie
diab u,
a
uciecze
od
was’.
85

Wosciecn
SmMoczyNsk
s a aé
sie,
usi owaé,
wysilaé
sie’.
Po .
n.
m.
Silgiénys
w
ej.
Aly iis
<
*S ilgio-
nys
(pol.
S ylgiany
XVII
w.)
—
od
n.
os.
*S ilgys
(J.
Palionis,
Bal is ica
XLII,
2,
2008,
291
n.).
—
2.
SZ
s ulg-:
s ulgé
‘ zecz
cienka
z
g ubym
zako iczeniem’,
s ilgis
a.
s ulgis
‘sz yle ’,
s ulgis
‘owalny,
jajowa y’
(wa .
s ulgas),
sp'
s ulgus
«ha dy»
(syn.
didgiaujys),
s ulgyn
ei i
‘ osnaé
wzwyz2’,
=>
s ulginis
‘pod uzny,
owalny
(0
jab kach,
g uszkach)’.
s emplé
4
p.a.
1.
‘p zew6éd
poka mowy’,
2.
‘p ze yk’,
3.
‘k a e
(wulka-
nu)’,
4.
p zen.
‘chudy
cz owiek
a.
zwie ze’.
SD
<s imple>
«<k ami,
ga dziel,
u a
do
p uc
oddechowa,
g osowa»
(syn.
ge klé).
Odpowiednik
o .
s emple
‘Lu éh e’.
Fo macja
dewe balna
z
su .
-lé-
0
znaczeniu
n.
ins .
‘czesé
cia a
s uzaca
p zelykaniu’.
Pa alele:
emplé
‘cieciwa’
=
emp i;
dimplés
‘miechy’
=
dium i;
éplés
‘szczypce’
<=
ép i.
—
Do
ego
jes
wa .
su iksalny
s empelis
daw.
‘p ze yk’.
—
Osnowa
s emp-
zos a a
wyod ebniona
z
p s.
in igowanego
do
*s ep-
‘ yka¢,
p ze yka¢’®>.
Pie wias ek
aki
nie
pozos awi
po
sobie
éla-
déw.
(Co
do
homo onicznego
pwk.
s ep-
zob.
s épin i).
Po .
s émpé i,
s émpi,
s empéjo
‘lezeé
plackiem,
lezeé
bezczynnie,
wylegiwaé
sie’.
—
Do
s emp-
do-
wo zono
SO
s amp-®,
po .
s ampin i
‘naka mié
kogo
do
sy a’
(Ben
sykj
q
beso j
p is ampinaii).
—
D w.
od
neoosn.
s empl-:
s empliena
‘ma ne,
zylas e
mieso’.
Vb.
denom.
s emplé i
a.
s emplid i
‘z
duzym
wysi kiem
nies¢,
podno-
sié,
ciagnac’,
s e mplin i
‘napychaé
do
peina;
ka mi¢’
(po .
wyzej
s ampin i).
s i p i,
s i ps i,
s i pai
1.
‘ osnaé,
wz as a¢’
(Ta o
sinus
s i ps a
g ei ai),
2.
‘zd owieé,
odzyskiwaé
si y
wi alne’
(Ans
s i ps a
jau
i
po
ligos,
.
y.
gyja,
p a inka),
3.
‘wzbogacaé
sie,
cps.
a s i p i
‘podniesé
sie
z
cho oby,
wyzd o-
wiec’,
pas i p i
‘
pod osnaé
- o
dziecku;
umocnié
sie
(w
p awdzie,
w
wie-
1ze)’,
p as i p i
‘pod osnaé’
(Nepaskubo
p as i p i
kiidikis,
uo
p ie
da bo
a o)
‘ozd owiec’,
‘wzbogacié
sie’,
sus i p i
‘doj ze¢,
wzmocnié
sie’.
Simplex
s i p i
pochodzi
z
esegmen acji
o m
a -s i p i,
pa-s i p i
i d.
Te
os a nie
sa syn-
kopowanymi
wa ian ami
zlozen
p ewe bialnych
z
udzia em
pwk.
i p i
i
z
p k.
zw o nej,
mianowicie
*a -si- i p i,
*pa-si- i p i
i d.
Zob.
pa alele
s. .
s é i.
—
P os e
b.
* i p i
ca kiem
wysz o
z
uzycia,
za
o
odpowiedni
al e -
nan
na
SO
jes
za$wiadczony,
zob.
a p i.
Al e nan y
i p-
/
a p-
sa
kon y-
nuacja
pwk.
pie.
* e p-
/
- p-
‘sycié
sie’,
po .
LIV
636
( u
b ak
wzmianki
o
li .
s i p-),
F aenkel
897
(nie
wyjasnia
genezy
s-mobile).
Mozliwe,
ze
zeba
“
pa alele
na
in igowanie
pie wias ka
w
s opniu
e:
b endi
ob.
b edi
(b is i);
glemb-
=
*gleb-
(gléb i);
glemi-
<=
gléz i;
kemp-
<=
kép i;
klemb-
<=
kléb i;
s emb-
=
s éb i.
©
Po .
glamz-
=
glem#-
(do
glez-),
kams-
<=
kems- (do
keS-),
s amb-
<=
s emb-
(do
s eb-).
86
Uzupelnienia
do
SEJL.
Czesé
IT
za
F aenklem
(Lc.)
liczyé
sie
z
obecnoscia
al e nan u
s u p-
do
s i p-,
zob.
s u plis.
—
SO
s a p-
=
s i p-:
s a p i,
s a ps ii,
s a paii
1.
‘zd owieé,
w acaé
do
si’
(S a p e
pas a po
ligonis,
.
y.
pagijo),
2.
‘bujnie
osnaé,
oz as aé
sie’
(syn.
a p i,
esé i),
pas a p i
1.
‘wyzd owie¢’
(Pas a paii
ben
kiek),
2.
‘pod osnaé
—
0
p osie ach’,
3.
‘wzmoé
sie
- 0
cieple
s o ica’
(Jau
saulelé
pas a po,
as y
sniegq
paki po).
D w.
s a pin i
‘pomagaé
do
wz os u’.
s aipsnis
a.
s aipsnis
‘s opie
schodéw,
szczebel
w
d abinie;
czesé p o u
miedzy
dwoma
s upami,
p zes o;
ods ep,
pasmo
(w
lesie),
odcinek;
p zedzia
w
s odole,
sasiek;
a ykul’,
daw.
ez
‘pokolenie’,
‘cz onek
cia a’.
Wa .
su ik-
salny
s dips is.
Fo macja
dewe balna
na
-snis,
-s is.
Pwk.
s aip-
jes
o ma
innowacyjnego
SO
od
(s) ip-
=
(s) ep-,
zob.
epén i.
Po . z
jednej
s ony
SZ
s ip-:
s ipén i
‘biec
d obnym
k okiem
(0
koniu)’,
s ipiné i
‘d ep aé,
chodzié
w
ko o
ma ymi
k okami’,
z
d ugiej
s ony
s a y
SO
s ap-:
s apiné i
‘ upo aé,
dep aé’.
s aksé i,
s aksi,
s akséo
‘podskakiwa¢,
skakaé
-
0
w éblu,
zajacu,
ko-
niku
polnym,
pchle’
—
d w.
na
-sé i
od
in e i.
s ak,
czeSciej
s ak
—
0
nag ym,
szybkim
skoku,
ez
o
nag ym
za zymaniu
sie
(Tai
iSgi des,
jis
s ak
i
a sis ojo).
Pa alele:
smaksé i
=
smak ,
spaksé i
=
spak .
—
Zinnymi
su .:
s akéi6 i
‘podskakiwa¢’,
s akiné i
s.
—
D w.
s dkalas,
s dkalas
‘ en,
co
nie
moze
us aé
na
miejscu,
wie cipie a’
>
b.
denom.
s dkalio i
‘podskakiwaé,
wie cié
sie’,
s dkaliuo i
s.
s uba 4
p.a.
1.
‘cha upa
ch opska’,
2.
‘jednoizbowa
cha a’,
3.
‘pomiesz-
ezenie
w
cha upie,
izba’,
4.
‘pok6j,
pokéj
w
mieszkaniu’,
pl.
s ibos ‘duzy,
okaza y
dom
mieszkalny’.
Zapoz.
z
niem.
S ube.
Z
egoz
Z éd a
s p .
s ubo
EV
‘izba,
S obe’.
—
D w.
s ubélka
‘licha
cha a’.
s uogas
SD'
«s an»
[‘s an
spoleczny,
pozycja
spo eczna’]
(syn.
s onas).
Wy az
nieznany
z
innych
Z dde .
P awdopodobnie
zam.
*s o-gas,
d w.
od
osnowy
s 6 i,
po .
s égas,
s ogas
‘wz os ,
pos awa,
pos u a’.
W é ny
dy ong
uo
zam.
0
(*a)
ukazuje
sie
akze
w
wy azach
buozé,
kudlas,
s uomud.
Zob.
ez
U bu is
(1981,
118-119).
s i plis
a.
s u plys
1.
‘k zyze,
zad
ko iski’
(Si as
a klys placio
s i plio),
2.
‘ y ek’
(Dailiaus
s i plio
mo iska
us us
eina),
3.
‘kupe ,
ylna czesé
u owia
u
p aka’.
Wa .
s i plas
i
s i plés
[‘kupe ’].
P awdopodobne
wydaje
sie
wysu-
nie e
p zez
F aenkla
(897,
935)
p zypuszczenie, ze
pwk.
s u p-
jes
oboczna
do
s i p-
o ma
s .
zanikowego
(SP
s a p-
/
a p-).
Pa alele:
spi i
ob.
spi i,
uFS i
ob.
iFs i,
alpin i
ob.
ilp i.
To
p owadzi
do
ujecia
s u plis
jako
d w.
na
87
WosciecH
SmoczyNsk
-lis
od.
czas.
s i p i
‘ osna¢,
powiekszaé
sie’
(zob.).
Znacz.
‘zad,
kupe ’
mozna
ozumieé
jako
wywodzace
sie
ze
znacz.
e ym.
‘ oz osnie a,
wyda na
czesé
ciala’.
Po .
s ow.
ylii
‘ y
cia a,
y ek’,
mo ywowane
p zez
czas.
y i
‘ yé,
s a-
waé
sie
g ubym’
(s. .
iilas);
znacz.
e ym.
‘zg ubia a
czesé
ciala’.
W
kwes ii
o man u
po .
auglys
‘ped,
la o osl’
i
‘nowo w6 ’
=
dug i
‘ osnaé’.
—
T udno
powiedzieé,
jak dosz o
do
pojawienia
sie
wa .
s iiplys,
s iiplis
‘zad,
y ek’.
subiné
1.
‘ ylek,
zadsek’,
wulg.
‘dupa’,
2.
‘spéd
czego’,
3.
‘ucho
igielne’.
Wa .
subiné, subiné.
P awdopodobnie
z
subs an ywizacji
adi.
na
-in-,
k é e
by o
u wo zone
od
*s ubas
‘ y ek,
ga b’,
wy azu
odpowiadajacego
g .
bBo
m.
‘ga b
wielb ada’,
oBoc
‘ga ba y’
(Pe e sson
1918,
74).
To
po éwnanie
li .-g .
nie
zos alo
zakwes ionowane
p zez
F aenkla
(LEW
936)
ani F iska
(GEW
II,
953).
—
Lo .
subene
‘ y ek,
zadek’
jes
li uanizmem.
—
D w.
sub-
inius
‘k os
z
wielkim
y kiem’,
cps.
plik-subinis
‘z
go ym
y kiem
(0
dziecku)’,
subin-akis
‘bezws ydnik’,
subin-dés é
‘odby nica
Swini
lub
innego
zwie zecia’,
subin-g obis
‘odby ’,
subi i-kaulis
‘kosé
ogonowa’,
subin-laiza
c.
‘lizus,
pochle-
bea’,
subin-laizis
s.,
subin- ezis
‘ma ny,
lichy
(0
wozie)’.
Vb.
denom.
subiné i
‘macaé
ku e
dla
sp awdzenia,
czy bedzie
sie
nios a’,
subiniio i
‘macaé
ku y;
dogladaé
czego;
spd kowaé’,
e l.
subin io is
‘lenié
sie;
p zyjaznié
sie’.
siidyné
SD
«ols o;
puzd o
[syn.
indé u é]»
—
d w.
na
-yné
od
zapozycze-
nia
s idas
‘naczynie’
(zob.
s idas
II).
—
Dalsze
uzycia
z
SD:
siidyné
gydy ojy
«naczynie
leka skie»,
s idyné
igd oZ a
ig
medzio
ieno
«kad ub»,
s idyné
iz
mo-
lio
un
pinigy
laikymo
«puszka
pieniezna»,
siidyné
ma inyky,
Z aizdés
ody iné
«kompas
mo ski»
(syn.
ada a
ma inyky),
s idyné
asymo
«ka ama z»
(syn.
juo-
dilinycia),
s idyné
asy ojy
«pisa ska
szka u ka»,
siidyné
un
mos ies
«s oiek».
s io-:
p e iks
dewe balnych
nominéw,
pozos ajacych
w
zwiazku
e ymo-
logicznym
z
czasownikami
z ozonymi
z
p b.
su-.
Pod
wzgledem
unkcjo-
nalnym
s io-
jes
duble em
p e iksu
sdn-
(zob.).
P zyk ady:
s iokalbis
‘zmowa’
ob.
sdnkalba
s.
=
susikalbé i
‘zméwié
sie,
dogadaé
sie’,
s io aSas
ob.
sg aSas
‘spis’
<=
su asy i
‘spisaé’.
W
pewnych
wypadkach
o macja
ze
s io-
nie
ma
odpowiednika
z
p e iksem
sdn-,
np.
s iozeida
c.
‘kaleka’
<=
suzeis i
‘z anié,
okaleczy¢’.
P e iks
s io-
jes
p oduk em
p opo cji
analogicznej
nu-
::
nuo-
=
su-
3:
X
(x
=
suo-).
su uok i és
.
pl.
1.
‘ce emonia
lubna,
lub’,
2.
‘wesele’
—
d w.
z
su .
-u és
od
neoosn.
su uok -
=
sii uok as
‘po aczony
wez em
maize iskim’.
Zob.
udk i,
sdn uoka.
Pa alele
s owo wo cze:
es ii és
<=
és as,
p iim i és
=
p iim as.
—
Od
su uok -
pochodzi
éwniez
su uok inis,
-é
‘ma zonek’,
su uok iniai
‘maz
i
zona,
ma zonkowie’.
88
Uzupelnienia
do
SEJL.
Czesé
I
s i p i,
s i pia,
s i pé
‘cykaé,
g aé
-
0
Swie szczu’
—
od
in e i.
s i p
—
0
dzwieku
wydawanym
p zez
$wie szcza.
—
D w.
s i pl¥s
‘Swie szcz,
G yllus’
(po .
cyplys
od
cyp i,
ku klys
od
ku k i),
=>
b.
denom.
s i plin i
‘nieudolnie
g aé
na
sk zypeach’,
s i pli io i
‘g aé
—
0
Swie szczu’.
—
N.
m.
S i pliai
2x,
S i pliskiai.
s 6 i,
s dju,
s djau
gw.
1.
‘pchaé,
wpychaé,
wsadza¢é’
(Nes ok
po
iek
daug,
g ei
ne eksi),
2.
is é i
‘weisnaé
komu
co
(wb ew
jego
woli),
wmusi¢’
(Js éjo
man
a klj
Z ai q).
Ma
wyglad
czas.
p yma nego,
ale
pochodzenie
pozos aje
niejasne.
Saudiklis,
-io
‘s zelec’
—
d w.
denominalny
na
-lis
od
neoosn.
Saudik-,
po-
chodzacej
z
me analizy
wy azu
Saudikas
‘s zelec’
(n.
ag .
od
Sdudau,
Sdudy i
‘s zela¢’).
Pa alela:
kabik-lis
‘hak
do
wieszania’
=
kabikas
‘ko ek
do
wiesza-
nia;
wieszak
p zy
ub aniu’.
—
Na
sku ek
w é nego
odniesienia
d w.
Saudiklis
do
czas.
Sdudau
‘s zelam’
dosz o
do
emancypacji
-iklis
jako
neosu iksu.
W
podobny
spos6b,
odkad
ki iklis
‘kilo ,
oska d’
(e ymologicznie:
ki ik-lis)
za-
cze o
byé
koja zone
z
czas.
ki aii,
ki s i
‘cia¢é,
abaé’,
ozluénila
sie
jego
wiez
s owo wo cza
z
pie wo na
osnowa
na
-ik-,
po .
n.
ins .
ki ikas
‘kilo ,
piesz-
nia
do
lodu’
i
n.
ag .
ki ikas
‘ ebacz,
kosia z’.
—
Neosu .
-iklis
znajdujemy
w
oli
o man u
nomina
ins umen i,
np.
badiklis,
kasiklis,
pjaus iklis,
odiklis,
ukiklis,
epiklis,
czasem
ez
w
nazwach
os6b,
po .
jauniklis, kamsiklis””.
Sy-
nonimicznym
o man em
jes
u
-uklas,
pochodzacy
z
uzji
-uk-
+
-la-,
zob.
kabiiklas.
88,
S€
p k.
‘na,
bie z,
masz’,
np.
Sé
au
uos pinigus!
Sé,
imk,
kad
duodu!
Wsch.-li .
si
‘daj
u!’,
pl.
Si e
‘dajcie
u!’
p zemawia
za
zwiazkiem
pa yku y
Sé
z
p zys owkiem
5€/Se i
‘ u,
do
ego
miejsca’.
Po .
syn.
é
<
e.
—
Z
su ik-
sem
impe a iwu
i
ko icéwka
2
os.
pl.
38-ki- ,
np.
Séki ,
aikai,
po
dbuolj!
Se dis,
-iés
.
(4,
3
p.a.)
1.
‘ dze i
w
d zewie,
oSlinie,
pid ze’,
SD!
«d zen,
medulla
a bo um»
(po .
zw o
g .
kapdia
dé dpou
‘ dzen d zewa’),
2.
‘s odek
mendla,
j.
zy
a.
cz e y
zwiqzane
ze
soba
snopy’,
3.
‘w zeciono
w
za nach’,
4.
‘se ce
dzwonu,
uchomy
me alowy
d azek,
k é y
ude za
w
kielich
dzwo-
nu’,
5.
‘cze wien
w
ka ach,
kie ’,
6.
p zen.
‘pods awa
czego, dzen,
os odek,
®§.
Amb azas
(2000,
§
419,
‘Vediniai
su
*- lo-’)
suge uje
wyw6d
-iklis
wp os
2
p ayezykowego
su .
*-i lis.
Au o
zupelnie
nie
liczy
sie
z
uzja
o man 6w
-ik-
i
-lis
na
g uncie
li ewskim,
inaczej
méwiac,
z
odnowieniem
-ik-
za
pomoca
izo unkcyjnego
o man u
-lis.
Pa y
ypu
kabiklis
::
kabikas,
ki iklis
::
ki ikas,
Saudiklis
::
Saudikas
nie
ukazuja
sie
w
jego
monog a ii.
89
WosciecH
SMoczyNski
a ikS i,
auskiil,
auskiaii
1.
‘s ukae’,
2.
‘ zaskaé
ba em’,
3.
‘gadaé,
pa-
plaé,
ajko aé’
—
czas.
auks-C-
/
ausk-V
zos a
u wo zony
od
in e i.
duk,
aiiks
a.
duks ,
aiiks
‘s uk!’
—
D w.
duk$-Gio i
‘pos ukiwaé,
chwilami
glo-
Sno
cos
obi¢’,
auksé i,
dukSiu
a.
auksi i
(3
os.
duksi,
a iksi),
-@au
‘s ukaé,
pos ukiwa¢’,
auks-n6é i
‘pos ukiwaé
(m o kiem,
dziobem,
nogami)’,
ausk-é i,
dusku,
-@au
1.
‘s ukaé,
pos ukiwae’,
2.
‘paplaé,
ajko ae’,
éuskin i
‘pos uki-
wa¢’.
Nomina:
aukslys
‘papla’,
aiiskalas
‘paplanina;
en,
co
papla’,
auskesys
‘pos ukiwanie’,
auskiis
‘wiele
i
bez
po zeby
mowiacy’
(=>
auski is
s.,
po .
Sneki is).
auli
ad .
‘daleko’
(Zie ela)
—
gwa owy
wa ian
p zys éwka
oli
(zob.),
z
dy ongiem
au
niejasnego
pochodzenia.
D w.
auliis
‘daleki,
odleg y’
(Y a
a esnis
i
aulésnis
kelias),
auli ka
ad .:
Lyd6n
mimi
auli ka
‘Do
Lidy
[jes ]
nam
dosé
daleko’
(Vidugi is
1998,
684).
ekSé i,
ék3i,
ekSéjo
1.
‘spadaé
z
odg osem
(0
k opli
ozp yskujacej
sie
na
kamieniu,
na
blasze)’,
2.
‘pluska¢
ogonem
(0
ybie)’,
3.
‘b naé,
b odzié
z
pluskiem’,
4.
‘ude zaé
kijanka
mok a
bielizne’,
5.
‘ ykaé
(0
zega ze)’
—
d w.
na
-é i
od
in e i.
ek’
—
0
odg osie
b nacego
po
wodzie,
b ocie,
éki
—
0
b yznieciu,
ozp y$nieciu
sie
wody,
b o a,
o
ude zeniu
dionia
na
p ask,
o
plasnieciu,
o
s uczeniu
sie
czego,
o
nag ym
ude zeniu
(mp.
pio una),
éks
—
0
ude zeniu,
plasnieciu,
o
ozp yénieciu
sie,
o
s uczeniu
sie
czego.
Pa ale-
le:
pleksé i,
poksé i.
—
Z
innymi
su .:
ekslén i
‘kapaé
po
ochu,
ude zaé
(o
szybe
—
o
k oplach
deszczu);
wydawaé
szme
—
0
wodzie
p ynacej
po
ka-
mieniach;
s apa¢
po
g zaskim
pod ozu,
po
blocie;
ude zaé
na
plask
zadkie
cias o;
ude zaé¢
d onia
o
plecy,
o
kolana’,
bliskoznaczne:
ekslid i,
ekSn6 i,
ekS6 i.
é ykS ia,
é ykscia
daw.
gw.
1.
‘miejsce
u odzenia,
dom
odzinny’,
wa .
é yks é,
2. ‘k aj
ojezys y,
ojezyzna’,
3.
‘maja ek
dziedziczony
po
ojcu,
ojco-
wizna’,
4.
bibl.
‘k éles wo
Boze’,
wa .
s li .
é yki é.
Do
ego:
isski iu
nuog
é ykS ios
SD
«wydziedziczam»,
is a ymas
i
é yki ios
SD
«wygnanie
z
oy-
czyzny>
(syn.
isSaukimas
ig
.).
Chodzi
u
o
pochodnik
z
su .
-ia-,
k é y
u wo-
zono
od
neoosn.
é ys -,
wyod ebnionej
z
zeczownika
é ys é
‘ojcos wo’.
Ten
d w.
b zmia
najpie w
* é ys ia,
po em
* é yséia,
* é yS ia,
w
ko icu
é y-k-Scia
—
w
nas eps wie
wsuniecia
k
p zed
g upe
s¢.
Pa alela:
pékS ias
<
pécias
=
pés as.
Po .
ez
é ikské
DP
s. .
é iskas.
—
Neoosn.
é yks -
(<=
é-
yks -é):
1.
é yks ainis
b.z.a.
‘dziedzic’,
2.
s li .
é yks ai is
‘dziedzic’,
m.in.
sb,
3.
é ykS ys é
SD
«dziedzic wo»
(syn.
é ainys é),
a me u
nuog
é yks ys és
96

Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
Il
SD
«wydziedziczam»,
4.
adi.
é yks inis
SD'
«oyezys y»,
SD
«dziedziczny»,
5.
adi.
é yks is,
-Scio
‘dziedziczny’,
wa .
é yks is
‘dziedziczny’
(B e kun),
6.
b.
denom.
ap é yks au i
DP
‘odziedziczy@
(=
é ykS a imas
DP
‘dziedzic wo’).
Osobno
zob.
é yks¢ionis.
é ykSéionis
hapaks
SD!
«oyczyc,
indigena»
[‘ odowi y
mieszkaniec
k a-
ju,
obywa el’,
SPXVI]
—
jeden
z
de ywa éw
zeczownika
é yks¢ia
(zob.),
nomen
o iginis
z
su .
-ionis,
k 6 y
zos a
p awdopodobnie
p zeje y
z
uskie-
go
ypu
-janinii,
-jane
(g azdaninii
‘mieszkaniec
g odu,
mias a’).
Su .
-ionis
pokazuja
akie
li .
slawizmy,
jak
d a ionis
‘dwo zanin;
pan
z
dwo u’,
k iks-
Cionis
‘ch zeScijanin’
i
miescionis
‘mieszczanin’.
Po .
O ebski
(1965,
§
337)
(p zyjmuje
p apok ewiens wo
su ikséw
-janin i
-ionis),
S.
Amb azas
(2000,
§§
368,
370).
é yksnykas
SD!
«dziedzic,
he es»
(syn.
é ainis)’?
—
wydaje
sie,
ze
nie
mozna
ego
wy azu
od ywaé
od
sb.
é ykscia
m.in.
‘ojcowizna’
(zob.).
Su .
-nykas
zos a
u
do aczony
do
neoosnowy
wyod ebnionej
d oga
me anali-
zy
é yks-Cia.
Po .
s li .
pagalbnykas
=
pagdlba,
sqspa nykas
<=
sdspa a”*.
—
Dla
wy lumaczenia
o my
adi.
é yksn-ingas
(hapaks)
SD!
«dziedziczny,
he edi a ius»
nie
widaé
innej
d ogi
niz
p zez
me analize
é yksn-ykas.
é ys é
‘ojcos wo,
obowiazki
ojcowskie;
éd,
ojezyzna’,
SD
«oycos wo»
—
abs ac um
na
-ys é
od
é as
‘ojciec’.
Zob.
é yks ia.
é iskas,
-a
‘ojcowski’,
é iska
u é
SD
«oyczyzna,
maie nosé
oyczys a»,
j.
‘ojcowizna’.
Adi.
na
-isk-
od
é as
‘ojciec’.
—
Subs an ywizacja
p zymio -
nika
odzaju
ze iskiego:
é i8ké
DP
‘ojczyzna,
dziedzic wo’,
dzié
‘miejsce
u odzenia,
dom
odzinny, s ony
odzinne’.
—
Wa .
z
inse cja
k:
é ik8-
ké
DP
‘ojezyzna,
dziedzic wo’,
po .
Kiek ienas
dZiaugias,
kad
jam
é ainumas
eka;
o
daba
labiaus
diaugias,
kad
oji
é ikské
y a
ga bi
DP
190,,
‘Kazdy
sie
weseli,
kiedy
mu
sie
dziedzic wo
dos anie;
a
jeszcze
ba ziej
sie
wese-
li,
kiedy
o
dziedzic wo
jes
chwalebne’.
—
o
p as ojusios
é ikske
[pis.
7
Wy az
spo ykany
éwniez
w
SP,
po .
np.
Sanus
ima
u y
é o
sa o
ne
azu da bus
ka-
kiuos,
be
od in
jog
s iniis
y a.
Je
ieg
siiniis,
adu
i
é yksnykai
aba
é ainiai
SP,,
324,
,
‘synowie
bio a
maje nosé
ojea
swego,
nie
za
uczynki
jakie,
ale
p ze o,
Ze
synowie
sa.
Jesli
p awi
synowie,
edyé
i
dziedzicy’.
4LKZ,,,
148
daye
zapis
has owy
e iksninkas,
z
alszywym
segmen em
<ik>,
ik-
cyjnym
su iksem
-ninkas
1
ekons ukcja
akcen u,
dla
k é ej
b ak
pods aw
ilologicz-
nych.
—
S.
Amb azas
(2000,
§
273)
pisze
wy az
Szy widowy
é ikinykas,
na
ema
osnowy
nie
wypowiada
sie.
97
Wosciecu
SmoczyNsx
< ewik&kia
>]
i
gen is
sa as,
i ko
p ieg
jam
DP
185,,
‘opusciwszy
ojezyzne
i
p zyjacio y
swoje,
bawi y
sie
p zy
nim’.
Po .
é ys é.
ilés
.
pl.
‘deski
wo zace
dno
odzi’,
2.
‘g ube
deski
do
wyk adania
mo-
s u’.
D w.
iliaudos
.
pl.
‘(zbi e)
deski
k adzione
na
dno
odzi
ybackiej
i
ch o-
niace
nogi
p zed
woda
z
zezy’
::
o .
ilaudas
.
pl.
‘deski
w
dnie
odzi’.
Obok
ego
ilandos
s.’°,
co
nawiazuje
do
o .
ku on.
ilandes
.
pl.
‘Boo sge ippe’.
W
innych
gwa ach
o .
iluodas
.
pl.
‘die
B e e ,
welche
die
Diele
eines
Boo es
bilden’
(ME,,,
186).
Wy az
li .
uchodzi
za
spok ewniony
ze
scs.
ila
n.
pl.
‘g un ,
pod oga’,
na
iléxii
‘na
ziemi’,
sch.
ld
‘g un ,
pods awa,
io’,
os.
daw.
lo
‘dno,
spéd,
pods awa’,
s pol.
o
‘podioga’,
pol.
gw.
‘pod oga
w
piecu
chle-
bowym,
dno
paleniska’
(po .
T au mann
1923,
321,
F aenkel
1093).
Mimo
o
z
uwagi
na
p zynaleznosé
wy azu
ilés
do
e minologii
ybackiej,
gdzie
oi
sig
od
ge manizméw,
nalezy
liczyé
sie
z
ewen ualnoscia
p zejecia
wy azu
S dn.
déle
.
‘dyl,
deska
pod ogowa,
podloga
z
dyl6éw’
i
p zys osowania
go
—
w
nag osie
—
do
odziny
czas.
‘lezeé
w
s anie
ozes anym’,
po .
o .
ilde,
ilé
s. .
al6 i.
—
Zapozyczenie
s wn.
dille
.
‘deska,
deska
poszycia
bu owego
odzi,
pok ad
odzi’
ma
pos aé
li .
dilé
1.
‘g uba
deska,
deska
w
poszyciu
mo-
s u’,
2.
‘d ewniana
osada
wios a
na
bu cie
odzi’.
D ugowokalicany
wa .
dylé
oddaje
z
kolei
nwn.
Diele
‘dyl,
deska
pod ogi,
Sciany’.
i p i
I,
i ps a,
i po
‘cie pnac,
d e wie¢
wsku ek
doznawanych
w azen
czuciowych
(0
ekach,
nogach)’,
nu i ps u
SD
«cie pne,
d e wieje,
ma wieie,
Scie pne,
zd e wieie».
Odpowiednik
o .
i p ,
i ps u
(wa .
i‘pju),
i pu
‘cie p-
na¢,
d e wiee’.
—
Nawiazanie
s owia iskie:
ps .
* i p-no i
‘d e wieé,
cie p-
na¢,
aci¢
czucie’,
po .
sch.
nu i,
os.
e pnii e,
czes.
nou ,
pol.
cie pnqé.
Obok
ego
du .
z
su .
-€-:
scs.
ipé i
‘cie pieé,
znosié,
byé
cie pliwym,
wa¢’,
Tos.
e pé s
‘znosié,
wy zymywaé¢,
doznawaé,
okazywaé
cie pliwogé,
byé
cie pliwym’,
czes.
pé
‘cie pieé,
znosi¢’,
cs.
u iipé i
‘Scie pnaé,
zd e wiec’,
znacz.
e ym.
‘znosi¢é
doznania
w
od e wieniu,
w
bez uchw’.
Do
pie.
* e p-
/
* p-
‘d e wie@
(LIV?
636),
po .
ac.
o peo,
-é e
‘sz ywnie¢,
d e wieé,
popa-
daé
w
bez uch,
zamie aé
z
w azenia,
byé
o epia ym’,
o po ,
-d is
m.
‘od e-
wienie,
po azenie’,
o pidus
‘zesz ywnialy,
obezw adniony’.
—
D w.
i péio i
‘chwilami
d e wie¢,
cie pnae’,
i psé i
s.
Nomina:
nu i pimas
SD
«cie pnie-
nie»,
i puls,
pl.
i puliai
‘od e wienie,
d e wo a,
cia ki?
::
o .
i puli
‘d esz-
Po .
Palangos
ejy
law eliai
y a
su
iliaudomus,
0
Klaipédo
je]
jau
y a
lai eliy
su
blik éms.
Kad
neslap y
kojos
nuo
idun
pa enkanéio
andens,
al ies
dugne
jdeda o
medi-
nes
ga deles
—
iliaudas,
a ba
ilandas,
ka a s
da
i
paminomis
adinamas.
98
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czegé
II
cze,
cia ki’
(ob.
i puoni,
i puonas
pl.
‘d eszcze’,
i puonis
‘od e wienie’).
Tu
ez
d w.
ps .
* i pi kii
‘cie pki’
<=
pbs .
* i p-u
‘powodujacy
d e wienie’,
po .
os.
é pkij
‘cie pki;
os y,
z acy,
palacy’,
czes.
pky
‘cie pki,
go zki,
p zyk y;
z osliwy,
pol.
cie pki
‘majacy
go zkawo-kwasny
smak,
majacy
d azniacy
za-
pach’,
s pol.
‘Sciagajacy,
zaciskajacy,
powodujacy
od e wienie’
(Bo ys
2005,
81).
—
SO
* a p-:
psl.
* o pi i
‘zadawaé
bol,
cie pienie’
(caus.
do
* i pé i,
* i pno i),
po .
sch.
dpi i
‘ api¢,
meczy¢,
zameczaé,
os.
o opi e
‘p zyna-
glaé,
popedzaé’
(znacz.
e ym.
‘zadawaé
[bydleciu]
b6l
bodécem’),
czes.
dpi
‘meczyé,
d eczy’,
s pol.
opié
‘nekaé,
meczyé,
d eczyé,
e l.
opic
sie
‘ acié
pewnoéé
siebie’,
u
ez
os.
o o opé e
‘s opié
sie,
zmieszaé
sie,
zak opo aé
sie’.
Po .
T au mann
1923,
325,
Bo y$,
0.c.,
640.
B ak
odpowiednika
li .
j a py i.
i p i
Il,
i ps a,
i po
‘ ozpuszczaé
sie,
ajaé,
opnieé
(0
Sniegu,
lodzie)’
::
o .
i p
s.
Niejasne.
Znaczenie
sp zeciwia
sie
iden y ikacji
z
i p i
I.
—
D w.
i py i,
i paii
caus.
‘ opié,
ozpuszezaé’
(dawne
p s.
i piu
SD
« os a-
piam;
spuszczam
wosk»),
i pdy i
s.,
dzié
zwykle
i pin i,
i pin i
‘ opié
(Snieg,
huszcz,
midd,
wosk),
ozpuszezaé
(leka s wo),
wy apiaé
( ude)’,
SD
i pi-
nu
idas
«zlewam
k uszcze,
spuszczam,
opie
co»,
Si dj
i pin i
1.
‘ ozczulaé,
oz zewnia¢c’,
2.
‘d azni¢é,
dene wowaé’.
Nomina:
i palas
‘ oz wé ’,
i piklis
‘ ozpuszczalnik’,
i pinas:
aukai
i pini
m.
pl.
SD
«smaleé»
[‘smalec’],
i pys
‘skwa ek’,
i pi s
‘ ozpuszczalny’.
—
SO
a p-:
a pin i
caus.
‘ opié’,
np.
Pa a-
sa io
saulé
sniegq
nuo
s ogy
nu a pino.
Taukus
a i a pinai
i
Pa pyliau
j
magesne
puodyne.
Tie
ko ai
nesi a pina,
ai
jau
blogi.
Pa alele
apo oniczne:
alpin i
=
ilp i,
na in i
=
né é i.
—
Caus.
e pén i
‘ opi¢
(wosk)’,
cy owane
z
jednej
yl-
ko
miejscowosci:
Vieni
askq
e péna
an
saulés,
ale
labai
eikia
ge os
pagados
(Gied aiGiai),
pochodzi
zapewne
ze
zmiany
* a pen i
(po .
e pl:
<
a pi,
se én i
<
*sa en i).
—
Po .
jeszcze
o .
a penis
‘wia
z
po udnia’
(powo-
dujacy
wyleganie
sie
obac wa);
‘wia
z
po udniowego
zachodw’,
a peni
m.
pl.
‘po udnie’.
i S as,
-d
‘ges y,
ob i y,
bujnie
osnacy,
soczys y
(o
ba wie)’,
DP
‘ges y,
miazszy’,
juka
i s a
SD
«gala e a;
gaszcz»,
pienas
i s as
iigis
SD
«kanipus »
[‘kwaSne
mleko’,
SPXVI].
P zymio nik
en
pochodzi
z
ozwoju
znaczeniowe-
go
p e.
p .
pass.
iFS as
‘zme nia y’
od
i s i
‘me niec’,
zob.
es i.
Co
do
dy e-
encjacji
znaczeni
po .
unus
‘ges y
—
o
kaszy’
i
‘me ny
—
o
plynie’,
blandis
‘me ny’
i
‘zawiesis y,
ges y’
(do
blés i
‘mieszaé,
macié’).
—
D w.
i s imai
m.
pl.
‘ges wa,
zawiesina,
np.
w
zupie’,
ka és
i s imai
‘ usy
kawowe’,
i s umd
99
Wosci ch
SmoczyNski
“gaszcz,
ges wina’.
Vb.
denom.
i s é i
‘ges nie¢’,
i s in i
‘ obié
ges ym,
za-
geszczaé,
np.
zupe’,
i s inu
SD!
«geszcze,
geszczam»
(syn.
i s u
da au)
ob.
i-
s u
umpu,
s ajuos
sp!
«geszczeie»,
su i s inu
pieny
SD
«podpuszczam
mleko».
i é i,
i a,
i éo
‘d zeé,
zasé
sie,
dygo a¢’,
np.
Jis
isas
i éjo
‘On
ca y
d za ’.
Rankos
i a
‘Rece
sie
zesa’.
Ji
i anciu
balsu
a é
Zodj
po
Zodzio
‘D za-
cym
g osem
wymawia a
s owo
po
s owie’.
Su i éjo
sienos,
g indos
sud ebéjo
‘Zad za y
Sciany,
za zes a
sie
pod oga’.
Denomina i um
od
i -
jak
w
i as
‘ a y’?
—
Neoosn.
i éj-:
Dan y
i éjimas
‘Dzwonienie
zebami’.
—
D w. i -
én i
‘ zas¢
sie
z
zimna’
(Jau
i éna
nuo
Salcio),
i in i
caus.
‘wp awiaé
w
d zenie,
d ganie’,
nomina:
i esys
‘d zenie’,
i ulys
‘d eszcz’.
ébulas,
-d
1.
‘doskonaly,
majacy
wszelkie
cechy
doda nie,
wolny
od
wad,
wzo owy’,
2.
‘dos a eczny’,
3.
‘zupelny’,
4.
‘do os y’.
DP
‘doskonaly,
zupeiny,
dos a eczny’,
sp'
«doskona y»
(syn.
su isu,
isiskas,
bi inas),
SD
«do-
skona y;
zupemy».
Wa .
obias
3,
1
p.a.
Takie
p zymio niki,
jak
gédulas
DP
‘za osny’,
magulas
‘liczny’,
s ébulas
‘dziwny’
wskazuja
na
dewe balna
de-
ywacje
p zy
uzyciu
su .
-ulas.
Pwk.
ob-,
* ab-
jes
jednak
odosobniony
i
do ad
nieobjasniony
(po .
F aenkel
1104).
—
D w.
obulybé
‘doskona osé,
najwyzszy
s opien
jakosci’
(wa .
obiilybé),
obuliimas
a.
ébiilumas
‘doskona-
os¢’
(m.in.
DP).
Vb.
denom.
1.
obulé i,
-ju,
-jau
‘doskonalié
sie’,
2.
ébulin i
‘doskonalié,
ulepszac’.
opso i,
épso,
opsdjau
‘siedzieé,
lezeé
w
s anie
nie uchomym’
—
du a-
i um
s anu
na
-so i
od
pwk.
op-,
niejasnego
pod
wzgledem
e ymologicz-
nym.
Moze
* ap-
p zeds awia
wzd uzony
SO
od
dp-
jak
w
ap i
‘s aé
sie’?
Co
do
o-wokalizmu
p zy
su . -so-
po .
d oksé i,
iogs6 i,
spokso i.
—
Po .
akze
dp e é i
‘s wozyé
sie;
p zyjs¢
do
glowy’,
épo i,
-ju,
-jau
‘pielegnowaé,
do-
gladaé
kogo’.
o -,
s li .
p epozycja
pewnych
o m
czasownikowych:
ze
zmiany
* a -,
o
z
kon akeji
* a-a -
i
asymilacji
an ycypacyjnej
w
po aczeniu
e-a -
=
p k.
e
+
p b.
a -.
Pa alele:
no -,
nop-.
P zyk ady:
o i z
DP
‘niechaj
udziela’
<
* e-a i zia
(po .
i é i
III),
o liek
miisimp
me gelé
kele q
dieny
(Chyli iski)
<
* e-a -liek i
‘niechaj
zos anie’.
aicé,
dicé
daw.
1.
‘ djca’:
aicé
s in a
SD
«T oyca
Swie a,
Sanc a
T i-
ni as»,
2.
‘ zy
osoby,
zech’
—
zapoz.
z
pol.
ojca.
Wa .
s li .
aicéé
(Maz-
wid,
B e kun),
zob.
Ska dZius
(1931,
223),
Bo owska
(1957,
362).
Wa .
gw.
aicia:
Ispazjs am
is
asabas
aicioje
‘Wyznajemy
zy
osoby
[boskie]
w
T éj-
cy
Sw.’.
Dzié
zas apione
neologizmem
ejybé,
ejybé.
100
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
endé i,
endéa
(wa .
énda,
éndiia),
endéo
‘o
d zewie:
byé
oczo-
nym
p zez
obaki,
p échnieé,
bu wieé;
0
se ze:
gliwie@’
(wa .
éndé i).
Czas.
endé i
jes
duble em
bliskoznacznego
czas.
ené i
(zob.).
Analiza
his o ycz-
na:
end-é i,
du .
na
-é-
od
p s.
* en-da.
Aku
w
o mie
énda
nasuwa
myél
o
zwiazku
z
czas.
in is
‘Scie aé
sie,
wycie aé
sie’
<
* in-C
(z
ymze
pwk.
zwiazane
sa
nazwy
‘ko nika’:
yné
i
ynélé).
—
SO
and-:
andé i,
-ja
(wa .
a ida,
a idzia),
-jo
‘bu wie¢,
p échnieé’,
andy i,
-ija,
-ijo
‘byé
oczonym
p zez
obaki,
ko niki,
mole,
p échnie¢,
zamieniaé
sie
w
p échno’.
Nomina:
andis,
-iés
.
1.
‘cze w
d zewny,
ko nik’
(wa .
andé,
a idis,
andYs),
2.
‘mél’,
3.
‘ obak
w
miesie,
mace,
se ze’,
4.
‘kleszcz’,
5.
‘w z6d
na
nodze
lub
ece’,
a idys
.
pl.
‘p échno’.
ia iké i,
iaiiskia,
iaiiské
1.
‘ch upaé
(ma chew,
jab ko),
ozg yzaé
z
zaskiem
(kos¢,
o zechy),
wydawaé
cha ak e ys yczny
odg os
p zy
g yzieniu
(zia na,
bu aka,
zepy),
amaniu,
k uszeniu
czegos’,
2.
‘ zeszcze¢’,
3.
‘duzo
méwié,
paplaé,
ajko aé’.
Czas.
u wo zony
od
in e i.
iduk§( ),
iaiks(),
opisujacej
odg os
zasku
owa zyszacego
p ze amaniu,
zmiazdzeniu,
zg y-
zieniu
czegos
wa dego
w
zebach,
po .
T iduks
pe laugé
‘T ach
i
p ze ama
/
zlamal’.
Dalgis
uzkliu o
uz
kelmiuko,
Sunkojis
iaiiks
i
nuliiZo.
T iduks
ieSu-
q
i
pe kando.
Pa alela:
eské i.
—
D w.
od
osn.
iauk§-:
iaukSé i,
-i,
-éo
1.
‘ ozg yzaé
z
zaskiem’,
2.
‘wydawaé
zask
—
o
palacym
sie
d ewnie’,
iauksné i
‘ch upaé
(ma chew,
jab ko)’,
nomen:
ia ik§-ledis
‘od amek
lodu’.
D w.
od
osnowy
iausk-:
iduskin i
‘g osno
z eé,
jesé,
g yzé
z
ch zes em,
zaskiem;
amaé,
ozd abniaé’.
ij-:
neoosnowa
wyabs ahowana
z
o my
gen.
pl.
ijij
‘ zech’.
D w.
gw.
ija
‘ éjka,
zech
(np.
synéw),
ija is
b.z.a.
‘T ojea
Sw.’
(Mes
ga biname
ie-
nq
Die g
ija yje
i
ija j
iena yje),
ijiesa
ad .
‘we
zech,
we
oje’,
ijosa
a.
ijésa,
ijosa
ad .
‘ zy,
we
zy
—
o
kobie ach’,
ijiilé
‘ ojka,
g upa
z
zech’.
T ika alis,
-io
gw.
‘Swie o
T zech
K éli,
6.VI.’
—
z ozenie,
bedace
ans-
pozycja
zw o u
polskiego
z
dwoma
dopelniaczami:
T zech
K éli
( o
na
sku-
ek
elipsy
wy azu
ok eslanego
Swie o).
Po .
i-,
ka dlius.
Zob.
ez
K ikS ai,
Vank iks is.
ik i,
inkw,
ikaii
1.
‘ ozs ajaé
sie,
psué
sie,
mieszaé
sie,
myli¢
sie,
zbijaé
sie
z
opu’,
2.
‘p zedwezesnie
u odzi¢é’
(Mo e iské
inka,
is inka.
Mo e iské
iko),
3.
‘ ozz oscié
sie’,
4.
‘zwa iowaé,
oszaleé’
—
o macja
na SZ
ypu
RiT
=
ReT
do
ek-,
zob.
ék i.
Cps.
a i ik i
‘pop awié
sie,
polepszyé
sie
—
0
101

Wosciech
SMOCZYNSKI
zd owiu’,
is ik i
‘p zedwczeSnie
u odzié,
po oni¢’,
‘um ze¢é
—
o
wezesniaku’
(Kiidikis
ig iko),
‘wSciec
sie
—
0
psie’,
j ik i
‘pog azy¢
sie
w
czym,
wziaé
sie
do
czegos
zawziecie,
z
zapa em’,
pa ik i
‘pomylié
sie,
po onié,
oszaleé,
wsciec
sie
(0
psie),
wpasé
w
gniew’,
su ik i
‘pomylié
sie
(w
liczeniu),
zaciaé
sie
(p zy
czy aniu),
zepsué
sie,
pogo szyé
sie,
nie
dopisywa¢,
zawodzi¢
(0
pamieci);
zmieszaé
sie,
s opi¢
sie,
okazaé
zak opo anie’.
—
D w.
ikcid i
i e .
‘po ykaé
sie,
zahaczaé¢
sie,
mylié
sie
co
chwila,
zacinaé
sie,
jakaé
sie’,
ikdy i
a.
ikdy i
caus.
‘p zeszkadza¢,
na uszaé,
zak éca¢é
(spok6j),
niepo-
koié
(Niekuo
ne ikdoma
im is),
ikin i
‘myli¢
kogo,
wp owadza¢
w
b ad,
psué,
niweczy¢’,
s li .
iky i
caus.
‘kazié’,
pa iky a
DP
‘skazona’,
pa ikimas
DP
‘ woga,
p zekaza’.
—
Nowy
SO
aik-
=
ik-:
diksé i,
diksi,
-éjo
‘ za-
skaé,
zeszczec’
(po .
aipo i
+=
ip-,
disé i
=
is-,
disky i
=
isk-).
—
Nowy
SE
eik-
=
ik-:
éiké i,
-ja,
-jo
‘z osci¢
sie,
wymySlaé¢,
szale¢
ze
z osci;
g zmieé
(o bu zy)’,
ap éiké i
‘z ajaé
kogo,
sk zycze¢’.
Pa alele:
b éizgé i
=
b izg-,
d éiské i
=
d isk-,
k éi é i
=
k i -.
ulpé
‘ ulipan,
oglina
Tulipa
i
jej
kwia ’
—
zapoz.
z
niem.
Tulpe
(s ad
ez
o .
ulpe).
—
Wa .
ulipénas,
gw.
ulipdnas
jes
na omias
zapoz.
z
pol.
ulipan.
Polska
akcen uacje
odzwie ciedla
wa .
gw.
iliponas
<
* uliponas’®
(wa .
ilip6nas).
Inne
wa .:
pilipénas,
pilypénas,
pelipénas.
udk i,
uoki ,
uokia i
‘ aczyé
mezczyzne
i
kobie e
wez em
maizeniskim,
dawaé
Slub’,
is udk i
‘ ozwies¢
ma zonkéw’,
su udk i
1.
.
‘po aczyé
wez em
ma zenskim’,
2.
in .
‘ze knaé
sie
z
kimS,
zejs¢
sie,
zaw ze¢
znajomos¢,
zwa-
chaé
sie’.
Re l.
udk is
‘ aczyé
sie
w
ma ze is wie,
zenié
sie’,
susi udk i
‘po-
b aé
sie,
zaw zeé
ma zens wo’
(zob.
su uok i és),
issi udk i
‘ ozwiesé
sie,
ze-
waé
maizens wo’.
Na
ema
e ymologii
zob.
has o
sdn uoka.
ii ena
c.
‘ en,
kogo
s ale
zeba
napominaé¢,
ponaglaé¢
do
obo y;
obibok,
len’
(wa .
ui ena,
ui end)
—
d w.
z
su .
-ena
od
neoosn.
ui -
=
i as
‘napomi-
nany,
s o owany’
(po .
wi i).
Po .
su .
w
pesend,
s ipena,
k aisena’’.
Pa alela:
ui - i as
‘obibok’.
Po .
gw.
iliponas
pol.
ele on.
7”
Po .
Su
agimis
su uokes,
agiu
i
liksi
‘Jak
zwachasz
sie
ze
z odziejami,
pozos aniesz
juz
z odziejem’.
Pa i
su udko
su
ki u
‘Zona
zesz a
sie z
innym’.
78
Inaczej
O ebski
(1965,
§
304):
‘*ui- -ena,
zawie a
w acone
’.
—
Z
kolei
$.
Amb a-
zas
(1993,
§
209)
analizuje
ui- ena,
czyli
zak ada
de ywacje
neosu iksem
- ena.
Uzy y
w
a gumen acji
au o a
p zyk ad
kill- ena
(1.
c.)
w
g uncie
zeczy
nie
s anowi
pa aleli
na
zecz
di- ena.
Pop awna
moée
byé
ylko
analiza
kul -ena,
d w.
od
kill as.
Po .
él -
102
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
IL
usnis,
-iés
4
p.a.
.
bo .
1.
‘os oze i,
Ci sium’,
2.
‘ose ,
Ca duus’.
Wa .
usnid,
sné, usné,
SD
usné
«ose ,
Ca duus»,
DP
usnés
pl.
.
‘ose ’.
Odpowiada
o .
usne,
usna(s)
‘os ozeii;
ose ’.
Analiza:
us-ni-,
d w.
z
su .
-ni-
od
SZ
us-
<=
pbs .
“ues-
‘k ué,
ozdzie aé’.
Fo man
jak
w
asnis
‘os ze
kosy;
kielek’,
Saknis
‘ko zen’.
Jesli
zalozymy,
ze
mo ywem
nazwy
usnis
by o
o,
ze
oglina
a
pasozy uje
w
zbozu,
o
o wo zy
sie
mozliwosé
do aczenia
u
ps .
*( )ii8i
<
pbs .
*us-i-
‘wesz’,
po .
s us.
iii,
os. os,
i,
pol.
wesz,
wszy
(po .
F aen-
kel
1172).
W
pe spek ywie
indoeu opejskiej
wchodzi
w
g e
zwiazek
z
pwk.
*ues- ‘pas¢
sie,
zywié
sie’,
po .
za LIV?
693
he .
wesiya a i
‘pasie
sie’,
ac.
uésco
‘zywié
sie
czyms,
jesé,
spozywae’.
Zob.
akze
ie esd
i
iks as.
—
D w.
usnélé
bo .
‘ a bownik
polny
a.
k zywoszyj
polny,
Lycopsis
a ensis’,
usnynas
‘miejsce
za osnie e
os em’,
usniniikas
‘ga unek
mo yla’.
Vb.
denom.
usné i
“za as aé
os em’.
u a y i,
di a iju,
i a ijau
wsch.-li .
1.
‘méwié,
opowiadae’,
2.
‘méwié
z
pamieci
(modli wy)’
—
zapoz.
z
bl .
h i a yé,
k é e
zos a o
skoja zone
z
o-
dzimym
czas.
a y i
‘méwi¢’
(i e .
do
a i).
Wa .
akcen owy:
ii d y i.
—
Re l.
pasiii a y i
‘po ozmawiaé
sobie’,
susiii a y i
‘dogada¢
sie,
po ozumieé
sie;
za-
w zeé
umowe’,
ugsiii a y i
‘uméwié
sie,
pos anowié
co
wspdlnie’.
—
D w.
su iksalne
o
znacz.
‘méwi¢,
-mawia¢’:
i a (iau i,
i a é i,
d a iné i,
i a in i
(a a in i),
ii a io i,
ii a iuo i,
i a o i,
i a uo i.
Nomen:
ii a ly as
‘ ozmowny;
wygadany,
elokwen ny’.
Osobno
zob.
ii a ka.
—
Innowacja
mo ologiczna
cezesci
gwa
wsch.-li .
jes
czas.
i u i
‘méwi@
(zob.).
u a ka
wsch.-li .
1.
‘ ozmowa’
(Tep
i
Zugiso
i a ka),
2.
‘spos6b
méwienia,
mowa,
gwa a’
(Ale
in
kq
gi
jau
i
jo
ii a ka
panasi).
Zapoz.
z
bi .
h i a ka.
Po .
d a y i.
ii u i,
d u u,
d u au
wsch.-li .
‘méwi¢é;
opowiadaé’,
po .
Ki i
lenki-
skai
ii u a,
ki i
lie u iskai.
Mi s
i
is
di u s.
P a i u k
lie u iskai.
Saugokis,
p ie
jo
nep asiii u k.
Wa .
i u i
(O ebski
1932,
60).
—
D w.
su iksalne
o
znacz.
‘mowic¢’:
i u é i
b.z.a.,
i u iau i,
i u iné i,
i u io i,
i u iuo i,
c u o i,
i u uo i.
—
Nomen:
ii u ka
‘ ozmowa,
méwienie,
opowiadanie’
—
budowa
wzo owana
na
syn.
ii a ka
(zob.).
Wa .
i u ka
(O ebski
1932,
60).
Od
ego
d w.
ws eczny:
ii u a,
po .
Ta o
d u os
né
pa s
elnias
nesup as.
—
Anali-
za:
i -u i.
Czasownik
en
nalezy
do
ypu
na
-u i,
np.
sniidu i
‘zapadaé
w
ena
=
él as
(b ak
ego
p zyk adu
u
Amb azasa),
k 6 e
s oi
na
éwni
el - izas
=
él as
(Amb azas
1993,
§
270).
103
Wosciecn
SMoczyNski
d zemke’,
liiku i
‘oczekiwaé’
(na
ema
genezy
-u i
zob.
kybu i).
Poniewaz
pwk.
we balny
a -
w
jez.
li ewskim
nie
is nieje,
nalezy
p zypuszcza¢,
ze
zo-
s a
on
wyabs ahowany
ze
s uk u y
quasiz ozonej
*i - a y i,
mianowicie
w
p ocesie
ein e p e acji
zapozyczonego
czas.
i a y i
‘méwié’
(=
bk.
h i o-
yé).
Dwa
ezynniki
odeg a y
u
ole.
Z
jednej
s ony
by o
o
p zy éwnanie
pozyczki
do
odzimego
synonimu
a y i
‘méwié’
(ludowo-e ymologiczna
adi-
deacja),
z
d ugiej
s ony
by o
o
p awo
degeminacji
spd g oskowej,
k é e
nasune o
hipo eze
o
<
* -
i
ym
samym
umoiliwi o
s wo zenie
g anicy
mo emowej
*ii - a -.
iZdas
‘zas aw,
poda ek’
—
d w.
na
-a-
od
neoosn.
ugd-,
k é a
wyabs a-
howano
z
o my
uZd-é i
w
nas eps wie
eanalizy
b.
cps.
uzdé i
=
uz-dé i
‘zas awi¢,
oddaé
w
zas aw’.
Pa alele:
Gpdas,
i idas,
iZdas,
p iédas.
Uz i,
iizia,
izé ‘szumie¢,
powodowaé,
wydawaé
szum
(0
wie ze,
mo-
zu,
alach,
o
lesie)’,
sp’
aiu
«chelscze;
glucze
[‘be ko aé,
chlupo aé’];
szumie»,
SD
«szumie»,
w
gwa ach
ez
‘wy¢,
gwizda¢,
dzwieczeé,
S§wis aé
(o
bacie)’.
Déwiekonasladowcze.
Pa alele:
dS i,
62 i.
—
D w.
w%é i,
-ja,
-jo
‘szumie¢,
ha asowaé
(0
dzieciach)’,
ez
o
gwa ze
ozméw,
o
huku
a ma ,
SD
izizé
«wyszumie¢,
wyszaleé>,
i%in i
caus.
‘ obié
szum,
ha as;
nawo-
ywaé
sie
w
lesie;
zachecaé
do
czego’.
Nomina:
i%esys
‘szum,
np.
wody’,
a%imas
‘szum,
niski
odglos,
p zeciag y
szme ,
ha as;
b zeczenie
(pszczéh)’,
ausij
iimas
‘szum
w
uszach’,
gal és
azimas
‘szum
w
glowie’,
apku inamas
é os
iiimas
‘og uszajacy
szum
wich u’.
Cps.
azid-gal is
‘na waniec,
awan-
u nik’,
SD
«mozgowiec,
szumileb»
(syn.
smagenius)
—
kalka
z
pol.
szumi-
eb
‘zapalona
glowa,
wa chol,
wa ogl6w,
na waniec,
awan u nik,
zawa-
djaka’
(SW).
—
Neoosn.
w%éj-:
izéjimas
‘szum’,
SD
s.
(po .
d ebéjimas
<=
d ebé i).
aiskus,
-i
‘p zez oczys y;
jasny,
czys y,
pogodny; o
zd owym
wygladzie;
déwieczny,
donosny
(g os),
wy azne
(b zmienie)’.
Wa .
aiskus,
aiskus.
SD
aiskus
«kla owny,
okaza y,
p zej zys y,
p zez oczys y,
jasny»,
aiskus
ak-
muo
SD
«kamieni
p zey zys y»
(syn.
S aisus
akmuo),
ne aiskus
SD
«nieokaza-
y»
[‘niewidoczny’].
Analiza:
ais-kus.
Chodzi
u
o
d w.
na
-kus
od
neopwk.
ais-,
bedacego
o ma
SO
od
ys-,
po .
is ys i
‘uj zeé’
s. .
ys i
I.
Odnognie
do
su .
-kus
po .
smi s-kus
(=
smi s i),
S@5-kus, ip-kus.
Co
do
SO
ai
p zy
neo-
104
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
pie wias ku
na
-s-
po .
mais-
=
mis-;
spais-
=
spis-;
S ais-
<=
S is-79,
—
D w.
ne aiskybé
SD
«cienis osé,
opaci as»,
aiskybé
‘p zej zys osé,
kla ownosé’.
—
Vb.
denom.
aiské i
‘p zejasniaé
sie
—
0
niebie’,
diskin i
“czynié
p zez oczy-
s ym’
(Sal is
diskina
o q).
ai é i,
ai dju,
ai djau
‘jeczeé,
s ekaé;
biada¢,
na zekaé’,
ai oju
SD!
«iecze,
ieczam,
iekam
[syn.
ai oju;
s ekam»,
SD
«s ekam»
(syn.
s enu),
pa-
ai é i
‘pona zeka¢’,
su ai é i
‘wydaé
jek’.
Po .
Kad
skauda,
ai ék,
kad
ipi,
dejuok,
.y.
i
skausmo
ai o(ja)
Zmogus,
o
i
upescio
dejuo(ja).
Od
in e i.
ai,
di,
wy azajacej
bél,
zal,
wspé czucie
(po .
F aenkel
1185).
Z
uwagi
na
b ak
wa .
ai ,
zeba
analizowaé
ai- o i
i
uznaé
zakonczenie
- o i
za
ana-
logiczne
(po .
ka é i,
ké é is,
a é i).
Po .
pol.
jojczeé
‘s ekaé,
kwekaé’?
<=
in e i.
joj.
Zob.
ez
ai é i.
—
D w.
ai djimas
‘jek’,
SD!
«ieczenie,
iekanie»,
po .
Gi déjosi
cia
i
en
s enéjimas
i
ai ojimas,
s li .
isgi sk
ie ny
ai ojima,
o
duok
jiems
iSganymq
PK
133,
‘Us ysz
wie nych
s ekanie,
a
daj
im
wyba-
wienie’.
ai o i,
ai dju
(wa .
di a,
ai a),
ai djau
‘jeczeé
pod
wp ywem
bélu,
cie pienia,
zawodzi¢
za osnie;
biadaé,
na zeka¢’,
ai oju
SD!
«iecze,
ieczam,
igkam»
(syn.
ai oju),
p a ai o i:
Visq
nak ,
moma
P a ai djo,
su ai é i
‘wydaé
jek’,
np.
Saké,
i
nesu ai éjqs
‘Méwiono,
ze
nawe
nie
zajeczy’.
Vb.
deno-
mina i um
od
di a
c.
‘ en,
co
jeczy’
( o
z
kolei
u wo zono
su iksem
~ a
od
in e i.
ai,
di,
zob.
ai é i,
ai é as).
Mniej
p awdopodobna
jes
analiza
ai- o i,
czyli
wyw6d
wp os
od
wyk zyknika
u
T au manna
(1923,
338)
i
F aenkla
1185.
aizdas
‘widok,
ob az’
—
d w.
ws eczny
od
o my
p e igowanej
ypu
ig aizdas
SD
<kon e e ,
odmalowanie,
wy zezanie
czego
z
wize unku».
Abs-
ac um
z
su .
-a-
i
SO
aizd-
od
eizd-
‘pa zec’,
zob.
eizdé i,
is eizdé i.
—
D w.
aizdingas
‘ob azowy’,
aizdinis
‘pogladowy’,
aizdué é
‘wyob aénia’.
Vb.
denom.
aizdio i
‘p zeds awiaé,
pokazywaé,
wy azae’,
e l.
aizd io is
‘wyob azaé
sobie’.
Nie
p zekonuje
ekons ukcja
* aid-skus
u
Ska dZiusa
(1943,
124),
poniewaz
1°
odwo uje
sie
do
aid-,
k 6 e
jes
wlasciwe
ylko
czas.
sekunda nym
(po .
a din i,
aidén is),
2°
zak ada
nie
su iks
(-kus),
lecz
neosu iks
(-skus).
—
Niep awdopodobne
Jes
objasniemie
O ebskiego
(1965,
§
457):
diskus
o
«wynik
kon aminacji
wy azow
aizdiis
wagl.
e zdis
‘wy aény,
jasny’
i
digkus
‘id.’».
Au o
nie
zw éci
uwagi
na
ak ,
ze
samo
aizdis
jes
o ma
w é na,
mianowicie
wy wo zona
d oga
dep e igowania
s a szych
o macji
jwaizdis,
pa aizdis.
105
WoJciecH
SmoczyNski
i balas.
—
D w.
i balas
‘p e ,
kij,
d u (do
obienia
swe éw
i p.);
cewka
do
zwijania
nici;
zab
w
g abiach,
w
b onie;
szczebel,
d azek
w
d abinie;
k oni-
ca,
d azek
p zy zymujacy
d abine
wozu;
jeden
z
wid owa o
zako iczonych
p e éw,
mocowanych
po
bokach
wozu
celem
zwiekszenia
jego
pojemno-
$ci’**.
SD:
i balas
«g a ka»
[‘me alowy
ylec,
p e
do
pisania’,
SPXVI],
<knu-
el»
[‘pa ka,
kij,
pa yk’,
SPXVI],
«lon»
[‘kolek
zabezpieczajacy
ko o
p zed
spadnieciem
z
osi’,
SPXVI],
i balas
as as
SD
«ko ek
os y».
—
i biné
a.
i binis
‘sid a
na
p aki
i
ma e
zwie ze a’
(wa .
i byné
‘sid a;
moczyd o
na
len’),
i binycia
1.
‘szopa
na
d ewno,
ch us ’,
2.
bo .
‘psianka
s odkogé z,
Solanum
dulcama a’
( a
oslina
wys epuje
nad
b zegami
wéd
w
jednym
ze-
spole
z
wie zbami,
zob.
i bis),
ez
‘jaskie ,
Ranunculus’,
i bdkSlis
‘cienka
6zga’,
i b is
m.
lub
i b is
.
‘p e ,
sz aba,
sz anga;
odyga,
zonek;
ze dz
do
popychania
odzi
lub
a wy’.
Cps.
aké¢- i balis
‘zab
b ony’.
Vb.
denom.
i by i,
-iju,
-ijau
1.
‘bié
6zga’,
2.
‘podwiazywaé
d zewko,
oégline
(p zymo-
cowujac
je
do
p e a,
yczki,
palika)’,
i b i,
iFbs a,
i bo
‘wypuszczaé
pedy’,
i8 iFb i
‘wy osnaé
w
go e,
wybuja¢’,
nu iFb i
‘(o
d zewie)
wy osnaé
smuk o,
cienko;
schudnaé,
zma nieé,
zwisnaé
(0
ga eziach)’.
Nie
nalezy
u
i bin i
‘po usza¢’
(zob.).
—
N.
m.
Vi balai
5x,
Vi bdlis,
Vi biniai.
N.
z.
Vi balas,
n.
aki
Vi balyné.
i bé i,
i ba
(wa .
i bia),
i béo
‘ oié
sie,
m owié
sie
—
o
obakach;
ciska¢
sie,
wywijaé
sie
(0
ybie
w
sieci),
zucaé
sie
(0
p osieciu
w
wo ku);
d gaé,
d zeé,
dygo aé
(w
go aczce);
k za aé
sie,
p acowae’.
Z
innym
su .
i bsé i,
i bsi
‘d gaé,
oié
sie;
unosié
sie
(0
y ku
szybko
biegnacej
owcy)’.
Pwk.
i b-
jes
wa ian em
one ycznym
do
i p-
( b
z p
p zez
pe sewe acje),
zob.
e p i,
i pé i.
i bin i,
i binu,
i binau
(wa .
i bin i)
‘po uszaé
ezym,
machaé;
ude zaé
smyczkiem
w
s uny;
cisnaé
dudy;
wie cié
dziu y
(pa ykiem);
szybko
pisa¢;
zmuszaé
do
czego’,
‘me daé
ogonem’
(Su a
uodegg
i bina),
nu i bin i
‘zas u-
gaé,
zaos zyé
(pa yk)’,
p a i bin i
‘p zek ué
(w zéd),
wywie cié
(o wé )’,
su i bin i
‘po uszyé
czym,
pomacha¢’.
Pwk.
i b-
jes
zapewne
wa ian em
o-
ne ycznym
do
i p-
( b
z
p
p zez
pe sewe acje),
zob.
e p i.
Pa alela:
i bé i
ob.
i pé i.
i bis,
-io
1.
‘wie zba
pieciop ecikowa,
Salix
pen and a’,
2.
‘wie zba
sza-
*
Po .
Sus a yk
i balus
—
didesnj
ezimq
galési
p ik au .
Vi balus
paimk
ag uon us
—
Sienas
smulkus,
by és.
112

Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
a,
oza,
Salix
cine ea’.
Odpowiada,
choé
z
odmiennym
su iksem,
ps .
* i ba
‘wie zba,
Salix’,
sch.
ba,
os.
é ba,
uk .
e bd,
s pol.
wi zba,
dzi§
wie z-
ba
s.,
d w.
scs.
ibije
n.
‘i éa,
wie zbina,
za osla
wie zbowe’,
Wy az
bs .,
pochodzi
od
pie.
*y b-.
W
pie wias ku
nawiazuje
do
g .
péB-Soc
‘ 6zdzka,
wedka,
p e
posma owany
klejem
(dla
apania
p aszkéw),
d zewce
wiéczni,
laska,
laska
pas e ska’,
ez
‘m ody
ped’
(z
*h ab-
<
*u ab
<
pie.
*u b-).
Po .
na SE
*ye b-
ac.
ue bénae
.
pl.
‘pek,
wiazka
zid
lub
ga azek
waw zynu,
oliwki,
mi u’,
ue be a
n.
pl.
‘ ézgi
do
ch os y’.
Po .
T au mann
(
1923,
360)
i
F aenkel
1259,
k é zy
z esz a odnosza
sie
ylko
do
i bas
i
0
i bis
nie
wspo-
minaja.
Bo ys
(2005,
695
s. .
wie zba)
zaznacza,
Ze
nazwa
d zewa
pochodzi
‘od
cha ak e ys ycznej
wio koéci
ga ezi’.
i k i,
i ks u,
p a i kau
‘ ozp akaé
sie,
zap akaé’
—
o macja
inchoa yw-
na
z
su .
-s a-
i
SZ
i k-
do
e k-,
zob.
e ki ,
e k i.
Aku
pochodzenia
ana-
logicznego
(po .
ims u
::
em i,
mi s u
::
i).
—
D w.
i kau i
‘pop akiwaé,
kwili¢’,
i kéio i
‘pop akiwae’
(po .
i péio i),
i kdy i
caus.
‘dop owadzaé
do
placzu’
(po .
gi dy i,
i dy i),
dawne
p s.
i gdziu
SD
«kwile
dziecie,
oskwi-
lam»
[‘do
p aczu
je
Po uszaé,
zy
mu
wyciskae’,
L.],
i kin i
‘dop owadzaé
do
p aczu’,
i ky i:
j i kiu
aiky
SD
«kwile
dziecie,
oskwilam;
oz zewniam
kogo»
(syn.
i kdziu).
Nomen:
i kgna
c.
‘p aksa’
(z
* i k-sna),
=>
b.
denom.
i kndu i
‘g ogno
p akaé,
szlocha’
(po .
é kgna).
i Z i
II:
a i Z i
DP
‘udzielié
wspa cia
(ubogiemu),
uzyczyé
(mocy),
uczynié
uczes nikiem
czego’,
po .
be
i
o,
kas
mumus
liek ...,
iemus
ku iuos
Jisai
b oliais
sa ais
adina,
a i s
ned esame
DP
291,,
‘ale
i
ego,
co
nam
zby-
wa...,
ym
k o e
on
b acia
swoja
zowie,
udzielié
nie
Smiemy’.
—
be
nei
igg
o,
kas
mumus
liek is,
nug ynusiemus
neno ime
a i z
DP
512
4,
ale
ani
z
ego,
co
nam
zbywa,
ubogim
nie
udzielamy’.
0
izg
o,
kas
jam
beliek is,
o i y
[* e-
a i zia]
a ba
nudalija
no iai
eikalingiemus
DP
512,,
‘a
z
ego,
co
mu
zby-
wa,
niechaj
ad
po zebnym
udziela’.
—
Nesa
Jeig
V.
Die as
negalé y
ki iemus
a i z
galybés
a laidimo
nuodémiy
DP
349,.
,,
‘Bo
gdyby
Pan
Bog
nie
még
d ugim
uzyczyé
mocy
odpuszczania
g zechow’.
—
Nes
iena ijis
s inus
Die o,
no édamas
a i i
Die ikos
sa os
na u os,
p iémé
na ii g
miisy
Zmogys és,
idan
mus
Zmonés
Die ais
pada y y
DP
263,
‘Abowiem
jedyny
Syn
Bozy,
chcac
nas
uczynié
uczes nikami
Boskiej
swej
na u y,
p zyja
na u e
naszego
cz owie-
czenis wa,
aby
nas
ludzie
bogami
Poczyni?’.
—
pa i Z i
‘daé
(ja muzne)’,
DP
‘udzielaé
(ubogiemu)’,
po .
lauzdamas
alkanam
duonos
a os
i
Pa i gdamas
[ ec e
pa i idamas]
elge ai
pagal
eikalq
jo
DP
5,,
‘u amujac
glodnemu
chleba
113
Wosciecn
SmoczyNsk
wego,
i
udzielajac
ubogiemu
wedle
po zeby
jego’.
Niezbadane.
i g-
wygla-
da
jak
s .
zanikowy
ypu
samp asa ana
do
e z-.
Zob.
ez i,
uFS is.
isa imé
s li .
1.
‘powszechnos¢’
[‘bycie
powszechnym,
odnoszenie
sie
do
ogdlu,
ogdlnosé’,
SPXVI],
np.
LieZu is
oksai
y a
ugnis
i
isa imé
ne eisybés.
Ne
ienam
liezu is
pik as
nep alaidzia,
un
isy
uzpuola
SP.,,
77,
‘Jezyk
jes
ogien
i
powszechnoésé¢
niep awoésci,
Zadnemu
jezyk
z y
nie
p zepusci,
na
wszy kich
napada’,
2.
‘pospéls wo’,
np.
Du na
isa imé
ami
klausé
ju,
i
aip
kaip
Vi e-
snieji
geidé,
pada é
SP,,
127,
‘G upie
pospéls wo
w
em
s uchalo
ich,
i
ak
jako
p ze ozeni
zadali,
uczyni o’.
kaip
ypaciai
egime...
iibuose
p abungas,
ne
ik ai
didzi inuose,
be
i
isa iméj
SP,,
55,,
‘jako
osobliwie
widziemy
na
oko...
szaciech
zby ki,
nie
ylko
w
wielmoznych
Panach,
ale
i
w
pospoli ym
gmi-
nie’.
Fo macja
isa imé
(xz
akcen uje
isa imé)
p zeds awia
soba
abs ac um
na
-im-,
u wo zone
od
zaginionego
zeczownika
* isa is
‘wszys kosé,
ogé
ludzi’
=
isas
‘wszys ek’,
o
budowie
akiej
jak
pilna is,
-ies
.
‘penia’
(zob.
O ebski
1965,
§
278;
b ak
isa imé
u
Ska dziusa
1943
i
S.
Amb azasa
2000).
Dok adnej
pa aleli
s owo wo czej
dla
sekwencji
-a -
+
-im-
nie
widaé.
Po .
p zynajmniej
akie
abs ac a,
jak
s o ima
=
s é as,
sil imas
<=
Sil as.
—
D w.
isa imis
adi.
DP
‘powszechny
[‘do yczacy
wszys kich,
zw écony
do
ogé-
u’],
powszechnoésé,
pospols wo’
(po .
iso imis
sp).
—
Obok
isa imé
jes
wa ian
z
niejasna
samog oska
o
w
czeSci
su iksalnej
(analogia
do
iséks?):
iso imé
DP
‘powszechnos¢é’*’,
SD
«pospoli a
zecz
wszy kiem,
commune,
publicum
omnium
es ;
pospoli os¢é,
communi as,
uni e si as,
unum
co pus;
pospols wo,
gmin,
populus,
ulgus,
plebs;
powszechnoésé¢;
zeczpospoli a»,
pa ink
kieno
u j
idan
iso imés
«kon iSkowaé
kogo,
zab aé
do
ska bu,
abo
na
pana»,
pa inkimas
u és
nuog
iso imés
«kon i&kowane
zeczy,
g abiez»,
aldzia
iso imés
«poli yka
dob a,
za».
—
D w.
iso iminis
SD
«gminowy,
z
gminu,
z
pospols wa,
popula is,
plebeius»
(syn.
iz
iso imés
kas),
isa imis
DP
‘powszechny,
powszechnosé,
pospols wo’,
iso imis
SD
<gminowy,
z
gminu,
Z
pospéls wa;
pospoli y;
walny,
powszechny»
(po .
isa imis
DP),
iso imis
Zmogus
SD
«pospoli y
cz owiek».
—
Z
innym
su .
iso iné
SD!
<wisa ine>
« zeczpospoli a,
es
publica»
(syn.
bind ys é,
isiskys é).
iské i,
iska
(wa .
iski),
iskéjo
‘ uszaé
sie,
po uszaé
sie,
d zeé;
po y-
*”
Hapaks,
po .
An
galo
Jokiibas
5.
ku is
egéjos
esqs
s iebu
Bagnyéios,
palio é
an
ieno
mies o
Hie usalem,
pas odamas
Pe ui
iso ime
DP
611,,
‘Na
koniec
Jakub
S.
k o y
sie
zda
byé
ila em
Kosciola,
p zes a
na
samym
miescie
Hie uzalem,
us epujac
Pio owi
powszechnosci’.
114
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
skiwaé
(np.
0
powie zchni
jezio a)’.
Wa .
izgé i.
Niejasne.
F aenkel
1264
n.
aczy
z
iksé i
(zob.)
o az
z
pwk.
eik-
/
ik-
jak
w
éikus,
ik iis.
—
Caus.
iskin i
‘wp awiaé
w
uch,
po usza¢’,
j iskin i
‘po uszy¢’,
DP
‘wz uszy¢’,
pa i-
skinu
SD!
«po uszam»,
iskinu
SD!
« ucham»,
e l.
iskinuosi
sp!
« ucham
sie».
ys y i,
ys au,
ysciau
‘spowijaé,
owijaé
w
pieluchy’
::
o .
is i
a.
iks i ,
-u,
-Iju
‘zwiazywaé,
zawijac’;
su ys y i:
su ysciu
aiky
SD
«powijam
dziecie»,
e l.
jsi ys y i
‘zwinaé
sobie,
zawinaé
sie;
we zeé
sie;
wk aé¢
sie,
wScibié
sie’.
F q.
na
-s y-
od
SZ
y-C,
zob.
ej i,
y i.
Pa alele:
dés y i
=
dé i,
d ios y i
=
duo i,
mdus y i
=
mdu i.
—
Neoosn.
ys y-:
ys yklas
‘powijak,
pielucha’®
::
o .
is ikls
‘wiazka,
pek’,
SD
ys yklai
m.
pl.
«pielucha,
pieluszka»,
ys ymas
‘spowijanie’,
issi ys ymas
‘ ozwiniecie
sie,
ozw6j
czego’,
su ys ymas
SD
«po-
wicie».
i8kai
ad .
gw.
‘ca kowicie,
ca kiem,
zupelnie’
—
pows alo
d oga
syn-
kopowania
samog oski
su iksalnej
w
o mie
isiskai
(zob.
isas),
nas epnie
p zez
asymilacje
* is-Skai
>
* is-skai
i
degeminacje.
Podobny
ozw6j
w
wy azie
dickas
<
*di 8kas
<
*didi8kas.
y -,
neoosnowa
wyod ebniona
z
o my
y as
‘zwinie y’,
p c.
p .
pass.
do
y i
(zob.).
D w.
y iné
(zob.),
y ulas
‘lina
zwinie a
w
k ag;
zw6j
d u u,
papie u,
zwi ek
ko y;
spi ala’
(wa .
y ilas),
y ulas
SD
<k egi
pow ozow,
zwiiania,
ko a»
(=
y ulélis
SD
«mo ek
nici,
s on»),
y u as
‘bandaz’,
y i ai
m.
pl.
‘mo owid o’,
SD
«ko ow o ek
do
nici,
wijad o,
mo owid o».
Pa alele
s. .
bi -,
gi -,
im -,
es -,
é -.
ojes:
ojes,
-usi
‘cie piacy’
(Leskien
1891,
311,
320),
djes
an
akigj
‘cie -
piacy
na
oczy’
(F aenkel
559),
djai
ad .
‘ledwo,
z
udem’:
djai
bepaei
‘ledwo
chodzi’
(ibidem).
Fo my
djes,
éjai
s anowia
—
w az
me a oniczna
mu acja
w
pa djus
‘niebezpiecze is wo’
—
de ywa y
od
neoosn.
oj-,
wyod-
ebnionej
z
p s.
* éju,
p .
* éjau
::
in .
* é i
‘byé
slabym,
cho ym’.
Pa ale-
le:
jéjes,
j6ja,
joja
::
jo i;
Zidjes,
Zdj
i.
—
Odpowiednia
osnowe
o ewska
aj-
poswiadcza
adi.
djs
‘chudy,
s aby,
cho y;
nieu odzajny,
lichy’
w az
z
de ywa ami:
djigs
‘s abowi y,
cho owi y’,
djulis
‘ en,
co
niedomaga,
kwe-
ka’,
b.
denom.
djé ,
-ju
‘s abnaé,
chudnaé’
(syn.
djué ),
e l.
ajé iés
‘od-
chudzaé
sie,
wycie iczaé
sie
(umysInie)’.
—
Pwk.
li .-lo .
*ua-,
od
dawna
juz
wiazany
ze
s i.
czas.
dya i
‘wi d
ma ,
miide,
e schép
sich’
(F aenkel
559),
®
Po .
qgi
Ponna
Ma ia
Be leem
es
pagimdus,
Jézy
Siiny
mela,
i
j ys é
ys yklan,
0
indeja
p aka an,
q
dangaus
ka aliy
PK
158,
‘ egoz
Panna
Ma ya
w
Be leem
po odzi a,
Jezusa mi ego
i
w
pieluchy
powi a,
a
do
z obu
w ozyla
K ola
miebieskiego’.
115
Woscizcn
SmoczyNski
o zyma
obecnie
ansk ypcje
pie.
*h,ueh,-,
znacz.
e ym.
‘po zucié,
p ze-
s a¢,
zaniechaé’
(LIV?
254,
NIL
248
n.).
Wed.
aya i
ukazuje
sie
w
LIV?
Lc.
ze
znacz.
‘ubywa,
znika,
obi
sie
p ozny,
b akuje’
<
pie.
*h,uch,-je-,
SZ
dind-
‘niedos a eczny,
za
maly’
<
*h,uh,-n6-
(po .
li .
dmiis).
Osobno
zob.
o is.
6kai:
akiés
ékai
m.
pl.
‘powieki
oczw’
::
o .
acu
aki
‘powieki’
—
p ze-
nosne
uzycie
wy azu
okas
‘wieko,
pok ywa’
(zob.).
Podobnie
w
s owia i-
skim
‘powieka’
s oi
w
zwiazku
z
nazwa
‘wieka,
pok ywy’,
po .
shi.
éka,
-e
‘wieko;
powieka’,
scs.
éko,
os.
éko,
uk .
iko
‘powieka’
::
czes.
iko
‘wieko’,
pol.
wieko
‘pok ywa,
p zyk ywka’.
Z
ym,
ze
ps .
* éko
jes
—
w
od éznieniu
od
ékas
—
pozbawione
mo ywacji
we balnej.
okas
‘wieko,
pok ywa,
denko,
kope a’,
pl.
ékai
‘powieki’
(zob.).
Wa .
8w.
z
a e eza
-:
dkas
(pa alele
s. .
og i).
Fo macja
p yma na
na
-a-
od
czas.
okiu,
ék i
(zob.).
Odpowiednik
o .
aks
1.
‘pok ywa’,
2.
‘wie zchnia
czesé
(bijak)
w
miedlicy
Inu’,
3.
‘mia a
zboza’,
acu
aki
‘powieki’.
—
Powiaza-
nie
li ewskiej
i
s owia iskiej
nazwy
‘wieka’
wydaje
sie
na
pie wszy
zu
oka
niemozliwe
z
powodu
ozbieznogci
w
uksz a owaniu
pie wias ka:
okas
<
*yak-a-
zak ada
@
z
pie.
*eh,-C,
podczas
gdy
ps .
éko
<
*uék-a-
zak ada
é
z
pie.
*eh,-C.
Byé
moze
jednak,
ze
éznica
a
pows a a
w 6 nie,
na
sku ek
pewnej
innowacji
mo ologicznej
po
s onie
s owia iskiego.
Jeéli
p zyjmie-
my
za
J.E.
Rasmussenem,
ze
s ow.
éko
jes
de ywa em
ypu
ddhi,
j.
od-
zwie ciedla
pie.
*yéh,k-o-m®,
o
li .
okas
bedzie
mozna
uznaé
za
e leks
pie.
*ueh,k-o-,
czyli
zwyk ego
s opnia
e.
o a
4
p.a.,
o a
1
p.a.
1.
‘sze eg,
zad,
ka awana’
(wa .
o as),
2.
‘ko-
lejnosé,
kolejna
zmiana,
czyjas
kolej’,
3.
‘pewna
ilogé
(mldconego
zboza,
Suszonego
siana,
owionej
yby)’,
4.
‘zbieg
dw6ch
p adéw
wodnych,
gdzie
wo zy
sie
p o ’
—
abs ac um
z
su . -@-
i
WSO
* a -
od
e -,
po .
e i l,
é i
m.in.
‘nizaé,
nawlekaé’.
Znacz.
e ym.
‘nizanie’
=
‘nizanka’.
—
D w.
iena
o a
ad .
‘za
jednym
zamachem’,
o élé
‘ zadek’,
o élé gé iy
‘klucz
zu awi’,
o elé
ad .
‘ zedem,
jeden
za
d ugim,
gesiego’
(dos .
‘ zadkiem’).
zdai y i,
zdai aii,
zdai ia i
wsch.-li .
‘pa zeé
bacznie’
—
decomposi um,
bedace
p oduk em
segmen acji
“ap-zdai y i.
To
os a nie
pows alo
z
p ze-
ksz a cenia
z ozenia
z
p k.
zw o na
ap-si-dai y i
‘ogladnaé
sie,
ozgladnaé
sig’
(zob.
dai y is),
mianowicie
d oga
synkopowania
i
(*ap-s-dai y i),
na-
©
Rekons ukcjg
z
a yku u
J.E,
Rasmussena
w
Copenhagen
Wo king
Pape s
in
Linguis ics
1,
93
podaje
za
slownikiem
e ymologicanym
M.
Snoja
(2003,
811).
116
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czes¢
II
s epnie
udZwiecznienia
SD
>
2d.
Pa alele:
s é i,
zgés i,
zgeddu i.
—
Re l.
ap-si-zdai y i
‘obej zeé
sie’.
—
D w.
zdai iné i
‘ogladac’,
e l.
p isizdai iné i
‘p zygladaé
sie’.
zgedau i,
zgedduju,
zgeda aii
1.
‘szukaé,
poszukiwa¢,
dowiadywaé
sie’
(Zgeda a i
isq
dieng
i
ne adau
‘Szuka em
p zez
ca y
dzien
i
nie
znalaz em’),
2.
‘chcieé,
p agnae’,
3.
‘ esknié
za
czym’
—
b.
simplex,
k 6 e
zos a o
wy-
abs ahowane
ze
z ozenia
pazgeddu i.
To
os a nie
pows a o
d oga
synkopo-
wania
-i-
pa ykuly
zw o nej
w
o magji
i e a ywnej
pasigeddu i
‘szukaé,
po-
szukiwaé’
=
pasigés i
‘spos zec
sie,
ze
b ak
czegos
lub
kogos’
(zob.
gés i
I).
Podobnym
neosimplex
jes
zdai y i.
zgés i,
zgendu,
zgeda i
‘spos zec,
ze
b ak
kogos,
czegos’
—
decomposi-
um,
wynik e
z
esegmen acji
o my
*pazgés i
(<
*pa-s-gés i).
To
os a nie
pows a o
d oga
synkopowania
-i-
pa ykuly
zw o nej
w
pasigés i
‘spos zec
sie,
ze
b ak
czegos
lub
kogos’
(zob.
gés i
I).
Podobnie
uksz a owane
neosim-
plicia
o zgeddu i,
zdai y i
i
zg ib i.
—
Re l.
pa-si-zgés i
‘pasiges i’,
np.
Kaip
ku iq
dienq
mamos
nebliks,
labai
pasizgési.
zg ib i,
zg imbu,
zg ibaii
‘pojaé,
z ozumie¢’
—
decomposi um,
pows a-
e
d oga
esegmen owania
o my
suzg ib i
‘polapaé
sie,
zo ien owaé
sie
w
ezym’,
pochodzacej
z
*su-s-g ib i,
o
z
synkopy
i
w
su-si-g ib i
(zob.
g ebé i).
Pa alela:
zgés i.
—
Re l.
pa-si-zg ib i
‘suzg ib i’,
np.
Zg ib e
pasizg ibau,
be
nepasi aisiau.
zgui s i,
zgu s a,
zgu do
‘ma nieé,
niszczeé,
ginaé’
—
z
udzwiecznienia
w
*sgu s i,
o
z
synkopowania
o macji
p ewe bialnej
su-gu s i,
zob.
gu s i.
zi z i,
zi zia,
zi zé
1.
‘b zeczeé,
bzykaé
(0
osie,
musze,
koma ze)’,
2.
‘hu-
czeé,
wa czeé
(0
p acujacej
maszynie,
o
samochodzie,
samolocie)’,
3.
‘pop a-
kiwaé,
ma udzié
(o
dziecku)’,
4.
‘okazywaé
niezadowolenie,
m uczeé,
bu -
cze¢’,
5.
‘na e nie
p osi¢’,
6.
‘ yczeé
jak
ciele’,
6.
‘biedowaé,
zyé
w
biedzie’.
Déwiekonasladowcze,
po .
zy2 i.
—
D w.
zi zé i,
zi za
(wa .
zi zia,
zi zi,
-@a),
zi zéjo
du .
1.
‘b zeczeé,
bzykaé’,
2.
‘ch zeScié,
sk zypieé
(0
kole
wozu)’,
3.
‘ciec
z
pluskiem,
ze
szme em’,
4.
‘bulgo a¢
(o
w za ku)’,
5.
‘mam o a¢,
bel-
ko aé
(0
s a cu)’,
6.
‘b zydko
Spiewae’,
zi zin i
‘ zepoli¢ (zw .
na
sk zypeach);
sk zypieé
(o
d zwiach)’.
Nomina:
zi zld
c.
‘beksa,
p aksa,
mazgaj’
(=
zi zliis
‘p aczliwy’),
zi zlys
‘dokuczliwy
owad,
zw .
koma ;
p aksa,
beksa;
gde liwy
ez owiek’.
zyz i,
zyzia,
zyzé
1.
‘b zeczeé,
bzykaé
(0
osie)’,
2.
‘pop akiwaé¢
(0
dziec-
ku)’,
SD
zyziu
«becze»
(syn.
b izgiu)
3.
‘na e nie
p osié’,
4.
‘okazywaé
nieza-
117

Wojciech
SmoczyNsk
dowolenie,
m uczeé¢,
bu czeé,
gde ae’,
5.
‘ a szowaé
w
Spiewie’.
Dzwiekona-
Sladowcze.
Po .
bliskoznaczne
czas.
zi z i,
zuFg i,
zu gz i.
z imb i,
z imbia,
z imbé
‘b zeczeé,
bzykaé
—
0
owadach;
Swis aé
—
0
kulach;
pop akiwaé,
pochlipywaé;
na e nie
p osi¢;
dokuczliwie
gde aé’
—
od
in e i.
z imb
-
o
bzyknieciu
osy,
pszczo y
(wa .
z imb ,
z im ).
—
D w.
z imbdu i
i e .
‘b zeczeé,
Swis a¢é,
gwizdac’,
nomina:
z imbesys
‘b zeczenie,
b zek,
gwizd’,
z imblys
‘p aksa,
beksa’.
zab ai
1 p.a.,
Zab ai
4
p.a.
m.
pl.
1.
‘pysk
zwie zecia,
mo da’,
2.
‘sk zela
yby’,
3.
wulg.
‘us a,
wa z’
(Gau i
pe
Zab iis),
4.
‘czesé
og owia,
do
k é ej
mocuje
sie
wodze’.
Wa .
gw.
zdb ai.
P zeds awia
n.
ins . z
su .
- a-
i
SO
do
Zeb-,
zob.
Zéb i
‘z eé
powoli,
zuc’.
Pa alele:
aii as
‘onuca’
=
aii i,
g G as
‘swi-
de ’
=
g éé i,
sai as
‘wiazad o’
=
sié i.
—
D w.
Zdb as,
-d
‘zach anny,
chci-
wy;
pyska y,
bezczelny’,
Zab as
c.
sb.
‘za ok;
cz owiek
zuchwaly,
bezczelny’,
Zab iis
‘pyska y,
bezczelny;
szo s ki’.
Zadas
|
1.
‘zdolnosé
méwienia,
g os’
(I5
i gascio
Zadq
p a as i.
Ligdnis
gili
bé Zado),
2.
‘mowa’,
SD
«mowa,
jezyk»
(syn.
kalba,
a mé)
—
sb.
pos b.
od
Zas i,
Zandi,
Zadaii
‘powiedzie@
(zob.).
—
D w.
bezadis
‘niemy,
niemowa;
milczek’,
ez
‘niep zy omny’
(Jis
guléjo
bezddis),
beZadys
‘niemowa’,
neZ@das
‘niep zy omnos¢;
milczenie’,
SD
«niemo a»
(syn.
nekalba),
=>
nezadzia:
p a-
kalbo nezadzia
DP
‘p zem6wi
niemy’
(budowa
jak
ne edzia
SD
«bezzeniec»),
o
kaip
asai
neZadzia
baisiai
klies i!
SP,,,
52,,
‘o
jako
en
niemek
s aszliwie
b adzi!’,
nezadZias
s li .
‘niemowa’.
Zadas
II
‘obie nica’
—
sb.
pos b.
od
Zadu,
Zadé i
‘obiecywaé’.
Podobnie
zbudowane:
apZadas
SD
«slub,
o um,
sponsio»,
isZadas
SD
«wy zeczenie,
wymowienie»,
jZadas
‘slub,
u oczys e
p zy zeczenie
wobec
Boga’,
p ieza-
das
‘p zy zeczenie’.
—
D w.
ZGdalas
‘obiecanka’,
ZadinYs
‘obie nica’, Zadiis
‘sk onny
do
obie nic’
(po .
kalbiis
=
kalba).
zadin i
I,
Zadinu,
Zddinau
‘budzié
(ze
snu)”,
pobudzaé
(ape y );
podnie-
caé,
zachecaé s owami;
cucié,
a owaé
—
causa i um na
-in i
od
paxas i
‘p zebudzié
sie’,
zob.
s. .
Zas i.
—
D w.
Zadiné i
i e .
‘budzié’
(Ten
eik
a si-
kel i,
nékas
en
neZadinés).
Nomina:
24din ojas
‘ en,
co
budzi
ze snu;
en,
co
pobudza
do
czego;
en,
co
budzi,
np.
nadzieje’,
Zadin i as
‘zega
uzywany
do
budzenia,
budzik’,
Zadin iw és
pl.
.
‘ob zed
budzenia
m odej
pa y
po
weselu’.
Zadin i
Il,
Zadinu,
Z@dinau
1.
‘zw acaé
sie
do kogo po
imieniu’,
Zadinu
w
°
Po .
NeZadink
jo,
eissigi iioja
‘Nie
budé
go,
niech
wy zeéwieje’.
118
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
II
a du
SD
«mianuie
kogo»,
2.
‘wzywaé
kogo’,
Zadinu
SD
«wzywam»
(syn.
meldgi i,
adinéju),
pazadinu
sp!
«powo ywam»
(syn.
paSaukiu),
«zawolywam»,
3.
‘uspokajaé
s ownie
(dziecko)’,
4.
‘obiecywaé,
slubowaé’
—
causa i um
na
-in i
od
Zds i,
Zandi:
‘powiedzieé’
(zob.).
Re l.
a sizadinu
SD'
«odzywam
sie»
(syn.
a sisakau).
—
D w.
a Zadamas
SD!
«odezwany»
[‘odwo any’],
pazadini-
mas
SD' «powolanie»,
Zadinimas
SD!
«wzywanie».
—
Zadin iwas
‘zega
uzy-
wany
do
budzenia,
budzik’,
Zadin iw és
pl.
.
‘ob zed
budzenia
m odej
pa y
po
weselu’.
Zag id i,
Zagcidju,
Zagcidjau
‘czkaé,
bekac’.
Z
innym
su .
Zagsé i,
Zagsi ,
Zagséau
‘mieé
czkawke’.
Pisownia
wspdlczesna
z
<g>
jes
sz uczna.
Oba
czasowniki,
na
-cio i
i
-sé i,
pochodza
od
wyk zyknika
Zak
-
m.in.
o
(sil-
nym)
odg osie
pekniecia,
oze wania
sie,
wybuchu.
Zob.
ez
Zidugcio i.
—
Wa .
z
samog oska
e:
gw.
daw.
Zegsé i
‘czka@’,
<Ziaksiu>
SD
«szczkam»
=
Zegsiil.
—
Reanaliza
in .
Zags-é i
p owadzi
do
neoosn.
Zags-,
po .
Zagsulys
‘czkawka’,
z
kolei
eanaliza
p .
Zagséj-au
do
neoosn.
Zegséj-,
po .
<Ziakse-
imas>
SD
«szczkanie»
=
Zegséjimas.
zaizda
4
p.a.
‘ ana,
z anienie””,
Zaizda
‘ ana’
—
pochodzi
z
*Zais a
p zez
pe sewe acyjna
sono yzacje
is
>
izd
(pa alela:
gaizd as
<
gais as).
Wa .
Zaizdas
‘ ana’
(m.in.
DP).
Wa .
Zeizdd,
Zeizda.
Fo macje
*Zais a
mozna
ozu-
mieé
dwojako.
Po
pie wsze
jako
sb.
pos b.
od
neoosn.
Zais -
=
*Zais y i
=
*Zaid-s i-
q.
‘ ani¢,
ob azac’
(pa alele:
laks a
=
laks y i,
pldus as
<=
pldus y-
i
<
*plaud-s i-,
od
pldudziu).
Po
d ugie
jako
d w.
na
SO
Zais-
od
Zeis-
(=
Seis i),
po é6wnywalny
z
akimi
o mami,
jak
Zaizdé
<
*Zais é
o az
Zaizd as
<
*Zais as
od
neopwk.
Zais-
=
Zies-
(zob.
Zis i);
éizdi
z
* eis i
<
*ueid- i.
—
D w.
Zaizdingas
s li .
‘pok y y
anami’,
Zaizdinis
‘leczacy
any’.
Vb.
denom.
Zaizdin i:
s li .
apZaizdin i
bibl.
‘z anié (o
Jezusie)’,
Zaizdo i
1.
.
‘ anié,
za-
dawaé
any’,
2.
in .
‘pok ywaé
sie
anami’”
(wa .
Zaizd io i),
=>
suzaizd6 as
‘po aniony’.
—
N.B.
P zymio nik
jZaidiis
‘ob azliwy’
(zob.
Zeis i)
na
sku ek
nawiazania
do
Zaizda,
{Zaizda
p zyb a
nowa
pos aé
jZaizdiis
‘ob azliwy’.
Zaizd as
‘palenisko
w
kuZni,
ognisko
kowalskie’
—
z
sono yzacji
*Zais -
°
Po .
Nes
Zaizdos
bu o
ankose
i
kojose,
ai
y a
an
ie y
gyslo y
i
kauluo y,
ku os
didziausiai
sopa
pazeis os
DP
176,,
‘Bo
any
by y
w
ekach
i
w
nogach,
o
jes
na
mieé-
cach
zylis ych
1
koScis ych,
k o e
naba dziej
bola
ob azone’.
°
Po .
pagi ié i
‘cie pieé
na
za ucie
alkoholowe’
=
pagi ios;
lapé i
‘puszczaé
liscie,
pok ywaé
sig
lisémi?
=
ldpas.
119
Wosciecn
SmoczyNsKki
as,
o
z
inse cja
z
*Zais- a-"°.
Wa .
Zaizd is
s.,
Zaizd as
s.
(3-3
<
#2
p zez
pe sewe acj@).
Obok
ego
Zaizd d
a.
Zaizd é
1.
‘ognisko
kowalskie’,
2.
‘isk a
spod
m o a
kowala’
<
*Zais a, *Zais é.
D w. od
neopwk.
Zais-
=
Zais i
‘ ozpalaé
zelazo
w
ognisku
kowalskim,
dop owadzaé
je
do
s anu
ozza ze-
nia’.
Pa alela:
Zais is
ob.
Zaizdé.
—
Wa ian em
do
Zaizd a
jes
gw.
Zaiz a
s.
—
D w.
Zaizd as
a.
Zaizd us
‘niebieski,
bleki ny’
(Zaizd as
dangus
‘b eki ne
niebo’,
Zaizd ios
akys
.
pl.
‘niebieskie
oczy’),
Zaizd élis
‘p zenosny
piecyk
z
blachy’,
Zaizd ininkas
‘k o
(w
kuéni,
hucie)
dyma
miechami’,
Zaizd os
Zolikés
.
pl.
bo .
‘niezapominajki
blo ne,
Myoso is
palus is’.
Vb.
denom.
Zaizd io i
‘za zyé
sie,
isk zyé
sie’.
Zangy i,
Zangaii,
Zangiaii
‘s apaé,
k oczy@’,
SD
Zungau
«s apam»
—
i e-
a yw
z
su .
-y-
i
SO
Zang-
od
Zeng-,
zob.
Zengi ,
Zenig i.
Pa alele:
dangy i
=
dengiil,
angy i
=
engii.
—
Z
innymi
su .:
Zdngio i
‘k oczyé,
p zechodzié’,
pé zangio i
DP
‘p zek aczaé
(p zykazania)’,
Zango i
‘k oczyé’,
Zanglis i
‘s a-
paé
wielkimi
k okami
(0
koniu)’,
Zangs y i
q.
‘k oczyé,
pos epowaé’,
DP
‘ss epowaé,
pos epowaé,
ws epowa¢’,
SD
Zungs au
«pos epuie
w
czym»
(syn.
Zingiu).
—
Neoosn.
Zangs -:
Zangs du i
‘k oczyé,
chodzié
(po .
paiks du i
=
paiks -
<=
pdiks y i),
=>
Zangs @ imas
‘k oczenie,
pos epowanie’,
SD
Zungs a-
imas
«pos epowanie».
—
Nomina
na
SO
Zang-:
pazanga
‘pos ep,
ozwéj’
(=>
pazangis
‘ obiacy
pos epy,
(ucze i)
dob ze
sig
uczacy,
pos epowy’),
p azanga
‘wyk oczenie,
aul
(w
spo cie)’,
Za igsnis
a.
Zangsnys
gw.
‘k ok’,
Zangils
‘(Co
koniu)
k oczys y,
j.
s apajacy
sze okimi
k okami;
p edki,
szybki’,
Zangu
a.
Zangiai
ad .
‘p edko,
szybko’.
Vb.
denom.
Zanguo i
‘s apaé,
k oczy@’.
—
N.
z.
Zanga.
za ija
2
p.a.
‘“Za zace
sie
wegle,
za ,
za zewie’,
SD
«wegiel
za zys y»,
zwy-
Kle
pl.
Za ijos
(Uzda y oje
k ésnyje
Za ijos
P igéso),
SD
«za zewie,
wegle
zywe,
za zys e
z
popio em
abo
w
popiele»
—
o macja
kolek ywna
z
su .
-ij@-
od
SO
Za -
od
Ze -,
zob.
Ze iil,
Ze i.
Odpowiedniki
s p .
sa i
EV
‘Za ,
Glu ’
o az
o .
za s
‘p omien
Swia a’.
—
Wa .
ze
zmiana
nieakcen owanego
a
w
e:
Ze ijd.
Wa .
synkopowane:
Za ja,
pl.
Za jos
2,
4
p.a.
(Me ga
uésizé é
isa
kaip
Za ja.
A
jau
ZaFjos
iSdegé?
Za jas
ixki ine
sus uma
duobén).
—
Osobno
s oja
o my
z
innowacyjnym
SO
Zai -
od
SZ
i -:
Zai a,
Zai id,
2di ija
‘“za zace
sie
wegle,
za ’,
zob.
s. .
Zi i.
2ék
in e i.
‘o 62!
pa z!’,
np.
Zék
ék,
me guzelé,
anda okas
dega!
Zék,
kaip
**Pa alela:
gaizd as
<
gais as
<
gais- as.
Po . ez
ses.
nozdn
s. .
nésis.
120
Uzupe nienia
do
SEJL.
Czesé
IL
g ei
aka as
a éjo
—
umpa
diena
daba
—
z edukowana
na
sku ek
czes ego
uzycia
o ma
2
os. sg.
ip .
Zi i ék
do
Ziii é i
(zob.).
Podobnie
sk écone
sa
np.
czes.
hle
‘pa z!’
z
hled’
(ip .
do
hledé i
‘pa ze¢’),
s c.
hl’a,
Va
z
hl’ad’
(ip .
do
hV’adie ’
‘pa zec’),
shi.
lej,
glej
z
gledaj,
os.
gw.
glia,
gliaj
z gliadaj
(Ma iczak
1977,
146).
Zob.
ez
Zid.
zenykas
gw.
1.
‘pan
mlody’,
2.
‘kawale ,
mezczyzna
doj za y
do
ma zen-
s wa’
(T isdesim
me y
—
pa s
Zenykas)
—
zapoz.
z
bl .
Zenix
(z éd o
pol.
daw.
Zenich
odpada
z
powodéw
akcen owych).
—
W
d ugim
z
podanych
znaczeni
uzywa
sie
ez
d w.
Zeniklis,
np.
Musy
sodziuje
nebeliko
Zenikliy.
Zény i,
Zéniju,
Zénijau
daw.
gw.
1.
‘zeni¢é,
dawaé
komu
Zone’,
2.
‘wyda-
waé
za
maz’
(wa .
Zany i)*'.
Re l.
Zény is,
Zénijuos,
Zénijaus
(wa .
Zany is)
1.
‘zenié
sie
—
0
mezczyznie’,
2.
‘wychodzi¢
za
mezczyzne
—
o
kobiecie’®,
3.
apsizény i
‘zaw zeé
zwiazek
ma ze iski,
pob aé
sie’
(syn.
susi udk i),
4.
a sizény i
‘ ozwies¢
sie,
ozejsé
sie’.
Zos a o
zapozyczone
z
bl .
Zénicca,
pol.
zenié
sie.
Wa .
ZGny is
—
zapoz.
z
bl .
gw.
Zdnicca.
Fo macja
Zény i,
Zany i
ma
duble
z
su .
-in i:
Zénin i,
-inu,
-inau,
Zanin i.
—
D w.
Zenybos
.
pl.
‘oze-
nek,
zamazp6jscie,
malze is wo’,
Zenys és
a.
Zenys os
.
pl.
s.
(po .
budowe
ekés os),
Zend as
‘zona y’,
Zend a
‘zamezna,
meza ka’.
zénklas
3,
1
p.a.
1.
‘znak,
cecha
cha ak e ys yczna’,
2.
‘znamie
na
ské ze’,
3.
‘znak
ozpoznawczy,
god o,
he b’,
4.
‘oznaka,
symp om,
symbol’,
5.
‘cho-
agiew’.
Wa .
Ze iklas
(4
p.a.).
Wywodzi
sie
p zez
zmiane
glosowa
* l
>
kl
z
pb.
*Zén- la-
(su . n.
ins .
jak
w
gi iklas
<
*gin- la-,
i iklas
<
* in- la-).
Pb.
*zén-C
p zeds awia
d w.
ypu
ddhi,
opa y
o
SZ
*Zin-C
<
pie.
*gnh,-C,
po .
pazin i
‘pozna¢’.
Pa alelna
o macja
ddhi:
Zén as
<
*Zén- a-.
W
kwes ii
SE
*§neh,-
po .
scs.
znax i,
zna i
s. .
“Zin i.
Znacz.
e ym.
*Zén- la-
‘znak
oz-
poznawczy’
(po .
pol.
znamie
=
poznaé,
g .
y @pa
‘cecha,
znak’
=
y y aoxw
‘poznaje,
dowiaduje
sie’).
—
SD
zinklas
«cud,
mi aculum
[syn.
p ajé os,
s e-
buklas];
an azya
[syn.
aidas];
he b
[syn.
Zymé
ka alys és,
bajo ys és];
ob az
[syn.
aidas],
ob az
na
an aziey;
znak».
Poza
ym:
Zinklas
ka onei
dél
pa-
Zin ies
sa y
i
nep ie eliy
SD
<has o»,
zinklas
pagony
Die o
SD
«ba wan,
ob-
az
zezany
poga iski»
(syn.
s ulpas
pagonisko
Die o;
eidas),
Zinklas
laimybés
SD
«szezescia
znak»,
Zinklas
pe galés
SD
«zwycieski
znak,
pamia ka
zwycie-
°*
Po . Nezéniji
s inaiis?
Duk e ys
jau
pa ekéje,
i
sinus
#ény as.
Ap#énysim
duk e j
su
juoj.
°8
Po .
Mes
sakyda om
eke ,
o
daba
Zénijas
i
bobos.
A§
eapsizanijau
jau
ke i q
desim j
me y
eidama.
121