168 ac a Linguis ica Li huanica LXIX
agnė PukeViČiū ė
Vy au o didžiojo uni e si e as
Mokslinių y imų k yp ys: saky inės lie u ių kalbos ypa ybės.
as a kaZLauskienė
Vy au o didžiojo uni e si e as
Di eções de pesquisas acadêmicas: saky inės lie u ių kalbos y imai:
acus ines sonsų ypa ybės, ono ac ica, ki čia imo dėsningumai,
no mos e a osena, kalbos i mika; aplicomoji alo y a.
kLas e inė iPoLoginių kaLbos i Mo g upPių anaLiZė1 ano ação Es e a igo p e ende esponde a
duas pe gun as: 1) se clas e inė analizė pa anki em busca de i mo ipologických simili udes e ela base
pode se classi icada a é šiol neanalizuadas línguas e 2) em qual clas e į skiemeninio ou ki inio i mo
clus e analysis o ypological g oups
o Language hy hm
linguas caia das línguas li uãs e la ias. in es igação cinco gim akalbia (la is, lie u ė, suedas, islandė e
kinė) in e p e eu e g a ė o mesmo sob e 1 min. du ação ex o. As g a ações P aa o am ano adas,
usando o p og ama Paolo Mai ano 1 o es udo oi inanciado Conselho de ciência da Li uânia (su a ies
n . Li -5-4). P eliminá ios seus esul ados esum in i siems e ajudadas segmen a a ma e ialha de
pesquisa: p o . habil. d . Pē e iui Vanagui, Valge ðu bja nadó i , Magnus Liw, huashan Li e doc. d .
aauš ai sauda gienei po ajuda p epa ando ma é ia bos i mo ko elia ai, klas e inė analizė, lie u ių,
la ių, š edų, islandų, kinų kalbos.
agnės Puke ičiū ės magis o baigiamajame da be (Akus iniai lie u ių i la ių kalbų i mo ko elia ai,
2013, ado ė p o . d . as a kazlauskienė). s aipsnio au o ės nuoši džiai dėkoja in o man ams, į ašiu-
s a is inei analizei i pa a imus di ban su sPss p og ama.
esMiniai ŽodŽiai: i mas, ki inio i mo kalbos, skiemeninio i mo kalbos, akus iniai kal-
keyWo ds: hy hm, s ess- imed languages, syllable- imed languages, acous ic
co ela es o hy hm, clus e analysis, Li huanian, La ian, swedish, icelandic,
chinese.
klas e inė ipologinių kalbos i mo g upių analizė
169s aipsniai / a icles
c iu ą p og ama Co ela o e (2.1 e são) oi calcula acus iniai i mo co elia ai. clus e ina
análisei usa e des a p og ama au o us Mai ano (2011) ob e esul ados de pesquisa i mo de
ou as línguas. dados compila em sPss p og ama e e ec uada a sua clus e analysis. espos as
a lik o y imo ezul a ai odo, kad hie a chinė i d iejų žingsnių klas e inė analizė iena-
signi ica i as não o nece. hie a chinė analizė bas an e pa anki clus e izando menos
es a is icamen e ami adas a iá eis (ΔV, Δc, %V, em pa e e a coΔV, a coΔc). a análise de dois
passos classi icando línguas po i mo de e ia se aplicada mui o cau elosamen e, po que seus
esul ados con adi ó ios.
Lie u ių i la ių kalbos pagal isus analizuo us kin amuosius pa enka į ą pa į klas e į
ka u su daugeliu ki inio i mo kalbų. odėl galima bū ų da y i a sa gią iš adą, kad abiejų
gy ųjų bal ų kalbų i mas panašus i jį lemia ki is. ai ki inio i mo kalbos.
anno a ion his a icle aims o answe wo ques ions: 1) whe he he clus e analysis is handy
o inding ypological hy hm simila i ies and on he basis o i so a unanalysed languages
can be classi ied 2) which clus e s ess- imed o syllable- imed languages Li huanian and
La ian languages all in o.
o his s udy i e na i e speake s (La ian, Li huanian, swedish, icelandic and chinese)
ansla ed and eco ded he same ex . ex du a ion was abou 1 minu e. eco ds we e
anno a ed wi h he p og am P aa and acous ic co ela es o hy hm we e calcula ed using
p og am Co ela o e de eloped by Paolo Mai ano (2.1 e sion). esul s o o he languages
es ima ed by he au ho o he p og am Mai ano (2011) was used o clus e analysis. he da a
was en e ed o he sPss p og am and a clus e analysis was pe o med. he esul s show ha
he hie a chical and wo-s ep clus e analysis does no p o ide unambiguous esul s. hie a chical
analysis is p e y handy o clus e less s a is ically p ocessed a iables (ΔV, Δc, %V, pa ly
a coΔV, a coΔc). wo-s ep analysis should be used wi h cau ion because o i s con o e sial
esul s.
Li huanian and La ian languages om all he a iables all in o he same clus e oge he wi h a
numbe o s ess- imed languages. he e o e, i can be ca e ully concluded ha hy hm o he
wo bal ic languages is simila and caused by s ess. hey a e s ess- imed languages.
1. uMPa kaLbos i Mo y iMų aPŽVaLga kenne h Lee Pike (1945) um dos p imei os
mais amplamen e discuė neeiliuo as línguas 2) sk iem e nin io i mo (ang.
syllable- imed) língbas, cujos i miškumo apoiados mui os inais do XX a. pesquisas
i miškumo ipologinius ski umus. jis sky ė: 1) ki i nio i mo (ang. s ess- imed)
kalbas, ku ių i mo pag indas y a ki is (pa yzdžiui, anglų, okiečių kalbos),
apoi i Pike p opos a i mo de línguas hipó ese ipologicas. Medindo e compa ando
170 ac a Linguis ica Li huanica LXIX desses dois ipologicos g upos um pouco
agnė PukeViČiū ė, as a kaZLauskienė
mais a de adicionada e a e cei a mo i nio i mo g upo, ela pe encen es
panašios kiekybės skiemenų a osena (pa yzdžiui, p ancūzų, ispanų kalbos). P ie
línguas i mo base a o ma mo a (pa yčiams, japonų, amilų kalbos).
acus iné skiemenas e en eki ines in e alos du ação, oi p ocu ado jus i ica
dois i mo g upų exis ação e suas di e enças (abe c ombie 1967; oach 1982). deja,
es udos expe imen ais soná ias de linguagem segmen os isoch oniškumo
ka ojimosi mesmoiais in e alos ou apylygês suas quan idades não con i mou. ad
en ada p ocu a de ou os indiciclios de i miidade da língua. ebecca Mckee e
daue (1983), baseando-se no a o de que onologinė sis ema de linguagem
di e amen e dê i mo, suge ê sepa a línguas em i mo g upos de aco do com
ce as ca ac e ís icas onológicas p esença ou ausência. isso balsių edukcija e
skiemens es u u a complexidade. baseando-se nes a ideia e aplicando mé odos
es a ís icos, anckas amusas, Ma ina nespo e jacques Mehle is (1999) en a am
es abelece acús icos in e alos de oz co elia us ( a iações, ob idas calculando a
du ação dos in e alos ocais e p ibalsá ios): ΔV pad ão de du ação dos in e alos
ocais, Δc pad ão de du ação dos in e alos p ibalsá ios, %V dos in e alos ocais
de e se maio do que ΔV e Δc, e %V meno do que o i mo skiemenino de línguas.
p opo ciją. Minė i au o iai hipo e iškai spėjo, kad ki inio i mo kalboms būdingas
didesnis balsių ukmės a ian iškumas i sudė ingesnė skiemens s uk ū a, odėl
in elizmen e, os esul ados das línguas especí icas que eles analisa am isso
con i ma am apenas em pa e.
Vėlesnias pesquisas chama am a a enção à possí el in luência de á ias ações
lingüís icas e não linguís icas ao i mo. p ocu ando no maliza di e enças de empo,
es he g abe e Ling ee Low (2002) calcula am po inius a ian iškumo índices: nPVi
balsinių in e alų, PVi p iebalsinių in e alų indeksą. espe a-se que ki ínio i mo
línguas ca ac e ís ico g ande a ian iškumo de du ação de balsias e p iebalsias,
seus nPVi e PVi são al os, e skiemeninho i mo línguas es es indeksai baixemi. e i a
in luência empo in e upmei p ocu ou e Volke is dellwo com Pe a Wagne (2003). eles
mul iplica am da du ação dos in e alos balís icos e p iebalsís icos o nuok ypio
pad ão de 100 e calcula am os coe icien es de a iação: a coΔV (balsinių in e alų) e
a coΔc (p iebalsinių in e alų). po ém nem pa iniai a ian iškumo indeksai, nem
a iação koe icien ais nãopodeunai eikšmiškai de e mina i mo ipologinių panašumų
e suski s y i kalbų į ipologines klases. No en an o, discu ida me odologia de ixação de
pa âme os i mo bas an e empo oi, e e ago a ainda ainda ebė a populia i, embo a
e susceukė jus i icadas c í icas (pa yりに, a ani i 2012)2.
2 Mais amplamen e sob e discu idos mé odos de es udo i mo da língua e possibilidade de aplicá-los
i mą ž . kazlauskienė 2013.
klas e inė ipologinių kalbos i mo g upių analizė
171s aipsniai a icles /
2. y iMo Me odoLogija inių i mo ko elia ų e em ge al i mo da linguagem simili ude
Šiam y imui pasi ink a išbandy i naują būdą – ekspe imen iškai pa ik in i akus-
aplicando clus e ной анализа методом. na es a ís ica ele é usado pa a de e mina a
semelhança de obje os ou enômenos e os subdi idi em clus e s (i. y. g upos de obje os
semelhan es). análise clus e á ia obje i o ag upa as g andezas de inqué i o de modo
que as di e enças den o do clus e sejam o mais pequenas, e en e clus e es o mais
g andes (Vai ke ičius, sauda gienė 2006). espe a-se que, execu ando a análise clus e ina,
se á escla ecida duas coisas, que e são o obje i o des e es udo.
1. se Paolo Mai ano (2011) e pa a es e es udo calcula am acús icas co elações i mo
de línguas suecas, islandês e chinesas caem nos mesmos clus es? se Mai ano e
nossos es abelece o ki ânico i mo co elia as de línguas suecas e islandês
di e em do skiemenino i mo chinês? se a es as pe gun as se á espondida
posi i amen e, demos ou-se, cl e inė analizė ealmen e pa anki em p ocu a i mo
ipologinių simili udes e ela base pode se classi icada a é ago a neanalizuadas
línguas. 2. segundo p eocupimas ques ão, em que cla e į skiemenino ou ki inio i mo
língų caiu dos li uãos e la ios idiomas? acus inhas co elações i mo de línguas
suecas, islandês e chinesas já es ão calculadas de ou os au o es (pa a es e es udo
baseado em dados de on e acessí el a odos na in e ne Mai ano 2011). As p imei as
duas línguas a ibuídas ao ki inio i mo, kinų ao skiemeninio i mo g upo. Ri mo das
línguas Lie u ių e la ių de aco do es a me odiką ainda não ag inhado. an e io es
es udos de i mo da língua li uânica conside a am ki is como base do i mo, mas
calculada não akus inė iene ų du ação, e ki čio dis ibu ion em á ios segmen os.
eiliuo os i mo de linguagem shi aip y ė juozas gi dzijauskas (1986, 1979) e Leona das
sauka (1974, 1978), e p osos e saky inės i mo de linguagem Vale ija amonai ė (1960,
2006), boni acas s undžia (1991) e as a kazlauskienė, inga okai ė (2005).
desc e endo hinuominos da língua li uãs sob e saky inės la ių kalbos i miškumą já bu a. Zinny sans
bond, dace Ma kus e Ve na s ockmal (2003) ligino gim akalbių la ių e gim akalbių usų, kalbančių la iškai,
p ozodiją: kon as inę balsių ukmę, ki į i i mą. no a igo deles não ap esen ada de alhada análise e
in e p e ação do i mo da língua le ônica, embo a con abiliza amuso, nespo , Mehle io (1999) e g abe e
Low (2002) suge i os amanhos. bond, Ma kus e s ockmal (2003) no es udo da a-se a suposição de que as
línguas la ias ca ac e izam skiemeninis i mo.
Pa a es a pesquisa escolhido pad ão de in e nacional da oné ica associação (ž .
al -usage-english.o g/no h_ x .h ml) siūlomas eks as (ang. The No h Wind and he
h p:// Sun, lie. No e en os e solė), que usa não só i mologos, mas e odos one ikai.
analisando ou o ipo de ma e ialá, se ia neme odiška os esul ados des e es udo
compa a com ou os idiomas dados, ob idosis baseado mencionado ex o.
ac a Linguis ica
agnė PukeViČiū ė, as a kaZLauskienė
Li huanica LXIX 172
Penki gim akalbiai (la is, lie u ė, š edas, islandė e kinė)3 ex o a in e p e eu e
pe skai ė. in o man ų língua g a ada dic o onu em um anquilo qua o. cada
g a ação é um pouco mais cu a do que uma minu ė.
ma e ial de es udo o denada e empi iai dados ex aídos em á ias e apas: 1. consul ando
com cada uma linguagem in o man u, p og ama P aa o am ano ua g a ações.
ano ando base asi e oscilog amas imagem, e klausa. su a ky as ede de ano ações
ex ais do p og ama (ang. Tex G ide) p ese ado * x o ma o. 2. usando u ino (i alia)
a u o gen e expe imen al oné ica labo a o ijoje Mai ano (2011) c iado a p og ama
Co ela o e (2. 1 e são), o am calculados nossos ei os eco dos acus ónicos i mo
ko elia ų s a is iniai alo es ( esul a ai ap esen u ios esul ados bomokai mais
kiami 1 len .). klas e inei analizei, kaip jau minė a, panaudo i duomenys iš Mai-
ano (2011). jie eikalingi am, kad bū ų galima inkamai a lik i klas e inę analizę,
con iames, quando ag upado maio olume de dados. 1 Len eLė. acus ínicos i mo
co elia os es a ís icos g andezas signi ica i as4
kalba Δc %V ΔV a coΔV a coΔc nPVi PVi
Li uães 52 54 54 54 66 57 57
La ių 55 52 58 55 65 70 65
Š edų 55 44 36 39 48 45 68
Š edų 2 65 49 51 50 66 60 82
islandų 60 40 33 45 56 45 63
islandų 2 52 47 41 50 60 51 56
kinų 44 51 44 47 48 54 kinų 2
48 62 74 51 62 53 japonų 31
51 39 47 40 43 32
Po ugalų 54 49 55 48 44 57 56
F ança 40 49 40 45 41 45 44
suomi 47 48 45 47 46 45 55
g egos 37 47 34 50 48 52 42
Vokiečių 66 46 54 56 60 58 65
es ų 54 46 39 43 51 43 53
Čekų 58 45 51 51 49 45 61
u kų 58 45 38 43 55 46 67
3 Todos in o man a o mais al o ilologinho educamimen o u in ys pessoas, abalan es ou p ossecuindo
es udos em uni e sidades: la is e islandė p o esso es, suedez che e de pessoal, lie u ė e kinė
magis an ês. 4 Aqui e pos e io men e os egis os do nosso es udo são ma cados com índice 2, po exemplo: suedes 2, e Mai ano dados sem indekso.
klas e inė ipologinių kalbos i mo g upių analizė
173s aipsniai / a icles
kalba Δc %V ΔV a coΔV a coΔc nPVi PVi
a abes 55 45 47 56 55 47 64
i alų 54 44 44 53 49 48 62
olandų 46 43 45 62 50 68 53
danos 61 42 40 46 52 50 66
espanhos 52 42 30 42 53 42
60 usos 55 41 34 43 48 45
63 ingles 59 40 48 62 51 61 70
Lenkų 66 36 32 41 49 41 72
3. dados esumi em sPss p og ama (apie ela mais amplamen e s .
s a is ics/, Vai ke ičius, sauda gienė 2006) i a lik a jų klas e inė analizė.
nag inėjan lie u ių i la ių kalbas sPss p og ama, bu o a lik a hie a chinė i
h p://www.insol.l / de dois passos cl e inė analizė. hie a chica análise, de an emão
não há conhecido núme o de clus e es aplicando. os clus e s cons i uem-se
hie a chicamen e p incípio odos os dados são man idos num clus e , cons i uído
de meno es g upos. eles podem se es abelecidos um clus e ge al di idindo em
meno es ou pequenos clus e s jun aindo em maio esnius. a análise de duas e apas
da abo dada di e e em que a sua aplicação núme o de clus e es é conhecida de
an emão (Vai ke ičius, sauda gienė 2006). escolhe abalho dois clus e ia, po que
ečioji, mo inio i mo, g upė neį auk a į analizę, nes nekel a hipo ezė, kad bal-
ų kalbos galė ų p iklausy i šiai g upei. a liekan klas e inę analizę, objek ai pe -
são examinadas duas línguas i mo g upos ki inio e skiemeninio. dis ibuem a é que
as semelhanças den o do clus e o nem-se bem maio es do que as semelhanças
zul a ai ik inami aikan ik d iejų žingsnių klas e inę analizę, nes pasi ink as
mažas nag inėjamų objek ų skaičius (šešios kalbos). be o, iš anks o žinomas klas-
en e clus e es (Vai ke ičius, sauda gienė 2006). Núme o de e é ios das línguas
sueco, islandês e chinês e a qual i mo g upo essas línguas são a ibuídas (dui i mo g upos e dois esul ados de pesquisas).
3.Ved, island e chinês kaLbų akus inių ko eLia ų dViejų Žingsnių kLas e inė anaLiZė
(2011) A im de escla ece se Mai ano e os idiomas suedês, islandês e chinês
egis ados nes e es udo %V e Δ a e simila men e de amanhos e caem no mesmo
s anda inis p iebalsių ukmės nuok ypis (Δc)
i balsinių in e alų ukmės p ocen as (%V)
g upo, oi ealizada clus e 2 57,5 50, 7,8 28,46,48,83 21,00 7,720, 54,5 da abela que o clus e
do p imei o clus e Δc é maio do que o do segundo, e o k %V, a a esso, é maio do que
174 ac a Linguis ica Li huanica LXIX de dois passos cl e inė analizė. Em p imei o luga ,
agnė PukeViČiū ė, as a kaZLauskienė
calculam-se as signi ica i as médias das a iá eis quan i a i as de cada clus e e seu
des io pad ão (c . ab. 2). 2 Len eLė. cen os de clus e es po pe cen agem da du ação dos
in e alos o á ios e pad ão de p o alsios de du ação desoc ypção
%V Δc
Vidu kis s anda inis
nuok ypis Vidu kis s anda inis
nuok ypis
o clus e do ojo, mas nes e caso é bas an e maio . Hence, ao p imei o clus e
145,00 3,916 58,00 5,715
ca ac e iza-se complexa es u u a skiemens (i. y. mais p iebalsios skiemenyje (Δc
mais al o)), que dimen em e meno pe cen ual de in e alos balsínicos (%V). Os
esul ados des a análise mos am que os mais semelhan es %V e Δc em e um clus e
que o ma ki inio i mo g upo pe encen es islandes (%V = 40, Δc = 60), islandes 2 (%V
= 47, Δc = 52), suedos (%V = 44, Δc = 55), suedos 2 (%V = 49, Δc = 65) línguas, e skiemenino
i mo kinos (%V = 51, Δc = 44) e kinos 2 (%V = Δc = 48) exemplos o ma am ou o clus e
62, Tendo em con a isso, %V e Δc é um indicado bas an e con iá el, segundo o qual as
línguas analisadas de a o di e em e que não depende dos in es igado es ou
in o man as obje i os (kalbamen o empo, in onações e e c.) ou subjek y ių (į ašo
jakości, ano ação ski umų e e c.) ações.
Os coe icien es de a iação bas an e nãožas di e ença en e os dois clus e os cen e s
são e segundo os coe icien es de a iação. Tabel 3 ê-se que do segundo clus e a coΔV e
a coΔc médias maio es. 3 Len eLė. cen os de clus e es segundo coe icien es de
a iação a coΔV a coΔc
Vidu kis s anda inis
nuok ypis Vidu kis s anda inis
nuok ypis
clus e 2 50,33
142,67 3,215 50,33 4,933
0,517 62,67 3,055
bend as 46,50 4,680 56,50 7,688
klas e inė ipologinių kalbos i mo g upių analizė
175s aipsniai a icles deja, es a ez os esul ados mui o não i ikė i: semelhan es
a coΔV e a coΔc êm e o p imei o cls e į cons i ui Mai ano (2011) analisu os idiomas
islandes ( a coΔV = 45, a coΔc = 56), suedes ( a coΔV = 39, a coΔc = 48) e kinų ( a coΔV
= 44, a coΔc = 47). Todos os nossos egis os in es igados caem no segundo cl e į:
islandų 2 ( a coΔV = 50, a coΔc = 60), š edų 2 ( a coΔV = 50, a coΔc = 66) e kinų 2
( a coΔV = 51, a coΔc = 62). aigi coe icien e de a iação, u ėjęs se objec i esse
ipologicamen e classi icando línguas, c ia mais con usão e pe mi e spė i, que seus
esul ados mui o depende da expe iência de ano ação da de e minada língua. Nossos
egis os de a iação coe icien es semelhan es, o que pe mi e pensa , que ano ando
al ez não bas a só consul a -se com in o man es gim akalbiais, mas p óp io
ano ação p ecisa ealiza gim akalbiam oné icos.
Po iniai a ian iškumo indeksai di e ença en e os dois clus e os cen os de
aco do nPVi e PVi bas an e nemažas (ž .
4 len . ).
4 Len eLė. cen os de clus e es po po inos índices a ian iškumo
nPVi PVi
Vidu kis s anda inis
nuok ypis Vidu kis s anda inis
nuok ypis
claus o 2
148,00 3,000 58,80 6,458
60,00. 82,00 .
o alas 50,00 5,586 62,67 11,094 po ém linguas seig upando ainda d ip asmiškesnis do
que examinando coe icien es de a iação. P imei o clus e į cons i ui odas as
línguas, exce o pa a es e es udo analisada suedų 2 língua (sejas PVi mui o al os
82, embo a nPVi panašus em ou os idiomas 60) ela única en ou no segundo clus e į.
ou os idiomas pa iniai indeksai a iação mui o semelhan es: islandų (nPVi = 45, PVi
= 63), islandų 2 (nPVi = 51, PVi = 56), kinų (nPVi = 48, PVi = 54), kinų 2 (nPVi = 51 PVi = 53),
š edų (nPVi = 45, PVi = 68). Nes e caso, é ób io que a análise clus e inha de dois
passos não é ú il, po que o p imei o clus e į p ecisa di idi ainda em smulkesnes
g upos. esumindo ês línguas dois passos de análise clus e ina, pode-se dize que
o pad ão de p obalsias nuok ypis (Δc) e in e alos de balsos po cen agem de
du ação (%V) é um indicado bas an e con iá el g upajando línguas em classes.
Coe icien es de a iação e pa es de a ian idade índices de dois passos clus e ina
análise nes e caso coloca mais pe gun as, do que o nece espos as.
176 ac a
agnė PukeViČiū ė, as a kaZLauskienė
Linguis ica Li huanica LXIX
4. Lie uVių i La Vių kaLbų i Mas
eMian is kLas e ine anaLiZe pad ões de du ação nuok ypiai (Δc, ΔV) pa a escla eça -se, a
qual ipologinei g upo i mo pe encem la ių e lie u ių kalbos, p incipalmen e oi ealizada
i balsinių in e alų ukmės p ocen as (%V)
hie a chinė klas e inė analizė, pela qual p ocu a a e i ica , como de aco do ΔV, %V e Δc
g upuojasi idiomas e em qual clus e į caiba la ių e lie u ių kalbos. Pa a es a análise usa
ambém os dados de ou as línguas, o necidos no abalho Mai ano ob e esul ados de
análise de clus e hie a chical mos am que os li uanos, la ians, okiečių, a abes, ingles,
(2011: 170, 179, 199).
Czechs, i alianos e po ugueses êm os mais semelhan es ΔV, %V e Δc alo es, po an o
o mam um clus e , cujo ΔV de línguas é de 44 a 58, %V 40 a 54, Δc 52 a 66. Nes e clus e
apenas a única língua i aliã é conside ada a imesne skiemeniniam i mui (kaip ma y i,
klas e inė analizė lyg e pe mi e ao abejo i), odas ou as línguas (exce o, cla o, analisá el
bal ų kalbas, cujo i mo espécie nežinoma) pe encem ki inio i mo línguas. a segunda
g upo cons i uiu mui os i mo skiemenino de línguas, mas nela en a am conside á eis
daquelas que se ende a conside a ki inio ou mis aus i mo línguas (ço . 5 len .). Es as
línguas êm ΔV en e 30 e 45, %V en e 36 e 51, Δc en e 37 e 66. Olhando pa a os esul ados,
uma é neabejun a: ao p imei o cls e í não en ou nenhuma p o o ipina skiemenino i mo
língua ( ancusos, espanhos, g eacos), e ao segundo cls e í en ou apenas duas
p o o ipinas ki ino i mo línguas ( usos, holandos). como is o a pa i de 5 abela,
li uanos e la ios de línguas caem no p imei o clus e į e são semelhan es a p o o ípicos
ki inio i mo línguas ( albų akus inių ko elia ų dados dados 1 ab.). 5 Len eLė. esul ados
hie a chicas clus e á ias análise de aco do pad ão nuok ypius e balsias p opo ção5
clus e io nume is i mo g upo e linguagem ki inis i mo skiemeninis i mo não
es abelecido
1anglų, okiečių, a abų,
po ugalų, čekų i alų
lie u ių, la ių
2 usos, holandês, islandês, u cos, danos, polkų, suedos kinų, es ų, suomių ispanų, ancūzų, g eikų, 5 Nes ei
e em ou as abelas pa yškin os p o o ípicas especí icas i mo g upo de línguas, po ou os idiomas
i mo é discu ido (algumas delas a é são conside adas ou não classi ico inhas, ou i mo mis aus).
klas e inė ipologinių kalbos i mo g upių analizė
183s aipsniai a icles no ðan indu inn blés eins as og hann ga , en þ í as a a
sem hann blés, þ í þé a a a ði e ðamaðu inn kápunni um sig, og að lokum ga s
no ðan indu inn upp á að eyna.
Þá ó sólin að skína, og undi eins ó e ðamaðu inn ú akkanum. Þá a ð
no ðan indu inn que admi na que sólin se ia s e ka i en hann a .
6. i iamieji ex ai kinų kalba you yi ian, dang yi ge guo zhe da yi de l xing
zhe chu xian de shi hou, bei eng he ai yang zheng jiu zheng chao zai jing
shui geng jiang. a men ong yi shui xian ang l xing zhe ba wai ao uo diao
jiu en wei shui bi ling yi ge qiang.
sui hou, bei eng jiu jing a zui da de nu li lai chui eng, dan shi, a chui de yue da, l xing zhe
jiu ba wai ao guo de yue jin. Zui hou,bei eng ang qi le. eles xia lai, isso yang kai shi a chu e
liang, l xing zhe li ji jiu uo xia le wai ao. suo yi, bei eng bu de bu cheng en ai yang bi a
geng qiang. suMMa y his a icle aims o answe wo ques ions: 1) whe he he clus e
clus e analysis o ypological g oups
o Language hy hm
analysis handy inding languages 2) in which a clus e s ess- imed o syllable- imed
languages Li huanian and
hy hm ypological simila i ies, and i can be classi ied on he basis o i so a unanalysed
La ian languages all in o.
s anda d ex , p oposed by he in e na ional Phone ics associa ion (see
h p://al -usageenglish.o g/no h_ x .h ml) (eng. The No h Wind and he Sun, Li h. Север ветро и
соле) was selec ed o his s udy. i e na i e speake s (La ian, Li huanian, swedish, icelandic and
chinese) ansla ed and eco ded i (each eco d was much sho e han 1 min.). he eco ds we e
anno a ed by p og am P aa and acous ic co ela es o hy hm o eco ds ha we ha e done
ha e been calcula ed using p og am Co ela o (2. 1 e sion) which was de eloped by Pado Mai ano
(2011) in a u o gen e expe imen al phone ics labo a o y o u in (i aly). i was ound ha
Li huanian Δc=52, %V=54, ΔV=54, a coΔV=54, a coΔc=66, nPVi=57, PVi=57; La ian Δc=55, %V=52,
ΔV=58, a coΔV=55, a coΔV=55, a coΔc=51, a coVi=51, a coVi=61, a coVi=51, a coVi=61,
a coVi=61, a coVi=51, a coVi=51, a coVi=51, a coVi=51, a coVi=51, a coVi=51, a coVi=51,
a coVi=51, a coVi=51, a coVi=53, Vi=62, ViVi=62, Vi=63, Vi=63, Vi=63, Vi=63, Vi=64, Vi=50, Vi=50, Vi=50,
Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi=50, Vi
184
agnė PukeViČiū ė, as a kaZLauskienė
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
da a o o he languages es ima ed by he au ho o he p og am Mai ano (2011) was used
o clus e analysis. he da a was en e ed o he sPss p og am and a clus e analysis was
pe o med.
he esul s show ha he clus e analysis (bo h hie a chical and wo-s eps) does no p o ide
unambiguous esul s. hie a chical analysis is p e y handy o clus e less s a is ically p ocessed
a iables (ΔV, Δc, %V, pa ly a coΔV, a coΔc), a wo-s ep analysis migh be possible o ely on, and
wi h mo e complex indices (PVi). howe e , a wo-s ep analysis is begging he ques ion, because i
does no lea e he hi d op ion (s ess- imed o syllable- imed, canno be mixed). Li huanian and
La ian languages acco ding o all he a iables all in o he same clus e oge he wi h a numbe
o s ess- imed languages. he e o e, i can be ca e ully concluded
ha hy hm o he wo bal ic languages is simila and caused by s ess. hey a e s ess- imed
languages.
clus e analysis (in pa icula , swedish, icelandic, chinese Language compa a ion be ween he wo
ypes o da a) has shown ha he anno a ion p ecision is pa icula ly impo an in he
esea ches o hy hm. on he o he hand, he indings a e ele an no o he ypological
classi ica ion o languages‘ hy hm and no o he indica o s o languages‘ hy hm. hey can be
as guidelines o u he esea ch o ano he excuse o ques ion exis ence o s ic ly de ined
classes o speech hy hm.
Į eik a 2013 m. julho 11 d.
agnė PukeViČiū ė
Vy au o Didžiojo uni e si e as
K is ijono Donelaičio g. 58, LT44248 Kaunas, Li uânia
[email p o ec ed]
as a kaZLauskienė
Vy au o Didžiojo uni e si e as
K is ijono Donelaičio g. 58, LT44248 Kaunas, Li uânia
[email p o ec ed]