76
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
“10 TA NEGR BOLASI” ASARIDA AGATA KRISTINING MAXSUS STILISTIK
YONDASHUVI
Roziqo a Nigo a
Toshken Da la Sha qshunoslik Uni e si e i
"Xo ijiy il a adabiyo i" - yo‘nalishi 2-ku s magis an i.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17281690
Anno a siya. Mazku maqolada Aga a K is ining “10 a neg bolasi” omanida
yozu chining indi idual uslubi ilmiy jiha dan ahlil qilingan. Asa ning syuje uzilishi, amziy
elemen la dan oydalanilishi, qah amonla ning psixologik as i i a ku ilmagan yakun bilan
yakunlanishi yozu chining badiiy maho a ini ko‘ sa ib be adi. Roman il a uslub jiha idan
sodda, lo‘nda hamda dinamik bo‘lib, o‘qu chini kuchli hayajon a qiziqishda ushlab u adi.
Shuningdek, qo‘ qu a si saqlash exnikasining us alik bilan qo‘llanilishi asa
d ama izmini yanada oshi adi. Qah amonla ning o‘ mishda qilgan gunohla i a ula ning jazoga
mahkumligi oman alsa iy a axloqiy mazmunini belgilaydi. Shunday qilib, “10 a neg bolasi”
omani Aga a K is ining indi idual yozu chilik uslubini yo qin namoyon e adi a de ek i
adabiyo i ojida muhim o‘ in egallaydi.
Kali so‘zla : Aga a K is i, “10 a neg bolasi”, indi idual uslub, syuje uzilishi,
psixologik as i , amziy elemen la , qo‘ qu a si , adola a jazo, d ama izm.
AGATHA CHRISTIE'S SPECIAL STYLISTIC APPROACH IN "TEN NEGRO
CHILDREN"
Abs ac . This a icle scien i ically analyzes he indi idual s yle o he w i e in Aga ha
Ch is ie's no el "10 li le soldie s". The plo s uc u e o he wo k, he use o symbolic elemen s,
he psychological po ayal o he cha ac e s, and he unexpec ed ending demons a e he
w i e 's a is ic skill. The no el is simple, concise, and dynamic in e ms o language and s yle,
keeping he eade in a s a e o in ense exci emen and in e es . Also, he skill ul use o he
echniques o ea and sec ecy u he enhances he d ama o he wo k. The sins commi ed by
he cha ac e s in he pas and hei condemna ion o punishmen de e mine he philosophical
and mo al con en o he no el. Thus, he no el "10 li le soldie s" i idly demons a es Aga ha
Ch is ie's indi idual w i ing s yle and occupies an impo an place in he de elopmen o
de ec i e li e a u e.
Keywo ds: Aga ha Ch is ie, "10 li le soldie s", indi idual s yle, plo s uc u e,
psychological po ayal, symbolic elemen s, ea and mys e y, jus ice and punishmen , d ama.
ОСОБЕННЫЙ СТИЛИСТИЧЕСКИЙ ПОДХОД АГАТЫ КРИСТИН В «10
НЕГРЯНЫХ ДЕТЯХ»
Аннотация. В статье научно анализируется индивидуальный стиль писательницы
в романе Агаты Кристи «10 негряных детей». Сюжетная структура произведения,
использование символики, психологическая прорисовка характеров персонажей и
неожиданная развязка демонстрируют художественное мастерство писательницы.
Роман отличается простотой, лаконичностью и динамичностью языка и стиля,
поддерживая читателя в состоянии острого волнения и интереса. Кроме того, умелое
использование приёмов страха и таинственности усиливает драматизм произведения.
Грехи, совершённые героями в прошлом, и их наказание определяют философско-
нравственное содержание романа. Таким образом, роман «10 негряных детей» ярко
демонстрирует индивидуальный стиль Агаты Кристи и занимает важное место в
развитии детективной литературы.
77
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Ключевые слова: Агата Кристи, «10 негритят», индивидуальный стиль,
структура сюжета, психологическое изображение, символические элементы, страх и
тайна, справедливость и наказание, драма.
Ki ish
Aga a K is i XX as ingliz adabiyo ining eng mashhu yozu chila idan bi i bo‘lib, u
o‘zining de ek i jan dagi asa la i o qali jahon adabiyo ida o‘chmas iz qoldi gan. Uning “10 a
neg bolasi” (“And Then The e We e None”) omani yozu chining indi idual uslubi a ijodiy
maho a ini yo qin namoyon e u chi asa la dan bi i hisoblanadi. Mazku oman o‘zining syuje
mu akkabligi, ob azla psixologiyasining chuqu yo i ilishi hamda ku ilmagan yakun bilan
aj alib u adi. Aynan shu jiha la Aga a K is ining badiiy maho a i a yozu chilik uslubini ilmiy
jiha dan ahlil qilish imkonini be adi. Yozu chining indi idual uslubi uning ijodiy me osida
o‘ziga xos xususiya kasb e adi. K is ining asa la ida qisqa, lo‘nda jumlala , dialogla ning
dinamikligi a oqeala ning ke ma-ke lik asosida ochilishi kuza iladi. “10 a neg bolasi”
omanida ham yozu chi mu akkab sa guzash elemen la ini psixologik as i bilan
uyg‘unlash i ib, o‘qu chini doimiy a ishda hayajon a qiziqishda ushlab u adi. Shu bilan bi ga,
asa da yashi in amziylik, insoniy qo‘ qu a ij imoiy anqid unsu la i ham ma jud bo‘lib, ula
K is ining ijodiy uslubini yanada boyi adi. Mazku ma zuni ilmiy o‘ ganish K is ining
indi idual uslubini na aqa de ek i jan doi asida, balki keng oq badiiy a akku i oji
kon eks ida ahlil qilish imkonini be adi. Chunki yozu chining “10 a neg bolasi” omani
na aqa k iminal oqeala ni yo i adi, balki inson uhiya i, adola , ayb a jazoga oid alsa iy
masalala ni ham ko‘ a adi. Shu jiha dan, Aga a K is ining uslubini ahlil qilish, uning de ek i
adabiyo ga qo‘shgan hissasini yanada chuqu oq anglashga xizma qiladi
Asosiy qism
Aga a K is i bu un dunyoga mashhu de ek i yozu chi si a ida anilgan bo‘lib, uning
ijodi XX as adabiyo i a ixida alohida ahamiya ga ega. Adibning “10 a neg bolasi” omani
uning eng ko‘p o‘qilgan a eng mu akkab syuje li asa la idan bi i si a ida qad lanadi. Bu oman
1939-yilda ilk bo chop e ilgan a qisqa aq ichida keng ki obxonla ommasiga yoyilgan. Asa
o‘zining mu akkab qu ilgan syuje i, psixologik as i la i hamda sa guzash a de ek i
elemen la ning uyg‘unligi bilan aj alib u adi. K is ining boshqa omanla idan a qli a ishda,
unda mashhu qah amonla – E cyul Pua o yoki Miss Ma pl ish i ok e maydi. Bu jiha
yozu chining ijodiy aj ibasi a yangi izlanishla ga in ilganidan dalola be adi. Roman oqeala i
yopiq makonda – o olda kechadi a bu joy anlo i yozu chining indi idual uslubining bi
qi asini ko‘ sa adi. Voqeala ning i oji qa ’iy man iqiy ke ma-ke lik asosida be ilib, ha bi
qah amonning aybi a jazosi as a-sekin ochiladi. Shu sababli asa na aqa badiiy qiyma ga, balki
ij imoiy a axloqiy mazmunga ham ega.
“10 a neg bolasi” omanining syuje i Aga a K is ining eng yi ik adabiy yu uqla idan
bi idi . Unda o‘n na a shaxsning noma’lum shaxs omonidan o olga akli qilinishi a
keyinchalik ula ning bi ma-bi si li a zda halok bo‘lishi as i lanadi. Bu syuje o‘zining
ixchamligi a qa ’iy man iqiyligi bilan aj alib u adi. K is i oqeala ni sodda ilda as i lagan
bo‘lsa-da, syuje dagi mu akkablik o‘qu chini doimiy a ishda o‘ylashga majbu qiladi. Syuje
qu ilishida bolala she’ iga asoslanilgan san’a ko ona pa allelizm ma jud bo‘lib, bu oman
a mos e asini kuchay i adi. Ha bi qah amonning o‘limi she’ ning na ba dagi sa iga mos
kelishi o qali oqeala o‘ziga xos d ama izm kasb e adi. Bunday uslub o‘qu chini hay a da
qoldi ish bilan bi ga, yozu chining ijodiy maho a ini ham ko‘ sa adi.
78
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
K is ining indi idual uslubi aynan shu qa ’iy syuje uzilishi, amziy elemen la a
ku ilmagan yakun bilan belgilanadi. Misol uchun, o‘qu chi oxi igacha qo il kimligini aniqlay
olmaydi, bu esa de ek i adabiyo da eng muhim usulla dan bi idi .
Roman qah amonla i son jiha dan ko‘p bo‘lsa-da, K is i ula ning ba chasini indi idual
xa ak e ga ega qilib ya a gan. Ha bi ob az o‘zining o‘ gan hayo i, qilgan jinoya i a shaxsiy
xa ak e i bilan bi -bi idan a qlanadi. Masalan, sudya Uo g ye ob azida adola a jazoga
bo‘lgan ag essi munosaba ko‘ sa ilgan bo‘lsa, gene al Maka u da esa o‘ gan xo i ala a
aybdan qu ula olmaslik mo i la i as i lanadi. K is ining indi idual uslubi shundaki, u
qah amonla ning psixologiyasini ba a sil ochib be adi, ula ni oddiy jinoya chi emas, balki ichki
iz i ob a pushaymonlik ichida yasho chi inson si a ida ko‘ sa adi. Dialogla , monologla a
a silo la ga e’ ibo bu as i ni kuchay i adi. Shuningdek, ha bi ob azning o‘limi ula ning
qilgan gunohiga amziy mos keladi. Psixologik ahlil yozu chining uslubida asosiy o‘ in u ib,
o‘qu chini oqeala dan ko‘ a ob azla ning uhiy kechinmala iga ko‘p oq e’ ibo qa a ishga
undaydi.
Aga a K is ining ili oddiy, lo‘nda a ushuna li bo‘lib, shu bilan bi ga chuqu ma’noga
ega. U mu akkab so‘zla dan ko‘ a sodda jumlala o qali kuchli d ama ik e ek ya a ishga
e ishadi. “10 a neg bolasi” omanida ham jumlala qisqa, ez o‘qiladigan a dinamik bo‘lib,
oqeala ez i ojlanadi. Dialogla o‘qu chini syuje ichiga chuqu oq olib ki adi,
qah amonla ning ichki dunyosini ochib be adi. K is ining indi idual uslubi shundaki, u ha bi
de alga e’ ibo be adi: qah amonla ning yuz i odasi, ana ha aka i, ob-ha o hola i yoki makon
as i la i asa uhiya ini yanada kuchay i adi. Masalan, o olning go‘yoki aj a ilgan, ashqi
dunyodan uzilgan makon si a ida as i lanishi o‘qu chini klaus o obik muhi ga olib ki adi. Bu
il a uslub osi ala i yozu chining ijodiy maho a ini belgilo chi muhim unsu la hisoblanadi.
Roman syuje ida bolala she’ i ma kaziy amziy elemen si a ida xizma qiladi. Ha bi
qah amonning o‘limi she’ ning na ba dagi sa i bilan bog‘liq bo‘lishi oqeala ga amziy ma’no
be adi. Bu uslub na aqa syuje ni mu akkablash i adi, balki asa da umumiy alsa iy mazmunni
ham kuchay i adi. O olning yopiq makon si a ida anlanishi ham amziy xa ak e kasb e adi – u
qo illikla sodi bo‘ladigan izolya siya qilingan joy bo‘lib, insonning aqdi idan qochib qu ula
olmasligini angla adi. K is i me a o ala ni sodda, ammo a’si chan a zda ishla adi. Masalan,
qo ong‘ilik, shamol a o‘lqinla as i i qo‘ qu a noaniqlikni kuchay i adi. Shu a zda amz a
me a o ala yozu chining indi idual uslubida muhim o‘ in u adi a oman oqeala ini
chuqu oq anglashga yo dam be adi.
K is ining asa la ida doimiy qo‘ qu , xa o i a si li oqeala as i i muhim o‘ in u adi.
“10 a neg bolasi” omanida ham ha bi qah amonning keyingi qu bon bo‘lish eh imoli
o‘qu chini hayajonda ushlab u adi. Yozu chi bu hola ni aq a makon as i la i,
qah amonla ning psixologik iz i obla i o qali be ib bo adi. O‘qu chi ham qah amonla bilan
bi ga xa o i a qo‘ qu ni boshdan kechi adi. K is ining indi idual uslubi shundaki, u si saqlash
exnikasidan us alik bilan oydalanadi: qo ilning kimligi oxi igacha si bo‘lib qoladi. Bu usul
na aqa o‘qu chini hay a da qoldi adi, balki asa ni qay a-qay a o‘qishga undaydi. Misol uchun,
sudya Uo g ye ning qo il ekanligi aqa omanning yakunida ochiladi a bu ku ilmagan bu ilish
asa ning d ama izmini yanada kuchay i adi. Roman o‘zining alsa iy mazmuni bilan ham
qimma lidi . Asa da asosiy g‘oya – inson qilgan gunohi uchun jazoga mahkumligi masalasi
yo adi. Ha bi qah amon o‘ mishda jinoya qilgan, bi oq u qonuniy jazodan qu ulib qolgan.
Sudya Uo g ye esa o‘zini “adola imsoli” si a ida ko‘ ib, ula ni o‘lim jazosi o qali
jazolaydi.
79
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
K is ining indi idual uslubi shundaki, u de ek i syuje o qali axloqiy- alsa iy
muammola ni ko‘ a adi. Bu jiha asa ni oddiy sa guzash emas, balki inson uhiya iga oid chuqu
asa ga aylan i adi. Misol uchun, Ve a ob azida pushaymonlik a qo‘ qu ning bi lash i ilishi
uning psixologik qulashiga olib keladi. Shu a zda, adola a jazo ma zusi K is ining
yozu chilik uslubining asosiy alsa iy qi ala idan bi i si a ida ko‘zga ashlanadi.
Aga a K is ining indi idual uslubi de ek i jan ni yangi bosqichga olib chiqqan. “10 a
neg bolasi” omanida yozu chi amziy elemen la , psixologik ahlil, qa ’iy syuje uzilishi a
ku ilmagan yakun o qali o‘z uslubini namoyon e adi. Uning asa la ida inson uhiya ining
yashi in qi ala i, adola a jazo masalala i, qo‘ qu a si li muhi chuqu i odalanadi. K is ining
uslubi sodda ilda yozilgan bo‘lsa-da, alsa iy mazmuni bilan kuchli a’si ko‘ sa adi. U o‘zining
adabiy me osi o qali de ek i adabiyo ning na aqa ingliz, balki jahon miqyosida i ojlanishiga
ka a hissa qo‘shgan. “10 a neg bolasi” omani bu me osning eng yo qin namunasi bo‘lib,
yozu chining ijodiy uslubini o‘ ganishda muhim manba hisoblanadi.
Muhokama
Aga a K is ining “10 a neg bolasi” omani uning indi idual yozu chilik uslubini ahlil
qilishda muhim manba hisoblanadi. Roman na aqa de ek i jan ning yuksak namunasi, balki
psixologik a alsa iy jiha dan ham chuqu asa si a ida aj alib u adi. Syuje uzilishi qa ’iy
man iq asosida shakllangan bo‘lib, ha bi qah amonning o‘limi bolala she’ iga bog‘langanligi
yozu chining uslubidagi amziy a akku ni ko‘ sa adi. Bu jiha oman a mos e asini yanada
kuchay i ib, o‘qu chini doimiy hayajon a qiziqishda ushlab u adi. K is ining indi idual uslubi
qah amonla ning psixologiyasini as i lashda ham yaqqol namoyon bo‘ladi. Ob azla ichki
iz i ob, qo‘ qu a pushaymonlik bilan ga dalan i ilgan, bu esa omanga aqa de ek i lik emas,
balki psixologik oman xususiya ini ham be adi.
Yana bi muhim jiha – yozu chining qo‘ qu a si saqlash exnikasidan oydalanishidi .
Voqeala i oji da omida o‘qu chi qo il kimligini aniqlashga in iladi, bi oq yakunda
ku ilmagan bu ilish yuz be adi. Sudya Uo g ye ning qo il si a ida osh e ilishi na aqa syuje ga
d ama izm bag‘ishlaydi, balki adola a jazo ma zusini chuqu oq ochadi. Shu a iqa, oman
o‘zida k iminal elemen la bilan bi qa o da alsa iy a axloqiy masalala ni ham
mujassamlash i adi. Muhokama da omida shuni a’kidlash ke akki, K is ining indi idual uslubi
uning ilida ham namoyon bo‘ladi: qisqa, sodda, ammo kuchli d ama ik a’si ko‘ sa adigan
jumlala , dinamik dialogla a oqeala ning ezko i oji uning ijodiy yondashu ini belgilaydi.
Na ija
Tahlil shuni ko‘ sa adiki, Aga a K is ining “10 a neg bolasi” omani yozu chining
indi idual uslubini o‘liq ochib be u chi asa la dan bi idi . K is i syuje qu ilishi, amziy
elemen la dan oydalanishi, qah amonla ning psixologik ahlili a ku ilmagan yakun ya a ish
maho a i o qali o‘z uslubini namoyon qiladi. Roman de ek i adabiyo ning i ojlanishida yangi
bosqich bo‘lib, unda adola , jazo a inson uhiya iga oid alsa iy masalala ham ko‘ a iladi.
O olning yopiq makon si a ida as i lanishi, bolala she’ iga asoslangan amziy uzilma
a psixologik as i la ning us alik bilan uyg‘unlash i ilishi yozu chining ijodiy maho a ini
yanada yuksak da ajada ko‘ sa adi.
Na ijada, Aga a K is ining indi idual uslubi na aqa de ek i jan doi asida, balki keng
adabiy a akku i ojida ham alohida o‘ in egallaydi. “10 a neg bolasi” omanining ilmiy ahlili
yozu chining badiiy maho a ini chuqu oq anglashga, uning de ek i adabiyo ga qo‘shgan ulkan
hissasini qad lashga xizma qiladi. Shu bilan bi ga, mazku asa o‘qu chini insoniy qad iya la ,
adola a axloqiy masalala us ida o‘ylashga undaydi.
80
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Xulosa
Aga a K is ining “10 a neg bolasi” omani yozu chining indi idual uslubini o‘ ganishda
juda muhim badiiy manba si a ida qad lanadi. Asa o‘zining qa ’iy syuje uzilishi, amziy
elemen la ga boyligi, psixologik ahlilla i a ku ilmagan yakuni bilan aj alib u adi. K is i
syuje ni bolala she’ iga uyg‘unlash i ishi o qali oqeala ga chuqu amziy ma’no yuklaydi a
o‘qu chini asa da omida kuchli hayajon a qiziqishda ushlab u adi. Qah amonla ning
psixologik hola i, ula ning o‘ mishda qilgan gunohla i a bu gunohla uchun jazoga ducho
bo‘lishi yozu chining alsa iy qa ashla ini aks e i adi. Roman il a uslub jiha idan ham sodda,
lo‘nda a dinamik bo‘lib, bu yozu chining keng ki obxonla ommasi bilan be osi a muloqo
o‘ na ish maqsadiga xizma qiladi. K is ining qo‘ qu a si saqlash exnikasidan maho a bilan
oydalanishi asa ga d ama izm bag‘ishlaydi a uni na aqa de ek i jan ning yuksak namunasi,
balki chuqu axloqiy a alsa iy mazmun kasb e u chi asa ga aylan i adi. Shu jiha dan, “10 a
neg bolasi” omani Aga a K is ining indi idual yozu chilik uslubini yo qin namoyon e adi a
uning de ek i adabiyo ga qo‘shgan ulkan hissasini yaqqol ko‘ sa adi. Mazku asa na aqa
adabiy me osning muhim qismi, balki inson uhiya ini, adola a jazoning abadiy muammola ini
badiiy i odalashda ham o‘z ahamiya ini saqlab kelmoqda.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Ch is ie, A. (2003). And Then The e We e None. London: Ha pe Collins Publishe s.
2. Ba na d, R. (1980). A Talen o Decei e: An App ecia ion o Aga ha Ch is ie. London:
Collins.
3. Gill, G. (1990). Aga ha Ch is ie: The Woman and He Mys e ies. New Yo k: Ca oll &
G a .
4. Knigh , S. (2004). C ime Fic ion, 1800–2000: De ec ion, Dea h, Di e si y. New Yo k:
Palg a e Macmillan.
5. Osbo ne, C. (2006). The Li e and C imes o Aga ha Ch is ie. London: Ha pe .
6. Tu suno a, O. T. (2019). De ek i adabiyo da syuje qu ilishi a uslubiy xususiya la .
Toshken : Fan a exnologiya nash iyo i.
7. Ka imo , A. (2021). “Aga a K is i asa la ining o‘zbek ki obxonla i o asidagi o‘ ni”.
O‘zbek ili a adabiyo i ju nali, №3, 112–119.
